장음표시 사용
391쪽
vomen apertam gustu adstrictionem praeserre aut acrimoniam conspicitur.
Est alius lapis in Asso proueniEs, quem ob id ipsum
Rilion cognominant, non durus ut petrae. Siquidem color illi est pariterque consistentia ceu tophi, friabilis, laxus. Innascitur ei quiddam farinae tenuissimae simillimuqualis inmolarum parietibus adhaerere visitur Appelli i ξ Π' os ins dicamentum petra asiae florem. Est vero subtiluim partium, ut sine morsu nimis molles carnes aefluidas eliquet Petra vero in qua nascitur,tametsi vim habeat illi similem actionis tamen vehementia inferior est Hoc enim ea potior est flos non tantum quod magis eoi liquet ac digerat,& velut sale condita seruet, sed & quia haec praestet absque vehementi mordicatione. Habeti falsedinem quandam in gustu hic asia petrae flos ut coniectura sit illum nasci ex eo quod ros ex mari in petram residens,postea a sole desiccetur.
Est alius lapis colore atro,qui ubi igni admotus suerit, persimilem bitumini odorem exhibet: quem Dioscoricles nonnullique alij in Lycia inueniri prodiderunt ad fluuium nomine Gagatem. unde S ipsi lapidi nomenclaturam inditam dicunt. Ego tamen eum fluuium non vidi tametsi parua nauicula totius Lycia littora legerim quo videlicet quae in ea sunt inspicerem. Crustaceos vero lapides, qui in ignem additi exilem flammam ederent complures ex Coele syria asportaui,natos in colle mari mortuo,quod vocant,circundato,qua orientem spectat ubi, bitumen est:eratque lapidum odor similis bitumini Vtebarque eis ad uinores in genu diuturnos,&aegre curabiles, mistis videlicet facultatibus quae ad hoc ympionia proba fuerant. PlanEque visum est mihi uidentiorem earum facultatem reddidisse . Miscui vero ipsum is arbaro quam vocant: palam medicamentum effectum est
exiccantius deo ut sinus contraheret, nedum cruen-
Lit G auus lapis, cuius meminit Nicander huc in modis
392쪽
Si lapis uratur candenti Thracius igne, Cr os madefiat aqua agrabit totus at idem nox oleo a fuso penitus restinuitur: adfert Thraciis hunc ad nos pallii de lumine, nomen
vertim nullus eius in medicina usus est neque Nicander praeter graveolentiam, tu e suffitu feras fugat, quicquam ei adscripsit.
Naguites, quae crvieracleia Magnes.
Ex lapidibus unus est magni te s. inera cloa qua vocant,adsimilem haematiti vim obtinens. Arabium. Attamen Arabius que nominant, lapis elephanti similis,desiccantis abstergentisque facultatis est.
Et alabastri te vocatus unguis in medicinae usum ingreditur combustus. Quidam eum bibendum dant sto- iliachicis sos miris.
Sed rimiris quod multam abstergentem habeat facultatem,clarum est vel ex eo quod dactylioglyphi hoc est qui annulos exculpunt, cui nisum illo utatur. Quinetiam quod dentes puros esticiat, experti sumus.
