장음표시 사용
41쪽
tus areentur. Mynsingerus ricto Iaca. Que eum ita sint valde dubito, an de stylo Camerae talis persona, praesertim si de ea excipiatur , in Commiliarium ordinanda nec ne Quare aliorum esto iudicium , ne Cameram , & se Sus Mineruam,) instruere videar. Si tamen libere mihi dicendum, eos s per matrimonium legitimati, admittendos , per sit pra deducta. Quibus coniungi pollunt ea, quae tradit Modestinus Pistorius consillio 46. volumine primo. Nec mirum, hoc cum in hac ipsa quaestione, generaliori tamen , idem secille videam Paleoth. dicto loco. 1 numero 9. t Hanc qualitatem commissarius Icum de spurio, aut naturali, agitur. J cognoscet, ii de matrimonio & legitima con- Iunctione , ex patre & matre : si vero parentes mortui, ex vicinis inquirat, aut a Magistratu loci , ubi natus est documentum' petat. t Parti hanc qualitatem in extraneo cognoscere aliquanto erit dii sicilius : praesertim, si legitimatus dicatur, nam alleganti naturalem sit ille legitimatum incumbit onus probandi. Paesanus de probation. capii tui ly. par r. a. Et multa requisita, in t probatione legitimatis exigantur. Treui sanus decisione 39. J Inquiret ergo ex vicinis te matrimonio. An ex illegitimo thoro natus sit nee ne , & si inde non possit cognosse
k re, an legitimatus sciscitabitur; in eo et enim ipse probatur illum non sitisse illegitimum,
ut atteilatur latissime Mascardus, de prob.trion. conclusione 9 3. per totum, adde Treuisia-
io mi dicta decisione 39.J t In dubio tamen ma. xii ne si graduata sit persona pro legitima
to praestimet: Menochius de praesumption. ω- pitui. J . numero P gesimo O trigesimo ibro c. si enim ad dignitates est ad milla , praesumitur eam esse Iegitimam, Menochius numτσ30. quamuis haec coniectura aliquando sallat.
De dotibus animi , ac primo de In
s Ingenia crassa ruistinum capacia nonsent. Io Ingenium requisιιών in cavisis momen amis uri denae . It Ingenium usu arietur, quod modo es ora
ia Ingenium ivitiatin in Commissario . ti: iano Rotuis
13 similiam ad ilia Mehamuri 14 Diale tica aeuis Ingemum. is Non minores virtus, quam quinere arta tueri. is Conse atin ingenium cutiti. ar Ingentipsis ιnsemperantia.
a6 Ingenium ex farisi lan mensis quomodo cegnoscatur ramissuria sapientia as ingenio b Inserevans ingenio seu esto. e Ingenii descriptis duplex.d Ingeniosinsus te nato aera est a Ingeni, sona. cholera, signum.
Nou susscit legitime natum Commic
larium, sed etiam requiritur, ut ad natiuitatem, aliae insuper dotes accedant, qua
recte circa animum aut corpus, Vel Vtrumque simul considerantur : de animi primo loco dicendum. Inter quas ingenium re Iete primo ponitur e Natura enim & ingenium adeo simi assinia, ut saepe virum pro alio ponatur. Conanus in comm Iar. iuri libro a. capitul. I. in princip. Et Terentius ita ingenium pro natura usurpat, rurcas inquit ad ingenium redit. t Quia autem unum 1 ingenium naturaliter alio praestantius. Ζωsus
42쪽
sius in I stipulatio ista. g. alteri stipulari. numero . de rerborum obligationibus. per textum, in ιβ non sortem. g. liberi. de conici. indebit. Et hinc ingenium facit unum praeserri alteri I. cum acati m. ct ibi Baltas C. de fideicommisi volo Commissarium sequentibus de 3 causis praestantis esse ingenii : t Primo ut opus hoc arduum commissionis recte aggredi, aggrestum dirigere, di rectit m ad n - 4 nem felicem perducere possit. t Praestans enim & rarum ingenium, est principium, medium de finis maximarum & plusquam
humanarum rerum. Plato in dialigo Q de Republica. Furio. Ceroil. in tractat. de consiliario Princip. Bartholomaeus Philippus in tractat. . de Consitan Principis. disiursu. 6. in rubrica. de qualitatibus, quas I hucissides. nu. 2s.fol. mibi. s.s Secundo, i quia Commis i iiis ad ardua, ut insta dicetur, iter directum habere debet: In iis autem hominibias , qui ad ardua sendunt, M aliquem diuinitatis locum obtinere cupiunt, maxima ingenii dexteritas requiritur. Furi . . Certol. dicto loco. ct tractabitur infra libro sequenti. Vnde & traditur, neminem excelsi ingenii virum humilibus o delectari. Senec. Epipola 39. Iibro s. et E contra vero vilia ingenia seruituti polle subiici
vereres crediderunt. Aristoteles libror. politi ori capitul. 3. Vide tamen Dominicum de Soto. m tractat. deiusAtia cr iure. libro A. qua stione a artic. . OV q. ιδεμ. quaest. cap. IO. nu
Tertio , quia plurimas, easque dissici-
Iesaries, di lcere suturum oportet Comi Giarium s ut insta ostendam in quod sine u locitate ingenii vix seri . potest: Nam experientia tes .itur, Omnes professiones, omnia a r.
tificia , omnes libros este paruae virtutis &efiicaciae in illis, qui habent siti pidum ingenium, & in eos competit prouerbium: Cum plurimum labor unus , in eidem flatu
Nam illi, c ontinuo & labore, & multo tem. Pore adhibitis, partam aut nihil intelligunt: t& hine dicitur in vanu laborare, ii puero magister bonus librorumq; copia auhibratur, de diligentem eum esse, niti ingenium hab: lead-sr, probat Ioannes Hou artatu tractat.exam.
