장음표시 사용
31쪽
ia LEVI NILEMNII qui collops exstin fisopitaeque anima speciem ad
stantibus exhibent hi si quidem admotis odoriferis restituuntur, atque in pristin uno statum reuocantur. Epiritu. Caeterum cum spiritus vapor quidam sit, siue inu-ρωί u , arque exspiratio quae ex hunt Oribus emanat . in primis instituenda exquiriti sum victus ratio quo alimenta in laudabiles iuccos elaborata,spiritus 13nceros pariant, ac defaecatos. Sic enim haues halitus, minimeque oen: ac fuliginosi vapores in cerebrum delati, sensuum instrumenta nulla caligine offusa; ad perficiendas actioni futura sunt adsumento. Et cir vita quani quam cor ipsum fons statui solet, ex quo spiri-βm tus scaturiunt, quod arteria ex is producantur, ut neruia cerebro, venae ab hepate, pro loci tamen diuertitate ac natura mutantur , atque alias appellationes sortiuntur, alias vires concipiunt. Horum Ecomnium facultatum quae in homine vigent, primaria origo ex ipsis generationis principiis, hoc est, genitali semine, maternoque sanguine ducitur, quae
deinceps alimentis,ut flamma oleo, nutriuntur, ex
rus quibus spiritus emergunt. Qua vi exactius intelligia et queant spirituum procreationem, naturam , Vires, differentiam, effectusque singulatim exsequar, sum to a naturalibus facultatibus ac potentiis exordio. Illorum enim munere essicitur, ut ingesto concoctoque cibo corpus alatur atque augescat, tum nu- ξαπι- trimento undique perfundatur Constituuntur au-
virtut i te virtutes, quibus aluntur atque augescunt ex natura 'ibito nutrimento animantes, quatuor: Vna quae
LM attrahit, allicitque cibaria. Secunda quae retinet, Tertia quae alterat atque immutat, Quarta quae expellit. Ad quas potentia quae omnibus corporis. partibus sunt insitae, primaria spirituum origo refere octis ri debet. alimum enim cibus dentibus attritus, nu-d consectusque mandibulis, inventriculum recondi
32쪽
rpsoque oris e stibulo erat' aut accurate sit aruit a- rus; deinde concoq ait, digeritque, se sibi recli Hai timile, sic ut cedat in pro peti una membri tum nutri-
aentum, tum aut mentum alienuni vero ab se re-ὶudiat ac reiicit, hinc itaque timui spirituum ru- limentum atque incoatio. 'od si natur: vis in conficiendo cibo sit valida, omniaque exacte per-aciantur , spiritus puros lucidosque elaborari con-ι ingit,ac minus caliginosos sin concolnio impecia itur aut aliquas biit temperies, cibi in ruinus vapociosos,in flatus, halitusque nidorosos transeunt, qui ex hypochondriis en praecordiis si usum delati cerebro mentiquein festi sunt. sic ut tales Ad iurgia,rigas, contentiones, diuidia leuissi me incitentui. Vbi mnim non satis excocti sunt humores atque attenua-
lti impuri ex his emergunt spiritus, qui corporis animique statum manifeste immutant. Quocirca summopere uitanda cruditas quae humores vitiosos, ac spiritus turbidos parit, siue ex optimi succi cibis, seu prauis proueniant, tametsi deteriores morbos adfert frustrata concoctio, ubi ex vitiosis alimentis . contrahitur. Siquidem bi odores foedos olidosque ructus exsudant, atque extimam cutem scabie ac pustulis undique deformant. Quum enim in corpore humorum copia coaceruatur, necesse est ex assidua obstructione ac putredine febres exoriri, ac morborum examina pullulare , nisi labore assiduo,
a ac commoda exercitatione, expurgatis excremen- tis, humores in syncerum sanguinem fuerint re ducti: tunc enim emanans suauis halitus caput re-
ficit , ac cerebri squallorentia rosido mador i temperat , irrigatquo alioqui turbata concoction , vapores in caput assiliunt densi a fuligino. qualem humena lingua, aut pice , seuoque oblita es uniant. Mus fit ut mens alienas, absurdasque imaginatione concipere lateat , ac non Oppititio
33쪽
numquam ad delitium ,rmania in phrenes in me lancholiam aurorem aliumque mentis eriorem de ueniat. iis dii ventriculus munere suo probe unqgitur, nec penitus frustrari concoistione contingat ipsique meatus, quia hepar,reliquasque corporii partes porriguntur, liberum i tranti tum humoribui. Pect concedunt a surgunt quidem ad caput vapores, sed , qua id qui minus noxii sint, nullamque effatu dignam per i Mir es turbationem mentis inferant, sic tamen ut ab aste diibus non prorsus sit immunis e libera, sed quo Sint potestate habeat, ac facile cohibere posit. Natura lis itaque sp ritus ex puriore ab lento in hepate c6fectus, reliquorum principium exsistit. Siquidem . spiritui vitali deinde animali materiam, ac velut a L, limentum sese exhibet,sicut ni malis vis ac facultas, naturali spiritu, ut in strutnento utatur ad cupidita . tes, atque enormes impetus, ad quos vel oppressa ra .
