장음표시 사용
151쪽
tius orbis Romani cura districti, Juris dicundi studium non mittebant, ac de quibusdam majoribus causis extra ordinem cognoscebant, adhibito consilio Jurisperitorum, qui erant secretiorum consiliorum participes. De his extra ordinem cognosse bant, quia judicia ordinaria suos habebant Iudices, Praesdes & Pr consules in Provinciis, Praetorem de Praesectum Urbi in Urbe. Principis vero cognitio erat vel per querelam, seu recursum in prima instantia, ut ostenditur in hac L. & L. I. & 2. C. do tibest. Princip. dat. maxime inter pupillos, viduas & alias miserabiles personas , L. unic. C. Quando Imp. vel per appellationem a sententiis Praesidum M Proconsulum, vel Praefecti Urbi,
L. IEmitius. de minorib. L. Non putabam. de condit.-dem. L. Qui Romae. f. Sela. de V. O. vel per evocationem, ubi Princeps ex certis causis ad se evocabat causam pendentem coram infe
riori Judice, L. Iudicium stoitur. de fudic. E qua desumptum est
cap. ut nostrum. de appellat. Imperatores, inquam , extrae ordinem cognoscebant de quibusdam majoribus causis, quae majorem Iudicem desiderabant , 8c auxilio Principis indigebant, quae dicebantur cognitionis esse t de quibus Paulus collegit sex libros Decretorum Severi Sc Antonini , .seu , ut ipse interpretatur in inscriptione Legis, Sententiarum imperialium in cognitionibus prolatarum. Notandus hoς loco Claudius, quod non solum de his quae erant cognitionis, judicaret; versim etiam de his quae erant jurisdictionis ordinariae, teste Tranquillo in Claudio cap. is.
Cognitione susccpta apud Principem sedentem pro tribunali, adsidentibus Jurisperitis, e quibus unus erat Paulus, quaesitum,
an Pactumeiae deberetur haereditas ex priore testamento; an Rufo ex posteriore, etsi conditum esset ex falsa causa, ex falso rumore mortis Pactumeiae. Dubitationem faciebat , quod prius testamentum ruptum erat posteriore, L. I. de injust. ru . Ac licci posterius testamentum conditum esset ex falsa causa, ex falso rumore mortis Pa- .ctumeiae, videbatur errorem falsae causae non vitiare institutionem, quia haeredis institutio est mera librealitas, quae non indiget causa,& sola voluntate testantis sustinetur. Ex quo es citur, ut neque expressio causae, neque causa: Nπρια, leu evacuatio noceat, quia sublata falsa opinione, superest lassiciens Midonea causa donandi, nimirum voluntas donatoris, quae est
causa perpetua juris. Donatio est mera liberalitas: donari videtur
152쪽
tur quod nudo jarc et gente, id est, mera voluntate conceditur , L. Aquili I. L. Donari. de donat. Falsa causa non vitiat institutionem , quia non habet vim conditionis, non cohaeret institutioni. Et mc est quod dicebatur in hac lege , in rationem dubii falsum modum non obesse . Modus promiscue pro causa accipitur, quia perinde ac causa concipitur per particulam it e, Vcl Di, L. Caasam. f. ult. S: ibi Gloss. infr. de via rum I Item cum falsa avsa non vitiet legatum , L. Demon iratio. g. Quod norem. L. C ii ale. f. Fal .n . de condit. dem. falsa etiam causa non debet vitiare institutionem. Eadem est ratio haeredis scripti ac legatarii, qi te legatarius in re legata est quasi haeres, L. Id re s. I. .d: Es testamentum quo continetur utrumque Phac redis institutio δί legata, non potest diverso jure censeri, ut falsa causse vitici testamentum quoad institutio anem,&non vitiet quoad legata. Una dc eadem res non potest ditaverso jure censeri, L. Esm it i ad s. e G Grap. cap. Cum in tua. dedὸ o. Qua et disposit: o, sicut statua, uno spiritu , una linea du