Porro talium quoque unus est haematites quem vocat, a coloris ii militudine id appellationis sortitus: sicut jalactites, quando ipse in succum solutus, lacii similis co-spicitur . Huic autem colori adsimilem succum efficiens melilites a mellis similitudine quod gustu repraesentat, nuncupatus est . Porro ostensum in quarto horum commentariorum est,quod succus omnis dulcis a temperato calore talis eueniat, adstringens vero a frigores Habebit ergo lapis haematites tantum frigiditatis, quantum habet adstrictionis: melilites vero calorem temperatum media autem utrisque temperiem galactites Merito itaque ausi sunt medici ocularibus facultatibus lapidem iniscere hae
393쪽
in aliten. Ac solo eo uti possis superciliis exasperatis, siquidum in phlegmone aspera sint reddita, ex ouo ipsum diluens: ac si magis, etiam per decoctum scenigrae i. Sin vero citra phlegmonem, ex aqua. Incipito vero semper amodice humido,per specillum infundens. Vbi aute quod
vires eius ierat conspexeris, magis ac magis crassum estica es: ac tandem adeo crassum facies, ut specilli cuspide inungas secundum subiectionem aut uersionem supercilii Hic idem lapis similiter in cote eontritus sanguinis, expuitioni competit,omnibusque ulceribus. Porro siccussi ad tantum redactus fuerit leuorem, ut pollinem tenuitate aeque treprimit excrescentia, Atque eo nullus solo atque per sese utitur. fgo vero, ut proposui, usus sum facultate eius ex gustus qualitate coperta, cum mox experientia periclitari vellem, nunquid recte coniecissem Et ipsa quide oculorum ulcera solus per se cicatrice includit vepaulo ante comprchensum est)attritus,caeterum aut amustis,aut inunctus. Nam id experientia exploratum
Huic lapidi persimilem vim obtinet, verum infirmioreis qui vocatur schistus hac post eum stat actites. At me liti' te scaliditatis etiam nonnihil, ut dixi adiunxit. Vt itaque unusquisque leuiter ac sensim ab haematitis facultate recedit, ita ad oculos in sum ducitur: est tamen mitior. Porro mitiora remedia partibus etiamnum phlegmone affictas semper gratiora sunt atque iucundiora: caeterum liberis iam phlegmone partibus infirmi Ora quam quae versanare valeant. Porro cum lapidibus omnibus commune
tu i desiccent: quotquot ex iis in succum soluti aut alioqui ad aeuorem triti, nullam continuo qualitat:m iniustu obtinent, hos putandum est esse tum infirmissimos sinratissimos, tum minime mordaces. At qui manifestam ustui qualitatem offferunt, hi pro qualitatis proportio epotentiam possidenta ac si quidem adstringat,ad comprinaedum, constringendum, spissandum, coni aliendum si vero mordicent, ad ex calfaciendum digerendum, cliquadu medii eoru su ut qui absterget citra mordication E. Igitur
394쪽
Igitur haematites,schistos,ga lactites, ac melilites,insu cum soluunt ii quo posui modo,ad cotem aut mortarium attriti: cum sint cibilapides in succum solubiles ut qui in Aegypto nascitur, quo utuntur ad splendorem linteis conciliandum. Est aute omnium dictorum minime qualitatis particeps,nec adstrictionem, nec morsum,nec abstersionem prae se ferens quocirca hoc ipsum untaxat lapidi huic inest, quod desiccet videlicet: proinde cerato eum miscentes, ad cicatricem ulceribus inducendam in mollibus corporibus usurpant. Sedin ocularibus misceo et tu facultatibus perinde ut modo dicti:at quanto est maiore emolliendi vi quam praedicti,quod nullam videlicet effectricem qualitatem habeat, tanto etiam moderatior est, magisque dolore leuat. Hunc lapidem quidam moroxum,nonnulli graphida non cupant.
Fiallica medicamenta appello medicis mos
i est. suorum generatio in metallis est,siue spon
lanea siue per fornacem facta. Et ad haec ter . Atio locossint quae rursum homines ex lais ipsis sopraeparant quouis modo, velut cerussam, psoricum,sandyca playcum Deinceps ita que de singulis dicetur ea serie literarum, qua quodque nomen incipit. Veruillud primum de omnibus illis dicentiis communi prefatione, qualem de lapidibus paulo ante laabuimus, iis etiam superius de terra medicaminosa. Nam ut illis id inter sese omnibus commune est,ut de siccent, ita metallicis quoque medicamentis omnibus est enim essentia eorum terrea secundum elementaris videlicet terrae significatu nunc loquendo Sed quem ad inodum a nobis ex terrari cigulina dolia 3 fictilia ollaque, Malia eiusmodi parantur, per ignem,qui torrendo humiditatem absumit, durata:eundem in modum in terra, caliditate diutina istam ex terra laqua, nonnunquam etiam aere, substantia muniente temper anteque, ac postea desiccante, metallicorum medicamentorum proueniunt consistentiae. Porro locorum in quibus haec proueniunt, natura, prout plus
minusque est frigida ,alia plus, alia minus congesa ac cogit. Quemadmodum ita Que in terrae disserentiis plurima inest
395쪽
IS sanes essentia terrae eleinentaris,paullina vero aeris:ita in metallicis multum immissu est ignea substantiae. In medio eorum sunt lapides Proinde pleraque metallicorum medicamentorum alia semel aut bis, alia vero frequentius lota, idonea sunt ad desiccantes sine morsu facultates. Atque hae sunt communes rationes quas praescire oporteat. Deinceps vero dicentur quae cuique singulatim sunt propriae,idque iuxta literarum, a quibus appellationes iiicipiunt,ordinem.
