De simplicium medicamentorum facultatibus libri undecim / Theodorico Gerardo Gaudano interprete

발행: 1543년

분량: 487페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

461쪽

FACULTATIBUS LIB. XL rix

sortita consistentiam cocretionemque, impendio omnia crassarum sunt partium. Itaque accurate ea laevigare necesse est. Quamobrem cum dicimus horum aliud alio es se tenuius, ita inaudienda dictio est, tanquam si lys se in Thersite dieamus maiorem,cum terque tamen fuerit paruus aut Aiacem Achille minorem, cum ambo itidem fuerint magni Caeterum omnia id genus viri antea est dictumo cogendi quandam in se facultatem obtinent, per quam condensata eorum essentia, dura terro-

saque sunt reddita , quam ubi peristionem deposuerint

contrariam adsciscunt facultatem,quam vocant digerentem. Porro si laueris ea viserisque ignea in aquam natura deposita, ipsam efficiunt cum tenuitate ex calfacientem , adeo ut i utrefaciat, sed nonnunquam reliquum illud terrenum est morsus expers, id quod maxime implendis cicatriceque claudendis ulceribus humidis est tile. Igitur testa eorum qxiae peculiariter vocantur ostrea, combusta tor ad diuturnas ex fluxione aegrόque carne implebiles cauitates, nempe quae fistulosae sunt atq; pro fundae, eam foris cum suillo adipe veterato circumpo, nens id vulgo axungiam nuncupant. At in sinum ipsum aliquid eorum quae talia carne inplent, immitto, quale est ustum diaphanes, quod spe carium nominant Parem in genere facultate habentri caeterorum ostracodermora testae deustae, maxime vero, ut dixi ostreoru deinde buccinorum, purpurarum. Itaque cinis eius generis emplasticis miscetur facultatibus digerentibus, d cum quouis adipe digerit Verlim quoniam inueteratos efficacius digerit, illi in agis misceri solet. Porro potentius hoc medio camen digeret,si acrem illi adipem quempiam miscueris,' de quibus superius determinatu est. Quwn dentes sple-didiores talium omnii cinis efficit, non tantum ex tergeadi potentia, sed: asperitate substantiae, veluti pumex. testa clibani. Verum in usu eiusmodi non est necesse qua sic sta sunt admodum laevigare. At in ulceribus ie. bellibus prae omnibus diligenter sunt laeviganda . Potro excrescentiam mediocriter exterunt comprimuntque.

Ad haec cum sale omnia id genus usta dentium megma reddu ut efficacius, adeo ut non modo laxitatem molli

462쪽

GAL DE SIMPL. MEDIC tie in stire gingiuarum desiccet, veru metiam ulcera putrescentia adiuuat.

Sepia.

Sepiarum testa admodum laxa est, non ut ostreorum lapidos, itaque abstersio quidem illi cum aliis ostra codermorum testis communis est, velut etiam desiccatio: caeter inpari una tenuitas eximia illi prae caeteris inest. Quocirca usta ea utimur ad vitiligines, ephelin,lentes,ps aras. Qiona fossili sali in ista, in oculis existentes ungues eliquat Plante quamvratur, dentibus splendorem adfert, ovi ceraque desiccat. Porro hoc nomine, quod mediocrem obtinet asperitatem, adhibemus eam ad ingentes oculorum asperitates, quas sycosos appellare consuevimus Nam ex scalpentes ex ea quiddam ipsa figura simile collyrio, eo illas confricamus, lonec sanguinem reddere incipiant, quo facto collyria cathaeretica siue detrahetia pret- stantius effectum suum in illas exerunt.

Opercula purpurarum.

Opercula purpurarum quidam memoriae prodideriit, lienes turgidos lanare,& sustuli eas quae uteri sust catione pericla tantur,iuuare: praeterea retentos eiicere locos.

Lanat opera ,hoc est succida.

Lana sordidi, ac proinde a quibusdam appellata succida, idonee acipit irrigationes quae adhibentur contu-sis,aut quomodocunque percussis,ut quae utilitatem ex illis proficiscentem promoueat,idque propter Cesypon. Lota vero, nec amplius oesypon habens apta humoribus qui

irrigantur,excipiendis. Porro, sta vim habet acrem pariter ωcalidam, una cum partium tenuitate. Itaque molles nimirumq; humidas ulceria carnes celerrime eliquat Inditur&in medicame desiccatorium. Vrito eam tanquam alia plurima, ollam implens nouam,quam tegat opercu tum multis foraminibus pertusum.

