장음표시 사용
431쪽
FACULTATIBUS LIB. X. blice quotidie colligatur. At de sudoribus aut nillil aut
qua curiosa sint potius,5 praestigiaturae obnoxia, Mina super scripserunt ali superuacanea, quae per aliam fieri possent materiam. Porro sudor etiam in palaestris miscetur exercentium sordibus, quem quidam curiose Atticam festantes linguam Conisalon vocant: confertque tenuibus sordibus ac simplicibus, ut tumores praeter naturam per halitum digerant. Nam illa plus repercutiunt, minus autem digerunt: at post adiunctum ex e o centium sudorem acquirunt multum facultatis digerentis. Ergo in phlegmonas uberum sola hae sordes impositae, efficaciori sunt remedio . Sin sicciores videbuntur cyprinum superungito: si valde etiam siccae, cyprino item subigito Praestat autem non siccas, sed molles accipere. Porro si non adsit cyprinum, rosa ceum bonum miscuisse sufficit. Hoc medicamentum admodum est utile iis quibus a partu restinguere lac consilium est, eo nomine quod in mammis coaguletur in morem casei. Hinc orso, ad alios affectus similes uti licebit. Atque x ego sane ad bubonem eo usus, celeriter disparuisset uino
Dictum quidem est de tota eius natura in sermone desudore diceturque, nunc, quod quanta est in animalibus bilis diuersitas, tanta item sit in urinis. Atque omnes quidem facultate sunt calidae sed plus tamen animalium calidiorum: minus autem,frigidiorum.
At urina hominis omnium prope aliarum urinarum est imbecillima , exceptis porcis domesticis, quibus exemcti sunt testes . Nam illorum similis est totius corporis
temperatura temperiei hominum, urina similiter debilis Veri,in montanorum aprorum valida est, ut etiam ex odore apparet, qui utique acerrimus est . Sed cinci- Iii antinalibus ex odore vim eius coniicere liceat . Nam urina illa degustare plane est abominandum cum ne
pueri quidem urinam vir quidam honestis vita pariter ac moribus ebibere sustinuerit, cum pestifer aegro- Cc ii taret in
432쪽
GAL DE SIMPL. MEDIC taret in syria , ubi cani multi urinam puerorum simul de
virorum hausissent, sese hinc seruatos credebant. Caele
rum urina hominum, ut si quid aliud ,extergendi vim obtinet: quod cum alii multi satis indicant, tum maxime fullones, qui sordida vestium expurgantea atque extergunt. Hanc eius vim cum medici conspexissent, foras lepra ea detergunt, perfunduntque ulcera tum multa humiditate, tum sordibus cimpuritate scatentia, aci alio magis ubi putridum quiddam obtinent. Sed iudendis, ubi sic afficiuntur, urinam infundunt, malaribus pure fluentibus. Quin cichoras, furfures ea curant capit identidem infundentes. At nos haec facere odimus potius, cum ad manum sint quae illis conducant alia medicamina At ulcera digitorum pedis maxime quae ex illisione atque offensione essent inflicta saepenumero, ubi nimirum phlegmone carerent, ipse curaui, eaque in seruis inominibus rusticis,quos iter ingredi abiaque medicis erat necesse. Si quidem linamento uωτομGraeci vocant ulceri imposito, ac insuper linteo circum ut luto, quoties meiendi incesseret cupiditas, indigitum ferri urinam praecepi, nec ante soluere quam bene esset curatus. Nam si quem alium ruri sine medico agentem, urinam ulceribus perfundentem audissem,
non vetui, ubi scilicet in partibus thorace inferioribus usque ad imos pedes ulcus constitisset. Siquidem vicera aut capitis, aut faciei, urina perfundi sinere aversa
bar. Attamen medicamentum quod ex urina pueri conficitur, quod quidam vocant chrysocollan quia eo ad auri glutinationem tuntur, ad ulcera difficilia sanatu optimum esse assero. Fit autem id figura phiali, confecto mortario ex aere rubro habente pistillum eiusdem materiae, in quod meiente puero pistillum circumagesidentidem, ut non tantum a mortario quid deradat, sed
etia in a sese nonnihil deterat id quod pluribus deinceps
diebus peragitur, donec urina crassitudinem assequatur mellis. Faciendum vero id in sol Nam secilius in aera eiusmodi a mortario quid deteritur. Aut si sol absit, calidas esse aedes saltem conuenit. Hoc medicamento isto
iis quae curandis ulceribus rebellibus sunt idonea, uti
433쪽
mur, ut dixi, ceu optimo. Nihil enim liabet abominaniadum perinde ut urina capiti, alterive parti infusa. Nam ouid commemorem urinae potum scripsere tamen medicorum quidam de subsidente in urina crasso illo videlicet: albo dicentes id mederi erysipelatis Sane ea erysipelata quae ignea etiamnum sunt,&reuera erysipelata calidorum acrium medicamentorum omnino nullum iuuare potest. Quievero per refrigerantia refrixere, tum hoc , tum alia multa medicamina digerentia adiuuare valent. A tq; hoc quidem uti licebit, ubi non in facie aut prope erysipelas costiterit, Verula in artuti in quopiam aut dorso aut ventre. At urinam pueri orthopnoeae gratia ebibere necessarium non est,cum sint, alia medicamina quae huic medeantur affectui. Qii in cum bibisset quidam affectu liberatus non est, ut non eximium quid praeter alia possideat.
