De chalcantho medica disputatio. Auctore Aetio Cleto Signino medico, et philosopho

61쪽

dam sapores sunt, inquit ille, qui non signi.

ficant persectam significationem super natura rei: & hoc potest esse in una medicina composita ex pluribus partibus, quaru qua dam sunt saporabiles , quaedam insaporab,

Ies. proptereaq. non est necesse, ut unumquodque mixtum sit saporitum, ut probatum est in naturali philosophia. Etsi homo vellet iudicare totalitatem medicinae, non pOLset iudicare per saporem super ipsam totam: sic videmus multa ex gemmis quae sunt insipida, & tamen calida. exarare nempe voluit Auer. eo quod non omnibus mixti partibus sapor inditus est eorum nonnulla reperiri de quorum temperie ex sapore iudicium ferri nequit,eam ob causa,quoniam, excpli gratia insipida cu sint calida etiam sunt, quae eaderatio aptari potest caeteris saporibus: adeo ut nonnulla extent interdum, quae acido sapore praedita calida etiam sunt. quod ipsum assise mandum esse de chalcanthino oleo nos docuitas cit alato. cum perhibuit. mirum non est quo modo in chalcanthi oleo, & sulphuris sit maxima illa aciditas, cum tamen constet haec corpora urere, adeo calida sunt. puto ego acorem in sulphure, & chalcantho innatum esse ; sed, ut dictam, non rci

62쪽

de Chaleantho Disputatio. 6 3

percipitur huiusmodi acor , nisi quando per

ignem separatae sunt partes terrestres , a succulentis; quo tempore acor ille,cum sit copulatus materiae acri ξ quamquam non sit multus , appareat tamen multis. Exemplum: si aceto addatur piper, proculdubio aciditas tmaior est, non alia ratione, nisi quia acrimonia illa piperis magis prodit, & magis manifestat aciditatem, hactenus ille . his adde acri sapore non omnino destitutum oleum chalcanthinum, qui, quamuis acido obscurior sit, nihilominus calidarum partium admixtionem arguit, & ex his calorem effectus G ipsi adeo validum , & multum demonstrant, ut caeteras facultates escacia longe magis antecellat. Vnde fit ut cum acido acriq. sapore calefaciendi potentiam obtineat,& haec omnes superet.

An chalcanthum, & illius oleum sint

Venena. Cap. VII. CHalcanthum iure merito inter venena tori in collocandum, non ignobilis ratio ex

Gal. deducitur, quando I 3. meth. cap. 2 P. corruptrice facultate praeditum esse testatus

est, in hunc modum stribens , Neque abse-

63쪽

lute, si astringere incipientem phlegmonem est opus, quodlibet adstringens in ijs, quae deuorandastuat, adhibemus, sed ea, quibus

nulla corruptrix admixta vis est. nam chab canthus inter praecipua astringit, sicut etiam

aes ustum, & squama aris, & flos . Verum haec medicamenta deuorata noxia. quo cuin ca sthomaticis ea admiscere tutum non est ;, defluit namq. ex his aliquid ad ventriculum hactenus ille . Hanc noxiam chalcanthi fa- cultatem exacte contemplati illo posteriores medici, apertis verbis inter venena locum dedere illi.,In quam classem venit Arnald., Villanou.& Antonius Guain. eorum libris de Venenis, quo loco de vitriolo edisserunt; &Ponael. lib. a. de venenis cap. & t.q. quibus in locis veneficam illius vim declarant, effectus & medelam. & confirmat hanc opinionem forest. lib. q. obseruat. cap. qo. Vbi pro pria, & Amati Lusitani obseruatione eorum, qui perierunt, vel ingentem ex chalcantho accepere noxam, veneficam illius vim demonstrat. Cui non dissimili facultate polle- . re vitrioli oleum,deprehenditur ex Schenhiadum lib. 7. obsere, I 8. exitialem illi sicui

. talem inesse memorat, illudi inter venenais repor

64쪽

de Chalcantho Disputatio. 6 1

reponit. Et famulantur quae in hunc modum perhibuit Card. lib. i. de venenis cap. I Q. v 'nenum calidum percipitur plerumq. sapore acri, ut si sit euphorbium, & siliqua indata rubra , antequam maturescat, & chalcanthi oleum , & pleraq. ex hii. Quinimo eodem

cap. cum subiecit venena omnia elaborata

igne calida fieri, di metallica in naturam ignis abire, intelligitur chalcanti oleum ipso atramento sutorio violentius reddi, di ex consequenti illo validius esse venenum. c stiganda ergo illorum opinio est, qui a chab cantho veneficam facultatem adimunt, lovibus rationibus, ut opinor, sugii.