Pili usti, similiter ustae lanae ex calfaciendi desiccandique admodum sunt facultatis.

Osorum facultas.

Conse,

463쪽

pACULTATIBUS LIB. XI.

Consequens merit ad parti in doctrinam de ovis disse

serere. Nam alibi eorum meminisse non licet sane ova partes non sunt animalium, ceu nec arborum fructus, nec grauidarum scelus: verum proportione respondent iis

quae agnascuntur. Itaque eorum quae agnascuntur,quaedam litie familiaria propriaq; conspiciuntur tum lantarum, tum animalium naturis: quaedam non omnino

talia, viviscum quod agnascitur quercubus Mut semes dicam, si qua arboribus, alterius generis arbor, frutex fructus, herba aut germen quodpiam, ut fundi agnascantur. Ex familiaribus autem est isti tum lana &aliorum animalium pili, cornua quae decidentia denti recrescunt, ut in masculis ceruis, ex hoc sunt geneare. Conceptus autem siue foetus fructibus proportione respondent, nimirum ad generis propagationem a natura creati. Ex his unum est istium factum ad generis successionem perpetuitatemque Caeterum utile est tanquam nutrimentum. Verum de nutrime ut non est nunc instituti disserere. Proinde quae tanquam medica mentum efficere potest , ea hoc loco recensebo, ex pauculis sibus particularibus vim eius exquires , tu in partibus,tum in tota substantia. Siquidem quo pacto inuenta rerum cuiusque generali ficultate,ad n illos eam, si is Particulares ducere possimus, didicimus. Insuper doctiram sumus, quomodo ex uno alterove experimento degenerali faciat rate liceat colligere. Igitur ovorum album tenue illud, quo item ad ophthalmias utimur, ex nucimero est medicamentorum minime mordicantium nec via quam effectu frustratus sum ex ulla tali intemperie, qualem habet saepe lac, uti ante ostendimus, in animalibus cruditatem perpetientibus, aut nimiam famem,si timve aut qua cibis pasta sunt prauis .ice sane frequentius euenire olent mulieribus, ob victus videlicet vitaeq; errorem . Atiua una modo prauitatem patiuntur quam scilicet adfert vetustas samque facillime effugias,si utaris recentibus. Porro sitatissimum nobis est . maximό- que parabile gallinarum ouum ea propter illo utimur, aliorum oua nihil curantes, tametsi eandem illi habeant naturam. Temperatura potio symmetro frigidius est.

Est iij Itaque

464쪽

GAL DE SIMPL. MEDIC

Itaque tendit m est ovi albunaliae non tantum ad ocu los, verum etiam ad alia omnia quae medicamenta requirunt soauissima minimeque mordacii, ut sunt uniuersa sedis ac pudendorum ulcera contumacia. Miscetur quoia quoque idonee medicamentis profluuium sanguinis excerebri inuolucris supprimentibus, quae nimirum citra

morsum illinuntur, atque adstringunt. Sed in ad ulcera rebellia miscetur iis quae absque morsu ea possunt desiccare, cuiusmodi est medicamen pompholyx elota, Me tallicoria quaedam elota, de quibus priuatim supra disse . ruimu LPorro ipse vitellus adsimilis est naturae, ac proinde miscetur ceratis morsus expertibus otiis videlicet aut lixis,aut assis Verum id tamen manifestum est h1c le- Diculam existere differentiam , quod paulo plus desiccent quae sunt assa ac quantum huius accipiunt facultatis, tantum deperdant de mitigandi potentia. Misceture cataplasmatis, blegmonem extinguentibus,ut ais quare meliloto constant sedi applicandis Crudo vero ouo toto utimur admisto rosaceo ad palpebrarum aurium, ammarumque phlegmonas quae scilicet aut ictis illis,

aut alio quouis modo euenerint, aut extiterint in neruosis corporibus, puta cubito, digitorum tendonibus,aut

articulis idque in pedibus pariter de manibus. Porro in aceto coctum ouum si edatur, fluxiones ventris desiccat. Ressi etiam quippiam eorum quae ad dysentetiam, aut coeliacum affectum conueniunt, adiunxeras atque in igne

modico fumique experte inualis est qui ex prunis constat frixeris, edendumque ita praebeas, non minime fa-iae laborantes adiuueris Aptissima talem ad usum sunt Omphacium,rhus, tum ipse qui cibis aspergitur, erythros nuncupatus, tum succus ipsius galla, sidia hoc est mali granati putamina, cinis cochlearum integra ruitiarum. Apta quoque vitarum acini, myrta A me spila &corna. Magis istis naedicaminosa sunt bala ustium, hypo. cistis,cytini, siue mali punicis ores . Sed Mad ambustiones protinus impositum est utile, siue quis seorsum albu-men duntaxat ipsum molli lana excipiat, siue etiam cum vitello commiscens confundensque applicet. Etenim mediocriter refrigerat,&ci ramorsum desiccat. Tale quum sit, dc