si elon, siue talon, si uel tyelon appellare libet, nihil
interest . Verum id sciendum est , vim eius esse disserentem tona in animalium speciebus tum in eorum unoquoque sani aegroto ieiuno Itibundo, aut cibo potu q, sumpto. Etenim ut urinambilis, sic etiam saliua sumpto quidem cibo imbecilia est valida lacris eorum qui ingenti aut inedia , aut siti premuntur. In medio utrius que est eorum qui probe concoxere quidem, nondum tamen cibum potumve hausere . Hac ergo saliua nutrices pueris lichenas curant d aruum videlicet digitum rigantes ac deinde cutem assediam confricantes. Idque faciunt subinde tanto scilicet interuallo , dum saliuae vires in lichene perdurent, ac nondum sint extinctae . Sed Sctriticum mandentes rustici non pauci furunculis impOnunt. Nam celeriter eos Migerit. cocoquit: cum si macerarent aqua , non aeque prodesset. Ex quo liquet saliuam uandi robur adferre . Atque corporibus mollibus,
aut puerorum, panem non triticum imponunt, Ore com-
mansum. Porro omnia sic commanta digerunt fugiulati caeteraque ecchymo mata, maxime ubi panis simul Ce iiij cuin
434쪽
ctim pauco radicula suerit commansus. Porro tota sub stantia vel maxime aduersa est saliua bestiis hominem interficientibus,ceu alicubi etiam Nicander poeta refert. Pollicitus autem mihi quidam incantationem sese osten surum,quae scorpios interficeret:ubi illam semel dixisset in scorpium expuit,inde rursum eam obmurmurans iterum scorpium conspuit ac bi tertio dixisset, atqueexpuisset, mortuus est scorpius. At postea ego absque incantatione sola saliua occisum vidi scorpium . idque celeri iter a fili ua esurientium,aut sitientium, tarde autem ab illis qui cibo potuque fuerant impleti:in aliis autem proportione.
De iis quae in corpore proueniunt
Nascuntur in corpore cam alia praeter naturam, quorum non est satis honestum meminisse, tum etiam lapis
in vesica, de quo scripsere quidam quod lapides vesicae
comminuat Atque hoc quidem falsum ex experientia iii dicatum Caeterum an renum lapide frangat, omnino experti non sumus,cum suppeterea alia ad hoc sympto-rna probata medicamina. De pure autem id genus dicere supersedeo. id illis concedens otii his in rebus mirifici sunt,scilicet quibusdam cum praestigiis. C terum stercus unum est inter ea quae in corpore proueniunt secundum naturam affecto animali velutivi aurius ordes Deutroque itaque deinceps disseram. copros. Ster . Copro siue Coproia siue Apopa tema appellarii vel
perinde est. scito autem hanc substatiam vim habere vel maxime digerentem Verum stercus humanum ob foeto.
rem abominandum est. At bubulum, caprinum crocoditorii terrestrium, canum ubi ossibus duntaxat vesciitur eq; grauiter Olet,&multa experientia non tantum no ὰ,: medicis me natu maioribus comprobatum qit. Siquidem Asclepiades, cui cognomentum erat Phar- 'aceon, alia omnia medicamenta collegit, ut multos inpleret libros,&stercore ad multosi spe affectus utatur, ou modo medicamentis quae foris imponuntur commi licentis edias quoque quae utro inissumuntur.
