장음표시 사용
81쪽
gitidusque excitatur , exhilaresciit mens, omnesque partes corporis ac sensus quum interni, tum externi agile essiciuntur, alacres, erecti atque ad obeundas actiones expediti, color essiore sici appetetia acuitur, recluduntur mea rus, ac venarum conceptacula dilatari incipiunt humoresque Iiberius ultro citroque
commeant , excrementa commode expurgantur,
concoctio maturius perficitur, ae succi elaborat inhabitum corporis distribuκnturi postremo , quum mens sit sedatior, somnus accedit placidus , nullisque nocturnis imaginibus interruptus, modo omnia opportune ac legitimo tempore adhibeantur , hoc
est, concocto cibo atque excrementis accurate e X- purgatis , quae intensiore motu in habitum corporis rapiuntur, ac meatus eXiles angustosque obturant. Quum autem Xercitationem aggredi visum erit, praeparandum corpus flexuosis gestibus, neruosaeque partes, quae ob intermissum forte exer- re di cendi usum admotum obriguerunt, agiles praestan- modus dae sic enim nulla molestia, nullaque lassitudine illam obire poterit, ac tantisper agitationi corporis insistere, dum membra intumescant, ac color floridus se proferat, rubentique specie, cutis sudore madefacta appareat qua quum spectari incipiunt, sisti ilico ac cohiberi exercitatio debet, si enim ultra progreditur, nec conquiescat, confestim color evanescit, ac corpus aridum fit ac strigosum . Et quem admodum si calidae conditionis homines citatiore viantur motu , atque in agitandis exercendisque membris incalescant, ac plus satis sint feruidi co Q fidia ore eniciuntur gracili, atque absumto umore rixia naturali ad siccitatem in linantur; ita, si otiosam vi tam agant, ac veterno torpescant, aut denique luxu, vitaque intemperantia, languore, ignauia deliciis, socordia, segnicie, desidia, inertia ens ruati, ab exercitatione desistant, humoribus undique turgescunt, atquc
82쪽
DE COMPLEXIONI B LIB. I. itque opimi obesique euadunt Haec fortasse vide Ruid stu
bor fastidioso lectoridis eruisse verbosius; verum e di sis -- i intelligat spectare consilii nostri rationem, ut quum cun. . uomnes, tum maxime philomus os virosque patricio qui literis continenter sunt addicti, commonitos elim , ne laboriosas validasque motiones subeant, praesertim ieiuni vel statim a sumto cibo nec in tempestiuis lucubrationibus in t dediti vitaque vine bratili implicati piritus annales, omnesque naturales faculcates attenuent: utrobique enim deesse illis modum obseruo qua de re berius in sicco tem p Iamento tractare institui. Porro quum sint variae Xerchiationiani genera, nec quae ui omni aetati vel
apta est, vel decor, seipsum quisque exploret, ad Inarie
quam natura maxime sit appositus. 'oet. Gid valea=u Ameri, ru sis qωdferre reo sint. Viariage Nam di luctari disco vel pila ludere, globos tor nera x- quere , decertare caestibus, immensa pondera libra eroita: iore. atque in subliino efferre, iaculari, equitare, cuisu nu. saltu , ballistis, aut natandi peritia cum aequalibus contende te; in equestri certamine vibrare hastam, ac commilitones in pugnam lacessere, inter robu-
storum hominum e Xercitationes referuntur quam quam earum nonnullae quoniam violenter ac vali-
ce ob. ii solent . aliquando ex plausibili speciaculo
luctuosum funestumque exitum consequuntur, ut supe .: oti anno in Galliarum rege Henrico , eius no Henrisimmis secundo excelsi inuictique animi vii conti et Va git qui multa quae perficere destinarat, meditatus, i regudum in pompa nuptiali incuato equo congredi mors, an tu , soluta callade , ac galea ligulis , lancea fra iis iues p. gmentum capiti impactum est, ac lethale vulnus m-
fixit; si quidem post dies aliquot oborta febri, ut in huiusmodi calamitate asib let, ex plaga sublatus est. vitiora
Sunt autem alia minus operosa, minusque molesta exeiei exercendi corporis genera, nempe vectiones quae tia.
