장음표시 사용
21쪽
Dixerat θ uatis Doctorκm tota caterra Quos mente sanior sedet sententia : tet, at usque noxo f tin locupletin orsu, assuescat hinc nouoque amore amarier: Qui pracepta diu multis optata repando Interrogata litium docentia, Qui Camera monstret nodosios praviin Uin. Et Curiarum mille consuetainti, Qui rix vise notet, vix obsinuata recludat. Speculumque turis aptum exinde rabeat.
Gestiat, indigna,binc,premitW qui mole qumla, sustinatesia quem loquela praegrauat: Goli it indigna premitur qui mole querela, Prabara testis quem loquela siubleuat: Gestat 9 trepido qui mansbat iura clienti: Gratas νe defensoris operas exhiber: Gestiat augustum qui maiestare tribunal Implens, melius gerit modo amus iudicis: Gessat atque ille, est cau ment ad sine ἰarvi
Dicatque te Ruunde iuris iudicem. Nec te solliciti πuciabunt serae dolores, Pasim quod ex te multa diant exterirniluet hanc duri metam decet esse laberi Incalta n inde turbasiat mitior: Nec te descient insignu namiafacti, Te dicet Eos, te canet sol occidens. Perge magu calamo iuris fundere lamen. Et posterorum promerere encomia: Perge tuis operis livoris adurere vim, Nec invidorum te malitia terreat. Hoc est fatales meriris torquere sororer, Hoc mortis est urbaa fugeresticula :Ergo natura cum ritam lege relinques: Vives tamen. bis rivere illud Gne est.
22쪽
AGENS DE ORIGINE COMMIS SIONUM,
De oris in e corrunissariorum & com-
a principia non alam repetenda 2 Initia visim repetenda secun malios. Miata via tenenda exempta Iurisconsulis,m δε-
s Teses oti tu examinabamur a Reo vel Ac ore, iudice prasime. ε Testium quidam voluntari, quidam necessarij. et Testium examen acumen or vgilantiam poscit. a euomodo ab inuito testi vertim extor umtu .s Interrogationes testium olim acrom cinissenseris fue
1 o Pario sibi dent per raptiones. D Tesu praesente parto vel ab ipsa parte examinaim, facile ex mera aliove Viatu, c, veritatesed citur. ix Luem rota itfacilior ad eam es . 3 3 Atius modin surrogatur examinanssi tester. 16 Iudici utile es ter se testes audire. octilaris instretio sussicisaerenda. 16 Iudex peratio quado tis, quibus quid inflia arte mam datur, a de se debeat. t 7 Exemplam strumentorum iudex praesim describet. 1 Terrain mom inaremuι isipiend probationes. Is Impedimema rudita Commisonu inrungenda materiam Arassant. ao Multitudo e 1 arum Camera maximil impedimentum rudicι foret. Impedimentum etiam alterum evabsentia. aa opimo eorum,quin quam teste reiudicem examia
23 Camera Impera. tiu quando per suos tester examinet. Inferiora iudicia etiam perse reses examinant. as Hasentibus ιurisdictionem otim tant- commist batur 26 Fassit quaaedo pars altera con tiebat. 27 Item, quando egregia persena examinanda. as Iura Canonico mur m est istiturias L iam iudicia habent Commissarios oriana La Luare de origine inquirendum. b Causi quare rudices non examinent. e meta 6oc capite ad ocularem anssecinem. d Et adinstrumenta. e Acad recognitιonem instrumentorumsectant.
xi, bζntes, bliquid praefari esse
n necestarium ducut, pertradita a Iacob. Guarr. in I. 1. C.
Heresimi rend.f. 3. Quod MLuihi faetendu duxi. Quamuis autem J quidam rem gemino ab ovo,primisque incunabulis ex veteribus seculis accersere superfluum ac inane esse existiment,ita delegato loquitur Francicle Vayer. legat.cap.I.' Alii e contra in iam dicta legati specie rem altissime repetant, antiquasque omnes species latissime persequantur.Alb. Gent.1ntradi. delegatu in integib.i.ubi de hisce speciebus tractat. Ac in hac, quod in iliis fieri solet partibus, accidat, quod trahat
23쪽
sua quemque voluptas. s Quo adductus Petasius Sat.1 v. 13.sic cecinit: V 26vum cuique id, nec roto riuitur ν o. Et Horatius lib. 2.Epis 2. Tres mihi conuinae prope dissentire ridentur, Pusante rario, mulIum iure p.rlato. J3 Verum utut si, ego mediani Auae solet esse
tinissima,iuxta vulgatum: Medio tutis imus 1l u.J
sentcn tiam inter has,in hoc prasemi tractatus equi phane statui, ita ab ovo rc ni incipiens, De superflua aut adumbrata in specie latius deducam: Iurisconsultoru vestigiis insistens, qui similiter de origine iuris disputant lar La de origine iuru. Sic & interpretes de nouis&iure antiquo incognitis materiis scribet ites, originem inquirunt, scuius rationes omnes accumulati it Petrus Heygeus quast. I. nunt. I. Oseequent.his verbis: Quod in caeteris rebus secere prudentes rerum aestimatores solent, ut non tantum naturam & qualitatem ess ctusque rerum contemplentur, sed etiam originem primigeniam de natales diligenter inuestigent, atque ita de aetatibus hominum, Isimalium,genitum, prouinciarum,inquirant exactius, id mihi in iuris disciplina tanto ma-tatae standum videtur et quod ea ipsam et in-
