장음표시 사용
491쪽
Nam deprehensae sunt duet eclipses Lunares inter se inaequales,existentibus luminaribus in eo dcm, ut diximus, situ, quoad caput,& caudam Draconis,& manente Luna in eadem parte Epicyest, puta vel in superiori, vel inferiori. Non potest autem huius inaequalitatis cauia assignari, nisi dicamus, luminaria in unae es ipsi minorem inter se habuiste dillan tiam , vel certe alterum planetarum ina sis ad terram accessisse , vel magis ab ea recessisse, quam in altera. Cum ereo minor haee,aut maior distantia in Epicyclum Lunae non possit referri, quod Luna in eadem semper parte Epicycli ponatur cxtitisse in utraque eclipsi, necessario dandus erit etiam Eccentricus .
IIII. OBSERVAT VM est, Lunam in eodem puncto sui Eccentrici IIII.
existentem,in Auge v. g. vel opposito Augis, non semper eandem aspectus di uersitatem habere,sed modo maiorem , modo minorem . Quod nulla ratione fieri potest, nisi in eodem puncto Eccentrici modo magis accedat ad terram, & ymodo magis ab eadem distet . . Quocirca in Luna concedendus ctiam est Epia cyclus. Hoc enim posito,dicta apparentia nullam prorsus habebit dii ficultatem . Ut in proposita figura manifestum esse potest , in qua ad sinistram sumpta sunt duo puncta opposita in Epicyclo visa, nimirum per rectam lineam ab oculo ter cetrum Epicyest eductam: ad dextra vero accepta sunt duo puncta opposita in Epicyclo vera , boc est, .
per lineam rectam e centro terraeer centrum Epicycli porrectam .n quibus quidem punctis sidus Iu
mare collocatur. Caetera ex ipsa figura sunt perspicua . HIS, & multis alijs apparenti; s,quas dedita opera hic omittimus,aecedultres rationes, quae confirmare videntur, dari in sphaeris caelestibus orbes Eeeenia Alis raris' tricos,& Epicyclos : quarum prima haec sit. Ab omnibus Astronomi , ae phi- η με. losophis tamquam euidens,& per se notum recipitur quemlibet orbem caeleste Isseentii
superiorem suo motu secum trahere in seriorem orbem sibi contiguum, & con- αν. N ip centricum . Id quod experientia ipsa magistra verissimum esse Adicimus. Ui- ποῦ in demus enim sphaeras omnium planetarum, simul cum Firmamento,& nono em L. R. --.lo, spatio xq. horarum ad motum diurnum primi mobilis rapi ab ortu in occasum. Rursus experimur, easdem sphaeras planetarum, una cum Firmamento admotum nonae sphaere trahi ab occasu in ortum, licet tardissime, nempe in spatio q9ooo. annorum secundum Alphonsum , vel secundum Ptolemaeum in spatio 36oo o. annorum. Denique animaduersum est, omnes caelos planetarum paul tim etiam moueri ad motum trepidationis, seu accessus,& recessus octaue sphaerae . Cuius rei signum est, quod maximae Solis declinationes,& aliorum planetarum mutatae sunt. Cum igitur maxima singularitas motuum in planetis reperiatur, ita ut nullius motus proprius inscriori planetae communicetur, ut cuiuis vel parum experto Astronomo, etiam aduersarijs, notum esse potest, & a nemi-rie necatur, c Iuppitcr enim nihil prorsus habet ex motu 3o. annorum Saturni. Itemque Marti nihil hommunicatur ex motu Ir. annorum Iouis,& sic de caeteris, ut omnes affirmant. perspicuum esse videtur, orbes planetarum vectores; non eme concentricos . . Alioquin motus cuiuslibet superioris omnibus inseri
492쪽
431 COMMENT IN IIII. CAP. SpHAERAE
ribus planetis communicaretur,cuemadmodum id contingere videmus in sphrris totalibus, ut dricimus'. Quoci cum fieri non videamus, ut & Aduersarij testantur, dici non poterit, planetas semin orbibus concentricis, sed in eccentricis. Ita enim experientia illa adducta de singularitate motuum in planetis
Dei lime locum inueniet. Diuersias enim centrorum impedimento est, quominus Eccentricus orbis cuiusuis planetae proxime inferiorem orbem sibi eontiguum, cuius concaua superficies concentrica est toti mundo,secum rapia nisi caenorum penetratio, aut sciis io daretur, ut ex instrumento materiali sacile pa-cipi potest: Et utcunque etiam intelligitur ex figura prima huius quaestionis Qui enim fieri potcst, si attentius res consideretur, ut orbis simpliciter eccentricus G H, circa tuum centrum s , trahat proxime inferiorem orbem eccentricum secundum quid, cuius superficies concaua,una cum toto caelo, aequali ter a centro mundi E, distat, nisi hic in serior orbis penetret, aut scindat c luminferioris planetae, quod intra concauum dicti orbis eccentrici secundum quia