465쪽

FLCULTA TIB V LIB. XI. 11 o

sit, adana collemata vocata,quae fronti videlicet imponuntur, utimur,& pilos palpebrarum adglutinamus, nimirum admisto idoneorum quopiam cuius gener est thus, potissimia pingue si fuerit, ac no inueteratum ric- cum . Vertim in illiusmodi ipsi is albuminis commoda est viscositas, no autem temperies, nisi quis quatenus nequaquam aduersatur illi quod adhibetur medicamento,eo nomine utile commodumque dixerit. Nam visco sorum quaedam sunt quae aduersantur, velut viscum, nilo mirum ac re calidum, ad ea quae ex calfieri non debent dictumque freqtienter superius est ea quae validam viii

nullam obtineant medicamenta , ceu materiam iis qtiae tales vires obtinent, misceri proinde quoque creberrinai fuit usus, utpote iis quae valenter agunt, inseruiet tia. Eiusmodi clim sit otium , simulque non paruam a dipiscatur in lixationis assationisque qualitate differentiam, fit cane multo utilissamum. Nam medicamentis quae humiditates desiccant, aut lixum aut assum, aut fractum miscetur iis vero qua lentorem humorum in pectore pulmoneque incidunt, sorbile quod vocant, id quod in aqua eo usque lixari debet, dum incaluerit. Eiusdem huius natura nomine ad eos quibus gutturis supremum aut ex vociferatione,aut ex humorum acrimonia exasp ratum est, assumitur tum scilicet quod assectis partibus illinitur, atqtre cataplasmatis modo inhaeret, tum quod substantiae suae leuitate eas mitigat, sanatque Fadem ratione stomachi ventris, intestinorum ac vesicae medetur asperitatibus.

Echinis dio ob eri iaceus, combustus.

Erinacei utriusque tum marini, tum terrestris corpiis ustum cinerem efficit facultatis tum extergentis, tum digerentis, tum detrahentis. Itaque eo quidam ad exciescentia, ad sordida, si sunt ulcera.

cochleae, me limaces.

Cochleae si tota cum testis urantur,admista galla, om phac itide, simulque pipere albo, mitifice prosunt dysen textis, in quibus ulcera nondum computrescere coeperisit. Conuenit autem epiperis sit pars una, galla vero duae,

Le iiij quatuor

466쪽

quatuor cochlearum. Haec ubi ad unguem cuigaris cibis inspergito,bibendumque aut ex aqua, aut ex vino albo de austero praebet, Caeterum absque gallae mistione cinis cochlearum admodum resiccantis est facultatis, obti-oens item nonnitul existione calidum. Porro cochleae qua ustione nolunt expertae, si tritae una cu testis imponantur,&toti ventri aqua inter cutem laborantium, in arthriticis articulorum tumoribus,aegre quidem diuelli poterunt, caeterum impense desiccant. Et sane inhaerere sinere oportet,quoad sponte decidant. Id Emque fa ociendum in tumoribus ex ictu natis dissicile solubilibus, ex contusione facta in auribus. De siccat enim illos magnopere uniuersos,etiamsi viscosus crassusque in alto ha

mor contineatur.

carcini hoc est cancri ullis

A fluviatilium cancrorum cinis quanquam similiter praedictis exiccatorius est, substatia tame proprietate mirabilis est eius in iis quia rabiente cane sunt morsi, essectus,isque tum solius, tuna cum gentiana thure multo praestantior.Thuris sane partem esse unam oportet,quinque autem gentianae, porro cancrorum decem. Et raro quidem aliter illisistis nos sumus,si , caeterum ad eum modum plerunque, quo Aeschrion empti icus ille,media camentoriani peritissimus senex, concivis ac praeceptor meus Patella erat aeris rubri in quam impositis cancris viventibus,eos hactenus vilat,dum facile ad laetiorem redigi possent . Hic Aeschrion paratum semper in aedibus

hoc abebat medicamen,vrens eos post ortu Canis, qua-do Sol in Leonem transisset, non nisi Luna decimaoeta suu a. Porro bibendum hoc medicamentis quia cane abido fuissent morsi praebebat quotidie diebus quadraginta, mensura cochleari magni quae inspersum. At si non protinus ab initio, vertim aliquot post dies curam cepi sis et demorsi, tunc quotidie duo cochlearia aqua insper- ebat. Ad ipsi mavero vulnus emplastici applicabat me

icamentum, quodex pice brutia&opopanace acetoq; onficitur,liabens picis libram unam, unum aceti acerrimi sextarium Italicii, opopanacis vero uncias tres. Haec tametsi

