장음표시 사용
261쪽
αψι . Ius Caran; am. Deinde Libri Mercatorum de aequitate & consuetuatne
Ierniplenam , etiam pro scribente, probationem faciunt , modo concurrant q. Conditiones ab Engel h. n. 34. re- densitae. Itaque poterit talis mercator ad juramentum suppletorium admitti . Eodem modo creditur rationibus Tutorum s negotiorum , gestorum, Procuratorum ; acce dente saltem juramento; Resp. 3. Literae missiuae sive epistolae privatarum per sonarum, modo sint recognitae , contra scribentem ple ne probant. L. 26. . a. f. dem . Pro scribente tum probat epistola missos quando ab eo, ad quem scripta est, fuit acceptata. arg. Clem. I. de Procum L. I 6.f. S.C. meed. Deinde laterae Cambiales non tantum probationem, sed etiam obligationem inducunt, si materia hoc patiatur de loquantur di sitive. Sesamathgr. b. n. 76. Demum Charta bianea, seu charta vacua solo da tis nomine & sigillo signatas non probat, nisi is, qui dedit talem chartam, postea legerit; ratumque habu rit, quod alter in ea scripsit. arg. L. Io. C. ae donat. I. s. an , quando , quomodo instrumentssmoducenda λRes' ad I. AT Sunt producenda, id est, iri jugieto exhibenda judici, dum fundat pars litigans in iis suam
intentionem. c. F. h. t. L. ult. C. de Menae Dum vero parsaliunde solum petit sibi edi sive commmunieari instrumenta ad intentionem sua facientia, quae altera pars ire judicio necdum allegavit, Actor quidem indistincte eat
renetur edere. L. . 6. m. de Mend. Non autem reus acto: i. i. C. de test. c. I. deprob. scit. regulariter Ob L. I. g. I. f. de edend. c. Va . h. t. Clem. unic. . ceterum de
usuri L. I. st. . tab. exbib. L. a. f. deJuremo. 36c. de quibus vide Pichi. h. n. 32. Resp. ad a. Producenda sunt instrumenta in causat principali regulariter post litis Contestationem. L. Io. s. a. ff. de Menae in termino probatorio; habetque productio ista locum usque ad conclusionem in causa, etiam post testium publicationem. cap. 9. b. t. post conclusi rnem vero in causa amplius non admittitur. cap. I. docauspogo pro'. Casus exceptos refert. Leur. h. t. 2
Resp. ad 3. Irno producenda sunt instrumenta , ad hoc ut fidem faciant, in originali , copiis enim non
262쪽
Ad Lib. ΙΙ. Decret. Greg. m. Creditur. c. I. b. t. Autb. is. Cod. de edexae Edi silva. communicari sussicit initrumenta in copiis. ut loquuntur, vidimatis, irispecto tamen sive recognitio originaalis paxti adversae eam exigenti est concedenda. ita praxis habet. a. Iudici, sin ei ita fuerit visum, exhibendum est Insti umentum, & hoc probat. c. T. in 6. parti susticit edere illud solum capitulum . de quo agitur, modo habeat instrumehtuni plura & separati Capitula: c. S. b. t. L. Bedeia. f. Instrumentum nonnisi semel regulariteu producitur ; L. 6. s. sinat. θ. de edendo . L. 2I. Cod. b. t stque productio sumptibus producentis, suadente id -- . d. de edend. dc aequitate naturali. i ta '. si T. suomodo enervetur Mes instrumentorum Resp. Per impugnationem. Impugnatur autem instrumhntum variis modis. I. Ex parte causae escientis, quod factumst a persona inhabili. 2. Ex parte caries materialis, quod v. g. sit 1ai ni super negotio prohibito &c. juxta dicta Q. a. Resp. t. Quod contineat falsitatem, quae si reperta fuerit circa substantiale instrumenti, hoc reprobatur in totum, ita ut nec reliquis partibus creden'