tione, vel lapita subinde instigamur. Vt enim in seditione civili tumultuque publico magistratus aegra coercere potest populi conatus, atque improborum mollimina sic ratio ac vis mentis non facile compescere potis est vitiosos affectus atque citi enatas indomitasque cupiditates, quae ex immoderataingi vie ac temulentia ingrauescunt Quis est autem , qui bene uvidus, ac vino affatim perfusus in Ven rem, obscanasque cupedines non proruatὶ Distento enim vinolentia ac cupediis corpore, genitalia minque ventri annexae partes turgescunt, atque oborta tentigine in libidinem , despumant. Hinc auribus, mentique exitiales cantilenae, indecorae salta tiones,amplexus, contractusque indecentes ac suauia, tum pleraque alia quae praeter spumantes pateras mensis inferri solent. Sic lasciua altatrix Ioamnis Christi praeconis capiti exitium attulit, atque ut id praecideretur incestus ac funesta saltatio occaso-Mem praebuit adeo enim foedus ac perniciosus
34쪽
bor, scelerati Regis mentem perstrinxit, ut a recta I 85 Rai: tione sanoque iudicio diuulsus, illi vitam eripi tissa Eae
lassus sit, cuius salubetis consilio, ac monitis solitus ilium. it acquiescere. Quae Euangelicae concionis series Salutare 'rammonefacit Optimates quosque , quotquot con disi. ei sunt destinati, ne temere saeuiant in innoxios, losque morte ac tormentis assiciant, qui doctrina acti Arma hominum mentes imbuunt, sed modis omni obsi ui vis obstitant tactiosis. tum iis qui ccntra aequitatem, iontra ius fasque aliquia moliuntur ac tranquillitatem publicam labefactant. Caeterum corporis hu- inani opificium ac structura ex multis partihus con- lata est multosque ordines, ut Ciuitatis status, in Reth l. e complectitur Constat autem Res ex infima ple forma.