83쪽
diat que depres certis interuallisa
cedat clarate vocalislcnique intensioris cano- Rhetori racleclamatio, L Comici nostri tactitant, qui Zlie- c. popti toticam rhytan is metiuntur, dici vix queat, quan-larii. tum pector eiulque niusculis commodi attuleris nec minorem fluctu in i percepe is in illarandis pul-
in onum i istulis, ac discutienda fuligine qua iis par tibiis inhaeret, si cohibito parumpet an lielitu ac labris excitato popismate, sonituque bombos spiritu explodas velum de Galeni sente inti moderandux vale in iuuenibus usque ad aetatem consistentem, e pri LA, maluce seu antelucano, ubi corpora aulla subest re pletio, nec nocturni labores, qui in concubitu amplexuque mutuo obeundi sunt, i ominc mi assii Xe-Giu i runt Hac quoq exercitatio his potissime conuenit, apta ex qui vel vitio naturae vel nutricum incuria gibbo sunt citatio deformati nam usi thoracis musculi pulmonum l. solles retracti ac curuati in dorsum delitescant, hacie spirandi ac dilatandi pectoris ratione leuamentum Gener si percipiunt minusque efficiuntur anheli. Qia inde e-e mirari qui ubi incitati calcaribus gressum lonae rare incipibus seni unt accursu incalescere quod homines ore inflatis 1si xiv que buccis moliuntur , id illi spirante sonitu ac natiunt tum flabris perficiunt explorati sim generosae indolis argumento: sic hippopolae, hoc cli, qui equos
venale se X Ponunt. quod sonitu in eliciant, nares velut rene lica tem si in cunilanser proferant, ni tui subes rosei se latentis occultique vitii persuasum est nam inexplora cursu minus agilem esse ac calcitrosum , pedibusque rigidis, aut visu caligante , culorum iudicium exigunt,
84쪽
quoniam ea sui it c,ri idem spectiatae pro- Denta, i asa rebus seriis
stantur, quae ab hone. taliena. V sunt ruris amoe- .dic Ia Occupario quae non solum . iEP ci emolumentum et ian: quae num
prat, et bellimum nullo taedio aut laboris Dolestiaci nihil enim nec eue est hero fundique domino agris desertis culturam adhiberes, novalia sementi praeparare, occation , si bigend3sque flebis insistere, agrum repastinare, ab liqueare arbores, quum herus leuioribus occupatus, colonis villicisque ea demandare potςrit atque ad pensum diurnosque labor sillos instigate, acquid effici velit, Vos , manu , nutibus praescribere atque indicare Rupe illud Terenati edocet; stuo in crefaci do, per consumis tua,
i in. 'itur Mnaenia ac pi guescunt. Iam vero ubi ab exercitatione d 'sisti naus, at i ad cibum potumque, quo vires instauiamus deuentum est, summa cura e a uitanda satietas acredundanti aequum enim saepe v- tilis nimia inedia tum numquam utilis virilia Lati e- tas, eas quidem ventriculo distendit ac crudelita te assicit, quae parit oppilationem at l. humorum pu- tredinem, unde pullulant febrium omnium mor- borum examina. In constituenda aut e valetudine fr-ma citabili omnia ordine, ratione ac modo, adli ibitio mo
hitimis picum Satutas vitanda.
85쪽
vho. . cratis sententi, Las Orseu exercitatio,cibus.potus omnusi περι u ο ora mediocria sunto suo se ordine incedam cpε si claritur: quocirca sanitatis tutelam ab agitatione o
tuque corporis auspicandam censet, quem subsequi debet cibus d potio, deinde somnus, mox Venus inlliis, ut Galenus ait,quibus ea ex usu est, minusque in commoda, ut iuuentuti florida ; nam prouectae ae I H tali ac senili tuna siccis corporibus cum primis noxia ineom ac perniciosa Nec vero calidis temperaturis satis tu-lmoda. ta est, praeiertim intempestiue vel immodice tum statu caeli calido illi assuescant. Vernis autem mensi-lbus alubrior, ubi moderato cibo potuque concale factum atque irriga iram corpus, antequam oram usi
Chrepat, en et cm cxe ceat. Sic enim a situdo qua ex concubitu contrahi potuit, obdormiscenti statim lia Iemittitur ac Iela Xatur. Inaniri, repletio.