falsiitas probatur vel ex contrarietate, diim idem instrumentum repugnantia complectitur, aut producitur aliud priori repugnans; vel ex sigillo, dum est adulterinum, furtivum , ignum vel est cancellatione, rasura, deletione, maxime in parte substantiali, vel aliis demum conjecturis. I. Ex parte causae formatis impugnMur iustiumentum, quod omissae άicantur solemnitates a jure ad illius valorem requisitae. q. Ex parte causae finalis , quod non probet intentum, ad quod evincendum producitur: huc aliqui cum. Reissensi. b. tit. num. 2 6. reducunt, si Opponatur, impetratum ob-vel subrepsitie. 3. Per teses impugnari non tantum, sed etiam reprobari potest instrualentum; & quidem quod per testes radi rument flos fieri id possit, dubium non est; si vel dicant, non ita actum fuisse, piut in instrumento asseritur, vel se nunquam interfuisse; non autem si dicanti se quidem
praesentes sitisse , actiarum autem non recordi ri. cap. I. de probat. quod etiam per testes extraneo i impugnari,
imo & expugnari possit instrumentum , dummodo sint Q a omni
263쪽
χ novicum. omni exceptione majores , &saltem duo, nec testes instrumentarii amplius sim in vivis, probatur. L. I 4. Coriar c trab. simi. Ratio est, quia probatio per testes s cundum se est veritati consormior & emcacior, quam probatio per instrumentum. ae addi hic possent de interpretasione instrumentorum, amissione , re vatione , de iis videantur A A.
Q est. i. Quid sit is, quotvlex praesumptis p Resp. ad
I. Praesuimptio hoc loco est judicium de re dim. hia ex variis indiciis 3c concurrentia variarum rei circumstantiarum conceptum. Res p. ad a. Dividitur in praesumptionem hominis, praesumptionem juris. Prina tio bomnis es, quae a vum prudente, v. g. judice Drmatur, absque eo quod eam iura expresse se specifice statuant. Atque haec ipsa prae, sumptio hominis alia est levis, alia probabilis, alia vehemens & violenta, prout indicia, ex quibus naseitur, vel laviter tantum alliciunt, aut sortius stringunt, aut denique honstringunt. Praesumptio juris est, quae niatitur authoritate legis, nominatim aliquid ex certis indiciis colligentis, vel etiam pro vero habentis. Subdia viditur haec in .Prae1-ρtionem juris, tantum ,' dum lusaliquid praesumit, & tamdiu pro vero habet, donec vel contrarium probetur, vel fortiore praesumptione elidatur , Exempla hu)us sunt in ea ult. de restit. 1poliat. in 6. cap. M'. G. ρresb. non baptiz. cap. unici de aes p.ri. impuber. in 6.L. 6. m de bir , qui sui rel. alien. jur. Ge. Fc in Praesumptionem furi3-de jure e cunn Lex vel Canon ita alia quid praesumit, ut super tali praesiamptione jus firmum stituat, exclusa regulariter probatione in contrarium. Sic de jure antiquo ex concubitu sponsi cum sponsa praesumebatur matrimonium, αῖ de Imns Vide etiam. cast. 6. de condit. amf. c. a I. de sponsal. L. n. g. n. Coae ad S.C. ΜMed. L. Coc ad S.C. Velle, L. I 4. Coae de non
264쪽
ra secundum magis tantum dc minus differre videntur, dum praesumptio infert magis determinatum assensum, conjeyura levem , aut potius sui pieionem. Resp. a. Praesumptio ab indicio differt ; ut effectus a causa , cum indicium sit notabile signum alicujus de- licti vel alterius rei, de qua dubitatur , ad veritatem Cognoscendam inserviens. Porro indieia, &quae in illis fundantur praesumptiones, desumuntur vel qualitatibus, quae naturaliter insunt; sic minores inconsiderati, feminae inconstantes praesumunturi ex qualitatibus, quae quidem aliunde adveniunt, regulariter tamen in- sunt; vel ex loco , tempore, favore juris , a praeteritis, Communiter contingentibus &C. Res p. 3. Differt etiam praesumptio a fictione juris. Primo enim praesumptio est aliqua probatio quam jus in re quapiam dubia ex indiciis desumit , fictio