Contincturi scio auctores orbium concentricorum confingere infra singulorrum planetarum orbes singulos orbes resti tuentes, quos Fracastorius Circit res appellat, quorum ossicium si, ut quantum superiores planetae inseriores trahunt i uis motibus, tantum ipsi inferiores planetas in contrariam partem resti 'tuant. Verum hoc figmento simile esse videtur. Praeterquam enim, quod hac ratione maxima conlusio in motibus introduci tu non video, quo pacto primum mobile omnibus inserioribus sphaeris motum diurnum possit communi caro, cuin medio positi sint circitores illi, Cui inferiores sphaeras omnino prohibent, ne a superioribus rapiantur: nisi uis dicat, singulavspliaeras planetarum proprios habere motus diurnos ab ortu in occasum, qui in spatio 2 q. horarum absoluantur. quod nomam est,atq; inraditum m l nomine hactenus concessum . SECUNDA ratio haec est. Si planetae in orbibus occentricis non deis runtur ab occasu in ortum, deuehentur utique aut per orbes concentricos, aut certe per sese movebuntur in callis, ut pisces in mari, vel aues in aere: Sed hisce duobus modis non mouentur. Igitur in eccentricis ieruntur. Consecutio m nisesta est: Maior quoque proposito patet ex sufficienti partium enumeratione. Minor vero probatur, quoad utramque partem . Quod enim planetae non m mareantur per sese, via posteriori parte incipiamus. veluti plices in mari, vel aues in aere , multis rationibus probare nititur Aristoteles in lib. de caelo; & a nobis euidenti argumcnto confirmatum est iupra,quando cap. i. Ostendamus auctore, caelum ab oriente volui in Occidentem; & est communis omnium philosophorum, S Astronomorum doctrina . Immo si ita mouerentur,& non potius ad motum orbium, in quibus sunt,nullam certam scientiam de illorum in tibus habere possemus .fCum enim,ut in sulcrioribus apparenti jς dictum est, planetae aliquando magis, aliquando minus a terra absint; interdum velocius noueantur, interdum quasi cursum inhibeant; nunc stare videantur, nunc progredi sub Zodiaco ab occasu in ortum , nunc retrogredi; quis est, qui non υ- .deat, planetas, si mouentur ut pisces, scu auos, aliquando sitos circulos , quos ab occasu in ortum describunt, dcberc rc linquere , ut magis possint a terra r cedere,& ad candem accedem; aliquando autem proprium Curium negligere, rursiisque in oppositam partem rctrocedendo niti; aliquando dcnique curium omnino sistere in caelo, ut penitus non moueantur' Quae si fierent,quonam modo,obsecro,corum periodi dcfiniri poterunt qua item ratione cognosci, qu nam in parte caeli altius a terra digressuri sint planetae , & iterum ad ictram te-
493쪽
reuersuri, Sce. Quὁd etiam planetae non circumducantur ab occasu in ortum ii, orbibu et concentricis, ita peristicuum fiet. Primum, quia hac ratione non post intsupra adducta pli nomena delendi, maxime illa, que de maiori, minorique dista tria terra, ac de maiore, minoreq; planetarii magnitudinc iunt obseruata . Quod si
alias apparentias, nepe tarditatem motus,ac velocitatem; directionε, retrogra- dationem, ac stationem planetarum tueri contendunt per orbes concentricos,
id solum in sonere,& valde cosuse essicere videntur. Dicunt enim, omnia haee iprouenire,eo quod unus orbis cocentricus modo alteria retardet, modo magis .
promoueat, modo retroducat, Sc. sed quo pacto, quando,& in qua caeli parte hae e fieri debeant, non docent. Deinde, quia multa absurda,& incommoda expositione orbium concentricorum consequuntur. Primum quidem,quoniam,vt paulo ante dictum est, interioribus planetis coinmunicarenti r motus iii periorii, quod cum experietia pugnat. Deinde vero,quia voletes omnia per cocentricos
orbes tu iri cingunt orbes quoida in i pharis planetarci, qui eos deserat a septentrione in austrum,& cotra. Quo polito, quis tam hebes est,& iners,qui non visedeat, solem non posse semper iub Ecliptica incedere, maxime sub Ecliptica primi mobilis,quod illo motu non fertur, cum per se ab ortu cieatur in Occasum, unum autem corpus simplex unu tantu possit habere motu i Immo si moueretura i optentrione in austrum, vel contra, mutarctur in eade ciuitate perpetuo altitudo poli. ouod est contra manisistissimas experientias. Quis item tam rudis , de ignarus est, qui, hoe posito, no perspiciat, Sole aliquando fututu in polo arm- co,aliquando in antaretico; aliqvido orituru in ea parte, ubi