Haec quoque nroderatio etiam in aliis rebus obseruanc , si quando corpus cibo potiaque refici ve humoribus oppletum inaniri postulat ac euacuari, exploratis vitabusi quid natura perferre poset tum quo prodire ac progredi liceat quod etiam in verae sectione , prouocando sudore, deiectione alui pro- luendisque intestinis, in ciendo vomitu spectati debet, obseruata emporis, aetatis, consuri. ii vir: is, natu
Iae, regionis ratione acria otio Nec quisquam ulli Izena no horum assuescere debet, aut temere quidquam in se temere in moliri, nisi res urgeat, aut aliqua subsit humoris re- Odea: da. dundantia, quae vel purgationem vel euacuationem Sanguis exigat. Sunt enim in omnibus fere region bus quic uit singulis anni partibus vel venam secari, vel cucuibiamita the tutas scarificata cute sibi admoueri patiantur, maxis torus. io valetudinis detrimento siquidem nacum sanguine vita thesauro non minima spiti tu vitatis portio emanat atque Eceria: tur, quo sit ut tota moles
86쪽
illori, oris ad frigiditatem devergat, natu Iatque Opera lic iunctiones per sciantur deterius.' Sic alii nullo Medicorum consilio catapotia, quas pitulas vocant, an n. iiubinde deuorant, ac medicatas potiones bibunt, mediet quibus aestibi deuciunt, ac praematuram senectam mentu a laccelerant. tu' dipsum nonnullis in vomit uiden sus ant, iidem prouocando usi venit qui persuasum sibilia Uomitini libent, semel aut bis in mense salubre es e sentinam bar soro; exhaurire: quum sanis non expediat, aut consultum ο ρ sit , in bellu inam illam consuetudinem deuenire, t aut tale quiddam praescribenti acquiescere. Nam i quod plerique Hippocratis auctoritate id stabilire e rati. t pergant, non videntur mihi viri illis mentem litis a ict exculus se Quum enim inter illos versaretur, ac me bbro ii uicinam factitaret, qui pergraecari solenta ioc est. Ge Perillnialem vitam ager: at queam uentius cibo poliaquel perfundi, non praescripsit illis vomendi leges se sit grauari illos contingat, ac crapula distendi, consultius censet, ut is qui singulis mensibus vomere consueuit, biduo id continue potius, quo secundu dies prioris reliquias excutiat, quam ut interpositis quin decim diebus illud tentare pergat. Sic enun contrailsam ex ingluvie atque intemperantia, humorum plenitudinem, euacuabit, ac corpus a morbis tutum reddet. Ita is senex neminem ad vomitum horta tur salubritatis rationes sed huiusmodi excretiones illis sui censet, qui ex crapula, ingestoque inam derate cibo grauari ventriculum lentiunt; ves ex cru ditat a cibi corruptione acidos vel nidorosos ructus percipiunt; quorum illud in frigido istud in calido veniriculo fieri consueuit sic sapiens Hebraeus quum ad frugalitatem nisi quam non hortetur, tum si largiusquam valetudo exposcit, caenatum sit, atque ex accubitu vis a conbibonibus illata est, ad vomitum excitat. Q od ii, quit, ad intemperantiam
tueris coactus, teibium iubducito, ac vome, ne cor i
87쪽
pus tuum morbis exponas sed non vult utili tret :quis assuescat, aut in illam consuetudinem deue niat quisquis enim velit ad maturam senectam per duci, ne saepius id iterare pergat, praesertim si longo teretique collo sit si corpore vel nimis gracili vel obeso, vel astricto pectore thoraceque angusto. qu, cunque autem temperanter vitam i instituit, nihil necesse illi erit aliqua ex vomitu aletudinis piat,
dia comparare. Somnmo vigilia.
Par est somni ac vigiliae ratio quae si moderata
fiat, atque intra mediocritatis limites consistant, plurimum commoditatis conserunt. Est autem Somnus animalis facultatis quies , atque a diurnis actionibus respiratio, qua virtutes languidae, ac vires resolutae instaurantur, defessaque corporis membra i ac sensus eriguntur. Siquidem vegeta erectaque vinaturali, calor nativus intro collectus vires concipit, ac valide concoctioni incumbit, quam non solum inventriculo, sed per totius etiam corporis habitum perficit,cuius vapoie, suauique halitu madescit Orebrum , ac vapore rosido irrigata sensuum instrumenta in somnum resoluuntur. Quocirca nillil corpori humano post alimeta moderate absumta tempestiuo somnos alubitus nam vires delasiatas reficit,
spiritus sopitos excitat; animum recreat, ac noer
rem diluit mentemq. placidam reddit d quietam. Nec sane ulla sui parte constare possit, tueri a sanitas absque somni devigiliae, amabili grataq. vicissitudi
ne qua nobis nunc a rebus seriis laxamentum quaerimus, ac statis horis somno dediti, erigendis viribus fomenta paramus nunc vero exculmo somno ad occupationes, ad corporis animique intentiones denuo nos conserimus. Qui enim subsistere posset humanae mentis vigor, si desint harum vices, ista vitae varietas, atque adiurnis actionibus, quae somno per
88쪽
dium nos capiat aut satietas. Siquidem ut apposite ueroida
Mod caret alterna reqtile, rab:le non Π, uac repara viret es que membra leuat.