sa partim ex mari prouenit, in salinis videlicet, quas
Graeci vocant balas, cuius inter marina medicamenta mentionem facturi sumus:partim ex terra effoditur,Graeci ορυκτου αλα nominant, communi metallicorum genere compraebensus Vtrique vis adsimilis est, siue fossilis sit siue ex mari oriundus.De quibus iupra verba fecimus libro quarto, eo loco ubi salsum ac salsuginosunt saporem ab amaro distinximus. Ac nunc quoque dicetur,quod phronitri quidem amarus est abstergens: sa-- is vero tanto in abstergendo inferior est , quantum accessit adstrictionis. Est enim ex duabus qualitatibus missus abstergente videlicet,& adstringe te. Porro quod magnopere uterq; desiccet,supra monstratum est Caeterum utriusque in medio est spuma litri. Ameniacum, Armeniacum vim habet extergentem cum levicula acrimonia, leuissima adstrictione. Itaque tale cum sit ocularibus miscetur facultatibus. Et ipso per sese quoque ad pollinisi quorem redacto, utuntur sicco ad pilorum ins superciliis incrementum: nempe ubi prae humorum acrimonia partim excidiant, partim vero nec crescunt nec aluntur. Siquidem depastis his acrimoniis, in bonii in naturae habitum pars reducitur,cuius cum alia sint munera, tum etiam producendi,incrementum praebendi ac roboriri liqui insuperciliis sunt pili: quippe cum prima&7 ex citis oro fesso quaedam sint medicamentorum opera quaedam pus.
veri mediante natura, quae animantium corpus dispen
396쪽
Ipsa enim partes oblaesa mediocriter desiccat, pilos cor rumpentem luimiditate absumendo, quae ubi abolita est, tum natura ad proprias redat actiones, nimirum sublatis quae hactenus impedimento fuerant.
Arrhenice, siue arrhenicum utroque enim modo appellitant facultatis est causticae, siue vrentis, idque tam combustum quam ustionis expers Carterum id constat ustione reddi tenuiorum partium. Vtuntur porro eo ceu adurente ad denudandam pilis partem quamuis Verum diutius inhaereat,nec uti etiam ipsi parcet.
Aphrolitrua aphronitro differt Litri enim Aphros hoc est si ima medicamentum est exiccatorium , aspectu triticea farinae similis Etenim alba est non ut asiae petra flos, cinericea Aphronitrum vero farinae speciem non habet, neque solii tum est sed congelatum coactum, quo qui in balneis sordes ex terunt, quotidie, tuntur ea detergendi facultate , ut non modo sordes extergeat,sed etiam pruritum sanet, nempe digerendis quae pium excitant saniebus. Non ab re itaque medici ex eo multa digerentium medicaminum praeparant. At spumanitri, eiusdem quidem cum litro tum naturae, tum facultatis est , caeterum essentiae tenuioris Dictum tamen paulo ante est aphrolitrum in medio consistentem laabere facultate aphroni tri& salis Aphronitro enim sola
inest vis extergendi sali vero etiam adstringendi multo
Gypsum Vipsum ad communem omnium terrenorum lapidosorumque corporum facultatem, qua desiccare dicta sunt, insit per hoc adiunctum habet, quod est facultatis emplasticae. Unitur enim ipsa ad sese, cogitur lapidescitque macerata Quamobrem siccis medicamentis, quae ad sanguinis accommodantur eruptionem , utiliter comiscetur. Nam ipsa per sese lapidosa fit coacta ac congelata proinde rigare diluer Sque illam excogitaui tenuia
397쪽
rim alboque oui liquore, quod ad ophthalmias utile est , admisto quod in farina triticea est pollinas tenui issimi, qui in parietibus molarum residet. Excipere vero quod sic naaceratum est tene Iis leporis pilis, aut qui perinde sunt
Gypnim combusium non aeque emplasticam vim ia-bet, caeterum tenuiorum est partium . valentius de siccat Quin cic perculsorium est,ma Si me siniaceretur