7 deal in P. Rarum t autem ingenium paruo labore, exiguo tempore obtinet omnia, quae vult. Furio. Ceriol. d.loco. Hyppol. a Collib.m tractat. econsiliaririnι se is. t Hinc & erassum ingenium dicitur esse instat eampi naturaliter sterilis, quod etsi doct rinis & artibus
excolatur, reddit tamen paucos fiuctus, eos que malos & extra tempus. Furiol. Certol. 4.
Qnario, 'quia multae virtutes in Com- smiliario desiderantur, quae non, nisi in insenio veloci locum habere possunt: ubi enim non est bonum & excellens insenium, non 'potest esse virtus, spraesertim sapientia, nam facit plurimum ad lapientiam, quae in Comnii Isario requiritur , iuxta dictum Plauti in
Trinumm. Sc. quo ilia homo, Non elate, eorum in- ,
genio t adipiscitum pieria.Jam alia res aliqua no' intabilis. t Quinto, quia in Comniissionibus
perficiendis opus est,ut ex tempore ad omnes
propositas quaestiones respondere , & recte ius ad factum accommodare, easq; facillimere ibi uere quis possit: Quot enim de quanta
ex improuiso,& praeter opinionem accidans, in quibus omni abiecta cunctatione, ex tem
re respondendum sit commissario, H pro-e norunt, qui in hac palaestra sunt exercitati, quae cum non aliter, quam acumine ingenii , expediri polle , cognitum sit, ut maxime ingemi acie habebit commissioni praefici cndus. Furio. Certoti loco. Erg. Hyppoba Collib.d.locst. I Durus de Paschalo in aulico,reg. 3. Et hinc in specie dicitur interrogantem. animi acumine debere elle praeditum, et Flammin. Ca- btarr.in pract.interru. cap. num. I Iib.r. J Cum ergo dictum ac demonstratu ni sit, commist rium debere elle ingeniosum, de modo excolendi ingenii, & quomodo quis probare debeat commissarium videamus. t A natura uingenium singulis insitum esse supra dictum, ingenium enim describitur telle quandam e
vim,&aptitudinem, habilitatemque a natura aniniantibus inditam, homini praesertim.
Ioueari. Pontan Itb. .c is de ingenio. Et oratius
R. naid .in vechia de teficientie in verbo i Vegno, dicit, ingenium elle illam potentiam spiritu per quam homo aut , natura, aut studio, reciditur promptus & capax ad omnes scientias addiscendas. I credo tamen adiuuari ab C arte
43쪽
arte posse, & quodammodo comparari. M-hetic. Gentil. in tractar. delegar. cap. s. libr. 3. Flammin.Catarran pris. interrogat. cap. 3. nu.
34 lib. I.JEa Iuvabitur autem et hoe modo, si ante diligenter ex iure & rationibus, quid sibi in ipso eom missionis actu obiici possit, animo vol tauerit & praemeditatus fuerit, parato enim quid unquam desciit Nee promouabit hoseonatus mediocriter, si multos Rotulos examinis diligenter legerit, & ex iis , quae alii
eommissarii egerint, cogitauerit, ac notan uerit,' excitamur enim similibus adsimilia rNam fieri potest, ut tibi idem sit respondendum,& interloquendum, quod aliis, sic enim eadem dicta, factaque in ore non insequen- . ter legimus plurium, pluribus usurpata. t Genti. d. Ioco in simili de Legato loquitur. tDialectices quoque praecepta plurimum ad ingenium acuendum faciunt. Hyppoliti ais Collib. in confiis . s.ct I6.t Cum autem non minor, imo saepissime maior virtus sit parta
tueri, quam quaerere aut iuuare, I Ouidius de arte amandi, quod & demonstrat Ioannes Hou Warr,in exam .s ingespii, ubi squod ridiculum est docet, quomodo ingenios arte&cura procreari debeant, J idcirco nunc deic conseruatione ingenii dicendum. t Conseruatur autem ingenium assiduo cultu, iuxta vulgatum versiculum: Fertiis assiduo fino renovetur aram,
NiI nificumstixugramen habebit ager. Ouidius lib. s.tristium. log. I3. Adde quod ingenium Ioua rubigine tisit in Torpet, O est multa, quam fuit ante,minis. Deinde temperantia, ' intemperantia enim
y petnieiosissima ingenii pestis est , ut insita lair tius, in ea ei te de temperantia tractabitur. s Tettio, si sub temperato aere dcsat quis: aer tenim temperatissimus nutrit alta & subliu' mia ingenia, ita post Barbati tradit Nevisan. in θlu.nuptia .lib. quomodo iudicandum nu. 47.JQuomodo autem pars ingenium in Commissario cognoscere possit, nunc videndum: id autem perquam dissicile est, sunt enim in genia hominum inter se diuersissima, secundum qualitatem homorum,adeo ut raro emisdem temperaturam inuenias. Pamph. Pinar in discursibus Aper quinqlle sensib. pari. I. fol. mi-H.6. Cognoscet ingenium, ex dictis, factis,
& fronte. Ex dictis, si commis Iarium futurum, omnia praemeditate loqui: nec, ut in prouerbio dicitur, os in lingua, vel os repletum vento habere cognoscat: ut enim qui spinas habet in pedibus, ubique spinas calcat: ita sterilis ingenii materia fierilis est. Senec. J Inge- , niosus enim est in loquendo argutus, in respondendo promptus , in dicendo resolutus,& rotundus, in iocando gratiosus, nec
etiam exquirit materiam loquendi male de aliis hominibus , praesertim de hostibus & inimicis: est enim signum vilissimi ingenii, male loqui de bostibus. 1 Ex factis, si in intelligen- 1 ado facilis, in seriis cautus, si ardua'roponat sibi. Furio. Certol.d. . o. latius haec deduxir.