autem est certae falsitatis pro veritate assumptio ex Certa causa, & ad inducendum aliquem juris effectum. Exempla fictionis juris habentur passim, at in Tit. de Cier. non resid. L. 62. st . de R. L. L. II. g. I. f qui potior. inpign. O c. Deinde praesumptio aliter locum non habet in conscientia , quam si veritas subsit , fictio autem ceteris paribus etiam in conscientia ligat. Engel hoc num sin. suis. χ. suam probandi vim habeant praesumptiones Res p. 1. Praesumptio levibus adeo & insuffcientibus amgumentis Concepta, ut prudentis animum movere non possit, nihil probat, sed explodenda est juxta can. 9 caul. 6. quaest. I. cap. q. s. m. de senti excomm. a. Praesumptio probabilis, sive iuris, sive hominis , semiplene probat. ca citat. cap. II. hoc tit. 3. Si indicia dc praesumptiones .ebementes urgeant, in foro Canin inico 1ndici potest Reo purgatio Canonica. cap. al. sane de jurejur. c. q. de purg. Can. In foro autem Civili procedi potest ad torturam. L. I 8. g. I. Cod. de Ad condemnationem tamδ ex praesumptionibus ellam vehementibus nequit deveniri in cavsa nati , arg. L. n. C. de prob. c. Iq. b. t. q. Si pra sumpti nes sint vehementissimae, sive deinde sint juris sive hominis, si ortae ex actibus delicto proximis, huicque sem-Q. 3 P
265쪽
Canonicum. per ordinarie connexis, adeoque moraliter certis, tono, etiam in causis criminalibus ad poenam ordinariam Judex poterit procedere, praesertim in criminibus occultis, &'quae sunt dissicilis probationis. c. Io. On IZ. hoc t. c. 7. de cons utiL vel inut. c. 7. de baeret. in 6. L. 34. Coae ad
q. s inam alii sint effectus praesumptionum e RespiI. Praesumptio hominis probabilis tantum , non quidem regulariter , sed ubi judici visum fuerit, potest rejicere onus probandi in asserententi contrarium. Reiffensi. Praesumptio violenta hominis transfert semis per onus probandi in adversarium. cap. 3. de Presb. non baptiz. Et multo magis p sumptio juris arg. cap. a. de probat. Imo praesumptio naturalis, seu resultans ex. iis, quae naturaliter cuique insunt, transfert onus pro handi in eum, qui aliquid huic praesumptioni contrarium asterit; ut luxta cap. n. b. t. praesumitur quis id neus, nisi ostendatur contrarium, quod tamen intelligitur de idoneitate intrinseca , quacum quis nascitur. Abb. in eit. o. umnum. 7. Limitationes vide apud Pirh.
Res p. a. Praesumptionis 1uris is de Dre' seruus sunt seqq. Jta habetur pro veritate, ut regulariter probati nem iis Contrarium non admittat: impedit appellati nem: non admittit juramentum ejus , contra quem stat: ex praesumptione juris & de iure ferri potest sententia. SchmalZgr. ib. t. n. II. Quod ultimum etiam praesumptioni Iuris tantum, si non fuerit elisa, convenit. cap.M. de rest. θοι in6. Resp. Admittur tamen contra praesumptionem ju-- ris & de juri I. probatio indirecta, quae scit solum ostendat, non adesse qualitates re circumstantias, ad hanc praesumptionem concipiendam a LL. requisitas. Exempla habet taur. b. t. s. 742. n. 3. Deinde etiam in casibus aliquibus directa probatio admittitur, verb. gr. quae fit per notorium seu evidentiam facti in contrarium ejus , quod praesumitur; quia praesumptio cedit veritati; Vel quae fit per confessionem propriam, saltem iudicialem, illius, pro quo stat talis praesumptio. Ratio, lilia nulla probatio manifestius veritatem detegit, quam
proprii oris consessio; vel quae fit per testes & instru-
266쪽
Ad Lib. II. meret. Greg. IX. 247menta; vel si contra ipsam admissa est probatio, nesaliquid a parte oppositum.