nunc occidit, de ali .. quando occasuru ibi, ubi nunc eundem cernimus oriri ' Quod quide ingenue sa 4 4tetur Hieronymus Fracastorius princeps orbia concentricotu: ct in spi aera m teriali facile apparet, hoc aliquando debere sequi ex huiusmodi motu caeloru a S eptentrione in austi si,& tra . immo idem aifirmat, bis iam ab orbe condito hoc accidissessecundum quosdam Aegyelios. Hoc autem quam falsum sit,&ridiculum,quis non videt Per historias liquidem, vi traditiones Mathematic rum,& philosophoru cognouimus, a tempore 2 o. annoru, de eo amplius hu usq; ut retroacta tempora omittamus Solem,& alias erraticas stellas statis anni diebus in eade ciuitate prope idem punctum Horitontis oriri,& occidere, eandemq; habere altitudinem meridianam, & eandem magnitudinem diei, ac noctis. Quae tame omnia mutari debuissent in tanto annota interuallo, si motus itale in rerum Natura cxisteret. Si igitur ab exordio mundi, ex comuni sententia, nondum Cissuxcrut anni 7 O. quo modo no erit fabulae anili pessimile, bis iam factam esse tantam mutatione in Sole t Omitto plurima alia absurda, quae in dei consequuntur. Neque vero quisquam nobis ob ij ciat motum trepidationis, quo omnes stellae, ae plane cientur: cuia cu hie motus sit tam imperceptibilis , ut νix a peritissimis Astronomis deprenendatur, non poterit notabilis mutatio si ii in stellis, & planetis, ut patet in maxima declinatione, quae a tempore Ptor maei ad nostram usque qtatem nondum ad dimidiatum gradum decreuit. Adde,
hunc motum non cir ducere astra circulariter a Septentrione inausti um, sed solum planetas eo motu trepidare quasi, S nuc paulati in a septentrione in au stita,nue iterum ab aultro in Septentrione vehi iniensibili mutatione. Postremo ex orbibus concentricis maxima Oritur confusio,ob ingentem eorum multitudi snem, quam eoru defetisores introducut. Ex Quo etiam 1 quatur nece ite est,m 'χA --ra perturbatio motuit. Ponunt enim, ut apud Fra castorium est manifestiti, or- Ru Gbes, leu iphaeras mobiles 77. vel 79. octo quide stellatas, reliquas vero oo italis
494쪽
34 COMMENT IN IIII. CAP. SPHAERAE
priuatas,quaru sex supra Firmamen tu collocat. quod no sol si maiori parti Astrono motu aduersatur,.qui hactenus duas tantu sphaeras caelestes no stellatas supra Firmamentu invenerui; veru etiam pugnat cum omnibus Peripateticis, qui, ex Aristotelis sententia, ne unliquide orbe supra Firmametum admittere volunt. Q not orbm Tantam colasione vitant ij ,qui eccen tricos orbes ponunt in caelis 3 quia in unia uersum orbes duntaxat 3 3. cocedunt,ambientes quide terram 27. sex vero Epigeeen eo. Gyclo , qui toti mira terram extant. Vade non erit tanta motuum multitudo, Minoedunt. Praesertim cum semper duo orbes eccentrici secundum quid simul proportion liter progrediantur, ut in Theoricis explicatur, ita ut octo orbibus motus proprius denegetur, sintq; quilibet duo orbes eccentrici secudum quid mstar unius orbis, cum eodem sempor motu ambo serantur. Itaq; cum, secundum celebe
ximum philosophorum axioma,si ustra fiat per plura,quod fieri potest aeque bene per pauciora; ponantur autem a nobis triplo fere pauciores Eccentrici, quam ab aduersarijs concentrici; & non solum aeque bene , scd multo melius omnia φαιν μινα per eccentricos defendantur, quam perconcentricos, cum sexcentarum apparentiarum ratio per concentricos dari nequeat, vi ex dictis perspicuum est; quis dubitabit, potius, in caelis esse orbes ecccntricosi, di Ipicyclos constituendos,quam concentricos, praesertim cum naturali philosophiae eccentrici nihil omnino repugnent, ut ex solutionibus argumentoru Averrois, eius que sectatorum constabit l. iratio pro POSTREMO ita licebit propositum concludere. sicut in philosophiah naturali per deuenimus in cognitionem caularum, ita etiam' in Astrono- ω' Ε,6 mia, quae de corporibus caelestibus a nobis remotissimis agit,nec se cst', ut in coeloi. enitionem ipsorum,coordinationem, constitutionemque perueniamus ex osse ctibus, hoc est, ex motibus stellarum per sensus nostros perceptis Quem ad ino dum enim ex generatione,& corruptione mutua rerum naturalium philosopluuaturales cum Aristotele Materiam primam cum alijs duobus prio Cipijs trani- mutationis naturalis,& multa alia collegerunt: sic etiam Astronomi per motus caelorum in genere varios ab ortu in occasum, & ab occasu in ortum inuestiga. runt certum numerum sphaerarum caelestium; alij quidem octo, quod octo tis