Pollevin. in tractat. dei ostura de Iι' ita ni cap. 11J Deprchenduntur autem haec omnia ex
conuersatione . maxime conum. li: Ita Cli-stenes, Sicyoniorum Tyrannus, multis con uocatis, in mensa eorum explorauit ingenium. Idcrodot. lib. 6. t Aut in ludendo: in- 1 a genia enim in lusibus maxime elucescere tra-oitur pei Conrad. Heresbach. de instit. P
ciptae lib. I. V.3. iii quis hic adesse colligati echoleram de motus, bonum ingenium arbitrabitur.
Nam facilis metus mens generosa capit. Et nullum ingenium potest esse magnum, quin habeat admixtum aliquid suroris. Se neca , de tranquillitate animi cap. IJ. in D. Oratius Reynald specula delesciencetit. de ingenio. licet autem hoc per te malum sit; tamen illud tanquam signum boni ingenii tenere cω
uenit, nam urnmita agrestia lubnascentia in
agro mala quidem ipsa sunt, ted tamen signa
foeticis atque uberis soli, siquis excolat: Sic a nimi affectus per se mali, arguunt ingenium non malum Plutarchus. J Si autem parti beneficium conuersandi ac loquendi cum com missario denegetur, tunc ad actiones suturi comissarii attedat: t Anuiuidi sint ipsius actus, 1 an in aliqua re occupati, an Omnia scire desideret, ad diligens, conferat libenter, & conuersetur, quaerat de prae teritis, anim v adue tat ad praetentia, iudicet de futuris. Furio. Ce-
44쪽
Hol Lisco: denique an facile ab incepto bono desistat, est erum signum vani ingenii, facile ab inccpro destare. Ioann. Baptisti solet g.
' se mihi.81., Et si nee hoc susticiat, consider
tur quid in iuuentute egerit: Nam si in iuuem tute ager fuit fructuosus, praesemitur talis adhue. Houoart d. ita spartani ingenia proba bant, i lutarchus , in Lιcurgo. Sic praxeptor
Themist. praedicebat ipsi de ingenio tu nihil
mediocre eris. Ira ingeniu Origenes cito eluxit a patre nimium maturans, impeditus. Suida& Euseb. n. lib. 6. . s. Et de se idem testatur Augustin.lib. .cons s. Otto magnus in iuuentute ob ingenii suavitatem amor mundi dictus, ae inmatura aetate fuit, Haedio n. in Chron.Gervia.Ex nostris hanc sententia confirnut Guliel.Onciae. in qua Liumphi issopb.q si. s . Qua uis hoe t saepissitne saltat, ut. n. multae arbores, quae cito florent, nullu adserunt seu-ctum, ita quo rundam pueroru indoles magnum cepe vitae frugem pollicentur, qui simulatque adoleverint ad ineptissimas mersi voluptates, fallunt expectationem omnium, α quemadmodum ignis qui clarior sulsit citius extinguitur, sic ingenia quae illustriora sint breuiora sunt, Seneca, & arbores quae vehementer scucundae sunt,cito senescuntaErat. Hinc Plin. lib. I QOp. 26. O cap. 27. dicit: Oli ita quae sero protienit, fructum habet egregium, salix statim adolescit, sed sterilis est;ita praecox ingenium. Vide omnino l.2mul.
liceat, tunc ad aliorum hominum iudicium de comendationem, tanquam ad extremam Anchoram confugit: Fallit tamen haec com mendatio sepius , cum ex gratia &assectio
ne sepe stupidi pro ingeniosis, ipsis partibus
t. Quomodo autem ex faciei lineamentis& constitutione cognosci debeat, tradit praeter alios eius rei scriptores Ioann. Baptista. Opolitan. capit. stato, libro quarto. Et ccomta de sebeti. libro quarIo, ωι IiLsUrim οὐ
De memoria requisita in Commis
x MemoHa-ingenium raro concurrunt. a Memονι a pars pr-entia habetur.3 Memoria propter varam aries. requisitas in Commissasso max/me necessaria es.. Memoria in totium examinationa steriali opus es.s Memoria requiritur propter multistiἀnem anicui
OVi A nihil in rerum natura praestantilis est, nihilq; ab homine magi, expeti debet, quam ut cum ingenio memoria iungatur, vix enim est, ut semper concurrant: Ingenio enim tardi,sunt tenaci memoria pra aditi, & ingenio prompti non multum valent memoria. Plutarch .in vita Caton. Tira quel. in legibus Connubia glig. s.nu. 14. Petrus Messias, lib. 3. r. . cap. 7.4 Ideo hoc capite, de me moria quoque Commissarii mihi agendum eriti tam autem sequentibus de causis hie desidero : Primo, quia, ut insta tradetur,in eo maxima requiritur prudentia, quae nihil aliud est quam quaedam multarum rerum memoria. t Et pars prudentiae esse dicitur. Α- aeristotel.is3 Iib.de memor.ct reminiscent.late docet Vivius. insuistichionibdecis 23.num. 37. eqq. Hinc a contra tradatur, obliuionem Sapientis