Diphi ges istam habet tum qualitatem , tum facta tale. Habet enim in sese quiddam mediocriter adstrin- gens, mediocriter ac re quamobrem ulcerum rebelli una optimum medicamen est . Conuexi autem iuuius me dicamenti vim ingentem ex Cypro Solis, ubi metallum ab urbe abes , quasi triginta stadiis. Proiectu enim erat in medios p.reio ardium quae ante metallum extrudiae erant . vici qui ei subiacet. Caeterum praefectus ac procurator ni et alii id quod post cadmiam reperiretur, es. se dicebat inutile itaque abiici non secus atque sto- r im in foco lignorum cinerem . Verum hoc mihi naul-
to utilissimum factum est naedicamentum, tum ad putrescentia oris ulcera, siue perie, siue cum melle cui detracta sit spuma tum ad angiuam , videlicet ubi iam pees adstringentium medicaminum auxilium constitit quod influebat. Praeterea columellam ubi praesecuissem opso
solo .statim , usque ad cicatricem sum usu si ac frequenter exacte occlusam effeci cicatrice tum huius particulae tum omnium adeo exulceratorum sic in viceribus omnibus pudendorum, atque ani Vsus autem simi lis est, in oris,lceribus si quidem eae partes eisdem fere medicamentis gaudent, nimirum calida similiter aehumidae. Verum haec oratio iam tractatum de compo nendis medicamentis attingit facitaque inisses ad id quod propositu is est pergamus , uniuersalem medicam etiti cuiuique facultatem ex ponentes, sicut lane di lirigis
diximus Adlicra vero liuic qui de illo habetur sermo. Aa i rem non
398쪽
rem non modo de diphrige scitu utilem se iri de lemnia sphragide, o pompi, olyge, 6 opobalsamo, lycio Indico. N a etiamnu adolescens didici haecia praeparare, ut averis nativisq; nihil differre viderentur.Nam qui me docebat ingenti mercede, homo curiosissimus erat, non in his tantum, sed Maliis similibus. Itaque in Lemnum, in Cyprum, in Palestina Syriam eo studio nauigaui, ut medicamentorum istorum cuiusq; vim magnam, quet in omnem vitam meam satis forent, reponerem . Sed clycium Indicum cum aloe Indica id temporis commodum accipere contigit, cum a Palestina iter reflecterem: cum persuasum haberem,eo ipso quod a camelis cum tota sarcina aduectum esset, proculdubio esse Indicum qu6dq; ad uia teratum haud nosci ab iis qui portassent ponet,propterea quod materies, ex qua id praeparatur atque adulteratur, illis in locis haud nasceretur. Porro satius visum est mihi, quibus rationibus ea adulteratur haud quaquam adscribere, utpote cum homines scelerati in lucro ponant talia posse discere. Nec enim necessariu est cum veroru ac germanorum notis ac indiciis, adulterandorum nosse compositiones, cum nihil ad ea discernenda conferant imo Optem,si queam,quae a maioribus me perpera conficiendorum atq; adulterandorum medicaminii proditae sunt compositiones,omnes prorsum delere atq; extirpare.
sulfur omne trahendi vim possidet,estque temperamenti calidi, atque essentiae tenuis, adeo ut ad multa venenatorum animalium resistat. Siquidem ego aduersus turturem marinu draconem saepenumero eo sum usus. cum id piscatores quosdam docuissem reuerso post aliquantum temporis magnifice medicamentum hoc commendariit Usus eius est v xsiccum ictui inspergatur, cum saliua mistum nam cum loc excogitassem, ab experientia comprobari reperi. Sed Murina maceratum idem effecturum excogitaui Docebam enim piscatores medicamenta maxime parabilia, dix1que pulchre illos mcum oleo veteri &melle& resina terebinthina usuros. Et sane horum omnium experientia iudicium praestitit.
