장음표시 사용
51쪽
3 2 AetjCleti frigore dixerim non proprie esset enim pro-mmo prie si a circumstante frigore calor auger sed translatione propter euentus simili-
tudinem: quoniam vel alimento transitum prohibendo quamobrem necessiim est calorem marcoscere vel calorem ipsum extinguendo frigus ita herbas arefacit, sicut ignis auctor ustionis proprius consueuit. Neque Aristotelicae sententiae se opponit GaI I. de simpl. cap. I 8. quassi voluerit escarae gener λς tionem non effici a calore ignis sed ab alia facultate; quae non est nisi exiccans: adeo ut adurendi potentia a siccitate pendeat,
non a calore . Gal. ipsius verba haec traduntur . Neque sane ignis ex sua ratione, aut
quod calefaciet ipsum sistere potest: verum idcirco, quia cum vi at, quae contigerit quod exustione reliquum est operculum subiectis partibus relinquat, id quod Graecis appella, ri consueuit escara . Haec ille . qua oratione minime substulit ustionem a calore ignis: sed explanavit caloris opus non esse sanguine avsistere, qua de re illi sermo erat, sed crustae , seu escarae ab ustione prouenientis,quq Oper culi instar sanguinem fluentem reprimit. Liquet ergo ex his calore no siccitate ignem adurere: Enimuero ut Halliab. tradebat lata
52쪽
de Chalcan tho Disputatio. 3 3
co antea deducto, ignis si semel obviet corpori urit sortitudine sui caloris. quae omnia
cofirmauit Iacob de pari. f a. I.sum a.doct. 2.
cap. I. cum protulit, adustio fit a sola extrinseca vehementi caliditate, & ideo est motus inere violentus . Hoc sibi voluit Petrus Ap- , ponensis conciliatoris sui disser. I 3. cu a rere caloris opus esse dixit. Igitur medici de cauterijs agentes, Vstionem calori reserunt, non siccitati. Hoc indicauit Ugo Senens.
f. q. I. cap. 20. apud quem scriptum reperitur. cauteri Eatio, quae non est aliud quam vehementia calidi, est duplex. quaedam sit a cauterio actuali, quaedam potentiali. Vnde cuni Petrus Apponen. citati operis difffeto R. d creuit cauterium fieri ex medicamentis potentia ustorijs calidis, & siccis in quarto maxime gradu, adurens facultas non exiccanti
qualitati referenda est, sed calori ipsi, cui
exiccans facultas copulata sit, Hoc visus est indicasse Gai. . meth. cap. 3. cum perhi- P, buit, escaram eiu cIunt tum ignis ipse, tum quaedam medicamenta, quibus vis ignea inest . at ignea vis non siccitate sela, nec calore solo efficitur,sed ambabus simul copulatis qualitatibus, quamuis adurendi efficacia a calore potissimum pendea cuius actionem D 3 con-
53쪽
contemplati auctores, ab hac proficisci adustionem protulerunt, siccitate omissa. &qua- αα SI AN GRl tib de simEl. cap. postremo quae siccantia sunt medicamina adurere dixit,sic perhibens. nullum inuenire est quod quarto ordine exiccet, quod non etiam Vrat. Iutamen locus ille hunc sortitur intellectum, ut calefacientiolis medicaminibus in quarto gradu nonnunquam copuletur siccitas summa 3 & in gradu quarto pariter, alias remisesior, & in gradu tertio : cumque calori tu gitur siccitas summa,& in gradu quarto adurere illud sit necesse; ubi vero hanc remissiorem obtinet, necessario istud non contingere. nuod sensisse Gai. admonet Iacob de Part.
