장음표시 사용
21쪽
18 Symplomata a clinicis in antecedentia
seu prodroma, et constitutiva dividuntur. Prima praecedunt sebrem, sed accidentalia sunt , utpote quae modo adsunt modo desciunt, ut crebro in nervosa Contingit, quae interdum sine accidentalibus symptomatibus corripit, interdum ab ipsis
longe ante praenunciatur. Inter ebrium prodroma saepe observantur lassitudines, morositas, capitis gravitas, oculorum obtenebratio torpor totius corporis , extremitatum, maxime inferiorum debilitas, dolores articulares, Olestia a motu, sollicita defatigatio oris siccitas , mucositas cibi fastidium , nausea, propensio ad V mitum , sitis, pandiculatio et oscitatio horripilationes cum pallore cutis, Suppressa perspiratio, lacies modo pallens, modo rubens, modo naturalis, oculi rubente , micante , turbidi, lacrymantes, Omnus abruptus , nullus, ulcera , si incorporis superficio adsint exiccantur, et Iivescunt. Hujusmodi signa saepe morantur, deneo constituatur aegritudo. Secunda comitantur subrum , quae, ut inquit
22쪽
I9 Petrus Franchius , praecedentium signorum sunt continuatio , et augmentum. Existis frequentiora sunt horror, rigor, rigus uinde calor , aliquando magnus et Protractus pulsus frequentes , aut cele-Tes . Haec autem secundum ebris indolem , aegri aetatem, et temperameI tum quoad intensitatem variant . Febres non semper frigore ineunt, et ideo caloris ratio nunquam ab hoc erit deducenda. Quo niam tempore rigoris retardatur humorum circulatio , quae etiam inaequalis, tinterrupta fit, spasmo fibrae, et viscera assiciuntur, hujusmodi febris stadium a morbosa nervosi systematis assectione oriri videtur. In hoc cutis sit pallida, an-Serina, contracta , rigida , ungues pallescunt, et livescunt, labia pallentia, et livida evadunt , corpus contremiscit , et concutitur, saepe adsunt anxietas , respirati dissicilis, insensilitas, os et lingua
Sicca, mucosa, amara , sitis, nausea, in
mendi cupiditas, vomitus, ventriculi molestia, urinae aqueae, crudae, copiοSae, pulsus requens, exiguus , intermittunS,
23쪽
debilis, contractus, tardus, rarus, inaequalis. Frigus autem modo vertim, Od ad aegri sensum est, et cum calore vel naturali vel excedente conj mictima. Aliquando intercurrit, aliquando in decursu febris constans est, ut tu piata alis , in qua aegri ebricitant, et rigent, ac inquavis partu utramque Sensationem experiuntur . Subinde breve est ut in tertiana verna subinde longum, et calorent vitalem extinguens, ut in quartana medio hyeme senem adoriunte Plerumque calor excipit figus . Veri caloris ebrilis
caussa ambigua Ddmoduni est . Attam euperpensis omnibus, Vel In nervorum Pnsilitate , brarumque irritabilitato incitat , vel in resurgente cordis arteriarum, nervorum vi , tempore rigoris obruta haec adinveniri videtur. Etenim caloris subrilis foenomen ab aucta circulatione nascuntur, videlicet dilatantur pulsus velocesque sunt, facies rubet, caput dolet , oculi splendunt, respirata velocior sit , ingonium acuitur, vomitus desinit aut manet, sicut sitis ui tua flammeae Tu-
24쪽
brae , crassiores , umentosae. Dum autum calor ad sensum aegri est, in nervorun riseritatione ab irritanti principio iacta ejus caussa reponi videtur, ut in assectibus gastricii, et exanthematicis non raro observari solet Modo calor praecedit rigus, vel sine fragor exorituri modo intercurrit ac pro varia ebrium natura est plus minusve intensus, diuturnus, internus, exter nus, universalis , partialis . In ephemera ex gr. et synocha simplici calor naturali est paullo major , nitis , immi-ibus cin syciocho putri intensior est, et pungens in causon urens. Cum sanguis libere, et sino impedimento circulat, calor est universalis , quod bonum est ex adverso si calor ingens circa vitalia tolleretur, dum extremitates frigescunt, ni in labribus mali moris accidit, malum. Frequentia autem, et celeritas pulsus non est constans febrium indicium , quamvis plerumque observatur. Propter enim diversam aetatem, Sexum , temperamentum , anni tempus, animi affectus pulsus variant . Praeterea plures sebres pulsus
25쪽
non commovent aut aliquando eos faciunt rariores , ut malignae , in quibus pulsus saepe naturalibus similes sunt S. 6. Ut de febris essentia , sic de ejus caussa proxima ambigitur. Alii cum Boe-rhaavi in velociore cordis contractione cum aucta vasorum capillarium resistentia ; alii cum ossin anno in pastica nervorum , fibrarumque contractione ; alii cum odio in irritatione communis serisori ; alii cum Culleni in lonia minimorum vasorum , Ut Succedat Spasmus hujusmodi caussam nacti sunt. Harum vero opinionum refutatio apud Burserium invenitur. Siquidem nec a veteribus, neo recentioribus nihil certi fuerit hactenus constitutum, caussam multiplicibus febrium generibus communem adinvenire, desperarunt plerique, inter quos cit Bur- serius numeratur. Nihilo lamen secius Nulli tantum animadvertere liceat, quod si omnium subrium symplomata vel hirritatione nervorum, et incitatione sitirarum irritabilium, vel a sensili late, et irritabilitate cyrussa originem diabeant