gatio in verborum & rerum natalibus,&originibus indagandis, mirabilem, non tantum iucunditatem , sed & utilitatem secum afferat. Ita enim neque de nobis alii, ut AEgyi,tii de Graecis, dicere audebunt, nos quoque in iuris ciuilis historia semper pueros else, acetum demum secure acquiescemus, ubi cssectibus notis causula primaevam respondcrede prehenderin iis, persectamque&omnibus suis partibus constantem , iuris disciplinam Labuerimus. Quapropter non tantum Cato
si originibus rerum seripsit: sed de Stoici studiose semper quaesiuerunt, unde ver ba ellent ducta,eosdemque imitati sunt i C. nostri, Labeo, Caius,Vlpianus & alii, ae Graius praesertina, qui non tantum ad LL. ra. tab. lib.I. originem iuris ab ipsis urbis initiis repetiuit, sed &lib. 7. vocabulorum origines enucleauit, de quo pluribus nuper Scipio Gentilis, erigi aum libra pngulari. Et quanta quaeso lux nostro sc- calo iuri rudemia Romanae ex hac aetate cinriginum, de antiquitatum dilistenti irrues ἰγ-tione affulsi.J Ita de seudis disierunt;an ab iis
quae vel de clientibus & patronis Budaeus in I. Herennius,is et exicI. Zasin d. r. de origin. inr. ct in trac .seuda parLi. Hanneton. hi a. desud. c. 2. vel militiis Gregor. I Iolander ast Nι u. 1 .ctys vel sundis limitaneis me sciabec. q. . defcud. nvm.I.aut hominibus Culac. in Loic his qui fere . darios. 9 lib. 8.e Uerv. c. I . dicuntur. An amoribus Gallorum Conandi λχ. q. 9.an Veroa Longobardis solis.Montan lib. I. desturicap.I.
Quorum opiniones omnes, nouissime via deo accumulalle, Petrum Herg. d ques. i. per totum. Sic quoque Andr.Gai L inprinci .lib. i.do pacepublica,de verbo baiano varia di putati c.i.J Nec modo id in materiis iure cilliti non plane cognitis faciunt,verum etiam ide m in iis,quae peruetusta,legeque scripta. & longo usu rec pra sunt, eos Imitari, unici ri hoc subiectum: cxemplum de Origine iudiciorum satisd monstrat. Marant.parn 3. num. i s .cr is 6. Ad propositum perueniendo , illud hic admonendum est, rubi de nouo remedio suscipie
darum probationum, scommissionum stilucet tracta uri sumus, olim rem t ita peragi s litam esse, ut ab Actore & Reo plerumque,coram iudicibus sin criminalibus maxime
ic stes e aminarentur, uti apud Ciceronem ineratione pro L. Flacco Accusator interrogat te stes, cuius haec sunt verba: Aia quisquam testio 'elle potuit, quem accusator sine cura in terr sagat, nec metuat, ne sibi aliquid, quod nolit re- νε spond ait ubi igitur est laus Oratoris, quae vel asin accusatore antea , vel in patrono spectari γν lcbat Bene testem interlogauit, callide ac-- νε cessit, reprehcndit, quo voluit, adduxit, csn- γνuicit, & elinguem reddidit 3 Item inuidisti in- ν, genio subscriptoris tui, quod ornabat facile ii locum, quem prehenderat, & acute testes in- ,γterrogabat. Sic in postulatione occisi Clodii. Anniun, Milonem l cum testes una cum M. Cicerone &M. Marcello interrogasse Asconius Pedianus scriptum reliquit. Idemque Quintilianus lib. s de intenrog.ind. testib. cuius verba haec sunt: Quoniam duo genera su uincolestiatus
24쪽
testium, unum voluntariorum , alterum e bandi, vel saltem longis altercationibus cum
V rum,quibus iudex in publicis iudiciis lege de- magna temporis iactura protrahcndi occa- l SV nunciare solet, quorum altero utraque pars sionem habebant. Quare t isto modo exami-M ' utitur, alterum accusator.bus tantum con- nandisii blato, alius surrogatus est, quo iudici
' cessum est. Qui voluntarium producit, scire, munus recipiendarum probationum fuit de- quid is dicturus sit, potest: idcoq; faciliorem mandatum: arbitratum namq; fuit,neminem V videt ut habere in rogando rationem.Sed haec sui de unica specie loquarὶ rectius det inge-i quoque et pars aeumen Sc vigilantiam poscit, ni o ac affectibus testium, quam qui ipios au-V prouidendumq; ne timidus, ne incoi: stans, ne dit cognoscere,ac sim in sentetiando secunda imprudens fit testis: tutiatur enim, & a pa' illa vota dirigere posse. Hinc traditum est iu-V tronis diu et lae partis inducuntur in laqueum. dices debere examinare testes, L ressum ides. V Et post multa. At in eo qui verum inultus di- , . idem D. Ilidrian. Og Ganint ossis testib. Clit.