sum. I. doet. a. cap. I haec serit, in o Inter medicinas siccas nulla reperitur sicca
in quarto, nisi sua siccitas coniuncta fuerit caliditati adurenti, sed in tertio gradu siccarplures inueniuntur non adusticae . iuxta illud Gal. ubi supra, caput enim istud Gal. quod prae manibus examinandum habemus , s
Verum obijciunt nobis acetum , de quo uchia' apud Gal.8. de compos m L
iccii naum lia. ap . sic scriptum reliquit,
spongiam acerrimo aceto imbutam pedibus , ac brac
54쪽
ac bracchijs imponito, usque quo bullae emcitentur praecipue si cibos reiectent. Excitat enim bullas acetum deinceps adijcitur non ut acre, sed ut acidum, immo ut siccum: sapor enim solum gustum mouet. Explanare scilicet operam dederunt, acetum dum bullas essicit non alia qualitate, quam exiccante illas excitare: quamobrem iure optimo adsiccitatem ustio reserenda est, non ad calo-At notabam ipse de Galen. sentenua
mixtas in te partes acetum continere, quarum nonnullae frigaefaciunt, calfaciunt aliae . Et quemadmodum mixtas partes ex calefacientibus , & refrigerantibus sortitum est rpari ratione compositum habet saporem ex acido, & acri conflatum , vi Ga L ipse insinuauit A. de simpl. med. cap. 3. dum tradebat , acetum ad unguem unum non est, neque tantum acidum, sed alium quendam saporem acrem admixtum habet. Qui eo quod caloris soboles est, ubi is inest, acris sapor, coniectandum est, caliditatem quoque ineς se, quemadmodum Gal. ipse asermauit in is calce cay. cit. in hunc modum scribens. porro ubi mixta tibi qualitas appareat cum acrimonia, coniectadum est caliditatem quoque inesse: unde, cum Gal. in aceto acrimoniam
55쪽
esse fateatur , calida facultate etiam praeditum apud illum in consessio est. Et hoc ipsum πυ--uerabat clarius cap. 3. lib. q. de simpl. cudictabat, aceto acrimoniam quandam CX ca- lefacientem inesse. & a. catalo p. quo loco decijs sermocinatur, quae A pollon. proponebat ad capitis dolorempex ebrietate , eo nomine aquoso magis, quam acerrimo aceto opus
esse significabat, quoniam quod acerrimum est caliditatem aliquam in se complectitur. His adde , posse acrimoniam aceti adeo au- ut maiorem caliditatis quam frigiditatis gradum complectatur. Quod apposite expressit Matthiol. lib. s. in Diosc. cap. ., cum perhibuit, fieri potest ut reperiatur acetum adeo vetustate acerrimum. ut plus habeat caliditatis, quam frigiditatis Ag
uit, ut opinor, etiam Arist. frigiditate mai rem caliditatis gradum sortiri posse acetum, ubi et q. Probi. . memoriar mandauit, singultum idcirco sedari aceto,quia humor circumstans, ac prohibens eructandi licentiam in spiritum per vim aceti calefactoriam ex te , nuatur. Et clarius expressit probL i 7. sect. - eiusdem, cum lixit; Vis aceti cale ctoriae . est . Acerum ergo quamuis partes sortitum
sit , si gefaciendi potentia praeditas, calefaciendi
56쪽
ciendi etiam facultate fultum est, & cum acido acrem saporem admixtum habet . Qua vero acria sunt illa adurere, testem Gal. de simpl. cap. IV ubi cum declarasset, acres sapores omnes summe eisse calidos, subiecit, terminum saporis acris esse combustionem . & perbelle confirmauit lib. 0. de simpL chalcithis exemplo, quae &si astrin--- gendi vim admixtam habet cum acredine,
nihilominus quia illud , quod inest acerrimi
superat, merito etiam comburit, escharamq.essicit. Itaq. si acerrimi facultates aceti con -- templemur, quo opus esse dicebat Archige- - nes ad ampullas effciendas,caliditatem eXuperantem compraehendemus et quae, ubi actimoniam habet adiunctam qua sane non scaret acetum, & si acidum sit) cum partium tenuitate, pustulas inducere valet: quarum efflorescentia non in siccitatem reserenda , sed eius caliditatem , tenuitati partium
Caustica igitur vis quae chalcantino oleo rar o inest, illius demonstrat si mrcalefaciendi potentiam. & rursus eam declarat si perscrutati fuerimus secerni illud in destillatione ν quod est commune oleis quam multis arte se Chymica elaboratis ex mixti parte calidi
57쪽
, 2. st in gis ignea. Quam veritatem nos do. - u cuit Vidius lib. . de med. cap. 8. dum fatur. yK in ijs quae crassiora sunt de destillatione I liquitur ) exljt primo humor aquosus, qui in superfice versatur, deinde oleum quod valde, glutinosum requiritur ad connectendum,colligandumq. partes terrenas plurimas, in quo versantur calidae partes , atque igneae, quas par est una effluere. i Hinc Ponsetius p. a. suae philosophiae lib. & traας' ca2.8. cum de metallis edisserebat, querens, quam obrem ex quo uis corpore extrahi potest oleu, nitrum,& aurum: ut rationem reddat;oleum
idcirco eXtrahi subiecit , quoniam in via quoque reperitur pars vntuosa, & pinguis, quae in destillatione liqnefacta exit sub forma olei. Plane calidiorem mixti partem secerni
in oleum chymica arte elaboratum, eaque
de caussa illud summe caIidum effici, testem habemus Manar. in suis notis ad Mesu. quo loco de oleo philosophorum verba faciens, illud sentire se profitetur, ut olea omnia arte chymica elicita, adeo excalfaciant,ut ignem ipsum adaequent,& superent. quod pronun andum de oleo chalcantino Aeodeduc,
tur, quod vis ignea illi insit, uti ex illius sen
tentia antea retulimus . Eidate comprobatur
58쪽
ex eo quod cum secernatur illud ex chalcantho , quod admodum calidum est, etiam chalcinatum argumentum praebet, oleum ubtriolo ipso esse calidius , & sei uentius .