,e, quae baiulos, Vectores, nautas, ces dones, aurigos, 'raupones,opifices lenones sordidos, laneos coquos, lariores, complectitur deinde negotiuores, quorulionnulla pars calliditate ac versirii captant ac ve Negati .liantur tenuiores, licet inter hos sint qui honeste ac to=αιο- liberaliter, nullaque fraude mercaturam exerceant, suria. l, t salinatores Zir iraei proxime patricios ac Senato-
ii ordinis, consularisque dignitatis viros, qui legi ,us ac plebiscitis multitudinem confusa in ac subinde tumulivantem in ossicio continent omniaque pacata praestant acquieta postremo illos, quorum professio sublimior, qui animos mentesque hominiam ad mores integros, ad probitatem ad synceru Dei cultum formant atque instituunt denique Corporis linodis omni b. efficiunt ut fidei ac doctrinae sint capa Id mices ac fiduciam eonsequendae alutis a caelesti patre compara
ac Christo concipiant. Similis ordo ac membrorum tia. quum decor, tum consensus in hominis corpore viget, suisque muniis quaeque pars praeclare fungitur. I. Cor. I 2. Sic Diuus paulus ex corporis, eiulque partium har inebro-lmonia ac concentu ad exseque lana cuique designa rum tam functio em exitimulat. Ita autem Ou,nia
35쪽
meritora inter se connexa sunt atque implicata. ea lque inter haec sγmpathia di cor: sensus, ut ii quid dolirtinenti velitifimo articulo inferatur , tota molet: incommodam percipiat, pari an malo aficiatur. ν Si ut Chrysostomus ait, sic es opede, vel extremo ἰ digito infixa spina, ut aculeo, reliqua membra con-ld escunt, adeo ut caput quo nihil honoratius, est inflectat. oculi deo: sun prospes: ent,'manus habili i tate curiosa spina in eximere, plagam obligare per lgant. ta nulla pars corporis est, qua non aliquid u: sublidit. Titio membro conserre cupiat. Qu'circa i te ad persu ilionera teste Liuio , usus est hu-llia ita, ei exemplo Menenius orator, cum in discordia ciuili a patribus dii iactam plebem , sumta si-umili tua in ea tumultuantibus inter se intestino dii lsidio membiis, in abem reuocauit illustri siquidem Apologo commonstrauit sieditiones ut in corpore, ita in Republ. ad totius perniciem atque interitum spectare concordiant vero fulcire omnia in stabilem Deipub statum, corporis vero trabitum si cuium ac salubrem perficere. Quam amice autem, inter se omnia consentiunt, ' iant utrique ligulat membra ex tot di I paribus ac uinei si partibus in il tet se connexa oficio fungantur, ex se quis i que experimenta cape te potest i nulla est ei quamlibet minuta particula quae non solum hon
liam speciem ac decus stentet, sed etiam sum ..co in modum ac necessarium obtineat, e quae quum l. parti uin tum totius utilitati insitauia . Sic podex, ira ventriculus, hepar ut ab ius nais ad maio- i iar. Praeci uis mei fibris victum emoliuntur acrian perlicrant quotuta opera ac min, bus per venas in omnes eos porta ii ii viscera conficiendis per
36쪽
ipedimentum, quo minus permeare , atque inlabitum corporis perferri concoctus cibus postri. o-imula incorruptelam deuersu t. t. quae febribus in or Signa GIbisque omnigenis praebent semiori , quae ante lapsa aiam ingruunt,aue: sari, essistidite cibos homo in letudin, γit, atque os criti: ci e nauseo, pandiculatione seu Vndan liuentione aerigore vexa Et quoniam spiritus μία tuos humores exhalant, alienam qualitatem conor .ipiunt, ac cerebrum obnubilant, fit vicinorosi quo-iue efficiaκtur, ac levissime incaudescant alitique animi pertu: bationibus gitent a Quum eo imis turalis solitius in hepat conticiatur, non potestis rL purus effici, ne in subnantiam aereatri attenuari, nisi id viscus ab omni affectione a liberum Cate- rum vitalis spiritus ex Attur lio ginem concipit ac vitan procreatur, quia corde per arteriarum decursus in omι-lluniuersum corpus d tia aditur moresque varios producit procrassitudini , aut re auitatis Iatione, quam
i partita b alimentis , partim ab aeris regionis conditionea aequitur sic qui Aquilon sunt expo-
siti tractusque iris idos occupast, ob sanguinem- crassiorem, e ea osque spiritus animos conspiciun i tur inhumani formidabiles, truces, feroces, 'ui vultu, voceque minaci hominibus teriorem incu tiunt. Qu oci vero ad pericula adeunda attinet, in il trepidele omnibus obiiciunt, vitaeque disci intina a uacri at que infracto animo subeunt Quae naturae conditio in Asianis desideratur cilli enim molles atinue effoeminati, ingruente vel leui fimo incommo dolab; sciant, illatoque minimo doloris sensu inge mec .lmiscunt, ac metu exalbesciant. Quod diserimen a in imorum inter belli ciuilis tum unus obseruatum ris versibus expiessit Lucanus; Q Iuid c d Emos refl: .mtin in vorem AE,
37쪽
Nascitur, in umitus bellas, o mortis amator. Felices errores o, 3Ηο iste timorum Uaximus hauci rget tithi me us inde ruendi ferrtim mentprona viris,animaque Vacer Auriis, ignauum redituras arcere vitae.