V cturus est, prima felicitas interrogantis est, in , inalpissi. 26. in Finc Uiu.ub i. comm.o n. - extorquere,quod is voluerit. Hoc non alio verbo ressum examinatione. Si at icus in obsera in V modo fieri potest quam longius interrogatio- praci cap. i6 num. i8.Donei I. de testes ad iudi-V ne repetita : respondebit enim quae nocere cem ire de ab iis euocari dicuntur,i Hoemus. . eausae non arbitrabitur. Ibiq; de tota ratione final de episc.ct cleriis. Harimane ct obstri rat .lib. interrogadorum ab utraq; parte testium plu- 2.tita 7.obstruat. is in princ.Quod dc adhuc h ribas subtilius agit. In eandem sere etiam len- die, praeter tim in Camera obteruatur,si testes s , tentiam haec scriptassint ab conis: t Tenere aut res controuersa in loco sit. Sic quoq; de is si debemus interrogationes testium ,&accula- oeulari inspectione traditum est , iudicem . toris & defensoris sui me, & eius qui producit ipsum teneri diligenter oculis rem lubiicere. x dc eius contra quem producuntur. Alia plura Et eo Camera non aliter utitur, quae vel AD 4ν huc fodistantia tradit Carol. Sigon de ut si a is . sessiorem, vel Proto notarium cum verbali i de resib. de e nostris Bud. infren .se mihi II. structione, ad rem oculis in tu eda mittere so-Ioan.Ferrar. Llontan. in praexmitamentu iudi- let. Parit ratione, si cum peritis res est expe-igriorum. c. 6. f. quia vero. lib. I. Donet.de testib c. v. dienda, iudici necessario incumbit, accedere. De praeter latra citatos ex veteri bus, Barnabas loca contentiosa in controuersiis finium,&Briilbnius deformula lib. s. sol. 76. in editione ea sitis oculis inspicere, ac cum peritis consi- Francos de Franciscus Roberteil. in egregio li- lium habere priusquam iudicet, telo ritu mbello, de vita ct victu Imperatorum Rom.lib. 1 fol. nium reglind. Hieron.de Monte in πact. definib. hi 8.cts s. J Et hic mos antiquis obteruaba- regunda. o.num. 1 Et instrumentat iudex ii te l7tur. Temporibus vero citeriorum Iuriscon- exemplificare cogitur: Nam factum hoc nonsultotum illud in desiuetudinem abiit, & id,ut posse delegari,tradun t Fclin .in c.1. in D. de in-ro opinor, ex triplici causa. Primo,t quia ipsae strament. Bald. in authent. sita nouoiaere.Si certam partes captiose in sui commodum poterant petatur. Thomas Trevisa. iacis F2. num. 27. testes examinare: utilii culentissime hoc ex to- lib. r. atque ita initio erat. Posteat vero cum igio contextu S: gonii praecitato loco apparet, ma- usus doceret varia impedimenta obnalci,qtroxime circa finem. Vbi ex Quintiliano tradit minus iudex ipse hisce rebus praeelle pollet, aliquando contigille, ut testes laudare opus alia via adinventa est : non quidem , quaera esset. Secundo , quia testis ex ipsius partis priorem penitus tolleret, sed cum ea cumu- praetentia,&qtraestione facile, ratione metus, latiue concurreret. Ea autem haec est, quia iu- ac timoris, , veritate seduci poterat, ut aut dex alteri hanc prouinciam demandat: ad non tam libere dc candide deponeret,aut alio quam tamen quia urgentit simae cauis, ut i plesie teretur, Ferrar LIMO. Sc innuit idem Sig hoc faciat in promptu e sse debent quas postii uius d loco. Tertii ,t quia ex affectu partes fa- alios nouissime recenset, Nicolaus Vigelius cile,cum plus vel minus ex te stibus quaerere- ad Constit. Ctroli V.de actiblub.negoi c. 3.)non f tur,ad manus deueniendi,& ita iudicium tur- cile, nec sine probabili causa deueniendum.