Nam emerso Sole luceque nobis rursus exhibita, confestim se proteriit varia oblectamenta, innum e ramundi ac naturae spectacula, quae nobis molestias lεXcuti ut, curas'. edaces anxiis ac solicitis animis exi- linunt. Quod autem interdiu occupationes, id noctu somnus nobis praestat. Vt enim dies vigiliis exercen ite ti-ldii'. negotiis, alio beundis laboribus dicatus,corpus ori, noret exercet, ac spes omni omnia leuiora esiacit ita nox uult ol quieti omnia destinata, diurnarum obliuione ad se it, at lac laboriosis molestiis finem imponit. Quocirca harurerum no obscitanter habenda rati, ac ne ordo dei stat 3 in uertatur, suum cui q. tempus, suus modus lassagnadus; sic ut somnus nocti attributus, certistio rarum spatiis, nempe plus minus octo absoluatur, vel omnin lubiliberalius caenatu est, paulo sit productior quam otii hora quam in nonnullis illum metirisbleam non tali ora rum. trum numero, quam pios unditate. vi sunt baiuli, nau- tae pugiles vectores; hi si quidemi quibus cerebium radii a-am uenter humore perfunditur, in utramq aurem, gre exc3- ut dicitur, dormiunc somno latiissimo oppressi, rentur. gre excitari possunt; quod nimia exercitatione Iesolluta natura virtus somno reiici postulet,at l, humi ctu pro' ditate quae a cerebro defluxit, instaurari; quo sit ut unded. sopita facultate animali, at q. occupatis deuinctisque iant. sensuum instrumentis icti sit me somnus illos complectatur quod autem in his qui se exercent aut immodicis conficiunt laboribus, essicit lasso ludo ac de Tu ri fatigatio , id in ebriis ac pueris adfert humiditas ae ebrii 1 - refrigeratio utrobiq. enim retracto calore ad cor vi ursem natali. facultatis fonte impletoq. vapore caῖite,somnia senii, a
89쪽
sui cito obrepit. Qui vero tenui humore imbuto habent . iisti celeb isnutae cauonas, hi vel leuiter vellicati ex pergiscuntur, atque euigilant quod vapor rarus, litus iis tenuis ac minime de niti qui capiti in cumbit,cito evanescat ac dissipetur Novisi quidem
multos quum studio immodico,tum sebi ac xenere extenuatos, qui assidentium voces inter dormiendum plane intelligerent sic ut mi uim strepitu experrecti,complura eorum referient,quae ab iis ei- sentenarrata; non equidem eorum inore ac coluetudine qui in conuiuii ebrios somnolentos se esses mulitit illi enim quod facile ab oculatis , munctaeditatis hominibus obseruari potest suasi somno
tur sepulti ae prorsus sopiti insidio: odorantur
et obseruant quae in conuiuiis probxlotibia , incatis dente vino animo agitari. atque incautiu, eis tiri solent ut quadruplatores atque excursores emina iii
factitant qui omlaia passim explorant atque in aliolum molesque inquirunt non contemnendo sane aestu ac praemio nam ex delatione at Caecu- munereae artificio quarta bonorum parcibdecernitur quae res nos admodum sagaces reddit in consectandis insequendis . ex quibus
talidenti spei seu possent contactu
eu , o coniicias coelos, quendam carmine
90쪽
'Doeli ad calicem vigilariti stertererras.
Q 0d ipsum quoque designat Ouidius, sed capta
ta alia occasione; b bene compositum Omnivinos iacebit, Libro . O/st tim nobis resiue Acm dabunt. Amor.
Caeterum, ut ab excultu ad institutum regrediar, nihil ae lite corporis animi a vires fulcit, instaurat, e igit ac somnus nocturnus qui sesquihora plus mi' nu a perat ac a quo sublidat cibus, dextri pri et ectis L mum lateris incubitu perlicitur; quamquam ira in timin - ventrem inest natio , prono nonnihil corpore,con' nosor coctioni non it inutilis, praesertim ubi immoderato M. u ibo turgescit ventii culus. Quod si protuberante oque ventre ae sinuos, non omnino X tento constituatur corpus; dici vix queat quantum com i modi in consciendo cibo inmitiganda stomachi in il satione ac dolore, in sopiendis intestinorum tormi nibus perceperis. Supinus autem de cubitus, atque Stipiti in in dorsum deuolutus, nocentissimus na quotquot decubit' ad eum modum se componunt, hiante ore patulis nocentis que oculis, atque in conuenientibus palpebris ster semus. xunt, nec placide suauiterque dormiunt, aut somnor reficiuntur ob contractos pectoris acceruicis muscu- . los; quibus hoc etiam , accedit incommodi, quod plerumque incubo ac comitiali morbo oppriman tur, tum paralysi, spasmo a poplexiae reddantur ob' no ii qui morbi hos quoque comitari solent quii meridianis horis effo affixi, diem somno transigui, , Quocirca nemo assiduitate quotidiana diurno b Uiurn , mno assuescat, nisi lassitudo ex aestu ac labore con fomitustra ista vires as Exerit aut nox pridiana intempestis vigiliis,atiintempestiuis symposis peracta sit. Tunc Meridia enim citra incommodum admitti potest meridiatio r/-i cope Ex quemadmodum somnus nisi opportune adhibea re somnsi tur, siue is diurnus sit, siue o clurnus , ac modus di