467쪽

FACV FATIBUS LIB. XI. tametsi a praesenti instituto essent aliena, scribenda tam ε

censui,quia magnopere medicamento huic ipse confiderem,nimirum cum nullus unquam eorum qui illo fuerintvsi,sit mortuus. Caeterum seorsum librum conscribam aliquando de iis quae proprietate substantiae totius quid agunt, quorum numero sunt id genus omnia. Ignosceduataque tum hoc in loco scribendi importunitati, tum sicubi praeterea id mihi hoc in opere contigit: nempe quia ex iis summa proueniret utilitas, quam sane posteris imini pertire voleba,si forsan me priusquam quae his deinceps sunt opera perfecissem,mors occupasset,propositum impediens. Caeterum Pelops doctor meus ipse omnium eiusmodi causas reddere volens, non abs re inquit,cancer cum animal sit aquaticum,prodest a cane rabido morsis quibus videlicet metus est ne corripiantur affectu siccis

simo,ncperabie: quamobrem sane etiam aquam metu ut. Ac fluviatiles, non marinos conuenire cacros dictitabat

scilicet quod animalia marina ob admistionem salis natura siccissimi haud aeque exactam tueretur eam quae esti, 'd'ersus rabiem contrarietatem. Accum quidam subiecisset,cur non omnia quae in potabilia qua degunt animalia,perinde ut cancri iuuare assolent quia inquit,similem cancris praeparationem non admittunt. Nam horum

Vstorum cinerem,exiccatorius cum sit, canum rabicitum

Venenum absumere simulq; digerere professus videlicet est, ambitione magna iactitans,omnium se talium nota in se causas. At ego nisi plane me scire quippiam persuasum

habeam,aliis persuadere nolento. Itaque nec Pelopis rationem ut veram accepi,ut qua crebras habeat contradictiones: uerlim cancros opinor ex proprietate totius sub stantia prodesse. Qitoniam autem nullum eorum qui fuerant illis si,mortuum sciueram,haec aperienda recensendaque a me existimavi, tametsi non esset huius instituti proprium. Sed corporibus totis nam id erat propositum non iis tantum animalibus quae posui.

chesidones, ue hirundines ustae.

sed 'irundinibus usi sunt multi,comburentes videlicet,&cinerε melli miscetes,ac deinde synachicos inun-scntes,' in totum quicunque in gutturea columella consistunt

468쪽

confisthini affectus. Utuntur de ad acuendum visum foecinere nonnulli. At iij eas arefacta drachmae pondere bibendas exhibent.

Tettius,ides cicadae.

sedd cicadis quida utuntur ad colicos affectus cupa-xibus numero piperis granis dantq; aut trMs, aut quinque, aut septem,per intermissionem videlicet, ipsos etiam paro xysmos. Porro alij assas edendas offerunt quibus affecta vesica est.

Galerita tamen auis illa pusilla obiter nobis pleriique obuia,in iure elixa colicos adiuuat. Verum assidue ea naedere simul cum iure necesse est. Habet vero hoc animal in capite velut galerum ex pilis sponte enatum,cuius occasione efficta est,quae apud Aristophanem comicum legitur fabula. L enim inqiii hunc in modii Imperitus es, curiosus,& nec Aesopum quide didicisti qui ait galeritam prima volucrii fuisse,etia ante terra inde patre mor bo desuncto,cum humus nondum esset enata,illum qui-Mem dies quinque iacuisse at hac prae inopia meliora a cost ij, n capite tandem patrem suum de disse. Hoc quoq; aiunt,obscure licet,designasse tamen Theocritum.

nempe indicare illum eas quae in capite tymbon, hoc est, sepulchrum erat. Annexui autem huic ista sermoni,quo plane ilare hoc animal, nempe galeritam, significar quos serat in capite pilos erectos:quandoquidem expertus sum eius aduersus colicosutilitatem,velim que qui ii sosum non norunt,iis bene aperteque monstratum.Nam4 apsa corydalis appellata herba colicis conuenit. Et hoc quoque tibi obiter sit notatum.