25쪽
quod alumniano primo inductum fuisse i
te demonstrat Seuerol. in tractae remisi. c. a. per tot.J Statutum enim est, quod alibi quam in loco iudicii petens examinari testes, iussam caulam allegari debeat, Menoch.de arbitra au- dic. quasi.casu 2 2. Causat autem ex qua id sacere potest , generaliter dicitur impedimen
Im.clement.oic de osse dilegari.Quod & rationi maxime congruum cst, cum alias iure cautum reperiatur, quemvis imped itum,per aliufacere aliquid poste,Li de procur. Impedimen-
tum t autem Camerae statui potest duplex:
primum, multitudo causarum, quae quidem tanta est, ut assessorum numerus, qualis h
die est, iis expediendis vix sufficiat, qui praeter ordinarias causas, ita in processibus ac feret dis interlocutoriis occupantur,ut non imme rito hanc prouinciam recipiendi probationes aliis commitere cogantur e nec id mirum, eum & hoc, quod expresIo iure prohibitum, ne scilicet lites ultra triennium protrahantur propter multitudinem causarum iam diu obseruari ibidem desierit, Gail .hLI. obsera i lia i nu. . Alterum, tabsentia partiu,vel testium, est, qui nimis longe a iudicii loco corrina rantur, ac ita pro absentibus merito habentur,cum non solum exiguo spatio, squale iuLficere aliqui putant, si scilicet ultra distam ab
sed aliqui ultra centum milliaria absint, visunt ii qui in Pomerania& Holsatia habitant:& haec causia in iure sundatur. DL. iudices, δ: ibi
Doctores, de sis instrument.JNouess.cap. 9. poryo quoniam.c.constitutus. 6 pratere a. de Lingrvm.c. cum causam. de testibus . Vbi textus inquit:quia vero utrique parti onerosim existeret, ut restes coram nobis producerent,ubi traditur ab abb. Panorm. Quod sit una honesta & legitima causa committendi testium examinationem,
seu receptionc: fAddi possunt quς praeter caeteros, egregie excussit Proc Far .in irat de resti. lib. 3.c.7 7.rit. 8.qui licet loquatur de extra Prouinciam commorantibus. examinandis I t men extendit & ad eos,qui in loco remotiori degunt, Boccat.delirms remiscap. 3 o. n. 41. Id b quer habet summam rationem, nescit .magni sumptus causentur, ii semper aliquis aiscl -
rum mittatur, & haee eausa saepissimὲ eommissionibus inseri solet. Bur bisuraming der
iunto in ιli emtiam ut factum in causa fiscalis contra Muttitnbas Exemptionis,
exceptis iudicem tam in seriorem, quam sit- periorem non posse committere hanc t pr uinciam alteri s maxime in causis arduis, Nucolaus Leseut.de testium examinat. . 6.n. 7.J e istimamus, secus atque alii, qui iudicem h die nulli bi testem examinare faut nonulli qui id limpliciter eius arbitrio committi.Lescuta cap. 6.n. 7. J alleverare audent. Nam siue Camerae iudicium intueamur, illud verum non esse ex eo constat, quod quando in t Camera imperiali testes pars examinari cupit, petit iiudice, ut apte examiner, vel ordinet alIquem, omni exceptione maiorem,qui illos excutiat.
cui petitioni locus datur, ac li praesentes sint
in iudicio testes, praestam Iuramentum, eo praestito, ex vcIbali saltem comissione ipsius iudicis, vel ab uno ex Proto notariis,autDomini salselloribus, s scausae magnitudo ira re--,
qui rao quibus solet adiungi praesectus Cancellariae vulgo der uJlinealitri hic actus perficitur. Ita ante multos annos obseruatum est
in causiae sali contra Epipr. Similiter in ca
prilis, an iaΟIs 33. tali dato decreto, ad petiti
nem Sigirs i vi Nobilis in vicinia habitans, in loco iudicii examinetur, Iil di in Sigerii. ne e.itationan d . nai altile gestifen 1 triendi. Simile refert Syler. i s 9.s3. Decemb. f S: haec
paulo latius enarrantur,in gloll. ad ordinat. sub nomine Magentior st, ad tit. 16. pa. 3. ubi sic in- qiiit, sed quid si forte pars illos iciles in hoc iudicio Camerae examinari velit, quo pacto tunccxaminatio peragendat Resipondeo, hoc unicuique liberum cite, itinc tamen ex per missione iudicis, testes primo per pedellum sunt citandi. si praesentes sunt, deinde in iudicio praeliant iuramentum, hocque praestito, iam solent ex verbali saltem commis Itone ipsius iudicis, ab uno ex protonotariis examinati ; aliquando tame aliqui ex aiscitori b.prς- sertim in grauissimis cautis adcisse solent, i irro
26쪽
vidi quod in eausa sp salsi contra huiusmodi commillio praefecto Cancellariς cotesta,& ubi contra hunc, satis tamen pueriliter, exciperetur,iam domini me quoq;adiui xerunt, & in hac causa protonotarium scael. man habuimus, pro Notario: J Et hoc adhuc se hodie sic obseruatur. t Sive inferiora iudicia consideremus, idem iuris statuendum: Nam omnes omnium sere principum ordinationes id innuunt, ut ex aliquibus hie subiectis
fragi Mad viri Ert mrde n. Tolerari tamen aliquo modo potest illorum opinio, qui raro iudicem hodie testes examinare statuunt. Dam- F hesul .in praxirer.ciai c.17o.num.1. t Committendi vero supradieta potestas no semper fuit uniformis,nam initio iis tantummodo huiuLmodi mandatum fiebat, qui iurisdictioni alicui praeerat ud iudices. Auth. apad eloquentisi C. desid.1 b. Olbialog.Sc Bari .in Aurb.de testib. 3.c quoni. tm. Vbi committitur iudici, sub quo de-26 eunt examinandi quod tamen hactenus obseruabatur, quatenus actor & reus in priuatam personam non consentirent. Bart. in Lauthent.apud eloquentissimum.n. a. arg. l. rit. C. do