435쪽
nini stercoris expertum fac est prius disseram de canino quo uti assidue consueuit praeceptori nostrorum quidam,sola ossa cani edenda ex bibens duobus continuo diebus,ex quibus durum candidum ac minime sce-tes stercus pioveniebat. Hoc igitur acceptum desiccabat ut cum postea usus esset,sacile ad quo rem posset redigi Vtebatur eo ad anginam 4 dysenteriam in summe in .ro De terata ulcera. Ad anginam quidem iis admiscens qui alioqui huic affectui congruebant. Ad dysenteriam, lacti illi immiscens, cui decocto calculos vocatos καχλκκα si ν-nitos iniici anteposuimus aut, ut ego postea ob parabilitatem ad ferrum confugi,id candens lacti probe decocto iniiciens. Vocant autem medici nonnulli lac iussin odi. nescio quo pacto,schistum. Verum oportebat non hoc sie appellare . sed in quo segregamus ac scindimus quod ex Ito , Graece dicitur serum a caseo. Caeterum medicus ille stercus caninum lacii, in quo extincti erant calculi mari ' ni clam iniiciebat, id solum generosissimos quosque discipulos docebat. in his ergo duobus multu expertus sum stercus caninum ceu medicamentum mirabile, sicutis in ulceribus extreme malignis. Miscui ergo εἰ ad illa pauluquiddam stercoris canini medicamentis probatis: isa nifestis seipso valentius redditum est medicamen si siquando digerere aut desiccare quid opus esset, illis etiam naedicamentis admiscui. Ster bumanum. so arteriam humani stercoris hoc habeo experimentum. Assidue quidam a phlegmonis ad guttur existentibus vexabatur, adeo vehementer,ut suffocationis subiret periculum 5 sane ob hoc periculum sanguinem mittere cogebatur. In hunc cum forte quis incidisset, pollicitus est se praebiturum medicamenti experimentum, de vocari siquando rursus aliqua in parte gutturis emicuisset phleg- mone,ante sanguinis missionem praecepit. Itaq; vocat US, medicamento illito statim hominem curauit . Vt autem
iterum profecit,non in ipso tantum, sed de in aliis qui si
436쪽
o L. DL SIMPL. N EDICA militer, at ad se icti rogabat is qui assiduo periclitabatur
data merciede,ri sese medicamentum illud doceret. Erat enim ille locuples, in pecunia sumptu liberalis. Porro ubi conuentum esset de pretio,is qui vendebat moemedicamentum,inquit,per antipathsan quandam utilitate obtinet. Esse aute ea antipathes an, ut qui curatur nesciat unde conficiatur. Iussit itaque aliti daret quil ipso disceret, quiq; iureiurado reciperet sese nulli eius facturum copiam,priusqua ipse qui dedisset, foret destinctus. Itaque a morte eius qui indicarat non tantum ille suillo qniinem, sed & alios sanabat:& mihi ne petenti quide medicamenti exemplum volens ac lubens obtulit. Erat autestercus pueri siccu cum melle attico ad laeuorem tritum. Victitabat aut puer,cuius stercus accepturus erat,vi ipse qui medicamelum dederat ostendit lupinis, illis videlicet qui ex more edi solent cum pane bene cocto in clibano,modicum salem fermentum habente. Pr bebat autem bibendum vinum vetus: atque haec omnia mediocri an quantitate, modo, perfecte ea puer posset concoquere. It.aque cum primo die eo victu esset usus postero tamen die nondum stercus capiebat sed in eo quoque dieriirsum eodem alebat victu, ac tertio demum sumebat, ac postea arefacto utebatur,similiter ut stercore canino, ut ante dictum est. Dicebat autem illum qui docuerat,sus itantem alios cibos ob foetorem praetulisse lupinos:sese veris,experi nacti gratia,carnes gallinaceas aut perdicum ex aqua, aut tenui iure bene cocta persaepe exhibuisse, M
medicamentum nihilominus operatum . Atque ego, Ehaec tibi de canino humanoque stercore narrare possum.
At lupinum stercus quidam colicis potandum dabat non tantum in ipsis paro xysmis, sed etiam in interuallis, i quidem phlegmone vacarent. Qitorum ego quosdam vidi non amplius inuadi: qui erant inuasi non amplius id grauiter passos,sed nec post paucum temporis . Accipiebat autem ille albidius potius stercus, quale ubi offaederint solent excernere Verum illud etiam in eo mira-
par, quod vel suspensum euidenter aliquoties iuvisset.