s. ult. De bis qua se L. Nain absordui r. de bon. libertcp. Pella o rumore i rti Paesumetae, testator test amentum muniuit . in dubio scilicet 2bi cu i su luix, propcer incer m casum , he in fellatus deccderet : arque i a in dubio magis videtur Vo luiste me' 'm CV m cs lacu , quam nihil agere. In ludio sempez ex asisseenc a est interpretario, ut quod agitur , potius v. leat quam pare z, L. Vz :ios. reb. dub. Uc iciatur quaenam se livolun as testantis, inspiciendum est etiamus testa ac , , L. Si cli: pu . y. r. supr. hoc tit. non est sp a 'lus eventu et, non est i 'estandum quod constitit post te- sumentum. Id n ut tuna ex sal a causa, eae falso rumore mortis Pactumeiae: quia suprema judicia non debent pendere ex even- . tu in cerco , L. Ira institutio. supr. hoc tit. Et in dubio videtuc cestator potius volui Te testamen tum mutare, quam in discrimen venire, ne intestatus decederet : quia naturale votum hominum est, de suis re Sus velle tuto disponere; solatium morientis, post mortem sibi esse superstitem, ac de suis disponera
jam adem iis omnibus. Solatium mortis voluntas ultra mortem ,
Quintil. Declam. 3o8. Nec quidquam magis debetur hominibus, quam ut rata sit suprema eorum voluntas, post quam aliud vel-
153쪽
te non habent, L. i. C. de S S. Eccles Neque habetur ratio incommodi ejus, cui nocet posterius testamentum, quia damnum privatorum publica utilitate pensatur. Publice interestuu prema judicia exitum habere, L. Vel n
gare. inst. , es am. ς-em aper. Error testantis qui falso rumore deceptus testamentum muta Vit, non viciat . testamentum, non ossicit Veritati, cum appareat de voluntate testatoris. Etsi testator maluerit habere primum haeredem, in dubio tamen sibi cavere, M prospicere Voluit. Prudens consilium testantis animadvertitur, qui testamentum mutavit propter incertum casum prioris testamenti , ne intestatus decederet. Licet testator in posteriore testamento praefatus sit, se alterum haeredem instituere , quia audivit primum haeredem in vita decessisse, praefatio hujusmodi non habet vin conditionis. Praestationes , quae apponuntur test .imentis, sunt nudae de simplices enuntiationes, quae non pertinent ad dispostionem ipsam testamenti. Verba enuntiativa nihil disponunt, L. Verba. C. de testam. L. Ex Ins. C. de testam. milis. Cui testari voluit, non praesiimitur praefationem injecisse testamento, ut sibi insidias strueret, M --ninam pararet ad evertendum testamentum. Qui testari vult , non praesumitur eligere viam, eligere genus testandi ad impugnandum judicium suum, L. Si miles. de te salta. mitit. Praefationes testamentis apponi solent ; sed vis 5c potestas testamenti non pendet ex praefatione: imo tota sandet ex dispositione, uti legassit suae rei, L. Verbis legis. de V. S. quemadmodum vis & potestas legis non consistit in prologo, sed in ipsa legis ordinatione. Et hoc est quod sensit Seneca epist. 93. Nihil esst frigidius se ineptius quam legem cum prologo.