LI. De Juramento in genere dr de extragudietati. H. i. suid sit juramentum in genere , o an licitum p Resp. r. Juramentum est invocatio divini Nominis in testimonium veritatis. Ubi notandum , fieri id posie vel expricite, ves implicite , vel etiam per ligna. Verba tamen juramentum continentia non
sunt, per fidem meam , sub fide Sacerdotali , sub fide mea nobili; quia pullo modo invocationem divini Nominis
Resp. a. Juramentum, si debite fiat, honestum est &Iaudabile. Deuter. 6. v. I 3. '. 62 Ier. q. c. 26. b. t. Ratio , quia juramentum est ams Religionis & Latriae, quo cultus divinae veracitati exhibetur. Ut autem rite praestetur, tres comites habere debet juxta Jerem. q. nim. veritatem, judicium, justitiam. Latius habet haec Engelu num. s. & alii. o & id reducitar, non licere jurare utendo verbis in sensu diverso ab eo, quem intendit legitime interrogans &c. Vide tamen dicta supra ad Titi. De Confessu i. a. sotuplex sit juramentum g Resp. I. . Iura mentum celaberrima divisione dividitur in assertorium& promitarium. Promissoxium est, quo aliquid simpliciter, vel jam pactum ac promissum nos fideliter velle servare ac maestare, sub invocatione divini Nominis pollicemur. Asertorium est, quo Deus Matur in testem assertae vel negatae veritatis, vel, quod idem est, quo quis aliquid esse, vel non esse asseverat. a.
Dividitur in judiciale, quod in judicio , & extrajudiciale, quod extra judicium editur .. Judiciale subdividitur in juramentum calumniae r malitiae: veritatis: credulitatis de quib. superius . Item in juramentum litiis decisorium & in juramentum in .litem. Juramentum in litem est, quo sis, sive res, de qua. in judicio agi-Q tur,
267쪽
1 8 Ius canonicum. rer, aestimatur; estque vel juramentum aestimatio, stetis , vel affectionis , vel juster interesse, utari. Iurameφrum litis decisivum es, quod praestatur ab alterutra parte litigante litis finiendae gratia ; in desextu aliarum probationum. Si a parte parti defertur in judicio judice approbante, dicitur judiciale voluntarium, retento ideo adnuc voluntarii nomine, tum quod non nisi a parte volente deseratur; tum etiam, quod is, cui defertur, electionem habeat, an id praestare, an adversario rese re velit. Si juramentum ob defectum plenae probationis alterutri Parti litigantium per judicem, sive ex ossicio, sive ad instantiam desertur ad indagandam veritatem, dicitur necessarium; quod iterum duplex est, supplet Wium scit. & purgatorrum. s. g. suid de Iuramento extraiudiciali assertoris A servandum Resp. I. Per hoc iuramentum rei tantum
praesentis vel praeterirae veritas asseritur , super futuris vero jurare non tam ad juramentum assertorium, quam promtilarium, pertinet. L. 4. Tr. c. q. n. .2. Differt juramentum assertorium a promissorio, quod in isto Deus tantum vocetur in testem, in promissorio autem