437쪽
Itaque hic stercus capiebat quod non decidisset in terram: id quod non erat inuentu dissicile. Ea enim est uaporum natura, quae canum,Vt suspenso altero posteriorucrurum: metant A cacent in eminenti quopiam ex terra Itaque in spinis saepe aestate stercus Lupinum reperitur, fruticibus, uepribus,taerbisque procerioribus. Inuenitur porro in stercore illorum&no nihil ossium deuorati animalis: quod ut effugit commansionem itai cococtionem quod ipsum contundens ac conterens bibendii in rc buit colicis:ac si homo esset puritatis amans mucebat talis quippia aut piperis, aut quippiam eiu ianiodi. Vt plurimum autem ex vino albo consistentiae tenuis bibendum praebebat interim vero etiam ex aqua. Hoc ergo stercoris quod patientis inguinibus, λαγῶν dis Graeci vocant,applicandu esset, praecepissuspendi ex vinculo consecto ex lana, sed non qualibet, verum multo pr. estabat eam esse ovis a hipo laniatae, unde quod ad huc Vsum accommodaretur esset consciendum Quod si talis non adesset lana, ex pelle ceruina&lorum quod ingeret inguina,& in quo stercus contineretur, parari praecipiebat, At nos ollula ad magnitudine maximae fabae cofecimus, quam experiundi gratia indito stercore quibusdam suspendimus, nec potuimus non mirari, cum plurimos ipsorum videremus adiutos caeterum ad ollulam
duas ceu aures affiximus, per quas lorum transmitti pos
set. Sed hoc quidem obiter dictum esto, siquis inuenietur qui sic suspesis fidem habere dignabitur . Dico autem sic nam substantia est qua suspenditur non voces barbarar,ut quidam facere pri estigiatorum si olent, quando, alias expertus sum substantias , quae in aliis affect ibus similiter operarentur. Sed de his no est nunc dicendi tempus. Ad propositum itaque reuertamur.
Nam humanum, caninum, lupinsimque sterciis recensui, alia ero nondum, quorum etiam maior est quaindictorii numerus: quaeda assiduo habentia in usu, quς-dam rariore omnisi creberrime utimur caprino stercore
438쪽
Graeci πυράθου proprie nominant digerentis, acris facultatis:adeo ut induratis scirrhorum in modum tumoribus congruat,nec tantum lienis, ad quos creberrime medici non pauci huiusmodi stercora applicat, sed etiam aliarum partium. Siquidem ego eo usus sum ad genu tumorem habens inueteratum aegre solubilem,iusso feri
cataplasmate ex farina nordeacea per xycratum indito videlicet hoc stercore:& mirum est quam homo ille fuerit adiutus. Erat autem rusticus in quo id factum est. Etiam etiam alius rusticus cum sic usus esset non tantum ingenii,sed etiam aliis in partibus ad tumores similes, perinde adiutus est . Nam acrius est medicamentum quam ut mulieres urbanas, aut pueros, aut omnino qui tenera sunt carne,fanare possit. Sed de particulari omnium medicamentorum usu in opere de componendis illis tractabitur. Quinin ad aquam inter cutem,& ad splenicos varie caprino stercore utimur. Sed istum tenuioris quideessentiae verum haud malaifesto redditur acrius inuamobrem sane ad alopecias congruit,&omnia adeo quae extergentia medicamenta desiderant ut lepras,pso ras,lichenas, hoc genus alia. Miscetur&digerentibus cataplasmatis,qualia sunt quae accommodantur ad parotidas bubonas diuturniores. Est enim vis eius tum usti, tu non usti,abstersoria, digerens,nec eam paruam habet dioerendi potentiam. Nam medicus quispiam ex iis qui in agris' vicis medicinam exercent,utebatur eo ex aceto ad
viperarum morsus,& multo sane etiam magis aliarum bestiarum,ac profecto ex iis complures seruauit. Et hic ipse quoque medicus ad auriginem potandas ipsas pyra thos ex vino praebuit, ad profluuium muliebre cum thure apposuit. Quae omnia sane optimus medicus ignorare nodebet. csterum potiora eligere potissmum ad urbanos,
honoratos,alicuiusque existimatiouis viros: in quibus quidem ego tali nunquam sum usus medicamine,cumulto meliorum suppeteret copia. Attamen existit nonnunquam talium usus, aut in itinere,aut in venatione, aut ruficatioe, cum scilicet meliorum nihil adfuerit, aut homo rusticus perinde fuerit carnis durae ac sinus. Nam ea uia