resib.quae loquitur de arbitris,qui de consensu partium testes examinant, licet nullam iurii dictionem habeant: Et hanc communem
este opinionem tradit B sit. si ψοψ.nη. II. 27 rol. 4. t vel egregiae persenae ita testimonium nominarentur. Auth. diiud .C. Qisc.9Clerilata egregias. de iureiur. Can. zommuniter in c. mulicres de iudici'.in 6. in sis quis testium de te-
Gunuluim adducti videri pollunt. J De iure
i tamen Canonico, sicut & consuetudine i ut 1 gDd.arbitrantur. Stiat.d. l.n. s. examu indit crete tam iudici quam priuatis, modo ad eam resulscientibus delegare concessum suit. Clemen.vnic.delc.delegat. Stiat. d. l. n. s. t Sunt ta- asmen quaedam iudicia & tribunalia, quae ad euitandas omnes ambages& difficultates, mediam quandam viam adinvenerunc, qua nec iudex grauat ur, nec partes longioribus alter cationibus in puncto Committariorum d cernendorum detinentur, proprios Magistratus,probationes suscipientes ordinando. Imbert.in Instri Iorensib.lib. l.c. . se mihi. Din rerbo ab s manda unit. Quib. in Camera ille actus comparatur,quando iudex ex ossicio aliquem
ex officialibus Cameraedat,& in Germania in quibus la mediatis iudiciis inueniuntur, quibus sine partium longa contentione examinationes concreduntur, publice eorum fide& aptitudine regulari constitutione ad hoc satis approbata. f& licet haec de testibus t quantur; tamen quin ad alias species probationum etiam extendi possint, nullum est dubium;Obtinet et enim in oculari inspectione, dri infra pari. r.lib. 3.videre licet. & in instrume
tis i ipscvt preeter ea quae de instrumentis, et Urapa r. 2.lib. s. exponuntur, docuit lyrol per Farin. d. quali. 77sa. o.Nec notat in recognitio- fne eorundem,ut&sigillorum,Vestrius in pra
De vi & potestate aC utilitate nominum ac Etvmologiae, deque variis
appellationibus Commissariorum,& unde nomen Conuulsi ii de
27쪽
s Varia nomina, quibus inurpretes Commissarios d.
s Commissarii generatim nominationem in perio sis.
Constitutum est mihi, non solum in liuia
ius, ted etia insequentiu librorum principiis ,& quasi in prima ac te pauca de nomine
appellatione rerum ad tractandum propo--starum praemittere: Ne autem hoc cuiquam absurdum videatur ,& vanam operam in eo nauatam essc existimet, caus, eius rei , breuiter hie nobis data hac occasione in indicandae sunt.t Prima est,ne in tractanda vel cognoscenda re quis decipiatur, quod iis euenire solet, qui virtutes vocabulorum iguorant. Aristot .lib.r. Elimb.quem ad hoc adducit Ne- uisan. ius rua nuptiali lib. Lnu. l7. Bonus donius in praefar. ad titulum de Mquirend. potesnum.s.s Paulus Montanus, in tracI.de triret. cap. .num. i. Coras lib3 Mificetav. 22. Euerhard. in to-puulo coit . Et nanc nostram opinionem se
quitur, & pluribus idipsum illustrat E. ab π.
ia tractat. vindic. profatarib cap. s. num. O. JSecunda , ut intellectis vocabulis, eorumque virtutibus, tanto rectius ipsam rem quia nimina dantur rebus. Bonus donius L loco. Et nomen est consequens rei. g. est 2 aliud.Institui. de Dε1 tion. intelligere, & intellectam fa-α eilius determinare possimus:t traditum enim extat, prius oportere quem terminos quaestistionis intelligete, quam determinare artum. Domitiis.gdetestam t. Angel. Perusin. ω il. o.num.1. Rotan d. Valle μηνῖL7o.ηum s. l.
ue I Vnde st dicitur etymolniam verbi verita. em noti licare, Claud. Cantiuncul. in topicissi. mihi. 8. Se Bald. in cap.r. .seisi quis, de contrauer in obusfeud.d: cit, etymologiam csse res
lutione.ra vocis, in verum & proprium effectum verbi.Jt Tertia, quia marima vis a v 3cabulis pendet, ita ut argumenta etiam ab c tymologia vocabulorum lumi posiint. I. I.F. de iustit. inta. i. de pacti La ε inerare. Si certum petat. .detest.ιm. I. aινι postg. Euer hard. in Topic.in loco D tymologia.Oldendori' in sesco ab et mologia ct abusi e vocabuli. Cant. d. LΡl.mihi s. adde hisce qiud notat Hieronymus
de Cauallos in tracI. comunes contra communes in prast. n. l. m. t Iohan. a Rebet te l. tib. I. topicor. ivru.c p. q. qtiae probabrtia dicuntur. argvln. f. notionem. 3. instrvnuxLin reis. praecipua. i. Tugu-yiι.l. vi alphenu sit rabonsenisic. Etymologia enim est, i quae dat verbis proprium signifi- Φzatum, quando definitio non repugnat: fhinet Cicero Etymologiam vercloquium ap- l pellat. Canti unc. d. l. J in quo non solum Iurit consultorum sed etiam philosephorum traditiones sequimur: t nam princeps philoso- νphorum Aristoteles, statim nobis exemplo est lib. .P sic. text. 17 ubi de inani disputaturus, no trien inane explicat: similiter M. f. Phν- β.rext. o. de mutatione, varia circa eius nomen disterit. Istorum i vestigia sequunt tirii γ sterpretes nostri, qui .in tractatibus coni cribendis,ptiusquam de re tractent, verbi lignificationem proponunt, & id tunc praecipue, cum materia, de qua tractatio itiscipitur, iure nostro ciuili scriρto quemadmodum &haec,quae temporibus Iutis consultorum, cuin iudices ipsi examinabant testes, non fuit in v sii non ita plene cognita est, quod exemplis demon mari potest: de seu dis enim, materia Iur e ciuilia bicondita, moribusque introdi iacta tractantes , sollicite ptimum inquirunt,
litate. Curtiari. t. q. l. Wel cap. .nu. I. dicatur.