tum diuersos motus in genere cognouerint,alij autem decem ex dece motibus diuersis in genere notatis: Item eadem ratione per aliau ινιμ τα ordine intra cxlestes sphaeras constituerunt,ut cap. i.copiosca nobis est e p sit n. Quam- 'brem conueniens est,& rationi maxime contentaneum, ut ex motibus plane xarum particularibus, & varijs apparenti Js Astronomi inquirant numerum partialium orbiu, qui planetas tam variis motibu . Circunducunt, eorumq; constitutionem ac figuras: ca tamen Iege, ac conditione, ut omnium motuum apparentiarumque caus p possint commode assignari, nullumque inde absurdum , quod philosoplitae naturali repugnet, inferri possit. QEo circa cum Eccentrici orbes, ct Epicycli sint eiusmodi, ut per illos Astronomi nullo labore Cmnia ., όμι- tueantur, ut partim ex dictis liquet, partim ex Theoricis planius intelligetur;
nulluntque ex ipss absurdum, aut incommodum sequarur in naturali philosophia, ut mox ex solutione argumentorum, quae contra huiusmodi oibes ab aduersarijs asserit solent,constabit: merito decreueIunt Astrono mi, planetas in Responso orbibus eccentricis,atq; Epicy esis vehi, non autem in cocentricis, cum per hos aduersario tueri non possimus tam multiplicem varietatem in motibus planetarum . um d VERUM hanc rationem eneruare conantur aduersari idicentes : se con-. '' cedere,positis orbibus eccetiicis,& Epicyclis,omnia ναM . in posse defendi,
495쪽
non tamen ex hoe sequi, dictos orbes in rerum Natura reperiri, sed esse omnino fictilios: tum quia fortassis omnes apparentiae possitnt commodiore via defendi, licet ea nobis adhue sit ignota, tum etiam,quia fieri potest, ut per dictos orbes verae apparentiae defendantur, quamuis ipsi omnino fictim j sint, ct nullo modo vera causa illarum apparentiarum : quemadmodum etiam ex salio verum colli gere Iieet, ut ex Dialectica Aristotelis constat. . HI S possimi s addere confirmationem hoe modo . Nicolaus Coperniciis
in opere de reuolutionibus orbium caelestium tuetur omnia taινόμινα alia via,
ponendo scilicet Firmamentum immobile , & fixum , solem quoquo fixum incentro Universi, tribuendoque terrae existeti in tertio cito triplicem motu, dec. Quare necessari j non sunt Eccentrici,&Epi est ad εαι νόμινα tuenda in planetis. Rursus Ptolemaeus per Epicyclum reddit omnium apparentiarii cautam in Sole, quas per Eecentricum defendit: Non ereo colligi potest ex tertio noltro argumento, Solem in Eccentrico moueri,cum fortassis in Epicyclo vehatur. DICENDUM nihilo mi ius est, tertium nostrum argumentum suum ro- Consura bur retinere, responsionemque aduersar im nihil concludere. Primum enim, si commodiorem uiam habent, exhibeant illam nobis, contentique erimus, de citioium. illis maximas agemus gratias. Nihil enim aliud contendunt Astronomi , quam ut omnia εα ό reis in caeloquim commodissime tueantur,sue hoe fiat per e centricos orbes,& Epicyesos, siue alio modo. Et quia nulla uia hactenus commmodior inuenta est, quam ea , quae por tacentricos , S Epicyesos omnia defendit, eredibile uuldein, phaeras c: testes ex orbibus eiusmodi costare. Quod
si commodiorem uiam nobis non possunt exhibete, certe acquieicere deberent huic uiae ex tam uarijs collectar: si prorsus destruere nolunt non tantum philosophiam naturalem,quae in scholis praelegit iri sed etiam intercludere aditum ad omnes alias artes, quae Der effectus causas inuestigant. Quotiescunq;
enim quispiam per essectus manifestos causam aliquam collegerit, dicam idem prorsus,quod ipsi , nimirum aliam sortasse causam nobis ignotam dari posse ill rum effectuum . Aut certe si quiescendum est in hae causa inuenta, quod connexionem quandam habeat eum effectibus , ex quibus collecta cit, concedendi etiam erunt Eecentrici, de Epicyesi, qui tantam connexioncm cum apparenti js habent, ut omnes per illorum motus facili negotio possint defendi . Deinde, si propterea non recte colligitur cx apparent ijs, Eccentricos,& Epicu los in edilis reperiri,quia ex falso colligi potest uerum, ruet uniuersa philosophia naturali . Nam eodoni pacto, quanὸo aliquis ex offectu noto concludet, hanc uel illa esse illius causam, dicam ego uerum id non este, quia ex salso licet colligere uerum e atque ita Omnia principia naturalia a philosophis inuonta destruentur.