45쪽
iis inimicissimam.Zeno.apud Aristol. 3. P0-
3 t Secundo, quia pluribus artibus debet esse
instruistus, quas une memoria vix retinet:
Quot enim in iure ciuili leges, quot in Canonico capitula, quod in Oratoria facultate figura,quod Tropi, quot periodi, quod in Α-rithmetica numeri, quot facti species , quot
in Geometria figurae, trianguli: tot reb. me- . moriae conservandis sussciens elle debet. t Tertio , quia in ipsa temum examinatione, quia in ipsa testium examinat' one, surrimae igitur memoria, debet enim Commissarius aduertere, quae ubique testes dixerint, ut si varient, vel maliquor uncto vacillent, aut contraria deponant, squo nihil in toto examine frequentius accidere solet) cito antimaduertat: quantum enim dedecus sit eom-rn .llario, dicta testis contraria ascribere, notius est, quam ut longiori descriptione egeat.1 r Quarto commissariu decet diligenter circa articulos de interrogatoria esse occupatum ne in magna multitudine diuersitate eorundem, bis eadem ex testibus quaerat, quod c euitare docet memoria. t Ex quibus satis superqtae, non immerito memoriam requiri constat. Talem autem exigo, memoriam,quae huic prouinciae sit apta, non quae omnium re- cortietur, id enim diuinitatis potius, qua humanitatis est l. quid autem. de iure retcr. e-
nucleani t Cum autem omnium hominum memoria, teste Iurisconsulto, sit labilis lic Crede acquirendi eg. Plures ad hanc rem, qui videre cupiunt i gant Hieron. Mag. decision. 3'. n. 7. 'iuui f64a1.Iq. Bursa. cori 78ar. 2.rol. . ZU conss. b. 2.n. Q. Maxime in reb. alienis, ut est colam sito. Corne. cons36.Pol. I. vocan.ao. eqveηrib.ubi tradit quando obliuio, in curatorib. praesumatur. J Huius rei exempla egregia traduntur a Mar. Mantua. in dialog. Denar.cusi. H.c. sen. 2.9 I. Quomodo ea acquIratur,augeatur,& conseruetur, videndum re
t stat.t Memoria enim sicut homo crescit dede crescit,oritur,ct moritur.peri quidam tabularii. .quid euelf de sertis I.2. f. penultis aqua pluuial.
' s. Illud et autem certum est inter Omnes, memoriam constare natura beneficio,arie tame
in Theatro ι'. I. lιb. s. fes.s . in verb. Vin aliquis. Quibus autem artibus uti debeat Commisi sarius, quaeri potest' Iurisconsulti nostri tradunt, istudium Leere memoriam. Romam Iin singular. 363.Zasaonsii 2 num. s 9M. 2. Et rei te in ratam lectionem facere praesumptionem, aliquem alicuius rei recordari. Hinc Seneca tradit, memoriam retineri eius rei beneficio,
ad quam saepe respicimus, in libro de beneficiis, de minui nisi exerceatur: ita post ciceronem de
Senectat. 9 Petro. de remed. aduersefortune tra
dit Via. deesseon 6 .ntun .i8. t Sed seneralia haee esse quis dixerit, aliosque faciliores modos restare affrinabit, mcdicamentis scilicet poLse comparari memoriam artificiosam: f prout cadescribuntur, a mechero de nature secretis lib. .cap. I.9 lib. s. de Gratulor, de meri comparandi memoriam.J An ergo id commissario liceat videndum ' Et videbatur dicendum quod sic: Quia quemadmodum corpus infirmum medicamentis sustinetur, ita Je debilem me moriam medicamentis posse iuuiti : Hine
quoque varia medicamenta ad memoria conseruandam, atq; augendam traduntur. Et hoc
t smili confirmatur, mulieribus sicilicet lice- in re deformitatem saciei Smegmate ornare ut plurib. ex sacris literis adductis tradit Tiram in s.lege Connubia glogi par. 3.n. 37.fqtramuis a lii hoe nunquam caruisse t reprehensione ascribant, interdum etiam decisione. Quare
quidam admodum venuste μνα-υδιὰν mu
lierem taxauit, hoc dilemmate: Si pulchrae sunt mulieres, sussicit natura; si contendat
ars contra naturam , hoe est , non litiget sucus cum veritate: Si turpes sunt natura , id quod apponunt magis deformitatem arguit. Ob eam rem Pythasoras voluit, ut facies foeminarum non asscitatio, nec alieno colore decoretur, scd senuino de proprio corporis&aqua simplici abluatur, ac pudore potius Ornetur. Quo respexit Plautus: Mostisi. Sc. Iam prid. hisce versiculis:
Purpura etas Οιcultanda es, aurum turpe mulieri. Pulchra mulier nuda erit, qua parpurata puti Dior.