modi multos in agris reperias dignos qui bibant f pyra-
439쪽
illos. Porro quod supra monui de urinis&bile sali
ua, id nunc irae moria repete,nelnpe uniuersalem communem facultatem eandem omnibus inesse, verum pro animalium temperaturis variam. Nam eorum quae siccio
re sunt temperatura, stercus exiccantius est: sicut & ca lidiorum magis etiam ex calfactorium. Verum nullum omnino stercus refrigerat,sicut nec ullum humectat. Sed pro natura eorum qua edunt,multa item fuerit diuersitas. Proinde in hominibus potius qua aliis animalibus maior est: quandoquidem hoc animal diuersiis mis maximeque variis cibis utitur. Nam' i id simile habent qui allium ac caepa comedunt, qui cucurbitam,verbi cauni At caprarii in spyrathi pro pastu vario nonnihil item habuerint differentiae, non tamen tantuna quantum stercus
Similiter stercus bubulum exiguam habet disserentia, estque ipsum facultatis exiccatoriae. Verum attractoriam etiam obtinet, ut monstrat dum apta vesparumque morsus iuuat. Atque haec via proprietate substantia totius iuuentur,seri potest. Caeterum medicus quidam medicamentorum peritus, in Mysii quae in Hellesponto est, aqua inter cutem laborante bubulo stercore oblinens, in solem exponebat. Atque hic ipse imposuit partibus rusticorum phlegmone obsessis tumidum illud vere collectum , cum herbam boues pascuntur. Manifestum auteest hoc est alio moderatioribus multo viribus. Dico autem aliud, cum paleis vescuntur. Nam hoc mediu est inter id quod modo diximus, d quod prouenit ab erui pastu. Liquet ergo quemadmodum id quod ex pascuo herbaceo prouenit, ad phlegmonas accomodatur,sic istud aqua infestatis esse idoneum Scire tamen oportet, omnia id genus medicamenta duris agrestium hominum corporibus aptari, nempe fossoribus xmes ribus, qui opus obeunt tam validum in quibus utique Mysius ille medicus & ad chceradas adhibebat, Mad tumores oes cirrho sos, ex aceto an cataplasmatis forma compositu illinens.
440쪽
Sed lic ipse medicus ovium utebatur stercore ad a-ero chordonas, myrmecias, thymos, furticulos duros, quos clauos nominant,accio videlicet diluens. Quin ulcerum ambusta ad cicatricem illo ducebat, nepe tercus hoc cerato rosaceo commiscens Sed te stercus caprinum combustum similiter curabat caeterum pauculucius filiis numeris maiori cerati moli admiscebat. Et in totum studium id illi erat unicum omnia curare per ea quae ex agris facillime parantur: inter quae sunt de herbae:
frutices, Marborum flagra, germina,& folia mollia, tructus, cortices: super quibus copiosius dicetur in facile parabilibus.
Porro stercore columbarum nomaduminam sic eas quidem cognominant,adomesticis videlicet distinguentes tanquam medicamento ex calfaciente4 ipse ad mutata frequenter admodum utor,nempe cum semine nastur- iij contusum cribratumque sicciam vice napyos ad ea quς rubrificari debent adhibes Manifestum autem est quod inueterata omnia dico in talibus affectibus quales sunt
coxendix, hemicrania, scotomata, vertigines, cepha lora, in lateribus,scapulis, ceruice, lumbis dolores inueterati: ad haec nephi itides, affectus coeliaci, podragricae arthritides quando videlicet in articulis eorum o duna constiterint tophi siue pori Atque hoc stercus plane foetidum non est,maxime arefactum. Quocirca cini bibus eo varie utimur, alias aliis miscentes medicamelis.
Porro cum conspexissem illum in Mysia medicum gallinaceo utentem stercore in eis qui ab esu fungorum sussocabantur: ipse quoq; sum usus in quibus da urbem inhabitantibus,quii ipsi fungos sitarant, ipsum videlicet ad leuorem contritum tribus quatuorve oxycrati auto ab inelitis inspergens cyathis . palam adiuti sunt, idque celeriter. Nam qui praefocabantur, paulo post vomebant pituitosum humorem omnino crassissimia, exinde plane liberati sunt sympto mate. Est aute hoc stercus columbino