Q Dbuscunque enim sanguis crassus exsistit, aerisque ambientis rigore dea escit, corpulentos hi validosque spiti tus obtinent quo fit ut sint implacabiles atque animi motus impetusque diuturnio res habeant,d qui serius deseruescant, eoque fit ut eorum plerique accepto vulnere conspectoque sanguine acrius in hostem in sui gant, atque in pugnam incalescant ardentius Qui vero sub tenui sunt sanguine, exiles habent spiritus, citoque evanidos incandescunt illi quidem ocius. at q. acriter certamen ineunt, sed confestim iis ira subsidet, atque ad primu vulneris inflictum sanguinisq; emanantis intuitum, animo desciunt accollabuntur. Caeterum adcomponendos sedando que animi motus, ad sopiendos silectus enormes qui ex spirituum aestu ac feruore ebulliunt, opera pretium mihi quisque facturus videbitur, si quo agatur spiritu , qua vi ad actionem is impeliatur, quam sint feruidi vel rem id mentis stimuli, exciaciat. Sic enim ad temperiem ac moderatiorem reuocare poterit, quae ultra mediocritatem consistunt Haec autem spirituum diuersitas e qua
tantae in .eniorum, morumque varietates oti tantur, ab humoribus varias mutationes concipit ita anima tametsi singularis sit, dc ut Ciceronis verbo utar,umgena multiplices tamen actiones edit pro spiritu una tura , atque instrumentorum differentiis. Hinc tanta in animis hominum cogitationum cupidita tulia, affectuum,actionum, perturbationum varietas, quam aegre ratio ac vis mentis nisi caelesti doctrina stabiliter atque inconcusse sit fulta , domare potest ac reprimere. Vbi enim naturalis vitalisque facultas na
38쪽
as una cum insitis spiritibus inualescunt, atque ex undilimentorum quum copia , tum qualitate vires celegerunt, Iationis frenum excutiunt, ac spiritum a-aimalem iram omnes ex uno fonte pro manant in tuam sectionem pertrahunt. Qia euenit ut sube- ante cogitatione aliquan i , in luxum, in libidinem, in obscoenas pudendasque voluptates homo proruat sique conspecta lalciua aliqua blandaque adolescentula . cui aliquid venustatis inest, mensti nardescat in illicitum amorem , atque ex muXuai umorum, concursuque spirituum qui ex toto corpore eo consuuri, indecore ingue turgescat, aementula efficiatur rigida sicut aliquando virilem animum expugnari conticat, nisi Dei fiducia ac caelesti doctrina fultus , vitiosis cupiditatibus acriter obsit t. Insta est menti haec ad malum procliuitase inclimatio, seque Uu ct coitario. vi Moses ait, ad prauitatem prona. i. mctin abiali, Sed hanc labem exemit optatissimus Christi aduenius , qui cladem ac calamitatem quam Ad e lapsus nobis inuexit, morte acie surrectione sua sustulit. Qua cogitatio hoc in animis hominum efficere debet, ut quoniam spiritus ad vitia ac virtutes sint incitamento , omnibus modis illorum conseruationi quisque insistat. Et munquam spiritus animalis sit cateia prastantior, ac dignitate prior, ordine tamen est posterior. Siquidem ex naturali qui vaporem aemulatur, atque sanguine virtute hepatis promanat, vitalem, qui ael Ieae naturae est, profert illique fomenta ministrat: vitalis vero animalem procreat , qui tenuitatis ac μὰ - subtilitatis ratione aethereus exsistit. Is enim incon bistisii' ' textu reticulari ac cerebri silvosis anfractibus ela fune io. boratus, odoribus rebusque suave olentibus alitur
ac recreatur, auraque salubri fomentum accipit ab hoc omnis vis ac facultas, quam anima ab se depromit, dia qua omnes actiones pio cedunt, proficisci-
39쪽
visa ereor' diffundat. Simile a vitro,
tur, eumque omnibus sui ctionibus accommodat. merito itaque censetur spiritus hic animalis pro prium animae instrumentum ad sensu omnes, ad
motum, atque agilitatem, ad musculorum neruo- Iumque robur ac firmitatem tuendam Vis ebenim suas tanquam actionum opifices in neruos qui sen
tiendi mouendique potestate odent, deuehit.