399쪽
ca in ento cum resina terebinthina sanatii. Extergit enim
omnes id genus affectus, absq; ut in profundum repellat, cum alia multa medicam et quc illos curent, mistam ita 'beant potentia,nempe ut digerat pariterin repercutiant.
Aerugo ii stantibus acrem qualitatem offert, digeres detrahens, 5 liquans non terrena modo sed Huram carnem. Porro a supra dictu est, nonnullos eius generis medicamenta,epulo tica, hoc est, quae cicatrice inducant,apa capris
pellare, cum iis in tenuissimum pollinem tritis per spe L s
cilli cuspidem contigerint ulcera excrescentia, ac postridie contracta reperiant: tametsi illos haud lateat, si paulo plus impositum foret,sese ulcus non contra ictum, sed rosum inuenturos. Siquidem colli quatin digerit carne cunimedicamenta epulo tica contrahant,constipent constringant, calli in morem illam indurent Q in&gusum mordicat aerugo non tantum ipsa ulcera. ii odi paucul uni eius cerato non pauco admisceas, id quod ex ambobus istum est, citra morsum exterget. Dicitu vero supra est de talium medicamentoria natura, tum ut sese quidam fallunt,ex talibus copolitionibus aut sarcoticam, aut epulo ticam adscribentes facultatem aedicam ctis quibus minime oporter, utpote cum ipsa id praestare nequeant, verum ea quae ex ipsis composita sunt. Cadmi is ubi in fornacibus ars paratur, nempe tota terra ex qua aes generatur, in fornacibus in altum egereate velut fuligine quampiam, fauillam,sive utcunque appellare libebit. At si non terram, sed lapidem nuncupare velis, ex quo in fornacibus secernendo partim sit aes, partim cadmia, partim diphriges, nihil sane retulerit. Sed in argenteis metallis efficitur simili secretione siue generatione, aut quomodocuque vocare voles. Quin ecpyrite lapide in fornacibus, cto fit cadmia. Caeterii absque fornacem Cypro cadmia inuenitur: ac iure qui sola illa hi videm nuncupet itaque in solis, quo tempore ego inuisula peregrinabar, paucissimum etiam reliquum erat
400쪽
cadmiae tuae in fornacibus prouenit. Verum lapidibui qui in montibus citui reperiebantur, a metallis profecto acceptis, eos in Asiam Italiam que portaui ad amicos, a quibus summam inibam gratiam, quod se vel ma-
ximum munus accepisse dicerent, quae alsa omni cad iaraia multo est et praestantior. Et talem certe merito quisla apidosam vocet cadmiam. Ateius quae combusta est alia in tbotryit in aliam placit in medici nuncupant botryit in quidem, quae in editioribus domorum in quibus forna ces extruct .e sunt partibus colligitur Placit in vero, quar in inferioribus. Ac liquet sane botryit in partium cse te liauiorum crass: Orum vero placitin, tranq; autena vi de isiccandi ceu alia metallica omnia 5 lapidosa terrenaq;. Porro praeter desiccandi facultatem mediocriter item extergit Attamen qua in fornacibus colligitur, igneae facultatis aliquid habeat necesse est Merito itaque lauantes eam medicamentum efficiunt mediocriter tum de siccans, tum extergens absque mordicatione utile ad vicera carnis impletionem poscentia Z in oculis. in toto corpore. Porro ulcera magnopere litantida aut putrescen tia in corporibus impendio mollibus, qualia sunt eunuchosum, puerorum ac mulierum , eiusmodi cadmia adiuuat . At in durioribus contentioribus , qua valentius de liccant requiruntur Itaque illud semper memoria tenendum sermonem ad temperatam ct mediam exces. suum naturam in iis quae ita impliciter efferuntur re lferendum tuta cum dic narus medicamentum aut vice ira carne implere, aut cicatrice audere , aut aliud quid luis eius generis praestare. ad quam utique ios respicien tes, leuiter desiccatoriani abs ersoriamque cadmia inesse facultatem dicimii In caliditatis autem frigiditatis linferentia te inperata quodammodo existit cadmia, nempe neutrum in ligniter est ciens.
Cinnabar modice acrem ficultatem obtinet. Habet vero Madstrictionis quippiam.