in fide:uisorem, dum petitur a Deci, ut ipse sua praesentia promissioni factae praestet authoritatem, quod promittens rem, quam promisit; sit executurus. 3. stus veritatis in iuramento assertorio, cadente licet super re levissima, semper constituit peccatum grave, nisi forte adsit defeetiis libertatis. Ratio, quia invocare Deum in testem falsi cujuscunque est gravissima illius injuria. Desectus judicii in eo situs, quod desit hon sta & utilis causa iurandi, praecise consideratus culpam venialem non excedit. Desectus justitiae sumitur inde, quod juramentum ut instrumentum Sc firmamentum adhibeatur ad spem vel mortaliter vel venialiter
. Ad Juramentum promissorium quid requiratur, ad quia obliget' Resp. a. Duplex ad illud veritas Tequiritur, una intentionis ad faciendum aliquid vel non faciendum, quam jurans habere debet de praesenti; autera executionιν, seu veritas facti, &impletionis illius, quod se facturum promisit. Resp. a. Tres sunt regulae in Jure Canonico proditar
268쪽
Ad Lib. II. Deeνὸtal. Greg. IX. Σερ ratione hujus luminenti, cap. 8. 23. bor titui. cap. a. de pacto in s. quod scis: omne juramentum absque peccato servabile sit servandum; unde & juxta cap. 6. Boc tit. juramentum solvendi useras ; & juxta cap. q. M. bis , quae vi a contrario arg. Iuramentum usuras solutas non repetendi; & juxta citat. cap. iuramentum metu, etiam injusto; tatorium; veset & obligata secunda cap. I 8. b. t. quod obligare nequeat juramentum ad
rem illicitam & jure proli1bitum ; quia non potest esse vinculum iniquitatis; unde sequitur, juramentum s per re illicita factum, dum ea mutatis postea circum-santiis redditur licita, non convalescere, nec ad opus illud obligare p e. Reg. Jur. Iη. in 6. Nec ad dein obligandum hoc in cula jurantem Oinis esse relaxati ne. Item sequitur, juramennim veI super re prohibita Lege naturali, vel lege positiva, cujus transgressio im- Portat culpam Theologicam , non obligare. Vide Pi- . cliter bor num. 37. Imo materia juramenti presenisso- i ii nequidem esse potest materia indifferens , aut m
joris boni impeditiva , si sat soli Deo. Ratio , quia
rate juramentum Deus non censetu acceptare. Tertia Regula est cap. 38. de R. I. in C quod ..juramentum contra bonos mores piaestitum obligatorium non sit.
Ubi tamen id notandum, quod juramentum homini 1iustum de re licita, sed ob malum finem ab eo o
tinendum, ante obtentum finem non obliget, sed sit retractandum , Qtento autem fine obliget. Ratio, quia ipsa executio promissionis contra bonos mores
, qualis fit obligatio, quam inducit jur mentum promissorium e Resp. I. Si res de qua juratum est, sit gravis, ad sui impletionem juramentum promissorium sub gravi; si res sit levis, sub levi; si ressit illicita, sub nullo peccato obligat. Ratio Primi,
quia in re gravi graviter contemnitur authoritas DEI.