Quod cum sit absurdum, non recte enervari uidetur nostri argumenti uis, acr
bur ab aduersarijs. Dici etiam potest, regulam illam Dialectieorum Ex false
seqvitur verum3 non est. ad rem , quia aliter ex salso insertur utrum, S aliter per Eccentricot, & Epievelos dcsenduntur εα ι,όμ. kS. Ibi cnim ex ui sormat svllogisti uerum ex salso colligitur. Vnde cognita ueritate alicuius propositionis, post in t disponi praemissae filiae in tali servia , ut Meessario ex vi syllogismi propositio illa uera concludatur. Vt quia oeo scio, animal e sic senstiuum, po sum eonficere talem syllogismum. Omnis planta est sensitiuar omne animal est planta. Igitur omne animal est sensitiuum . Quod si de conclusione aliqua dubitem, nunquam ex falsis primissis acquiram certitudinem illius, etiamsi ex vi syllogismi recto collagatur. quia alioquin omnia facile hoe modo concluderem. Vt - l EE i. si
496쪽
si ambigam,num omnis stella sit rotunda, licet ex vi huius sullo simi Γ omnia. ι εμ-r omnis insta eH lapis. Iratur omnis stilla est rotiada.d recte illud inferam ex falsis praemissis, nunquam tamen certus reddar de praedicta conclusione mihi dubia. At ex orbibus eccentricis, & Epicvclis non solum anna. xentis iam olim cognitae defenduntur, sed etiam suturae praedicuntur, quarum tempus omnino ignoratur: ita ut si ego dubitem, an v. g. in plenilunio Ianuama anni H 82. sutura sit eclipsis Lunae, certus omnino reddar ex motibus Or-hium eccentri tum, & Epicu clorum, suturam esse eclipsim, ita ut amplius non uubit m . Immo ex eisdem motibus cognosco,qua hora illa eclipsis inceptura sit, S quanta pars Lunae sit obscuranda . Eodemque modo omnes eclipses tam Solares, quam Lunares praedici possunt, earumque tempus, ct magnitudines, in tamen nullum certum inter se ordinem seruent, ita ut determinatum temporis
interuallum inter duas proximas interi jciatur; sed aliquando in uno anno duae contingant,aliquando una,& aliquando nulla. Non est autem credibile, quod nos cogamus caelos cogere autem videmur , si Eccentrici,& Epie veli sint figmenta, ut aduersari j volunt ut nostris obediant figmentis , moueanturque utinos volumus, vel uti nostris principiis congruit. V o D vero attinet ad Nicolaum Copernicum, dicimus,eum non respuere L ccentricos , S Epicyclos tanquam fictilios, & philolisphiae repumantes I'onit enim ipse idem terram,tanquam Epicyclum ; & in Luna statuit Epicvesi
picyclum: Sed hoc solum eonari, ut periodos motuum planetarum emendet, quas iam claudicare inuenerat. Dissicile cnim admodum cst, periodos motuum ita definire, ut multis annorum seculis a vero non deuient, cum nullus unquam mortalium unius planetae potuerit periodum ita determinare , ut non supersines it de luit aliquae minutiae, quae in magno annorum interirallo notabilem erro rem inducant .,Vt mirum sane sit, Deum Opt. Max. planetarum motus tantis difficultatibus obstruere voluisse, vi nemo hominum eos persecte possit alic qui, sed temper inueniat, quod in tanto artilicio tam mobilium corporum, S in tanta eorum motuum harmonia,& concordia admiretur,perpetuis laudibus eorum conditorem,& motorem celebrando . Ut potissimum proptex constitutionem caelorum, corumque motus in quibus temper superesse videtur, quod summa diali gentia inquiratur a solertissimis rerum caelestium perscrutatoribus, scriptum eiasu videatur ab Ecclesiaste eap. Et mundωm tradιdit di istation .eorum J ne via delicet aliquando,spersecte eaelorum numerum,ordinem,c5stitutionem, Se motus intellexissent homines, desinerent opera Dei inquirere, S admirari, & intenta, sublata exercendi causa, cessatione torperent . Itaque quod alia via Copernicus εαινόμHα tueatur, mirum non est. Quia enim ex motibus Eccentricoru, S Epicyclorum cognouit tempus, quantitatem, & qualitatem apparentiarum
tam futurarum,quam praeteritarum,potuit, ut erat ingeniosissimus,nouam viam
excogitare, qua illae apparentiae commodius ut ipse putabat 7 dcsendi possent,& periodi motuum aliqua ex parte emendati, quas iam animaduerterat claudi care , quod praecipuum videtur fuisse studium Copernici ,ut diximus : quemadmodum etiam cognitam aliquam cones usionem possumus pluribus syllogismis, etiam ex falsis praemissis,inferre. Tantum autem abest , ut propter doctrinam Copernici tollantur Lecentrici, & Epicycli, ut inulto magis propterea ponendi sint . Idcirco enim Astmnomi hos orbes excogitarunt,quia
certo certius ex variIs phaenomenis deprehenderunt, planetas non serti semper aequali distantia a terra. Quod quidem libentet Copernicus admittit, cum
497쪽
secundum eius doctrinam planetae semper inaequalem a terra habeant distantia, ut p uel ex positione terrae extra centrum mundi in tertio caelo . Solum hoc ex eius positione colligitur, non esse certum omnino, talem elle constitutione E centricorum & Epicyclorum , qualem Ptolemaeus incit: quandoquidem multa να όμHα possunt alia via defendi . Neque vero nos in hac quistione aliud e tendimus lectori persuadere, quam planetas non ferri aequali semper distantia a terra; atque adeo vel esse in caelis orbes Eccentricos, & Epicyclos eo ordine, filo cos potuit Ptolemaeu , vel certe aliquam horum effectuu pone dam esse cauam ae liti ualente Ecce tricis, & h picvclis. Quod si positio Copernici nihil falsi,
te ab iirdi inuolueret, dubium sane ei let, viri opinioni, Ptolemaeine,an Copernici potius, quod attinet ad huiusmodi se is tuenda adhaerendum esset. Sed quoniam multa absurda,& erronea in Copernici positione continentur, ut quod terra non sit in medio Firmamenti, moueaturq; triplici motu, quod qua ratione fieri possit, vix intelligo, cum secundum philosopnos uni corpori Dinplici unus debeatur motus; & quod Sol in centro mundi statuatur, sitq; omnis motus expers. quae omnia cum communi doctrina philosophorum,& A istronomorum pugnant,& videntur ijs, quae sacrae literae plerisque locis docent, contradicere, ut copiosius capi .pertractauimus; Idcirco anteponenda videtur opinio Ptolemaei huic Coponici inuentioni. Ex quibus omnibus liquet, talii esse probabile, dari eccentricos orbes,& Epicyclos,quam probabile est , dari octo,
aut decem caelos mobiles, cum tam caelorum numerus,quam dicti orbes ex ς - μέει te, & motibus inuenti sint ab Astronomis .