Similiter de iure retracturi seu cogrui. Tiraq.
28쪽
hi praefat. de retrirct. nu. C. ac de adiecto. Stracchati irrct. de adiecto in princ. Sic etiam nouissime Iacobusalaanib. varia de nomine executorum ultimarum voluntatum adducit, in tractat. de execut.rit. Dium .part. i. num. M. Sed quid plures memorem, cum fere quot tractariis, e iam de materiis iure ciuilis expeditis eduntur, tot etiam capita de etymologia tractentur, eiusque usus ostendatur. Betrachin. intract de Gabel, in praelud. Ne uisan. in s 'ua nuptiali. ub.I. ram. i7.ac omnes serescribentes infron te tractatu am,quos breuitat is gratia prς-
His itaq; rationibus adductus,&ego hunc rractatum, &ego hunc tractatum ab ipsa denominationi; vocabulorum auspicandum duxi, idque non solum ideo, quod nullus hactenus ea de rescripserit,iureque nostro non
γ plene determinata iit, sed etiam i quia CommilIarii nomen latissime patet, ac variis rebus accommodatur. Carol. xlolin. m conseret. 'aris f. f. 6.gis. 6.in verbo rencte conue fac μον est, ubi ante omnia propria & genuina v cxbuli significatio, comonstranda. Omnes enim generaliter quibus negotia mandantur expedienda, dicuntur Cominissarii. Mandosus in tractatae Commisi.inpr. Raphael. Cylen. in tractat. de tvat. pontifici in princ. hine &ite in genere definitur commiliarius, cui aliquid gerendum committitur, Iacob. de Aren . intractata , de cominis. in princip. Sebastianus Medices in tractat. de Linitionibus parti 1. de .
mer. i. lib.3. J Vnde & ad legatos Caesaris, qui hodie ad negotia publica perficienda deputamur , nec non executores vltimarum voluntatum applicatum. Iacob. a Canib. d. ιυ-ctat.de ιxαν r. Titim. 'olunt pari. i. Et Gallis ad
praesectos annonae, quos commissarios de vi-itres appellant: aliosque infinitos hie nimis langum enumerare, refertur, quos si quis adnumerum expetat, legat Moturae.d. loco.Quod cum animaduerterent interpretes, & cis nomen impositum vellent, qui probationes a iudice demandatas susciperet, varia dc diuer-s sa nomina excogitarunt: t Vocarunt enim aliquando exami iratores. glossi in Gemer t. I. in urb. isdi. ιι. de Quo delegau. motius libr. I.
passim, ibidemque Milatus , Rebust. de inquis
Iohan. Pap. in C. ut vocat Hottom .confit. 8. arristorsitui. de temoenec aliquando delegatos iudices. Gail. obseruat. Ico. num. H. lib. I. Ex Lac ratione, quia Commissi rium&dele Saluin pro uno codemque habent, ut con
stat ex traditis in L prima f. qui mandatam. J.ctositio elis, cui mandat. es iurisdicti. f pro debili
am. de oscio delegati. Panormit. in cap. super ea et O in cap.cum te.ext. de olfie. Melegati. Mandos. in integro se Aiar. Commisson. ubi omnes fer species delegationis nomine Commissionis comprehendit. Hippol. de Marsil.intractat. de Barinit. f. commissario. num. 7. Di utari tamen potest, an hoc vocabulum illis recte tribuatur ex definitione delegati iudicia , quae traditur a Goffled. Ac Hostiens insumma. deos c. tiau. delegati. Alexand in rubr. deosc.eiM . cui mandata est iurisdictio. Bellon. libr. primo, I nutu.2Mu. capit. u. Verum ex pleniori descriptione, quae ab aliis praesertur , Commissarium delegatum iudidem posse dici, videtur, quae talis est : cum scilicet esse deleg tum , cui ad causam cognoscendam, vel decidendam , vel exequendam, vel simul totum
perficiendum, vel , lege, vel , principe , alia ove potcstinem habente, mandata est iu indictio, nihil proprium habens, sed ama
dante recognoscens. Menoch. libr. I. Obιrt. quas. 2.num. 6. Sub quo verbo cognoscendidi haec Commissirii persona comprehendi posse vide ur: & veto propter hanc delegationem vocantur ministri committentis. Gail. d. Obsimar. IC o.num. i. suerunt qui simpliciter' iudices comm miliarios. clement. rnic. de σέ. de2g.Galla. obseruat. ioo xu. Ιχ. Fuerum quoque qui auditores appellarent: post Pano mitan.Schrader.in tractat euelli puta. Io .secIι'