Ratio secundi est eadem, quia si semel clim animo implendi juratum, inducitur tantum obligatio implendirem juratam, quae obligatio proportionata esseidebet. Ratio tertii patet ex dictis. Resp. a. Obligatio juramenti pi omissorii qua jur
mιηii est obligatio Religionis di personalis. Ratio, . Ma
269쪽
gatio voluntarie assumpta ex virtute Religionis. Sequetis hinc plures deducit Mur. h. t. 78q. a. Obligatio juramenti qua promissionis acceptatae ab homine est obiugatio justitiae & realis , consequenter transiens ad hi
des jurantis. c. I . b. t. L. f. prob. Ratio, quia prout
iuramentum est promisistio , & quidem acceptata, ita est Pactum vel contractus inducens Obligationem justitiae, quae transit ad haeredes. Obligatio juramenti respectu illius, cui juratur, est realis, ita ut jurans etiam obligetur ejus haeredibus Obligatione propria juramenti. cit. ' L. suam vim MDat Dramentum Promissorium confirmandi contractus p Resp. I. Si juramentum adjiciatur con- tractui τι viri jam antea de firmo , eum servandi obligatio est ex duplici titulo , sed tamen talis contractus iuridice non dicitur esse firmatus juramento. Resp. a. Si contradidis Lege humana alias sit irritus, illique adjiciatur juramentum, probabilius est firmari, intrinsece etiam, contractum, ut ultra obligationem Religionis, quam habet vi juramenti, etiam obligationemi iustitiae inducat. Auth. Doramenta puberum. Cod. si a ressi vendit. cap. 28. de jurejuri ea a. de pact. in λ.ex quibus renibus colligitur, cum jura saepe voluerint, contractus ita firmari juramento, ut habeatur iidem effectus, ac si omni jure essent validi, debuisse etiam
admistb juramento ponere eam causam, a qua solent alias manare hi effectus, quae causa alia non est, quam valor contractus. Deinde . Potuerunt LLres velle, ut contractus alias Lege humana irriti firmarentur juramento p atqui ita eos voluisse ex citat. cap. colligitur; ergo. 1ollunt itaque LLres ob reverentiam juramen-.ti impedimentum, quod obstabat, ne pareretur obligatio civilis, quod impedimentum erat inefficacia comtractus.
Resp. Non tamen omnes contractus jure positivo irrui firmantur juramento ; excipiuntur enim I. Co tractus principaliter irritati ob utilitatem publicam. L. T. f. de passis. a. Contractus turpitudinem continentes ex parte obligantis, in cujus favorem iuratur. I.
. ando juramentum directe vergit in praejudicium tertii .
270쪽
, Ad Lib. ΙΙ, Decret. Greg. m. 27 Ilii . cap. 28. boo tit. q. Quotiescunque juramentum abs sue peccato jurantis tervari non potest. Ratio, quia riullum est tale juramentum , adeoque & vim nullam
Resp 4. Non etiam potest contractus' contra primum iuramentum factus, si per se & absque juramento scinvalidus, firmari juramento secundo; vessi. gr. juras , te non alienaturum landum dotalem, & deinde comtra hoc juramentum alienas, cum juramento non Contraveniendi alienationi, haec alienatio non firmatur. Ratio, quia juramentum posterius , cum sit perversum& confirmatorium criminis periurii, non potest tabligare Contra juramentum prius, ne sit vinculum iniquitatis.
7. suomodo reget obligatio iuramenti γ Resp. r. Cessat irrstatione , quae est actus, quo superior omnino aufert obligationem a subdito, Irritare spectat ad potestatem dominativam , quae competit vel in ipsam personam jurantis, vel in materiam juratam ti ad sui valorem nullam requirit causam . Qui irritare possunt vota, uti pater, Praelatus, maritus, iidem irritare possunt juramenta DEo facta: similiter omnes , qui potestatem dominativam habent, irritare etiam possunt 3uramenta suorum subditorum in materia sibi subjecta.
Res p. a. Cessat obligatio iuramenti relaxatione , sive disperiatione, quae est exemptio ab obligatione juramenti, S: spectat ad jurisdictionem in subditos. Dispensare postunt in Juramentis soli DEO factis, vel homini
quidem, cui tamen jus quaesitum necdum est, Papa, &plerumque Episcopus &c. pro foro interno, neuter at tem sine justa causa , quae ad ipsum dispensationis va-Iorem requiritur. Ita comm. Quid superior laicus potast circa relaxationem juramentorum, habet Leuci b. t.
Resp. 3. Cessat obligatio juramenti remissione , dumis, in cujus utilitatem juratum , obligationem sponte condonat; facta enim tali. obligationis remissione , &ipsa juramenti obligatio cessat tanquam accessoria , sublata principali. Resp. q. Commutatione obligatio juramenti non e