I A M vero ex eo,quod Ptolemaeus tam per EpicUclum , quam per Ecce tricum Solis tuetur, solum colligitur, incertum esse, an in Eccen- Dico, an in Epicyclo Sol feratur : S c d utrumuis dicatur, perspicuum est, Solem
inaequaliter a terra distare,& minime in orbe concentrico ferri. quod satis nobis est, ut diximus. Potius tamen Ptolemaeus elegit Eccentricum orbem in s te, propterea quod centrum terrae ambit , ct circundat. Sed proponamus iam argument x Averrois, eiusque lectatorum, eaque refellamus, ut hinc quoque appareat, Eccentricos, ct Epicyclos non esse monstra, aut portenta, nihilque omnino philosophiae naturali repugnare, ut salso aduersarii putant. PRIM v xl igitur aduersarij cum Averroe ita argumentantur. Ex Aristotelis sententia in lib. de caelo, motus simplex est triplex , a medio, ad medium, de circa medium : quorum priores duo elementis congruunt, posterior autem corporibus caelestibus . Sed si darentur Eccentrici, & Epicycli, moueretur aliquod corpus caeleste ad medium,& a medio, cum eorum una pars magis ad terram accedat, ct altera minus. Cum ergo hoc sit absurdum , quod corpora caelestia neque grauia sint, neque leuia, ut naturalem propensionem habere possint ad motum ad medium , & a medio; non dabuntur orbes E ece
trici, & Epi cli. i. C O R P U S caeleste, auctore Aristotele', est persecte sphaericum.
Sed orbes Eccentrici secundum quid circunstantes Eecentricum simpliciter, perfecte sphaerici non sunt , cum ex una parte crassiores lint, & ex altera tenuiores. Ergo non sunt concedendi. 3. SI darentur orbes Eccentrici secundum quid , non pollent moueri sine penetratione , aut scissione caelorum, cum crassior pars unius ingredi debeat partem eiusdem tenuiorem . Pari ratione , subintrante subtiliori parte locum crassioris, dabitur aut vacuum, cum pars tenuior explere nequeat locum era
Pr Ipuum in hae qui stione Pro
Iolat aquod ii Absurda. qua sequil
t. obiectio. . obiectici. . obicctio.
498쪽
38 COMMENT IN IIIL CAP. SPHAERAE
soris,aut eerie rarefactio caeli. Quae cum absurda sint, absurdum etiam erit po-ncre orbes Ecccntricos.
ob ea. i . 4. ARISTOTELES lib. 1. de caelo assi at , omnia νήπιδεο α planetarum defendi possc per pluralitatem motuum . Frustra ergo ponuntur Eccentrici, S spicycli repugnantq; saltem Aristoteli.
. obicio. s. IDEM est locus totius, ct partis: Locus autem caeli, ut vult Auermes, est centrum inundi. Idem ergo erit centrum totalium sphaerarum,& partialium.