Sed his pinermissis.subcrescit dubium,an chalcantum illius'. oleum excessu prunarum 7 qualitatum exitiale sit, an potius ut medici loquuntur) tota substantia . non ignoro apud illos magna altercatione quaeri,an cuncta venena totius substantiae dissidio venefica sint, an potius qualitatum excessu: in qua decernenda , illorum arrisit magis opinio , quorum sententia est, a proprietate, ct tota substantia venefica esse, & qualitatum eximperantiam illorum vim acuere, non ipsas la veneficam facultatem constituere . Nam si Auic. f.6. q. t. I .cap. a. Venenorum spe, dis

65쪽

cies distinxit in ea , quae essiciunt ita ille I

quiluo operationem suam cum qualitate , quae est in ipsis, & escientia cum forma sua, di tota substantia . nihilominus Gentilis loci huius interpres, arsitratus est Auic. in a pliore significatione de venenis locutum , , prout includit omne quod potest interitum afferre, cuiusmodi est, exempli gratia, aqua frigida, vinum meracum, & huic similia , , cum proprie venena tota substantia agant , di si manifestas qualitates habeant adivn

ctas . suadet hoc ratio. Etenim venena ali mentis contraria sunt; quod enim mutatur a corpore ,& in illud conuertitur alimentum est, quodque a corpore nullo modo mutatur, & ipsum mutat venenum est, quemadmo

late testatus est Auic. f 2. I. sum. I. doct.2.cap. II. caeterum alimenici nobiscum tota substantia conueniunt, & alito tota su stantia simillima sunt ut ex Averr. colliei tur s.coss.cap. 26. ergo venena tota substantia aduersantur, & perniciem asserunt, docet hoc etiam curandi ratio. siquidem omni veneno sua est anthidotus: quodq. ma is est via anthidotus una cuiusmodi eu, exempli grasia,theriaca venenis cunctis aduersatur,quod

non nisi totius substantiae dissidio continge-

re pol

66쪽

de Chalcantho Disputatio. 6 7

re potest . unde, quia venenisaduersantur, quae tota substantia agunt,& ipsam tota su stantia agere, argumento est .PAstipulaturalia ratio , qua obseruamus proprietate liaci I & totius substantiae agendi potentia nonnunquam spoliari venena, integra remanen, te actione, quae pendet a primis qualitati, buso sic persicam arborem obseruamus apud Persas noxiam esse, & venenatam; in Aegyν --ρί-ptum translatam aesculenta fieri,quemadmo r dum testati sunt Plin. lnui . cap. II. Diosc. lib. I. cap. penultimo M Gal. libra. de ali-ε. mentorum faciat. cap. 36. pari quoq. rati ne scorpiones, uti memorat Arist lib. 8. hist. anim. cap. a 9. in phaim ,. ocis . nonnullis minime laedunt', in Scylla multi magni, nocui sunt. quibus ex omnibus argumem essicitur , illa sis facultatibus , quae pendent Aqualitatibus primis, sola agendi potentia ri uar a tota substantia proficiscitur spoliatis venenis,ueneficam secultate exuere. & id apparet non nisi tota substantia exitialia esse. Itaq. Auic. lib. r. l. I cap. q. venenum iam in Mait, est medicina quae corrumpit complexio- , mnem non cum contrarietate tantum; sed cum .

proprietate quae est in ipso. & lib. de viribus cordis t. p. capa. in fine, mediuina, inquita

67쪽

quae proprie appellatur venenum, est illa , quae corrumpit complexionem spiritus per contrarietatem substantiae speciei suae,ad substantias, & speciem spiritus. Non dubito

quin hoc senserit Halliab. lib. 2. theor. c. 24. cum eorum , quae comeduntur nonnulla reperiri dixit, quar larthisera sunt medicamina, quaeq. corpus immutant, & superant, neque corpus immutat illa, illiq. totalitate substam tiar contraria existunt . GuainerUergo lib.de