Postea nequicquam exornatas bene , s moratas male. Nicostrati quoque praeceptum este Sana mulier
46쪽
set minime illi natur fuco, nec utatur cerussa, neq; depictione oculorum, aut alio pigmento, quod pingit &obumbrat oculos.Vide Camerar. in iamsuci ocent./Do. J Contrarii tamen sententiam, magni nominis Theologi
defendunt, his argumentis. Primo , dotibus naturae a Deo uatis, contentum quemlibet esse decere, iisque tantum mediis , quae a Deo data sunt, v tendum. Deinde constat non esse facienda mala , ut eueniant bona: Is t Cum autem ex medicamento, quo ad acuendam memoriam utuntur sipe morbi ac su-nesti exitus sequantur, ut experietia testatur, iis non utendum, cu nemo sit Dominus suo-r rum membrorum. Tertio, iuuatur haec sententia ex traditione Iuri lconsultorum , qui poena asticiunt porrigentem poculum amatorium. Is quis.*.qui abortum. poenis. lenoch. de arbitrariiudiciqua hon. caseu 3 s 3. Quemadmodum ergo hic finis quidem bonus, amorem sibi conciliare, quia tamen ex huiuscemodi
propinationibus poculorum amatoriorum, sepe tristes exitus, quales augere volentes medicamento memoriam consequuntur, cena constituta, licet ad bonum finem exhi- eantur, ex identitate rationis : quod argumentum in iure est validum. Eue inard. in to- p . in loco, a ratione legis. idem ius hic statuen-
I dum est. t Ego hane rem sic temperandam sentio: Medicamenta quidem adhiberi polle,
dum tamen vehementia ingredientia absint, qualia praescribuntur a Gratator. in egregio libello, de modo comparanssi, ininendi ct amittendi memoriam. Non quoque nego, si per morbum amissi memoria, medicamentis ad eam recuperandam licite que uti, tunc enim in
dicamentis potest aliquid fieri, cum minus malum euitatur: Quemadmodum si quis abortu procuret pro talute mulieris. Menoch.
de arbitrar. iudic. quaestionIib. 2. caseu 3s7. num. 8.late Viuius in utramque partem. decision. 82. is nu. I. Tettium modum i comparandi me in
riam ex certa arte imaginatiua multarum rerum ac figurarum aliqui profitentur, eoque breuitatem temporis spacio aliquot centena vocabula, cuiuscunq; et ia idiomatis, recto ac inverso ordiue discunt recitare cuius script res inter antiquos cicera, Quintia n. ct Seneca referuntur: Inter recentiores, Francic Petrarcha Herm. Busellius, Roschellus in libello ia-
titulato: Thesaurus artificiori me memoriae in A. re
tiat Corn. Agrip.videatiar ipsius tractat. de Panitate stent. . Io. Cuius rei exempla vidi, ac plurima a multis traduntur, praesertim a Petro Ravennatis, Iucilconsulto,in libello, qui inter alia ipsius opera extat, inscripto, artificiosissima memoria. cap. vltimo, ubi admirabilia,&leetu uicundillima recenset, quo lectorem breuitatis gratia remitto, ac aliud ,ut facilius ad credendum adducatur, hic addo, quod Muret. insiuti istolis refert: t Habitabat in-irquit, Patauit in vicinia mea , homo adole- scens, genere Corsicus, honesto viserebatur is de credibile erat,apud suos loco nates , qui eo revenerat, ad ius ciuile discendum, quo instu. e dio ita dii genter&atico te aliq rotannos co- sumpserat,vi magna iam esset de doctrina vl- ιηlius hominum opinio: ventitabat autem quo- tidie in aedes meas, devexo lam.& inclina- oro sole , aestus enim erat , ibique quod ae- des satis amplar erant, satisque aprica .aut sub dio ambulans, & cum aequalibus sitis iucun- ις dissime colloquens , aut taltu, aut lucta, aut trigonali pila corpus exercens, fellas studio. tum laboribus vires honestissi ne reficiebat:
Rumor erat, tenere eum ar em quand im me. moriae,cuius auxilio multa eisceret, quoae cre-
di,nisi spectata, non pollent. Iscu.n ad aures νε meas perlatus esset, cupido inci .cessit, mi-
tabilia illa & inaudita spectandi: eiusmodi e- ει
nim in rebus minime omnium auditis , cre-
dulus esse seleo: visum est igitur, quan do ille
domo mea arbitratu suo uteretur, hoc ab eo,
uas ἰοίκον exigere, ut, q iod sibi commodu
foret, pla sente me artis suae specimen ali- ει
quod daret. Ille nihil grauatus, lubentissimo manimo , se , cum vellem facturum elle re. spondit. GPlacuit statim, cum per ipsium mora non esset,una omnes qui aderamus, in proximum cubiculum ingrelsi, coinsedimus: coepi ego dictare nomina latina,graeca, barbara, figin f - cantia, nihil significantia,tam varia, tam nihil
inter se cohaerentia,tam multa, ut ego dictan- do, de puer, cui mandatum erat,vtea excipe-
47쪽
ν, rei scribendo, 3ccaeteri, qui aderant, audien-υ do, atque expectando scisi iam miris modis ιν essemus: ipse unus ex omnium numero, ala- ὸ cer & recens assiduo plura poscebat, sed cum ego ipse modum aliquem fieri oportere disi xiisem, abunde mihi latisfactum iri, si vel di-.3 midiam partem corum, quae dicta erant, re- εν citare potuitlet: Tum ille fixo ad terram ob - φ tutu , magna nostra omnium expectatione
