장음표시 사용
371쪽
init. & P. Diaeoni Lib. XIV. p. 43α &e. histori quibus etiam jungi ponsunt Iornandea de reb. Getic. c. XXXIIL & de regnor. 8c tempori successi pag. Ra . nec non qui annum institutae migrationis Vandalorum in Astia eam ad consulatum Hierii & Ardaburis i. e. ad Λ. Q adi. in Chron. suis reserunt Prosper Aquitanus & Cassiodorus Senator. Duravit autem hoe bellum intestinum ad A. C. ME. Aetio & Valerio consulatum gerentibus. quo in proelio cum Aetio habito Bonifacius vulneratus vitam cum morte
CX. Dum itaque occidentis, ut dimim, primarii Duces, Aetius it Bonifacius, malo publico ambitione & aemulatione concitati, de primatud obtinendo invicem certarent, & in exteros hostes convertenda arma in se ipsos detorquerent: Hi commoda hac occasione pro viribus utentes, dilacer tum jam alias imperium undique invadebant, & veluti Gallieni & Honorii temporibus accidit, obvia quaevis, nemine resistente, in praedam rapiebant. Va datos enim, Africam vas antes, ut taceam, misera Hispania sub Gothorum Sueuorumque gemebat dominatu, Galliam civiles motus & rebelles Bagaud, rum, Armoricorumque factiones, convolantibus simul ad arma Gothis, Fra cis, Alemannis & Burgundionibus affigebant, & Pannonia insuper a barbaris vexata, Vindelici quoque hoc turbato rerum Romanarum statu iugum eorum
sibi molestissimum excutiebant, seque Alemannis, inito foedere , jungebam. Permixtis itaque omnibus in imperio spoliis & incursionibus hostium & perduel
lium subditorum armis , unicum adversus tot calamitates remedium inopina,
ut diximus, mors Bonifacii videbatur; quippe hoc extincto , Aetius ab arm lo, longe sibi molestissimo liber , imperii res majori cura procurare, &omni virium suarum nervo, quem hactenus contra illum intenderat, unice in hostes imperii converso , jam longe prosperiori cum successu eos debellare &provinciis ubique disturbare aggrediebatur. Intercesserat jam cum Bonisecio adhuc de primatu litiganti, non leve cum Junthungis Alemannis , Noricum di secundam Rhaetiam depopulari solitis negotium, quos una cum sociis eorum Noricis & Vindelicis, ab imperio deficientibus, prosperis armis vicit, &ad pristinam partim obedientiam reduxit. a Igitur inita quoque cum Va desis, concessa ipsis non exigua Africae portione, pace, b primum impet in Burgundiones ficiebat, quos non contentos agro prorinciae Gemaniae primae, quem ante annos XXIL occupaverant, Rege Gundicatio in Belgiae fines sese inserentes. non solum repressit, sed& bis adeo fregit, ut non jam de proferendis finibus, sed de sola salute cogitarent, missisque legatis pacem supplices orarent, quam assignatis sibi novis in Gallia inliniori sedibus, ne Rheno proximi Transrhenanis denuo sese jungerent, sic parita ex scintilla majus riretur incendium, si tale quoque obtinuerunt. e His, ut dictum , debes' latis, ordo jam tangebat Rigaudes , quos cum Armoricis rebellibus castigandos dedit Euchario Alemannorum regi. Hic magno impetu ad eos exicindendos raptus, sine mora imperata fecisset, ni precibus Germani, Antisiodo rensium praesulis, motus, miseris adhuc pepercisset, & Aetius quoque jam clementior iram sitam ad pacis foedera reprimi fessis passus. . Tunc Tib, tone rebellionis hujus principe & caeteris ejus asseclis partim vinctis , partim enecatis, victricia sita arma Aetius in Gothos convertit, junctisque sibi Hu
norum auxiliis, ad eos coercendos Litorium Comatem cum valida manu abi gavit , qui Aquitaniae regno non contentos pleraque Romanae ditionis oppida vicina sibi occupantes, & Narbonam urbem longa obsidione fatigantes, primo quidem concursu non sine ma eorum clade repulit, mox vero hac inflatus victoria , cum Aetii gloriam sit perare contendens, regni Gothici caput, Tot
sun , obsideret, & haruspicum sillacibus responsis nimium fidens, temere de
372쪽
mo cum pacem petentibus confligeret, ab his quoque foede caesus & captus, misere in vinculis eorum contabuit. Justa haec stolidae hujus Ducis remeritatis poena, ast non levu simul hac clade Aetii jam partae gloriae macula contru
cia: quippe hac obtenis vitiori ad foedera jam rigidiores Gothi, Gotitiae suae