De Olci chalcanthini sapore. Cap.VI.
VT varia auctoru est opinio de olei chalcanthini facultate, pari ratione ad propriam comprobandam sententiam de illius sapore, varias sententias in medium attulere. Enimuero Lusit.enarrat. 74. ad Diosc. flis. s. vitrioli, inquit, olei gutta in aquis cordialibus mersa acetosas reddit, cum quadam stiplicitate . quo significauit acidum omnino saporem inesse illi. quibus consentanea memoriar mandauit ouerc. de med. Q spatarica praepar. cap. 9. ubi acerbe in eos inuehitur, qui acrem illi saporem inesse ambitrati sunt, cum potius acidus ille sit . ita quam sententiam est locutus Mercur. lib. I. et de compos med. cap. Iri & eto. dum liquorem acidissimum eum esse testatus est, quem vitrioli oleum appellant. Econtraris noua
litterarum commendatione nuper exaratum inuenimus, neque vitriolu,neque eius oleum
aciditatem habere, sed acrimoniam, eamq-
59쪽
hon vulgarem . cui consentit Caesel p. lib. L. de metallicis cap. 22. cum perhibuit , hodiel per destillationem extrahunt liquorem acerrimum,quod oleum vitrioli appellant: a quo' non discessit Card. cu lib. I . de venenis c. I 9. acri sapore oleum chalcanthinum, uti asata
nonnulla venena discerni, posteritati scriptu inreliquit. Alij denique mixtum illi saporem esse arbitrati sunt ex acri, acidoq. conssa- 'tum . quod indicauit Vidius lib. 8. de med. ' A cap. postremo , quo loco acidam acremque aquam illud esse testatus est, cui vitrioli olei nomen inditum est . a qua sententia , ni fallor minime secessit Minder. apud quem pra dicitos sapores vitrioli oleum sortitum , hisce verbis cap. 9. lib. de chalcantho expositum inuenitur. Duo sunt quae olei vitrioli usum in pulmonis, ac pectoris viiijs dissuadent. Primum est acrimonia his locis insensa; SN undun effice tositas ijsdem partibus inimica . di confirmauit cap. Io. lib. eiusdem dum scribebat quid quaeso est quod potentius pu tredine corrigat quam oleum vitrioli quod non una, sed diuersis qualitatibus eidem resistit, aciditate nimirum, salsedine, acrimonia, aperiendi,ac penetrationis virtute. ac, ditate , namq. sua bilem domat, ac repri-
60쪽
init. acrimonia incidit, terget, attenuat . sic ille . Ipse vero ita sensio , ut vitrioli oleo aci- p. dus sapor insit acri copulatus. hic vero priore multo obscurior sit. sed statim istud eme ait dubium. acidus sapor frigidae temperiei Hest indicium, quem vitrioli oleum cum nactum sit acri euidentiorem, rationem exhibet, illud a praedominio frigidum, non calidum esse . quibus pugnantia paulo ante decrevimus. Argumenti huius haec est profligatio; nouisse expedit ablui lim non esse,
quin imo rebus ipsis consentaneum, nonnul- ita reperiri, quae acido sapore praedita calida etiam sint. hoc demonstrauit Auic.lib. 2.t. I. cap. 3.quo loco cum explanasset, quam tem periem unusquisque sapor consequatur: errorem interdum hac in re contingere subi
cit; adeo ut reperiri queat mixtum frigidae temperiei, cuius sapor caliditatem indicet ruti e conuerso, aliud reperiri, cuius temperies calida sit, & nihilominus eo saporς praeditum, qui stigiditatem indicet. quamquam
hoc rarius contingat runde concludit,ut plurimum euenire: ut ea quae acida sunt frigida sint. contrarium vero, licet rarius, contingere etiam . rationem attulit Auer. S. co