νγ tacitus aliquandiu stetit. Quid verbis opus x, csti vidi facinus, ut ille ait, mirificissimum, a ἱ Δα uti ιος ἰκεῖος, exorsus loqui, plane omnia, eodem ordine , nusquam prope insistens , . a nusquam haesitans, nobis stupetitibus reddi D dit. Deinde ab ultimo incipiens, sursum ver- sus peruenit ad primum, rursus ita, ut pri-υ mum, tertium, quintum, & sic deinceps o- ,3 mnia diceret, quo denique quisque voluerat ordine, sine ullo errore omnia reserebat. I- ii dem postea, cuci talia familior factus essem, M saeps cxpertus, usquequaq; verum deprehen- ,, di: Ipse mihi aliquando amrmauit, 3c erat abat omni iactantia alienissimus, se triginta sex, millium nomina, eo modo recitare posse: αν Quodq; admirabilius est ita haerebant omnia. in animo, ut vel post arimum dicerct se, quae-ν cunque memoriae mandallet, minimo nego, tio repetiturum: Ego certe post multos dies ot facto periculo, verum comperi. Neque hocis satis: diu ei sabatur apud me Franciscus Mo-,ν linus, patritius Venetus, adolescens, optima- . , rum artium studiis mirifice deditus, qui cum, se memoria parum firma elle sentiret, orauit,1 hominem, uti se artem illam doceret: vix D ostenderat, se id velle, cum Corsicus ei oneo, ram sitam prolixissime detulit, dictus est lo- , , cus, dicta est hora, ad quam quotidie conue- ,, ni rent. Nondu sex aut septem dies abierant, ,, cum ille quoq; alter, nomina amplitis quin-M genta, sine ulla dissicultate, aut eodem, aut ,, quocunque alio libuis let ordine, repetebat. D Haec ego vix auderem literis prodere, men , , dacii suspicionem reuerens, nisi & res adhue M recens esset nondum enim annus est & Ni- ,, colaum Lippomanum, Petri Alexandri siliu , , , Lazarum Moccni eum, Francisci filium, Io-
, , an nem Malipetrum, Nicolai silium, Geotis dum Comarenum, Laurentii filium, patri I DE '. ios Venetos,optimos 3c nobilissimos adoIe
scentes, aliosq; praeterea innumerabiles eius rei testes haberem, a quibus, si mentirer, va nitatem meam coargui nollem. Artem vero illam se Cotticus accepisse dicebat, ab homine Gallo, quo puer domestico praeceptore V seselset. Et hactenus varii modi traditi sunt, ego in hae opinionum diuersitate suadeo commisiario,ut si praecepta cupiat certa, legat praedictum libellum Guillhelmi Gratarol. de praeceptis, & modis acquirendi , augendi,& conseruandi memoriam. Et tantum de modis naturalibus acquirendi. t Supernaturales, veluti quod de Clemente Pontifice, qui ex vulnere memoriam acquisiste traditur : & de quodam Germano, qui accepto vulnere, memoriam amisit, & postea sanguinem bibendo recuperauit.Fulgo Ib. I.cap. 6.ac alios, qui sorte fortuna contingunt, ut &illos, qui magicis artibus acquiruntur, studio praetereo: illos, quod non exemplis iudicandum, haec tanquam impia, & legi diuinae contraria.
t Pars eligens ex dictis, aut constitutione faciei cognoscet.Quod dicta attinet,occasionem quaerendi ex Commis Iario de aliqua historia, quae suo tempore accidit, aut quam ipsim legisse eerto scit, captabit: Eo narran te, facile deprehendit, an omnium circum stantiarum recordetur, nec ne. t Ex consti- tutione faciei quomodo iudicium de memoria faciendum, tradit Ioann. Baptist Neapoli ian. cap. 8ib. 4.
Corporis bona complexionis commoda. a Complexionii mala incommoda.3 Peregrinantes multis ancommessis obnoxsi.
4 Valetudinarii legati esse non possunt.
s valetudo quomodo tonstruetur. ε Intemperanterfrusra Deos valetudinem rogant. aeua complexio ratione quatuor humorum m cos re humano. eommis, oni aptisi a.
48쪽
s Irem ex eonsitutionefaciei. tu MeHco de morbo testanti creditur. ii Creditur item domesticis.
1 a Qui de cognossendu complexionib- scripsierunt. a De samrate tuenda qua pracipuescripserint. , rasognomia Um licum si in termia in con M.
INτaR naturae dotis bona corporis constitutio, post animi dotes recte ponitur: tQuam autem ad vitam bene beateq, ducendam bona complexio,& natura bene constituta, non morbis obnoxia, sit necessiria, d cet nos experientia, ac Socrates,aeud Platon. lib.de Republit . ubi eos qui natura iunt valetudinarit,e iudicio excedere, & loeum dare sanis debere iubet, sine hac enim nihil homini beatum est, ut cecinit Orpheus, Francise. leVayer,in tractat. legat.c. I. Et in commissario ex tequentibus causis desdero. Quarum prima est generalis, quia nitrii siue quid agamus, siue eo temus est, quod non ipsa impediit aduersa, vel expediat prospera : Laurent. Grimes.in tractat.de optimo Senatore. libr. 2.soLm n 71. Secundo quod bona complexio conseruat multa requii ita, ut docet Iohann. Sturm . in libris quem infripsit Liter amam nobili ratem: valetudinis inquit magnam curam Re 'ri volo, propterea quod animus in bona habitudine te acutius intelligit, & longius pro spicit,&diligentius conseruat ea, qui discendo,intelligendo, & commentando peragra- uit. t Tertio , quia antinus ollicio suo rite no potest fungi, si imbecillitatς corporis impediatur, & per consequens multa requisita obfiiscat, si quidem obliuio, inceror, furor,a nimique durities, a corppris mala habitudine oritur.HeretZbach. de erudien rinci .lib. c.