fines in Ligerim Rhodanumque, qua lubitum, proferentes, nec precibuS, nec pecunia, inflecti poterant, ad pacem ineundam, usque dum Auiti, P secti praetorio, perpetui Aetii in his expeditionibus socii, litteris non parum mitigato
regis eorum Theodorici animo, jam proniores ad eam adeo desideratum a Romanis foedus tandem pangerent, & datis dextris , illud confirmarent. e Quo facto, hoc successu laetus Aetius, novum contra Francos expeditioncm sui cepit, quos supra dicta ab ipso apud Rhenum accepta clades adeo non te ruit, ut potius reparatis viribus in Gallias rumus irruerent, captisque Tornaco & tammeraco oppidis, omnibusque inde ad usque Suminam flumen perpetuae possessionis causa occupatis, jam Attrebates quoque suae ditionis facere tentarent. Hos igitur labori huic immorantes tumultuaria quidem vicit pugna, sed Humus interim imperio Romano interitum minantibus, ut his occurreret, a Valentiniano in Italiam revocatus, amissas semel ab eis provincias recuperare haud potuit, quin potius contentus, quod transito Sumina sumi, ne in interiora Galliae non penetrabant, pacem cum eis ante. discessum suum fecit, occupatas Galliae provincias, ab omni vectigalium onere solutas, in manibus eorum relinquens, ea tamen lege , ut quictos imposterum se generent & adversius Hunnos, si res posceret , socialia conjungerent arma Novum hoc occidentis detrimentum, cui mox aliud successit, amissis nempe Britanniae partis ad meridiem vergentis. Cum enim incolae ejus , continuis
Pictorum Scotorumque incursionibus verati, diu fiustra a Romanis, aliis bellis implicitis, auxilia petiissent, di non nisi responsum accepissent: suis ipsi robus contulerent, deligerentque ex gente sua aut Ducem, aut Regem, qui eos contra injurias vicinorum defenderet, g his miseriis oppressi, desperata salute, Saxones tandem una cum Anglis Sueuis in subsidium vocarunt , qui imio animo in Britaniam profecti, dictos quidem Pictos Scutosque represserunt, mox vero , nescio quam causam praxendeates, quasi parce sibi, ac maligne, depensum stipendium , in Britannos ipsos arma verterunt, totamque pene ab oriente ad occidentem insulam, igne ferroque vastatam, in suam potestutem redegerunt, b luculento posteris exemplo, quam periculosum tempore necessitatis auxilia a potentiori expetere. a Expeditionis huius Aetii adversus Junthungos Alemannos & rebelles Noriacos Vindelicosque sustellae meminit Sidonius Apollinaris in panegyrico Auito Augusto socero dicto , quem comitem in hac expeditione Λetius
Pictor Vindelico, Belgam, Burgodio quem trux Presserat, essolvit. - Nee hanc Alemannorum cladem, Iieet sub generali sueuorum' nomine Zepaulo magnificis verbis, tacere etiam videtur Jornandes c. XXXIV. de reb. Getic. scribens: Aetium superbiam Suevoram Francoramque barbariem inmmensis cessibus servire Romano imperio coegisse. Annum vero hujus expeditionis indicat Chronicon , quod eommuniter Prospero Aquitano tri buitur apud Labbeum c. l. pag. r9. Scilicet VII. post obitum Honorii a num i. e. Λ. Q 4 . Hanc necessariam magis, quam utilem vocat Paulus Diaconus Lib. XIV. p.
63M adde Procopium Lib. i. Hist. Vandal. ab init. & qui sin consulam
373쪽
Theodosii XV. & Valentiniani Iv. i. e. Α. α 34s. eius quoque mentio nem faeiunt, Prosperum Aquitanum de Cassiodoriam in chronte. e me gesta Aetii eum Burgundionibus ad eonsulatum Theodosii XU. 8c V
lentiniani IV. referunt P. Aquitanus & Cassiodorus e. l. qui Λ. C. est 43ς. quibus addi possunt Idalius in chronte. P. Diaconuata XlV. p. 43a. 8c exr eentioribus Nic. Vignierius in chron Burgund. ad Λn. 43s. & B. Schuri seisthius in Hist. veter. regn. P. Q. Burgund. c. IL g. a. qui insiffer ex Soeratis Lib. VII. & Nicephori Lib. MV. hist. Eeelec praeter jam dicta, do victis postea ab Aetio Hunnoa immissos, eorumque ope omne pene Bur gundionum nomen ac stirpem deletam fuisse ostendunt. Annum vero. duo reliquiis eorum in interioribus Galliae partibus, i. e. Sabaudia, s es assignata, indicat Chronicon Prosperi Pithoeanum apud Labbeum e. l.
cum XX. post obitum Honorii anno. qui a. post QN. est. dicitur: Sulam Burg dionis reliquus datis eam indignus Avianula. ἐ) Causas hujus Armorieorum & Bagaudarum rebellionis indieat Salvianus Lib.