Omnes ergo orbes concentrici sunt, nullus autem ecccntricus.
s. Obiectio. 6. QV A N T O magis distat sphaera aliqua a primo principio, tanto pluribus motibus indiget, ut tuam persectionem adipiscatur, vel conseruet, ut vult Aristoteles. Non ergo concedendi sunt Eccentrici , & Epicresi, cum ios positi , pauciores motus habeat Sol, quam Saturnus, Iuppiter, ct Mars , qui primo Enti sunt propinquiores. .Obieeuo. 7. S I in rcium natura existunt Tecentrici , movebuntur utique cirea propria centra: Sed in omni centro , circa quod fit motus caeli, est terra quiescens, cum omne id , quod mouetur , indigeat quiescente , ut vult Aristoteles. Quot ergo iunt Eccentrici, S Lpicycli, tot crunt terrae quiescentes . quod absurdum est . . b dictio. 8. S I dantur Eccentrici, erit in rerum natura ut ait Augustinus Niphus
aliquid superuacaneum , & otiosum, puta unus ex duobus olbibus eccentricis secundum quid, qui descrunt augem planetae. Vterlibet enim ipsorum satis est ad deserendam augem, ciuique oppositum, ut patet. Quare alter superfluus crit, cum nullum habeat usum. Hae sunt rationes, quibus aduersari j probare nituntur, orbes Ecccntricos , S Epicyclos e medio esse tollcndos t.quibus addemus alias tres , quas Hieronymus Fracastorius ad finem libelli Homo centricorum adducit tanquam demonstrationes,quae refelli non pol sint. I Iarum prima ostendens,in Sole nullo pacto dari Eccentricum, haec est . a. Obiectio SI daretur Eccentricus orbis in Sole, cuius nimirum unum puncturn π axi - . - me a terra recedat, siue a centro mundi, quod & Aequatoris centrum est , 6evnum maxime accedat, describet punctum illud maxime remotum, atque adeo& Sol in illo existens, motu diurno parallelum magis ab Aequatore distantem, quam punctum aliud terrae proximum . Quare maximae declinationcs Solis inter se aequales non erunt, sed septentrionalis, ubi hodie au , seu punctum remotissimum cxistat, maior erit, quam australis , 1 bi nunc oppositum augis, seu pu stum teriis proximum , reperitur 3 cum tamen Astronomi omnes Obleruarint, maximam Solis declinationem borealem australi esse aequalem. Rursus in sphaera obliqua, Sole existente in auge,nempe in G, esset arcus diurnus maior, arcu nocturi, ,eodem existente in opposito augis, hoc est,inpo, quod communi experientiae aduersatur. Sole enim existente in gradibus Eclipticae oppositis, describuntur duo paralleli, quorum unius arcus diurnus aequalis est arcui nocturno alterius. Posteriorum deinde rationum, quae Epicyclos Veneris, & Lunae emedio tollunt,prima est eiusmodi.L-S I Epicyclus veneris tanta esset magnitudinis,ut eius semidiameter copreriam, ii . hendat gr. 3.& tota diameter gr. 86. pertingeret sere usq; ad centru terrae. Nas semidiameter praecise contineret gr. 4s transiret Epicyclus ter centrum terret praecise. quod ipse Geometrice conatur probare. Cum ergo hoc absurdum sit,
. A dc contra experientiam, non erit in rerum natura Epicyclus Veneris .
ita' sibiT. POST R EM O si Luna sucum uoluertaur in Epicyclo, non semper
499쪽
videremus eandem Lunae medietatem, sed quando est in parte Epicy-eli inferiori, una nobIs appareret, &quando est in superiori parte, altera, ut in hae apposita figura manifestum est. Nam dum Luna est in parte inseriori Epicycli, apparebit nobis eius
medietas, in qua litera A; Dum vero veriatur in parte superiori, ob ij et tur nobis altera medietas,in qua litera B. Sed hoe est contra quotidianam experientiam. Videmus n. perpetuo maculas Lunet ad nos vergere. Ex quo sequitur,eandem nos semper medietatem intueri . Apparet igitur vanitas Epicycli in Luna Asisere quidem Fracastorius loco citato alias rationes, quas, quia nullius sunt momenti, consulto praetermittimus. HIS autem omnibus argumentis facile satissa ciemus. Ad primum. n. respo- solutio t. demus, Eccentricos,& Epicyclos moueri circa medium proprium, hoc est, cir- c..catoriis. ea propria centra. Quod autsi hoc motu nunc ad teris magis accedant, nunci sius ab ea dimoueantur, hoc non est absurdum',quia hic accestus, & recessiis nolit per lineam rectam, quem solum a corporibus caelestibus Aristoteles exclusit, cum solis elementis conueniat, quae grauia sun t, ac leuia. Quod si quis contendit, Aristotelem contrarium putasse,condonandum ei hoc erit Locutus est. n. de illis duntaxat motibus, qui suo tempore cogniti erant, quales sunt a medio,
de ad me diu per lineam rectam,& circa mediu in mundi. Quod si motus Eccentricorum,& Epicyclorum suo tempore noti suissent, non dubito, quin aliter de motu circa medium locutus suillet. si vero aduersarijs solutio haec non satiss eit, probandum illis erit, omnem motum e testem Eeri debere circa centrum mundi quod nunquam assequentur . Non enim ad ipsos spectat, leges praescriabere motibus e testibus, sed ad Deum Opt. Max. qui infinita sua bonitate, ae prouidentia iudicauit expediret, ut planetae non in concentricis orbibus serrcn