Cognitione agitata Imperator pronuntiavit, haereditatem deberi Pactumeiae ex pεiori testamento, quasi prius testamentum non esset sublatum posteriore: quia mutatum erat ex falsa causa , ex falso rumore mortis Pactumeiae. Testamentum c im sit
actus legitimus de solemnis, judicium magis, quam beneficium
defuncti. Voluntatis nostrae justa sententia non temere mutatur ex Vano tumore. In rumore calumniae genus ob primum eretire, ait Quintilian. Decl. ii. id est, falsi genus est statim rumori credere, ne suprema judicia sint semper in pendenti&in ince to . Falsus rumor non debet obesse veritati, L. S quis mihi bona. g. Plane sit riimor. de adiu. o omitti hared. L. Si cum vel io: uter'
154쪽
Institutio Pactumeiae non sustinetur ex priori testamento, id est , ex verbis testamenti, quod jam sublatum est posteriore ;sed ex voluntate testantis , quae inesse videtur secundo testamento , quasi tacite repetita, ut satis insinuatur ex co quod testator dixit in praefatione posterioris testamenti, se ad alios haeredes transire : quia primum haeredem habere & contingere
non potuit. Quae verba geminata dc repetita sunt argumenta enixae voluntatis, quae inducunt dispositionem : quemadmodum enixae voluntatis preces, etsi minus se emni testamento contineantur, inducunt fidei commissum, L. Cum pater. g. LucuM. delegat. r. L. Ballista. Ad Trebest. Saepius in Jure idem bis dicitur, id est, repetitur, dubitationis tollendae, vel affectus probandi causa, L. i. g. Sed sciendum. de Miti. ELEE. ut in sacris libris repetitio usu frequens est , eodem animo assectus probandi. Augustin. in Psalm. 6. Rusdem sententiae repetitio, non quasi e nunciantis necessitatem, sed affectum exultantis ostendit. Et licet mentio primi haeredis fiat tantum in praefatione posterioris testamenti, eadem videtur tacite repetita in dispositione iquia plerumque quae in praefatione continentur etiam in stipulatione, quanto magis in testamento contineri intelliguntur, L. Titia. g. Idem re seondit. de V. O. Testamentum posterius non infirmatur ob id quod contineat salsum modum , falsam causam : sed maxime infirmatur ex voluntate testantis, quae sola spectatur : quia non mutaturus creditur testam latum, si certus fuisset Pactumeiam esse superstitem. Volui fias permanere intelligitur, quae non mutatur nisi ex falsa causa , eaque specialiter notata; alioquin non mutanda. Quod mutatur sub conditione, sub contraria conditione non mutari intelligitur: quemadmodum quod legatur sub conditione , sub contraria conditione ademptum intelligitur, L. Alia quanti. de conssit. m demonstr. Testamentum prius salvum & incolume tuetur voluntas de functi, qui omnino de alio testamento non cogitasset, nisi error, aut mendacium falsi nuncii eum decepisset. In testamentis voluntas defuncti totum facit, Leg. Fadio. g. Rerum. supr. hoc tit. In testamentis voluntas defuncti vicem legis obtinet, ex ia.
Tabul. uti legassit suae rei. In testamentis voluntas defuncti primum locum obtinet, eaque regit conditiones, L. In condirioniabus. de condit. dem.
Testamentum quidem minus solemni voluntate non consti-
155쪽
ruitur , nec revocatur ni si persecto posteriore testamento, vel capitis dem nutione, puta adrogatione, si testator se ad rogandum dederit : quia per adrogationen fit filius . dc testamentum recidit in eum castim a quo incipere non potuit. Sed si per emancipationem solata adrogatione, codicillis vel aliis literis de
claraverit se eodem testamento emori velle, testamentum semel detectum nuda & miniis sola nani voluntate restituitur: voluntas quae defecerat, recenti judicio rediisse intelligitur, L. Qui ex liberis. M. ult. de ἱonor. ρ γ c. rab. l. Testamentum facilius rest tuitur quam di sibi visus , qaia prioria voluntatis reliquiae sustinent testamentum. Prior voluntas superesse intelligitur , maxime si prius tes in cntali modo conditum sit. Voluntas prior durare intelligitur, ni .i probetur muratio voluntatis , L. Lum oui. de probar. L. C ; hic js ari s. de δε n. inteκ vir. G xxor, Tam cito non praesumitur mutatio voluntatis, L. Non ad ea. de confr. de r. Eadem ratione prius testa mentum non revocatur posteriore,