Ale Charides id est pillinae

' gallinarum ius simplex retinendi vim possidet, uti gallorum subducendi. Coquendi autem sunt cii sale promissime. Sed horum ipsi fecimus periculum.

Mustelam

469쪽

2 22

p ACULTATIBVM LIB. XI.

Mustelam nunquam combussimus,de qua scriptum Ggitur, cinerem quidem eius ci in aceto illitum, podagricos arthriticosque iuuare, tanquam vehementer valeat digerere ipsam vero arefactam ac potam prodesse comitialibus, eade nimirum illa facultate. Porro quida etiam plane omnis serae alexipharmacum eam esse referunt maxime eius ventrem.

Ranae vitae.

At ranarum starum cinerem sanguinis eruptioni mederi referunt inspersum,caeterum cum liquida pice sanare alopecias.

Et Hippocampum animal illud marinum si totum D seris,alopeciis prodesse proditum quibusdam est , ipsumque videlicet desiccatis esse facultatis,extenuatis ue, aut certe eius cinerem,que quidam unguento amarac in conliscent,quidam pici liquidae aliiveteri adipi suillo.

Et salsastellinas ustas adeo urentem essicet cinerem aiunt, ut is cum cedria, evulsos radicitus ex palpebris pilos, instillatus in locum renasci prohibeat.

Intestina terrae, ue lumbrici.

Porrὁ citra ustionem aut lixationem, totorum animalium in partes affectas impositorum, aut intro in corpus sumptorum , quidam medicorum fecere periculum, aut ceu fecerint periculum,ita scribunt,J terrae quidem antesina contrita, neruisque diuisis imposita, protinus miruin modum a prodesse: atque haec ipsa quoque cum mulso pota,medicamen i esse mouendae urinae idoneum. cimices.sed 3 de cimicibus quibus latraditum est, quod si uaceto bibantur,hirundines eiicratrat nobis, cum eas perpetuo alliorum esu eiecerimus,haud opus fuit cimicibus.

cantharides.

Veruntamen sufficientem habemus de cantharidibus experiet tia, quod in ungue psorodcis cum idoneis ceratis aut emplastris imposita sic illos educunt, ut toti cadat. Miscuimustis codicis bus coninuatur hiefensu es superiorius ad dioione friincipit Hecal hint: sinu cr/7 u. pro/funt. Iul.sunt.

470쪽

ν istitimus eas etiam facultatibus psoris de pris 5gruetibus, necnon quibusdam septis, atque interim etiam iis auarchaia Os,quos vocant,eiiciunt. Porro praeceptorum meorum quidam earum paulum quiddam in medicam eota urinam mouentia solet iniicere. At quidam solas alas pedes iniiciunt,qui aiunt esse alexi teria iis qui corpora ipsorum bibissent. Alij contra. At nos totas indimus. Caeterum aptiores sunt ad ea quae expertum me diri, eae cantharidum quae inuentae in frumento, lutea transuersim in aliis cingula obtinent potissimum si iniiciantur in vas fictile,cuius ori linteum obductum sit rarum, itaque illud in uertas,ut linteum halitum ab aceto subtus posito excipiat, lonec emoriantur ipsae cantharides.

Sic bu prestos quoque reponere expedit. Sunt autem ipsae animalis quoddam genus cantharidibus tum specie,tum viribus adsimile.

Quin eruca quae in piceis nasciatur, merito sane nutrcupata pityocampar,huius sunt facultatis. salam dra. Et salamandrae combustae cinerem quidam septicis Selepricis psoricisque miscent facultatibus. Narce Torpedo. sed de torpedinem totam dico autem animal marinu capitis dolores sanare capiti admotam, sedemq; euersam coercere, a quibusdam est proditu Vertim ego cum viru-que essem expertus, neutrum verum comperi. Eam igitur cum cogitassem vitiam esse applicandam,cui caput doleret posse enim fieri ut hoc medicamen anodynon sit, ac dolore liberet similiter aliis quae sensum obstupefaciunt ita habere comperi. Putoque eum qui primus est usus,tali qua piam motum ratione experiri aggressum.

Draco imarinus, ta trigla, Cr alia donus.

Vivas etiamnum hasce animantes apertas, d protInus

partibus affectis appositas prodesse scripserunt, nempe draconem marinum in suum ipsius ictum impositum , si

millic r

SEARCH

MENU NAVIGATION