VI. de gubernat Dei. Scilicet insatiabilem Romanorum praesidum 8c m gistratum avaritiam & superbiam. Ipsum autem motum auxiliis Alema norum & interventu preeum Germani praesulis sedatum fuisse, ex vita be ii hujus Germani comprobat Schatenius Lib. V. p. a his . vest . eui insuper addi potest Chronicon. quod communiter L Aquitano tribuiture. I. ubi compositio hujus motus ad annum XIV. post mortem Honorii, Le. ad A. C. 43ς refertur.
Festi consulatum, i. e. ab A. Q 437. ad 43'. per tres annos gesto. vide ri regunt P. Aquitanus. Cassiodorus Ec Idatius in chronte. imprimia vero Salvianus Lib. VIL de gubernat. Dei. Isidorus de orig. & gest. Goth. adaeram 4s . P. Diaconus Lib. XIV. p. 432. & M . e. l. ει quidem omni um elegantissime non minus quam vere , quam anxie ει humiliter Romani pacem a Gothis poposcerint, receniet Sidonius Λpollinaris c. I. vetc MDfb Hujus Franeorum in Belgium ει Galliam. Clodionis regis auspieiis, sustertie expeditionis imprimis meminit Gregorius Turonem Lib. II. e. y. ΛΗmoinua Lib. I. e. s. de gestis Frane Marianus Motus in chron. ad Λ. Q 38. ει qui hune sequitur, Sigebertus Gemblaeensia in chronograph. nisi quod haec gesta ad annum demum 4 s referat. Victoriam autem Aetii deii nuptialibus epulis effusius se hilarantibus, reportatam, Majoriano jam Λ gulio gratulatus, carminiee celebravit Sidonius Apollinaris, vers arti cui
ex recentioribus jungi possunt Schatenius Lib. V. p. a s. c. l. dc H. Vs sus Lib. III. p. I3o. c. Lx Paulus Diaeonus Lib. XIV. p. 433. c. LDe hae Anglorum Saxonumque in Britanniam Α. Q 4 I. migratiorie. eam que insecuta maximae hujus insulae partis ab eis oecupatione, praeter jam supra ad . XIL allegatos auctorea, eonferri possunt, Guillelmus Malme. huriensis Lib. I. de gest. reg. Λnisor. Galli us Monumetensia de orinec gest. reg. Britan. Lib. VI. c. I . Asserius in Annal. ad Λn. 449. Nennius in Hiiu Britan. e. M. Rob. Scheringamus de An or. gent. Orig. e. ILDI . H. Valestis Lib. uL p. I a. e. L dc Schatenius Lib. V. p. 13a. e. l.
CXL Hactenus igitur Valentiniani regimen non nisi continuum cum Germanicis populis bellum; cum praeter Sueuos . Burgundiones, Gothos, Franeos & Saxones, haud exiguam Hispaniae, Galliae & Britanniae portiones vastantes, Vandali quoque paulo ante cum eo inita pace Carthaginem Α. Q 437. expugnarent, de Siciliam invadentes, hanc quoque sibi subjecise sent intam, ni transitu Sebastiani Ducis cim exercitu Romano in Africam rein vocati, μολ- pace, executiou ua conatui in temera maria commin
374쪽
dum dictrre sitissent coacti. ιγ 6st jam praecedentium tempestatis fluctuum
omnium ei ab Hunnis imminebat maximus. Iribuit materiam hujus belli H noria, seror ipsius natu maxima, quae cum ob aulae decus ac castitatem ten retur metu pus inclusa, ultionis ac licentiae peccandi cupida, nec dolore mianus quam libidine accensa , Attilam eorum Regem, tunc cum Bleda fiatre orientis devastationi inhaerentem, per eunuchum sibi fidum clanculum invit vit, ut, superatis Italiae Alpibus, miseram se a potestate statuis liberaret, a ceptaque dotis loco occidentis dimidia parte, quam a patre Constantio relictam sibi debitamque crederet, duxeret in uxorem. Grata haec barbaro regi invitatio, qui prosperis in oriente successibus elatior, & sublato Bleta fratre, structis a se insidiis, opibus quoque & potentia auctior, Scythiae,
Pannoniae Daciaeque terras, prae orbis terrarum imperio, genu suae angustos nimis terminos eue, jam diu reputaverat. Ambabus igitur eam amplectens manibus, ingentes faciebat armorum apparatus, innumera populorum agmina contrahens , & bello quoque necessaria undique conquirens. Stabant siquiadem in hoc bello a partibus ejus subjectae ei gentes Hunni, Ostrogotlii & Gopides, hi Ardarico Regi, illi Valamiro, Theodomi ro&Vindemiro, fratribus& Ducibus, Hunnorum tributariis, parentes nec qui ejusdem conditionis,