3 16.t Quarto,quia constat Commissiones n5 domi, sed foras plerunque,& in hospitiis peragi, in quibus, i ve luculentissime Romanorum exemplis demonstrat, Authot Aut sodafauoriti, is delirina de cortentani cap. 2. vi &in
itinere, multa ac varia occurunt incommoda circa potum de cibum , quae hic recensere non est opus. Lectorem beneuolum huius rei gratia remittentes ad ea , quae tradit Erat mus in colloquiis , in diversoris , de Theodorus Zvvinger , in egregio traei
tu de peregrinat. David Bram et in Metii
tineraria vulgo. Nil ubi illelnt capit. V. Vbi hoc periequitur. J Et exemplo nobis este potest Iustus Lipsius valetudinarius in suis Di
tis. isto is I .ctis centur. 2. t Et ex hac causa 4 a legationis munere valetudinarii remouentur. Francic te Vayer. d. loco. Quomodo autem commillarius causas bonae valetudinis perpendere, ac eam conseruare debeat, ab aliis traditur, Sc Grimal. d. loco his verbis: Bonae valetudinis causae prima ipse Deus est, i squi eam singulis 1 natura corporibus insundit : Secunda vero cura Ie exercitatio: Caven dum igitur est, ne valetudinem negligentiae vel intemperantiae malis amittamus. Valetudo,ut Cicero prudeterinstituit, bi. r. ilicio.lsustentatur noticia sui corporis, de obseruatione earu rerum,q res aut prodelse solent,aiit obesse,& continentia in victu, omnique cui tu, corporis tuendi causa, A praemittendis vo- laptatibus. Caetera quae ad eam rem pertinet,
a Galeno & Hippocrate petenda sunt. Ex aquorum seriptis inoc luculenter extraxerunti Marsilius cognatus, in libella de continentia ct sanitate tuenda, Romae Anna isy i. excusius. Domi nus Hemicus Ranteouius quondam Vicarius regis Daniae in finiti desultate tuenda. Pol ibius de diaeta salubri. snuo i s P. excusius. Ioari. Placo, sanitate tuenda. Camerar. in libello eiusdem tituli, de hos omnes antecellens Cardan.
sub eodem titulo. Quibus de addi pollunt, quos
praeter hos in unum volumen congessit loannes Liba ut ius,in thesauro sinitatu Parisiis. lnno Is 77.must.Jt irridebat autem eos Diogenes,qui valetu' cdinis impetrandae aut potiundae causa Diis sacrificabant,immoderate viventes, stultorum elle dicens, a Diis ea postulare, quae ipii quando velint, habere possint, temperare vi
Hoc quoque voluit Hereret bach d. loco ubi ulterius circa medium tradit generale praeceptum : Quod in omnibus tuendae bonae valetudinis rationibus optimum est , ut suani quisque naturam norit, attestantibus Cornel.Cels lib. r.e. 3. ct Plutarch.de bona valetudine. Reliqua apud eundem d. capite, de aliquot se quentibiis sunt videnda. Hanc quoquerem, quomodo videlicet acquiratur Zc con-D 1 seruetur D
49쪽
seruetur valetudo , multis exemplis tradit Zuvinge in Thritim ro 2. q. Et tantum primo de valetudine. A ltera pars a qualitate nu-
morum ducitur, secutidum quos aliqui Sanguinei,Chclerici, Melancholici, Phlegmatici P dicuntur. ' Licet autem mixtam quandam ex his qualitatibus eligendam censeam , cum singulae solae sua vitia. quoad hunc actum habeant: sanguinei enim plerianque dediti sunt voluptatibus : Cholera virtutes obsuscat ac austeritatem parit: Persionae autem adhibendat demulcere debent animos: Melancholici, conuersatione destituuntur: Phlegmatici . plerunque morbis sunt obnoxii. Cui tamen temperatura haec non semper reperiatur, concurrentibus hisce humoribus praeditis committariis, sanguineos & Melancholicos reliquis praesero, phlegmaticum autem Cholerico. Simili fere comparatione utitur Furio.Cerio .ind. tractat. de consit. Princip. Et de hisce qui plura cognoscere volunt, i stant II mol. Philip.in tractat. de consitar. in Ru
brac de qualitatibus a Furso.CHol.requisitu. nu M. fol. 1. Pars autem eligens commissaria, hane complexionem , vel exactibiis a persona eli-- genda gestis,t si enim tales sunt actus, qui ab eo, qairnatae est constitutionis, fieri non pocsint,eum bonae constitutionis iudicabit) sunt autem actus hi; sanguinei enim plerumque sunt audaces, promti; sed impatientes labo- 'rum & temerarii. Phlegmatici turbidi, aliactionibus obnoxii, tolerantes , circum spe cti. Cholerici veloces, agiles, elegantes; sed praecipiti iudicio. Melancholici, tardi, simplices , sed maturo & graui iudicio, sicut FaustusLongianus diligenter obseruauit,Jvel' ex constitutione faciei co digere poterit.t Facies enim eiusque lor est index bene aut
male costituta naturae. Secundo animaduertet quoque pars,an exactam rationem, quam iam praescripsimus, obseruandi illam constitutioilem observet, an vero eam flocci pendat, ex eoque iudicium faciet, an mutata sit bona haec constitutio nec ne. Tertio ex medico ipsius, quo utitur, inquiret: Morbosum 1 o enim quem esse probaturi per iudicium Me dicorum. Mastata. de probati in vera. Moria
I bus. inarto ext domesticis id expiscari li-
cebit: morbosum enim quem esse, domestisci pollunt probare. Mascard.dicto loco. In comis plexione autem cognoscenda, multi actus d
scribi solent, qui cuiq; humori proprii sunt,
quos latius hoc loco repeterensi est animus. Lector curiosior, volens in commissario pe secte has qualitates cognoscere, legat recentiores t scriptores. Ioan. de Indagine in libella I A inscripto, introductio in Curomantiam, pusiogn
polit .densis omiadib. .Peucer de diuination. sol. 336. nec sibi quis imaginetur artem hanc esse illicitam, i ii modo recte ea utatur, ut e- bnim omnium,ita& huius abusus non est infimus , de quo vide Levinum Lemnium, deo
in libello pusiognomico. CAPUT XI.