mnia itaque sensuum instrumenta spiritus animalis vi ac munere imbuta ad obeundam i stabiti ima consequuntur argumento quod affect : sobstructitque viis per quas is spiritus deferii ebet, mouemii ac sentiendi potestas adimatur quod in apople X a. paralysi, tetano, multisque albis morbis obses uamus: desertur autem in neruos spiritu animalis, tradusse lares per vitrum pellucidum Et quemadmodi m calor ignitus in candens ferrum penetrat a se dii fundit, quamlibet durum sit, adeo ut mo et cat, aesa tractibile: ita spiritus qui tenuis imus est in neruos illabitur. Quaecunque itaque sensu nictu mat l. agilitate indigent spiritus animalis vim exposcunt: quae vero nutriri atque adolescere vitam l. alimentis fulcire naturalem vitalemque facultat tri ac spiritus exigunt Quocirca qui spiritus illaesos tueri velit, ac quam maxime syncero se scer opi; mum corporis habitum moliri studeat enim, Caleno
silendo r. 'iritu. timperamen i uiridia. Vt enim e terni flatus ventorum concursus acturi, res corpora nostra multifariam afficiun r. et non italum horninibus sed animantibus etiam satis, messi l. triticeae damna inferunt vel immodica humiditate, veι siccitate ninita deniq. penetrabili rigor urentiqua calore: sic in isti nobis spiritus vel copia vel qua Natem altiplices perim bationes pariunt ac corporis mi a statum manifesto immutant. Vbi emi cacxustus. t fouitus. densiq. et citigidi,mentem obuial l . lati
40쪽
eontingit. atque ut solem offusa caligine, minus lucere. Quo fit ut iis inpenium sit hebetius, magis q. btula mentis acies. Quale nobis specimen exhibet, qui ad polum Arcticu Ca , ac mare glaciale deuer-;un quorum potissima pars vasto validoq. corpo exsistunt, at nullo acumine ingen: ac praestanti oc rina, quamquam haec natio singulari pruden aerentiis. Suecia Regis Erici, humanitate exculta, mi tigati animi indicia nunc proferat. Qui vero mo ierata frigiditate imbutos habent spiritus, constates ibunt aestabiles in obeundis rebus, animoq. obfirma tori uiduis aggrediuntur, sic ut non facile a concepta opinione resiliant verum ob frigiditatem ac calo- tem languidum nisi accedat educationis industria, qua iam olim expoliri coeperunt , non admodum acuti sunt, autem unctae naris, nec denique callidi atque astuti, tum qui in circumueniendis hostibus nihil agant subdole&versitate. Quibus vero vel ex legionis conditione, vel caeli qualitate humidus sub-el spiritus, modo is moderatus sit, facilem de expeditam formarum susceptionem reddit, sed fluxam
accito perituram: neque enim facile figura, forma
que rei, ut nec cerae fluxae aut fluidae ina rimi potest. Itaque obliuiosi sunt, somnolenti, altibus discendis inepti, ingenio stupido, minimeque sagaci, quum corpore obeso sint atque humido, memoria minus valent; quod ipsum etiam in vehementi siccitate statui debet Quo fit ut senes ob siccitatem frigiditatii coniunctam,obliuiosi exsistant, pueri ob humidital tς immodicam. Quae qualitates meticulosos e-itiam homines efiiciunt, atque trepidantes , quique minus audacia habeant in propulsandisserendisque ac uersis , quod muliebri quoq sexui peculiare Veisia cuius a re onis conditionem ac naturam ouam i- mitari populares solent immutat educatio in Litutio, disciplina sic ut promiscua multitudo incultisB