Alii saepe vocant confidentes, quo Vocabulo &tiali plurimum utuntiar. Gail. dict. D co. Nuncios quoque & executores appell.it eos Partimn .in cap. primo, numer septimo,de restibus cet d. Vocantur & inquisitores prae
29쪽
sertim apud Gallos, ut in multis locis tradit
m tit de inquit. Et hae significatione Commi stirii, qui a circulis Imperii ad suscipiendas
probationes, cum de moderatione alicuius status agitur, constituuntur, vocantur: mo
iis enim est, cum ratione damni illati moderatio petitur, duos status eirculi deputari, qui vel testes , rei ocularem inspectionem suscipiant, quorum subdelegati eommiliarii iuramentum delegantibus praestare coguntur, vocabulum autem illud ex eo mihi videtur originem ducere, quod in antiquis solebant quatuor personae interuenire in examinatione testium, Actor, Reus, Testis & Quaesitor, qui quaerebat, de quo scribit prolixius Sizonius supra capite praecedoti allegatus &Francis Robertine l. de vita &victu Rom. Imper. ut de iuditiust.mitu i 27. Iacob. Curtilib. 2. ' conieci. cap. 48. J Camera i tamen Imperia
& Galliae partamenta. glois ad stilum curae P. rispari. 1.Rebus ritu. de inquis, Commissariis.
bulum, speciei adplicatum, commis Iarii scilicet retinuerunt, a quibus mihi ne latum quidem unguem recedendu arbitratus sum, maxime propter rationes sequentes: Primo, quia tractatum hunc ad Canacra: stylum accommodare est animus: recte ergo eiusdem terminos, ac vocabula sequor. QMemadmodum in simili scriptores & interpretes con stitutionum S consuetudinum Galliae, Merba ordinationum ac consuetudinum tanquam in Pari amentis usitata, retinent. Molinaeus , Rebuis Chaisan. Tiraque li. Imbert. Iohann. Papae.lohan.Lucius, ac alii. I ac hoc faciendum in scribendis tractatibus , quae-cu laque etiam in conuenientia inde sequantur, latisi. prosequitur Bertrand. de Argentita ritur. iuru Britannici de s prvrmentis. n ο-
thereia fol. 3.J secundo ideo noe verbum tetineo, quia illa appellatio Commis Iarii eommunis, magnum habet mysterium. Carolus Molinae. in consuetudin. Pariens F. 6. glsi 4. in
verb. Commissatus. num. I. Et ex hac ratione hoc vocabulum , multis praetermissis reti'. net Iacob. a Canibus. in trahatis execution. Plintim. Poluntat. pari. I. num. 2I. Tertio propter
aptitudinem quoque huius vocis ea utor: quocunque enim resilicio , & hoc verbum cum suprapositis confero, nec proprium magis, & ad hanc rem explicandam conueni entius inuenio. Si enim me ad verbum, dei gati induis, conuerto , illo multis de causis visti subterfugio: Primum, quia adhuc de definitione delegati, ut supra monui , dispu
Deinde , t quia id minus latinum esse qui- xdam non infimae note Iurisconialii arbitrantur. Dicunt enim vocem illam apud veteres Iurisconsillios in usu non fuisse, nec in Iurisconsultornm voluminibus repetiti: Dicebant quidem delegare debitorem, id est .viee sua alium Reudare. l. delegare. β. de delegar. Delegare negotium , quod nihil aliud significat . quam committere & mandare. LI. S. i. g. de Osic. eius cui mandata est Iurisdict. c. pra-terea.de osc. delegati. non autem delegarum iudicem. Ratio autem, quod non vocabant dele- gatos, haec traditur,qilia debuisset diei delegatarius, exemplo mandatarii, cui similis est delesatio. oequia. 1. de rurisdict. Ne ergo soloeci linum committeret, maluerunt circumscriptione uti, hac videlicet, cui mandata est iurisdictio, vel commilla causa, vel qui ex delegatione cognoscit) I. preti nim. f. hac LC. dea pellat. BUomis in tria . de socio eius cui mandata est iurisdictio. num. 9 2. Tvmpore Ve'ro imperatorum, quo proprietas Latini Sermonis degenerare coepit, vocarunt iudicem
delegatum , ac posterioribus temporibus, quibus latini sermonis ratio abiecta penitus , & contempta fuit, passim vocati iudices delegati, ut ex infinitis locis Iuris Cano-niei demonstrat Caesar Costa libr. 3. variarum ambiguitatum. cap. I 2. versiu. delegati iudicis ννα sol. mihi tos. & Alciat. De . civi cui mand. ea infrictionκω. LDe
30쪽
De quo in me hoe loco nihil subtilius inqui.