De corporis forma, constitutione, assi proportione .s V M M A RI A.
a Corpus bene consiturum' ualificatum quare M ' qui tM . a Comm robustum exuri peregrinatio. 3 C rpus egregium, egregiarum dotium ea indicium. 4 Corporu deformitaε vitium.
s Co in incompositum. inqualitatem mentis signi
ε Mutilasi asaevis arremur ture diuisis spontistas. Bona proportio grauitatem averta. 1 Male proportist ii radentur. 9 Casonia loesia in Iegatos incompositos. o Corporis formam nemo mutarepotest. ii Bene eensim re ad temps .
i3 Κ satura commissaram elum a. ibi. --ν.lom. 4 Non partim. ibi siones. is In paruo corpore angusta habitat virtus.16 In dubio maioriprafertur paratac. I Ratio remi ue .as Ad bonam corporis eonstitutionem. requisitur eaps restondens proportione carens membrII. Is Etiam forma facies consideratur se qualis. ao Caput ' leta. at euatenus his eo stris inditas a arandum. 22 An Uerma corra una intion
50쪽
a Astitia, monina nasura. a Generalia regula cognoscenda hominam edi consis, riona corporis.
HAc τε reus de complexione Commissarii,& ita de intrinseca corporis constitutione dustum est nunc de extrinsecis dotibus, quae in oculos plaerumq; incurrunt, tractare ordo postulat. Neque enim hoc flocci a pendendum est, utat hic verbis i Plinii lib. i. t r. i . Est, inquit, illi facies liberalis, multonguine, multo rubore suffusa est, ingenuatorius corporis pulchritudo, &quida senat rius decor, quae ego nequaquam arbitror ne-ε gligenda. J Requiro t autem bonam ac persectam corporis constitutionem, non mutit, tam , aut aliquo vitio laborantem. Dant. in obseruat. histor. iit. des nitate ct infirmitate. sol. 8o. de quibus varii varia, ut videre licet apud Simonem Maiolem, de irregularibus, lib. I. cap. I s. num s. & Camerar. in horissectamu, cap. 82. &Cel una Malalpinam, in enanti imo tractatu,
Guardino, deflohi Curio, infripto, lib. i. J idque
sequentibus de causis. Primo, quia plurimi labores. in itinere praesertim, commissario, sent obeundi,t qui corpus bene constitutum exigunt: corpus enim bene constitutum sit mportet illi, cui logitudo itineris,asperitas viarii , nauigandi diis cultates perpetiendae sinat.
Octainan. Mag. elgatis lib. 2sol mi M. 66. Finia 3 esse. Uaver. c. 2. in eodem tria. t Secundo, quia persectum corpus hominem integrum ornar,& praesumptio est,in eleganti corpore, elegantes virtutes habitare. Francisc. Vayer.d
cto lato. Quemadmodum dicitur in prouer' bio: In pulchra & splendide aedi ficata domo, habitare personam aliquam insignem : sic egregia hospitia Heroibus decernuntur. Fran citc. Hyer. dicto cap. 2. Cicero in Thusi. Cana rar. in iuris suciliau, cap. 17. conueniunt, quae traduntur in panegyrico ad Constant. Impe ratorem. Non seu sta inquit dixerunt docti csim mi viti , naturam ipsam magnis mentibus dignam eorporum domicilia metari, unde & dicitur, vi corpus infirmum animi vi. res frangit ae debilitat: ita robustum corpus .animum acriorem reddit, multumque in omni labore & periculo confidentem, Hie- ,ron.Osor. de reg.institIb.a foIraho.J Vndo vere cecinisse videtur Poeta: Gratior est pulchro veniens de corpore τirtin. Et pulchritudo corporis est indicium vimitis animi. Paulus Paruta in tractatu deda persectione,desta vita politica. libro 1.μ 3 u. ibi,onde Mibri corpi. nec eam partem t Iurisconsulti ne- hgligunt. Nam & Cynus in L prima, de iurissiactione omnium iudicum. quem refert Alexander. consilio ro'.volum. 6. dicit in pulchro corpore residet anima virtuosa. Onciae. in Iuris philosoph. quaestion. quaestione H. numero 3. Tir quellus de legib. connubialib. l. 2. pari. 2. num. 6.
Neque immerito; nam pulchritudo exteti ris hominis,ostendit, refert,exprimitque pubchritudinem hominis interioris. Et, ut ait Diuus Ambrosius in libro 1. de vi in. species corporis simulacrum est mentis, figura probitatis. Cuius sententiae testimonium citante nostris Martin. Fan. in tractat de modfluden i, cap. 3 . Persi ul.item ct considerandum est. Et Lucas Pen. in prima, catat. I. vir'. secundo quaeritur, C qui alat. res professse excu. libro Io. ubi &ex authoritate Boethii scribit. Non esse s lis idoneum studiis liberalibus, qui invenustus fuerit, & deformis. Quod iterum repetit in l. prima, C deprofris qui in urbe Constan. In Do I 2. Socrates parens moralis philosophiae in Phaedro Platonis, subobscure quidem, ut solet, innuit, bonam corporis figuram bonum mentis argumentum elle, aut certe adiumentum illud pulchri equi, hanc equitis
sit b nomine,depingens ac denotans.Eiusdem scholae Plotinus, scribit esse naturaliter intus, bona quaecunque sitnt, extrinsecus vero pulchra. Quippe ex interioris formae perfecti ne atq; l eminariae rationis victoria, super materiam prouenit externa sormositas. J Et spoculum corporis simulacrum est mentis figmraque probitatis.Tertio, quia e contra in cor