Venenis cap. I. nostram confirmando senten-

- '. tiam, ijs, quae possent ex Auic. obijci, in hunc modum respondet. Si Auic. & plurimiis auctores de venenis tractantes dixerut,optu, di euphorbium , & plurima alia venena ope rari a qualitate manifesta. Sciendum quod inula. & alij sic ponentes, considerauerunt enenum quantum ad specificam formam , qua una species differt ab alia. & secundum hanc considerationem dixerunt, quod ven norum quoddam operatur, non quod calidum , aut frigidum: sed quod tale habens' silicet virtute humanae vitae, & sanitati contrariam . Aliud est, quod etsi a virtute, seu a proprietate agat contra hoc etiam agit, quod frigidum, aut calidum, M. vi optum Euphorbium, & fimilia. Et propter hoc or- - . inest

68쪽

de Chalcantho Di putatio . 6 9ta est talis venenorum distinctio; hoc estv nenorum quoddam operatur a qualitate in nifesta, & quoddam ab occulta: cum qua tMmen stat, ut patet, quod omne venenum agat a proprietate. Et late eidem dubio resaddet Mercur.lib. I .de venenis cap.8. apud

quem scriptum reperitur , quod porro dicebatur ex Auic. venena aliqua operari qualitate, aliqua proprietate, id sano modo inte, ligendum est: siquidem hoc perpetuum de bet esse landamentum, omnia venena Operari per proprietatem hanc, & formam speci

scam: veruntamen interdum contingere, ut haec forma utatur qualitatibus euidentibus tanquam organis : interdum vero illis non

viati aut saltem obscuro modo,& illudnenum esse hoc uno exempIo liceat intelli, una tere . quia si istae qualitates nimirum catim κ'

tas, aut frigiditas possent absque proprieta- 'te specifica naturam euertere, proculdubia id escerent corpora calidissima, ct frigidissima . Vnde cum aqua sit primum striaido- ' λ. irum : cum piper tit corpus calidissimum,n eessarium esse. ut interimerent tanquam ve- n na, sed cum hoc minime faciant proculdubio existimandum est, huiusmodi qualita res non posse solas venenum facere: sed ne i F 3 cessarium

69쪽

cessarium est, ut sequantur alteram formam,& proprietatem . Id quod intelligere voluit lib. de theriaca , loquens de venenis calidis, ct frigidis suod etiam ponderatum 6, fuit a Gentile loco antea deduno dixit, haec interimere cum stigiditate, &caliditate mirabili, quasi non sela caliditas, aut si igiditas ι sed mirabilis caliditas , idest iuncta ad- mirabili virtuti, hoc ericiat. Ita ut constitutum esse debeat, huiusmodi naturam, naturae nostrae inimicam , esse vim superiorem ipsis elementis. sic ille. Decreuere ergo Mercur. & Guaineta inter caeteros, venena tota remo jubstantia agere . qui ijdem auctores cum . reponant chalcanthum inter venena, utSrior

indicauit citato lib. I. de venenis cap. I S. & Guainer. PGalle ato lib.de venenis,quo capite de aere viride , & speciebus atramenti edisserit, fateri igitur opus est, voluisse illos' ehalcanthum tota substantia veneficum es e. quod ipsum disertis verbis promulgauit Fer

Vel. lib. a. de abditis rer. catas. ca . s. quicum tradidisset, inter caetera metallica, atramentum sutorium venenum esse,adiecit: insuper. haec putant nonnulli dista qaalitatum eXuperantia, priora quidem caustica, vel septiua, idest urente, vel putrefaciente vi, po-

70쪽

vitatio. 7 isteriora vero astringente, & praesecante no bis insensa. proinde non simpliciter venena, sed venenata ni dicamenta appellari. a manifestis omnia qualitatibus ob- Suanquaiunt, toti sunt , potius tamen substantiae dissidio nonnihil etiarii veneni reconditum habeant. hucusque FerneL Liquet ergo venenum esse , cra ac chalcanthum, illudq. tota substantia insen sum esse . quo cum violentius existat illius ι , oleum, ipsum Inter venena collocandum G seuerare est.

Admixtione aquarum restigerantium vel caeterorum liquorum an chal-: canthini olei vis refringatur. Cap. VIII.

Ρῖoposita quaestio isthaec a doctissimis vi

ris in hunc modum definitur. Oleuata iam raschalcanthi no nisi gustu refringi posse aqua, vel simplicium decoctis , succis, syrupis'.

admixtis.Non enim proportio est inter aqua, o & hoc acetum minerale ita appellant liquorem quem oleum vitrioli nomenclantur ath ir ut fiat actio, di passio. & reactio, quae requiritur ad persectam mixtionem, & unionei