26쪽
mitii rationi consentaneum videretur, vel in irritatione, et incitatione vel in depres sione sensilitatis . et irritabilitatis hujusmodi caussam comprehemii. S. . Caussae libris remotae innumerae sunt , quae aut ad eam disponunt aut ipsi occasionem praebent. Hae in e ternas, et internas dividuntur. Pertinent ad primas alimenta, et potus quantitate, et qualitate peccantes medicamenta nimis irritantia ; venena aer nimis frigidus, calidus, siccus , humidus noxii vapores immodica corporis exercitati, omnia quae applicita laedunt, rodunt, urunt, inflammant ad secundas animi pathemata, studia , et meditationes diuturnae vitia sanguinis , et humorum secretionum, et excretionum perturbatim viscerum labes. tenim ciborum excessus distendit ventriculum , comprimit di- aphragma , linis extimulat desectus solidarum et fluidarum partium mula
tionem inducit , quia hujusmodi par
te non reparantur, quae ab actione vitali continuo disperduntur. Alimenta e-
27쪽
ro si acria sint, ut caseus nimis asservatus, gulnae carnes, et Pisces, aut calore
eniticissi acria fiant, ut in pluribus hominibus lac irritant, et non bene nutriunt. Item potiones si deficiant , hum rum acrimonia augetur si immodicae sint, et spirituosae februs crapulares amvehunt. Hippocrates lib. . de morb. pul. IV. et V aegroti historiam resert qui ex potationibus in periculosam febrem delapsi sunt. Primus prima di vomuit bilios , setanda surdus lactus est, indὐ insanivit , quarta convulsiones habuit quinta mane decessit. Altor ab ancipiti valetudine vigesima die se recollegit. tiam medicamenta calidissima, incitabilia interdum febres pariunt. Quamobrem Syden hamius ut colligitur ab p. I. respons. et sched monitor de novae febris ingre su , in acutis febribus , ubi purgans , et vomitorium erat exhibendum, ad n insitan a
concitatum sanguinis motum PraecaVendum, qui ab istiusmodi medicamentis
excitari solet , venae prius sectionem instituit. Inter venena sunt quae tantam ins
28쪽
tia hent, ut nisi subitam mortem, febres saltem vehementissimas inserant. Ab assumpto cum alimentis arsenico, cum siti, vomitu , torminibus ventris febrem excandescero Vidimus. Expositae autem aeris qualitates facile sebres vehunt; nam ex aere nimis frigido solida et uita densantur , et perspiratio minuitur contra ex nimis calido laxantur solida, et insensibilis perspiratio augetur ex nimis sicco supra modum abundans fit perspiratio, proindeque solida enervantur, humores. quo acrimonia inficiuntur ex nimis humido , quippo qui magnam aqua copiam continet, et multum elasticitatis, et ponderis amittit , nec corporum perspirabiles halitus recipiuntur, nec corpora, quae ipso circumfluit, satis comprimuntur Qui igitur sub hoc aere vivunt, proptex auctam Serosam colluviem, solidorumque laxationem , gravitate, lassitudine, intumescentia aborant, ac bribus praecipuo intermittentibus obnoxii sunt. Sic aer obest , si noxiis exhalationibus repletur,
29쪽
asi nec satis ventis quatitur. In urbibus, nis multiplices halitus, qui a viventibus, aut a mortuis animalibus , aut aliis corporibus esseruntur, ventorum flamen averrat, saepissime febres epidemicae suscitantur. Μodica autem quies , et motus quam conserantis conservationem salutis . nemo est qui dubitat. Si itaque solita quies . aut exercitatio auferatur , aut nimia sit, et diuturna, inter reliquos morbos, qui ab hac caussa nascuntur , adnumerantur febres Hippocrates lib. 3. de morti. popular adolescentis historiam narrat qui septima die sebro periit ex lassitudinibus, laboribus , et insolitis cursibus orta . Denique quidquid rodentem, rentem, lacerantem vim habet sebrem facile parit, maxime si circa tendinosas partes admoVeatur, ut spina hisce partibus infixa. Internae caussae, ut gaudium, laetitia moeor, terror, cupido Venerea, ira, etc. tam perturbare valent corporis oeconomiam, ut saepe oriantur ebres Homo injuria laesus prius ab ira, dein a se-bre non raro corripitur. Idem faciunt a
30쪽
27siduae investigationes , et lucubrationes
siquidem cerebrum, Dorvosque assciunt, debilitant solida, ct sanguis circuitum
Secretiones , excretione sqn laedunt.
S. . Febris in D mam corpore eV luta varios essectus edit. Hujusmodi ess ctias aut boni sunt , aut mali. Interdum enim ebris noxios , inertes humores, Olidorum particulas ad organicam mixtu- Tam non amplius pertinentes subigit corrigit, expelli convulsiones, arat Ses , Vesanias resolvit interdum vero tam Saeva asser symptomata , ut in alium morbum , aut in mortem aegrotantes praecipitet. Iuxta ippocratis doctrinam boni essectus febris , qui, dum materia morbi ita immutatur, ut minus O Ceat et de brpore expelli possit, labentur sub coctionis nomine veniunt . Effectus aulem, qui subita mulatione morbi in sanitatem obtinentur , et non mediocris perturbati , quae hujusmodi mutationem aut Praecedit, aut comitatur, crisim , seu morbi judicium constituunt . Haec risis bonaestu an si morbi mulatio in subitam