ram, quum magis ad Grammaticos,quam Iu-3 in risconsultos hoc pertineat. Sed i quia etiam
docet Iurisconsultos Latinitatis elle studiosos; tuam tanti faciunt, ut de libelli & instrua menti vitio, ratione malae Latinitatis disputent: ideo hoc reiicio. Iudices quoque minus recte vocantu i ; quia hoc vocabulum plerunque ad iudicandi munus extenditur; prout
supra in definitione demonstratum est. Hi autem t Commiliarii non possunt plane determinare, sed habent illam potestatem, qtia
dicuntur habere mixti Executores; argumet. eorum, q iae tradit Molinaeus in consuetud. Pa. risim ib. 3. 6.glog. 6. in Perb. Vndra cstnte, num.s. Ea in l.cum stivommisν m. num. s.cicon es . Si rectis oculis vocabula Examinatoris de Auditoris intueor; ea nimis angusta este reperio. Data enim Commissione ad examinandum; non est data ad recipiendum;utpote, quq rantum ad examinandos Testes proprie pertineat; ii enim examinari & exaudiri dicuntur Hinc nos Germani, ipsum Testium examen,
Seu gin mersόr nominamus. Hinc etiam dic tinctio i statuitur inter Receptorem &Examinatorem; quod Examinator nihil plus pos
sit, quam ut Testes examinet; Receptor auistem Testes citet, Interrogatoria recipiat, cogit, dcc. Harim aib. 2 ob*.ls.lit.ls. Gail lib. I. Obser. 97. vide tamen Prosi'. Farinis restib. q. 77. num. l7l. Et quae de Examinatore dicta sunt,c ea etiam ad Auditorem quod nomen, ut&sequestri, secundum Remum ad criminal.conis fit. Caroli V. cap. o. superioribus addi potest extenduntur: prout in praxi abseruatum re.
seri Bart. Capua in singuL verb. iudices,fol. mihid Quid vero in t Arbitris &Iudicibus delegati si vide Prosp. Farin.d.loc. n. I s. ct I 49.J 4 Nuneiorum nomen ideo relicto;quia ad tui. les etia personas, nostro praesertim tempore, accommodatur in foro ciuili sin soro enim
Ecel siastico honestiginita est vocabulum; &Legati Pontificis Nuncii appellantur, Raphael Cylenius de Letato Pontiliis. Speculata in tit.de legat. 6.I. num. ae proprie de iis qui
literas serunt, &a priuato mittuntur , gloss. in Rubrie. C. de legas.lib. I C. Lancellot. Conrad. inrrae .de Δ.Mιonιb.n. Io.aut aliquid insinuat,inis distrat. -.part. l. tit.ys. accipitur Inquisitoras nomen ideo non placet; primo, quia mos ille inquirendi fedare quaesitorest unde&qua stores vocantur; in desuetudinem abiit. Secundo quia hoe vocabulum etiam nimis est speciale, de tantum ad Testes se restringit, ex quibus proprie quaeritur. Tertio, quia & hodie ad Iudices ex officio per inquisitione proin
cedentes extenditur, c.licet.de Slmon .c.qualiter.
cv.cum oportet, de accusat. Cur.in g n. qaest i .ctsequentib. Menoch. arbitra liba.quas. 7 i. Et proprie Canonistae ad inquisitionem haereticorum coarctant, cap. praefidentes. cap. accusatin, s.fl vero. cap. ut ostium. cap. inquisitores. De haeret. vocabulum Confidentis , tanqilam alterius
peregrini fori, & a iure ciuili non cognitum, ad hune forum, ubi nobis alia adstant commodiora vocabula, producere nolui: Cui accedit, quod in Confidentibus hisce eligendis, diuertus processus, nostro praesenti instituia turn ut videre licet apud Gallaib.i. obsier.'s. n. l. Executoris i vocabulum, tanquam minus la Iste patens, merito quoque reiicio: habet enim minus iuris Executor, quam Commiliarius, argument.eorum, quae tradit Zasin I.cums Iei- commissum , num. g. confessa. Nam et primo Commis larius potest recusati, ut infra explicabitur: merus Executor non item, cap nouit. de appellat. Deinde a mero Executore non appellatur, ab Executore.de Appellat.. At , et Com- II miliario licet appellare: & sie ad Cameram quotidie Appellationes interponuntur & recipiuntur, ut infra declarabitur. Quae cum ita sint; quis, quaeso, piaculum existimabir, quod postpositis hisce omnibus vocabulis, dissiculistate laboran tibus, magis appositum huic personae imponamus, Commissarii scilicet. Illud etiam sciendum, ut Commissarii, sic etiam Commissionis nomen, varias habere significationes : Committere enim est, ad contentionem & concertationem exhibere,Budaeus in l. qua actione.ad legem Aquil. de alia plura signi ficat; ut apud Budarum d. loci se in I. Herennius. De euictionino mihi i o. 6c passim apud Iutis. consultos ac Interpretes,maxime vero Zasu, videre licet. Deriuatur tautem verbum com- I 8 mittere, a particula cum, de verbo mandare: