장음표시 사용
91쪽
desit stupidos homine essicit, obliui iis , languidos, inertes, grauedinosos, nullo ingenio, nullaque memoria: ita vigilia nisi intra mediocritatem consistat, cerebro siccitatem adfert; sensus assicit memoriam , labefaciat, oculis caliginem offundit spiritus depo- :pulatur humorem natiuum exhaurit concoctioni: ossicit,omnem corporis speciem ac venustatem abolet.
Perturbationes a factsseu animi. Quid detrimenti, quantamque iacturam mentit inferant perturbationes, atque enormes impetus, odium, ira, indignatio, inuidia, timor , tristitia, gestiens atque effusa laetitia,angores, blicitudines,c irae, anxietates, multique alii turbidi animorum mo-ltus rationi non obsequentes, nemo non vel in se est lex pertus, vel in aliis obseruauit quis est enim iiii
tanta humaninatur imbecillitate ac lapsu, qui hora laliquo non urgetur vel assicitur Et quamquam a-llius alio melius assectibus vel obsistere norit, vel Imederi, nullus tamen est mortalium,quiniis sit ex-lpositus. Quam vero sint affectus in nonnullis qui his limpotentius indulgent, violenti ac feroces, tu aiquam grauiter non modo mentem, sed corpus quoque conuellant ac deiiciant, quotidiana exemplai commonstrant. Nam multis furor, iracundia, pudor, effrenata laetitia praesens exitium attulit, quod eo sanguine ac spiritu vitali destitutum labascat acidis luatur quod ipsum etiam, sed diuersa ratione in metu, pauore, moestitia repentino subitoque ter-lrore euenit, oppresso corde copia atque assi uentia sanguinis, spirituque vitali suffocato Ira vero, qua nihil furori,nihil insania magis a sine ac proximum. quidem ciat, quantumque habitum corporis, atque
externam speciem immutet indicant inprimis vul-ltus, color, aspectus horridus, oculi truces ac scintillantes, spirantea accori illata nares, os rabidum , artus
92쪽
etrius tremuli ac vacillantes , incessus instabilis, vox titubans ac tremebunda, quae animi affectio vel per turbatio potius, ubi excussurationis imperio ingra uescere incipit atque efferari, quum aliis sit infesta, tum proprium corpus vel in mortem, vel periculo fas ancipites'. aegritudines coniicit Qu circa mo- aeranda ratione temperantia mens eii, ne affectibus cedat, parandaque optata illa animi securitas,&
mirae Cicerone testes, caput e Lad beate vivendiam trant qui ita qua frui certe non potest humanus animus, nisi domitas habeat cupiditates, ac vitiorum tylan
totidem excusserit , quod non aliis viribus est icere Poterit, quana firma in Deum iducia , stabili eius verbo, caelestique spiritu fulta,qua consequetur ut Ornnium cupiditatu moderatriae Temperantia, a libidine, ab insolentia, gaudio immodico, lausa laetitia, odio,iracundia, vindi istae cupiditate, auaritia qua in lammata mens auiditate instabili ad cono uirendas opes impellitur, aliisque affectibus vitiosis auocet atque abducat. Sic enim utraq. hominis pars, nempe corpus lanima, quae sympathia, hoc est, mutuo consensu ac conspiratione inter se cohaerent, incolumes subsistent, ne ullis morbis, ulla aegritudine
Defrigido corpora habitu. A P. VIII. Voniam Calidae constitutioni frigida ex diame- ctro opponitur, nec est ulla deterior, atque ab optimo statu remotior, de hae proxime disserendum, quo alio reuocari possit,4 si fieri queat, in meliorem reduci. Siquidem quum vita in calidi hi midique temperie consistat, qua augescunt corpora ac virile robur capessunt, decentemque magnitudinem consequuntur, meritoliae deterrima cen
seri debet , atque inter rostrema rescetii , quod
93쪽
. LEVI NILEMNI Inulla sui parte ea quae ad fouendas vites . tuendamq- Ialetudinem spectant, promoucre possit, aut iis ad .
incrementum aliquid adiumenti adferre QSum e visam in illi desit calor, omnique vi ac facultate naturalit si fiat sit destituta, non potest alimentum humidum alli-i: riat cere atque elaborare , utque assimiletur corpori ael:
membris coalescat, perfice te, instrumentis inualidis, ili
atque ob imbecillitatem torpescentibus, collapsis q. l . salore o os an is itaque calor natiuus omnium faculta ista s. si tum corporis nostri vehiculum instrumentum adlix
sit. perficiendas functiones eis cacissimus ita frigiditas lata
illi contraria, nulli functioni idonea, praesertim si a biniones naturae circa nutrimenti alterationem spe 'st vites. Nihil enim utilitatis aut commodi ad corporis .
perni conseruationem ac tutelam confert, seu concoquela tam, digerendique munus obserues, seu reliquasna taturae virtutes ac potentias proferas. Huic tamen aqualitati, quamlibet ab integritate ac temperie de dilapsa sit, semper aliquis subest calor, sed languidus, di , qui frigore rigescit, atque obtunditur. Si enim illi irrisida deesset calor aut is penitus esset exstinctus, nullaque αυmύtur inhaereret huius qualitatis portio n5 posset vita sub .ealore. sistere, at ab interitu se ipsam vindicare. Itaq. non lipenitus absumtus est in hoc corpore calor, sed eun Frigidis superat frigiditas quae in mixtura caeterarum quali iii ιοr rib. tatum intensor est ac potior; eoque fit ut ab ea no n. ce Z men atque appellationem sartiatur. Quocirca dum iia r. aliquid vita luperest, ac nonnulla vitalis caloris por tio corpori inhaeret, omnibus modis excitanda fo- iuendaque natiua caliditas appositis alimentis atque exercitatione, ne a frigiditate opprimatur nihil e uni ignauia vitaque otiosa ac cibis frigidis iis nocentius, ut paulo post indicabimus Mirum autem non nnullis videri existimo, qui possint subsistere, vitam que tueri huiusmodi constitutionis homines, quum
frige icente sangvine animalis spirabilisque vis con,
94쪽
at atque emoliatur. Aerum ioc utique obser Onim et multa animantias rigidissimae est natu in vitia tutis alamandra pyra usta vermiculus, torpedona frigi . ma, gi nonnulli piscet quorum pleraque, quoniam uia algidissima igne contactu exstinguunt, ut gla- les nonnulla stuporem torporemque membris in erunt. Nullum est autem piscium genus quod ob 'uasse me testari possum, cui calidus sanguis inest, Tisici steria lenas iocas, vitulosque marinos, quos Do- 'S M tam irates canes vocant, pilos tegmine, deniq; thynnos fit etiae delphinos,"quot vel pilo vestiuntur, vel co vii uui reacea cute exsistunt, ut sunt interamphibia, hoc est, marini,
aquaticas mul&terrestria, liber seu castor&l utra see hun quibus feruescit sanguis,quum reliquis gelidus exi den. siit eoque fit ut belluae marinae aquis exemtae diu iber, Bea vivant ob insitum calorem, ac feruidi sanguinis co ber. piam; alterius vero generis pisces quum marini, tum utro,s fluviatiles aquis destituti, e uestigio moriantur aut iter. in hi tus delati, paululum modo spirantes animam
essent, firmissimo argumento illis plurimum frigo I i diuris ac concreti humoris, caloris vero minimum in- vivant
esse quo sit ut non diu asseruari possint, sed cito pii mari e i trescant, nisi confestim, nullaque interiecta, mora emt . I sale obruantur. Ex his con icito, qua sint valetudine, quo corporis habitu, qui continenter piscibus P qciunal victitant, atque a commercio ac consuetudine ho es minum alieni, solitudini ac silentio se addixerunt;
interdictoque esu carnium, quem naturae parens O-
mnibus indulsit salsamentis plerumque putridis ve siens L scuntur; quibus ego suadere bl eo nam multos an a. o. nos huiusmodi instituti homines me us sunt medi I imo . eo, ut meraco vino illa perfunderent, excus que tio atque ignauia exercitationi insisterent. Ob- seruaui enim ex his complures qui lethargum, apo- plex iam, spasmum, paralysim, oris torturam o
traxerint exciasia tenacitae glutinos rituita. Nes
95쪽
nsit isti est ex eorum sodalitio quisquam qui non phlegmada plex scateat,atqueeXcrementis pituitosis obruatur qui is obno ciliciunt ut somnolenti fistant, obliuiosi,corporea mi nimoque arcti, colore exangui, atque albescentdnisi aliquando amicorum aduentu vino incalescanimentemque exhilarari contingat. Sic enim efflore
scit color atoue animo veternus excutitur. Itaqu
si frigidae conititutionis homines describi tibi velis huiusmodi conditionis homines ob oculos consti tu qui ea instituto vitae ac victus consuetudine is talem habitum deueniant, etiamsi ab hac prius fuci ob ea rint alieni: vivunt illi quidem, sed ut cochleae, vilii vita maces , ac testudines, quae quum ex liquore eon uere. creto, coactaque humiditate consistant, tum in istam liquescunt ac soluuntur,quod obseruari potest ubi is animalculis silem aut nitrum aut alumen inis perseris, confestim in tabem resoluuntur. Caete rum ut homines atque animantes, sic stirpes non nullata frutices hac qualitate imbuti sunt, quae de i Penena teteria frigiditate animantibus perniciem adferunt M herba ut hyoscyamus, mandragora, napellus, solanum r mortiferum aconitum, papaueris nigri succus sellἰopium quae licet temperamenti atque elementarii qualitatis ratione frigida exsistant,abscessu quartoe
graduque extremo, calore tamen vitaliqui se acce.
testibus rebus in haee inferiora diffundit, vivunt ac vii 'ida rescunt Insidet autem quum omni, tum praecipi: quomodo humanae naturae vis quaedam coelestis ac diuina prae s. si ut ter eam quae ex semine maternoque sanguine conlstituitur si quidem spiritus calorificus, quem paulit tTarans ante toti mundo, eiusque partibus infusum ostent. rura pi dimus, elementis incumbit cunctaque animat atritussim vita imbuit; deni q. eam virtutem atque efficaciairmo pessu confert, qua propagationi insistunt, ac similem spes ciem emoliuntur, eiusdemq. naturae animal confor anant. Quym enim prima animantium procreatii
96쪽
quod purioris excoctique anguinis pars eii, pro-
acatur, tum natura cuius tolertiam arulla ars nullai:anu , nec ullus opifex coni equi imitetndo potest , perne originem sortita , operi insistit omniaque etficit ac facultates animales, vitales spiritus,vires rue efficaces in subiectam materiam deuehit quo-um ministerio artus omnes consummat,lineamen . membris inducit, eamque speciem atque estigio ebus animatis confert, qualem quotidie oculis no- ris conspiciendam exhibet. Haec admirabilis na- arae vi , quam alias testati sumus ab uberrimo Di- initatis fonte pro manare, undique disrusa, corpo- sis molem agitat, mentem atque animum regit aenoderatur, variisque aes ionibus instruit cuius mu-iere etiam quae frigore torquescunt, vivunt ac subsi-tunt , licet calor subsit languidus, qui ne prorsus il accescat ac sopiatur, nec frigida qualitas, cui siccassinis, plus satis ingrauescat, calidis fomentis exci-andus est siquidem exhausta humiditate natina. itque insito colore exstincto, mors imminet,totaq, noles spectat ad interitum. Fit enim quod eleganti ac concinna similitudine indicat Solomon ut sta a
petris compage,ensruatisique viribus auertatur homo in ter- i am, unis des mimiani, ae spiritus demeret in aeternam i liam dem,atque ad Deum a quo originem est consequutu ,
egressi fur. Caeterum ut cui q. innotescat huius costi tutionis natura ac conditio eius notas atque indicia, iuibus deprehendi possit, obiter comonstrabo. Frbgida autem qualitas, si calidae conferatur omnis c5- rtraria obtinet. Vt enim calor undiq. diffusus,humo res sua qualitate imbuit,ac corpus eius' partes rubi a cundo colore illustrat,ita frigus sua qualitatem me tuis atq. humoribus impertit,tum pallidum minus'. trauem colorem inducit. Atqui si singulatim omnes totas obser lare libeat, nihil non in frigido corpo-
is habitu a talido diuersum, deprehendes, siqu, Liba δε
iis cap. I, Eceti. DISimiis aeontignatione dium.
97쪽
dem corpus glabruin est, nullisque pilis obsitum, calpillus laxus ac mollis, ruit albique coloris pallio qui cito evanescat. Cutis tactu frigida , cui Granulla adipis portio subest: qu enim calor in corpori humano languidus fit atque hebescit adeps ac pini gaedo innasci tui; quod quum muliebi sexui, tun ouum plerisque aliis usu venire solet, qui vitam desidem
E sita ob gunt, atque otio urina quorum uti internis a memio in cor branis adeps su litur; eoque fit ut moderata cor 19 reddit poris frigiditate pinguescat corpus, atque adi posumo frui essiciatur calore vero immodico; quod eo pingui: dum liquescat, macilentum fiat atque aridum. Sunt au item quam plurima non natura primaque ab origi ne hosti nibus insita , sed aduentitia, atque aliundia scita, nempe vel ab immutata vitae consuetudine ac πη cs victus ratione vel ab aestu, labore, desidia, solitudinii l. boni is ignauia metu moerore animi, ac plerisque abii cel a quae multifariam statum corporis immutare sunt i lim donea; eumque nunc gracilem efiicere, ac macilen tum nunc pinguem atque obesum quae etiam anu Calor c colore conciliando non minus momenti obtinent; tiri ex quaecunque enim calorem natiuum excitant, vicit Deitat sus laetitia, exercitatio, vinum colore florido faciem Frigy c perfundunt; quae vero refrigerant ac calorem oppri lori dep munt, ut aer frigidus, auraque plus satis gelida, im putatur modicus aquae potus, somnus immoderatus, frigi'
dorum ciborum nimius usus, timor, tristitia, solicitudo, pauor albo colore corpus imbuunt. Sicqui .lor frigido corporis habitu constant albescunt, ac can- qui isti dore perfusi sunt, nisi hac qualitas ingrauescat, aut fidis intendatur. Sic enim ad liuidum accedit, ac plum- Liui m e trin, qualem fere obseruamus hibernis mensibus lor sante Aquilone in homini bns, quorum genae, na res, labia, digiti, aures livescunt, ac frigore rigent, i foedoque squalore deformantur hoc tamen illis
prasta frigus,ut cibi sint auidis imi a non facile satiari n
98쪽
ii affectus Can ita appetentia dicitur quem sedat cum an meracissimi potus. Acui autem frigiditate ap Vp υ
, tendi vim, declarant acetaria, tum alia quaedam si . indimenta subacida, quibus astiuis mensibus aptitum excitamus. Caeterum quum calor insitus Fri uia ite atque actuosos laomiae, iliciat tum frigus oppetatύ si des oscitantes inertes , ignavos, omni calosos excitant. ii que ad subeundos labores vllasque actiones perfi- enda, ineptos; quod iis desint nitrumenta quibus
liquas functiones aut munia obire positat. Ei e Frigirizim huius constitutionis hominibus lingua in exec minuo lata parumque expedita vox molis sis muliebri S a L . Gultates naturae inualidae, memoria minus firma, genium obtusum, mens stupida , animus ob calo ls penuriam, ac spiritus vitalis exilitatem pauidus
emeticulosus, quique ad leuissimum strepitum ex- auescat Haec autem,& si quae alia se proferant Medeia laturae vitia, pro virili corrigenda , adhibita salubri fritidi liaeta, atque exquisita victus uiuendique ratione, cor Eois. iure consistit in calidi tumidique temperamento.
ii primis autem in hoc corpore excitare ac fouere nutum calorem expedit cuna exercitatione ac vinone raco tum alimentis calorificis,cuius generis suntilites quae se volatu exercent, passierculi, miliariar,fri- Iilli, vulgo Fincen, columbae, perdices, phasiani, merulae, turdi ficedulae atque inter cicures, capi ac gal Gliteii gallinacei . nam anates, olores, anseres , sulicae, concoctu mergi, ardeo lae, aliaeque aquaticae volucres valen di cura. te ventriculum exigunt. Quae vero quadrupedum eneri adnumerantia huic natur accommodi tuli, ver reces, porcelii, cliniculi. Inter arboicos
99쪽
cisi opti minum proueniunt . amygdalae dulcest an arae, ira i sis clei persicorum, dactyli seu palmulae, sicus aridae, via Pasiae, exemtis vinaceis, pasiulae Corinthiacae, nii clei pinei. Et quoniam hortorum prouentus mulita nobis in hunc sum sappeditat , ea quoque refer: re visum est, quod pasmm obuia sint, ac minime sumtuosa, aut ullius pretii cuiusmodi sunt apium hortens quod petros linum vocant iastinacae aliquoi species, eringium, si sarum , carduus, cinara, arti , coccus dicitua, napi, raphanus, seu vulgaris radicula j
eices, nasturcium, eruca, men tha, absinthium Ponti l
Prouent cum, de quae brumali tempore in condimenti v orta sis sum veniunt, caepe, allium, porrum, aqua macerat ilquo grave olentiam deponant aut si quis horun Igrauitatem ferre nequeat, eΣotica aromata, quod
passim Germani ac Britanni factitant, ut sunt Zingiber,cIocus,piper, cardamomum, casia,quq veterum cinnamomum creditur,nu ac myristica aut si tenuio tris fortunae homines sumtum ferre nequeant ea. quae illis facultate ac viribus respondent ex domesti-lco fundo decerpant, nempe Iosia arinum ocimum, vulgo basilicum, cunilam seu satureiam, ori garrum, amaracum, vulgo maiora nam, anethum, salutam .
condim melis phyllon his enim ac plerisque aliis expugna-i calid ripos uni naturae vitia ac corpus sensim ad securiorem habitum reduci. Si enim huic qualitati accedat siccitas, non potest vita quae in calido humidoque isita est diu subsistere; sed necesse est illam uestigio morte terminari ; qua de re sequenti capite fusius disserere institui.
QVum sicca corporis habitudo frigida assinis sit,
6c cognata , illique proxime assistat quid de hac statui debeat, di qua ratione 3Pugnari possit,
100쪽
aer Irdicabo. sunt auter duae qualitates pa- ropemodum interuallo ab optima temperiere alae, in quamcumque etiam aetatem inciderint, et in senectute siccati emperies aegrius apugna' apossit, quam in adolescentia, ubi ea morbo is ha- . tus contractus est, aut ea incontinentia, vitaque 'mperantia huc deuentum est Vt enim senes tatis ratione , atque annorum decursu effiato, lido atque exhausto corpore eniciuntur ita iu- ne ex deprauata vitae institutione , ex tempo ua vigilia, immoderata Venere in frigidan , acamque intemperieri incidunt, atque absum- vitali humore non secus , quan Lia senes, licet soperantius, atque aetate immatura, natui ali mor- vitam finiunc quae ea ratione naturalis dicitur,aro omnibus immineat, ac declinari uitarique squeat. Neque enim senium aut hominis interi a naturalis statui debet, ut auctio Jc nutritio, quae ture opera exsistunt, e quibus se facultas natura propagat ac tuetur sed quod necessario, ac na- rae cursu atque ordine consequatur. Ill squi
m est naturae ordo ac series, rerumque exsisten im fatalis quaedam continuatio, ut omnia orta oc-lant,&cuncta senescant Lalioqui improprie pa- inque apposite mors naturalis diceretur, quum i raeter naturam potius sit, vitae l. nostrae aduersetur. enim morbus, quem mortis instar deputo est lia litus contra naturam , qui actionem eius vel vitiat: impedit quanto magis mors, qua vitam abolet, Edespoliat, censeri debet naturae contraria Z Nihillii naturae legibus repugnantius, quam exstingui, , ceque suauissima ac spiritu prinari. up in se tuisque experiri potest, siquando subit animum
ius rei cogitatio, qua eam trepidationem, terrore, timidine incutit, ut nisi mentem alterius vitae cer-