S E C V N DA M obiectionε solvemus,s dicamus, omnes orbes Eccentri solutio a. eos, etia illos secundu quid, atq; Epicyclos persectii sime esse sphericos, quoad φ .in iam
propria centra. Superficies. n. extimae omniu horum orbiu secundu omnes partes aequaliter a suis centris absunt. Neq; vero obstat,quod orbes Eccentrici s eundum quid, crassiores sunt una parte, quam alia: quia nulla ratio natinalis persuadere potest, omnes orbes caelestes debere esse uniformis,& aequalis classitiei. Si vero Aristoteles contrarium docuit,rios ei hac in parte non credimus . QV O D ad tertium argumentum attinet, vehementcr miror, Aueri Cem, Sobitio 3.& Averroistas, quos verius hac in parte Erroistas dixeris , tam infenso animo obicct.ouis in Eeeentricos,& Epicvclos terri, ut intelligere noluerint, qua rataene moueantur . Non enim duo illi Eccentrici secundum quid ita mouciatur, ut pars tenuior unius succedat in locum crassioris , e& contra , ut ipsi fallo amiginantur; sed proportionaliter ita simul seruntur, ut perpetuo pars crassior inferioris iub- sit tenuiori parti superioris, & contra , secutaque circumducant Eccentricula
500쪽
o COMMENT IN IIII. CAP. SP H AER AE
simpliciter, ita ut alium motum non habeant, quam totum caelum planetae. H beret autem vim argumentum,si Eccentricus simpliciter quiesceret,& Eecentrici secundum quid circunstantes mouerentur,quod verum non est. solutio 4. AD quartam obiectionem respondendum est, Aristotelem semper eius sescobiectionii se sententiae, ut in rebus Astronomicis consulendos esse Astronomos censeret. Unde tunc secutus est Astronomos sui temporis , nempe Eudoxum, Se Calip pum, qui nitebantur omnia lucri per circulos concentricos. Non dubito autem, quin , si tempore Ptolemaei exti cistet, amplexus suisset Eccentri cos,& Epicyclos, quandoquidem omnia commodissime ea ratione defenduntur . Semper enim affirmat; in rebus Astronomicis Astronomis fidem esse habendam.
solui os . AD quintam rationem dicimus , illam opinionem , quod caelum in loco sit
obiecta u. per centrum , propriam elle Averrois. Vnde si illam nolimus acceptare, nihil contra nos concludit argumentum . Si quis tamen eam opinionem defendere voluerit,poterit dicere, Eccentricos etiam orbes, atque Epicyclox esse in loco per sua centra. Centrum autem mundi esse locum totalium caelorum, non autem Orbium partialium . Si vero urgeat quis, eundem esse locum totius,& pa tium, illud intelligendum est de loco communi, non autem de proprio . Pars enim quaelibet lapidis eundem locum habet cum lapide commvncm, non autem eundem locum proprium, cum locus debeat esse locato aequalis . Sic igitur , si tueri quis velit tententiam Averrois,dicere poterit, locum communem omniusphaerarum tam partialium,quam totalium,non elle centrum mundi, sed cen truabsolute, quodcunque illud sit, vel certe aggregatum ex omnibus centristatque ita eas habere eundem locum communem, nimirum centrum, quemlibet tamen orbem habere proprium locum,nempe centrum proprium . solutio ις AD i cxtum argumentum respondemus, non solum secundum orbes Eccenobi onilia tricos,& Epicyclos Solem pauciores motus habere,quam superiores planetas, sed etiam secundum concentricos, ut constat ex Fra castorio cap 24. ubi numerum orbium percenset. Unde negamus,Orbes caelestes, quo inscriores sunt, eo pluribus debere motibus cieri, & eo paucioribus, quo superiores, cum experientia contrarium docuerit,ut aduersari j satentur. s 4 lutio '. AD obiectionem septimam negandum est, terram quiescentem necessariam. Ne bonis. esse in quolibet centro, vi circa illam orbes caelestes moueantur. Quamuis enim Deus Opt. Max. terram hanc vel omnino auferret, vel alio impelleret extra centrum mundi adhuc caeli motu diurno veherentur circa medium mundi Sol Mio s. A D octatium argumentum dicendum est , duos orbcs eccentricos secum ubismo . dum quid necellarios esse, ut totum caelum planetae mundo concentricum integrent, ac compleant. Vnde neuter eorum superuacaneus censeri debet. Totum enim caelum, quod ex illis componitur, proprium motum habet. Non autem solum hi ori es ponuntur, ut augem deserant, eiusque oppositum , quod falso obiectio assiimit. IAM vero,quod ad tria argumenta Fra castorij attinet, dicimus, primum nihil concludere in Sole. Quoniam enim Sol tantam distantiam habet a terra, ut vel nullam aspectus diuersitatem, vel certe insensibilem admittat, si ut cum planum Ecce utrici ipsius semper in plano Eclipticet iaceat, ut in Theoricis explicabitur. perpetuo appareat sub Ecliptica, li e terra conspiciatur. Vnde quando est in principio ci, vel D, videbitur eosdem parallelos motu diurno descriabere, quos eadem principia E, & in primo mobili dcscribunt, qui aequales