quia sustinetur voluntate test ratis, quae velut Regina legem dat testamensis. Et hoc satis probabile est yropter favorem novissi
Durius erat quod eodem judicio Principis pron inciatum est, falsam causam Edjectam posteriori te camento vitiare quidem institutionem , sed non vitiare legata eodem testamento relicta, dc legata deberi eae post ii i testamento per haeredem scriptum
priore testamento. Vidcb vr haeres non teneri praestare legata quae a se relicta non csse et : quem non honoro , gravare non
possiim , L. Ab eo. C. άο si c. Haeres priore testamento scriptus, non capit haereditatem ex μί steriore testamento, sed capit eam quasi a semetipso ex prima a voluntate defuncti. Testamentum quod non valet q. Q snst raonem, quae est summa
caput testamenti, nullo modo valere potest quoad legata, quae sunt appendices, accession es cc partes institutionio. Legata non debentur ex testamento, ex quo hae diras adita don fuerit, L. Eam quam. C. de fideicommist. Haereditas redit ad haereuem priore testamento scrip una, recenti judicio, quasi ex secundo testamen ro, atque ita sine onere te rorum quae ab alio haerede relicta sunt. Verumtamen legata debentur eae posteriore testamento, per haeredem scriptum priore teste. Tento, quia circumducta & quasi
sponsia deleta institutione secundi haeredis institutio primi cen-
156쪽
setur repetita in secundo testamento; S legata praestantur, qua si ab eo relicta sint: vel si mavis, legata debentur ex posteriori testamento, per haeredem scriptum priori testamento, quasi ab eo relicta essent codicillis ad prius testamentum factis. Secundum testamentum non valet ut testamentum, sed ut codicillus , it ut legata praestentur a primo haerede scripto, acsi codicillis ab eo relicta e sient, ut tradit Irnota hic. Neque hoc absonum Τί alienum est a Jure. interdum legata debentur ex nullo testamento, L. Cum quidam. inst. de his quae ur initIn. Ex causa praeteritionis vel ex haeredationis, rupto testamento, testamentum rumpitur Quoad institutionem : caetcra, id est, legata dc fidei commissa firma permanent, Auth. Ex causa. C. de
Non absimile fuit iudicium Adriani in testamento matris, quae per errorem sitiam absentem praeteriit, credens eum in bello periisse , extraneo haerede instituto, h. aeroditatem ad filium pertinere, ita ut legata S libertates testamento relictae ab eo praestentur, quia sublata falsa opinione superest causa pietatis, L. Si istituta. g. 3. & seq. de inof. testam. Conjectura pietatis filius per errorem praeteritus, pro non praeterito habetur : quia nemo praesumitur alienaa luccessiones suis velle anteponere , L. Cum a cur simi. C. de s dicomm s. Eadem coniectura pietatis nititur L. Si mater. C. de in icis ex qua, si mater duobus filiis haeredibus scriptis, tertium jam a partu rubentem praeterierit, δί in ipso puerperio defecerit , antequam haberet tempus mutandi testamenti , Imperatores rescripsere , filio praeterito subveniendum ess propter repentini casus iniquitatem, ut citra querelam in ossiciosi ei detur vixilis portio haereditatis, ac si cum fratribus institutus esset, ne infelix puer simul duplici vulnere saucietur, morte matris, δίdamno bonorum. As licto non est danda amictio, L. Ditus. de ic. Praesi . Pactumeia sine pietatis offensa ex haeres fieri non poterat: sed ut restitueretur, egebat auxilio Principis, cujus est in casibus de novo emergentibus, subditis stibvenire, nova jura condere pro rerum δί causarum necessitate, Vetera emendare , Vel
quae desunt, supplere, L. Numanum. C. de legib. inae de novo emergunt, novo indigent auxilio Principis , L. De aetate. g. de causa. de interrog. in lup. fac. In re dubia consulendus fuit Princeps. In dubiis judices solebant consulere Principem consulta-
157쪽
tione vel relatione missa, de quibus conceptus est tit. de avel
O petat. Hinc Plin. libr. epist. io7. ad Trajanum : Solemne es mihi, Domine, Omnia in quibus dubito , ad te referre : quis enim potest melivi vel cunflationem meam regere, vel ignorantiam instruere 'N vos morer : haereditas datur Pactumeiae , non beneficio Principis, ut voluit D Ci:sac hic. Haereditas datur testamen to v i a lege. Haereditas bentificio Principis neque dari, neque adimi solet. Beneficium Principis ad alienam injuriam porrigi non oportet , L. I uberi. de a m. cistor. L. pen. C. de emancipat. liber. Et si haereditas detur a Principe, non est beneficium, sed injuria, de alieno scilicet largiri. Tutius A sanius est dicere haereditatem dari Pactumeiae ex voluntate testantis , nimirum ex D creto Principis, qui causicognita ex consilio Iurisperitorum voluntatem defuncti amplexus, qui solus potuit adjuvare, &restituere voluntatem destincti, & quasi mortuam , vel sopitam suscitare. Haerebant Iudices novitate casus suspensi. Dissicilis erat quaestio voluntatis, quae tota pendebat ex conjecturis. Puteus altus est. Periculosa quaestio aequitatis , in qua plerumque sub auctoritate Iuris
perniciose erratur, L. Si servum. F. Sequitur. de V. O.
. Rei expediendae, rei explicandae causa aditus est Princeps, qui solus omnia jura habet in scrinio pectoris, qui causa cognita ex consilio Iurisperitorum pronuntiavit haereditatem deberi
Pactumeiae ex voluntate testantis, quia a priore voluntate munime recessisse intelligitur, qui testamentum mutavit ex falsa causa, ex falso rumore mortis Pactumeiae. Velle non videtur qui errat : errantis nulla est Voluntas. Nihil tam contrarium voluntati, quam error, qui imperitiam de voluntatem detegit,
L. Si per errorem. de jurisdic3. FINIS.
160쪽
BBATEs Patres vocati, IAbbates 5: alii Praelati Regulares, coram quo judice pollunt conve--nire libi subditos
Abbas vel Prior qui venationi cla- molae interest ex proposito, incurrit Doenas sui 'ciationis, s 6 In Abbatem Religiosus alterius O dinis eligi non potcst, s Abbates benedici soliti, coAbbate vel Priore luspenso a collatione B lac ficiorum, collatio devolvitur ad Priorem claustralem cum consilio Conventus, S 6 Abbatiirae intra quod tempus benedictiori. m debi ni suscipere, 6 o Abbati illa vel Prior illa per se jura- . mentum fid litatis praestari coacta, quomodo agere deb at, 6 o Mal E ablata inccria quid sint, 77Quae actio d tur in patrem ob enormem laetionem, ii Adeptione secundi Curati, vel alias incompatibilis Beneficii, vacat pri
2Etas in promovendis ad dignitatem, 17 AEtas discrctionis quae sit, Si Quae sit legitima aetas ad Sacerdotium, 17 Quaenam aetas in inquisitore requi
Sub quibus poenis inquisitores pe
cuniam extorquere vetantur, T 2
Inquisitores delinquentes quomodo puniendi, γα Afficto non cst danda afflictio, 73.
Alexander III. Academiae Bononiensis Doctor, Alienatio Bdneficiorum vetita, Ia λAlienatio rerum Ecclosiae nulla, nisi fiat causa cognita, dcc. ΑΑProhibita alic natione , prohibita non cens ur locatio ad modicum tempus, Α
Alienatas res a patre variis actionibus liberi revocant, 99inibus almuttis Monachi debeantelle contenti, Jι Almutium . quid sit, Altare viaticum quid sit, 8
Apostoli, libelli dimissorii, 3 Apostoli quomodo postulandi, 3 . SAppellans ab interlocutoria , Appellans secundb a repulsione exceptionis peremptoriae non audiendus , 36 Si appellans intra tempus non prosequitur cautam appellationis, senatentia manci rata, 36