Quadi, Marcomanni, Sciri, Eruli, Rugi, Geloni, Neuri, Bastarnae, Turcia lingi, Alani, Bellonoti & Burgundiones Sarmatae, ab hac quoque expeditionCimmunes, quid ξ quod & in itinere, partim spe praedae opulentissimae, partim
odio erga Romanos, partim denique metu adaisi plurimae Gerinanicae gentes ei sese jungerent, & communem facerent causam, quas inter Thurino imprimis &Bructeri cum Francorum parte a scriptoribus numerantur. I Ingens haec ferocissimarum gentium in excidium Occidentis excitatarum multitudo: cum Vero
Attila pro ea, qua pollebat, sagacitate, nihilominus non satis sibi provisianamtelligeret, si Nesigothi, gens belli gnara, cum Romanis arma iungerent, &eo unctis sibi resisterent viribus, ad dolum conversus, omnem impendit Op ram, ut consilii fallacia dissociatos vinceret, quos conjunctos armorum sortia tudine aggredi haud audebat. Missis itaque dupplicibus legatis , altero ad Theodoricum Gothorum regem, altero ad Valentinianum Augustium, huic per suaderi contendit ; non sibi cum eo, quo cum fictam pacem incorrupta fidecusi iret, & cui Galliae Hispaniaeque provincias, dudum amissas, armis rest tuere pararet, sed cum Theodorico, communi utrorumque hoste, esse cere men. Illum vero pari fraudis obtentu admonet, ut quantocyus a Roman rum societate discederet, memorque pristinae injuriae a his sibi illatae, tale quid non meruentes in Gallia aggrederetur, se eodem tempore in Italiam irrupturam. m Solers haec barbari regis amatia, qua cum odiis internis hostes suos collidere studeret, currenti jam in expeditionem non leve quoque addidere calcar litterae Genserici Vandalorum regis & Clodionis regis Francorum filii . natu majoris, sibi transmissae, quibus uterque eum quoque in Galliam invit rei ; hic quidem ut regnum Franciae sibi assereret, a quo per Meroveum erat dejectus; ille vero ut adversus Theodoricum Vesigothum se praemuniret, cuius filiam, Hunnerico filio suo nuptam, ob suspicionem parati ab ea veneni, naribus auribusque amputatis, decore naturali spoliatam , Tolosam remiserat, di ne pater puellae injuriam ulcisceretur, non immerito timebat. . . Cons. de hactenus dictis P. Diaeonus Lib. XIV. Histor. p. 437. & 438. αι Lib. XV. p. 4 3. & P. Aquitanus in Chron. qui Carthaginis expugnati nem ad Theodosii XUII. & Festi. expeditionem Vandalorum in Siciliam. ad Valentiniani V. & Λnatolii. meia vero conelusionem ad Dioscori αEudoxii consulatum, i. e. ad Λ. C. 439. F. α - . reserti
375쪽
p. m. cons. etiam qui hunc in omnibus sequitur Conradum vespergensem
ι intum gentium . quibus innumerabilis Attilae exercitus compositus. meminerunt Sidonius Apollinaris in Panegyrico Avito dicto, carm. VII. v. 3I9. P. Diaconus Lib. XV. p. Φ43. Jornandes c. 38. c. l. & qui hune exscripsit Conradus Urspergensis c. l. quibua insuper AVentinus Lib. II. c. s s. n. 23. Annal. Bajor. Λlemannos addit, rege suo Gibuldo. Jornandes e. XXXVI. c. L Paulus Diaconus pag. - c. L 3c Conradus in. spergensia c. l. P. IO . n) Η us inuitationis Genserici Vandalorum regia & Clodionis regis Francorumtilii natu majoris mentionem faciunt Drnandes c. XXXVI. e. l. ει Priscus Panites, in excerptis, quae hodie de historiis ejus, in quibus Λttilae gesta
omnium optime consignavit, supersunt. .
. CXII. Tot igitur litteris & nunciis, praeter insignem, qua ipse o cidente potiundi flagrabat cupidinem, invitatus Attila, necessariis omnibus ad tam longam prosectionem comparatis, cum exercitu quingentorum, o vel utilis placet, septingentorum p millium, ex Pannonia movit, diu meditatum iter in Galliam suscipiens. Dubium adhuc, an per Quados, Marcomannos, siue ditionis tunc populos, & inde Thuringorum, Cattorum, Bructerorum, Francorumque agris etiam mensu, ad Rhenum tenderit, an per Romanas provincias, Noricum, Vindeliciam & Rhaetiam ad Lacum Brigantinum & Ras raeorum Basileaeque fines iter tenueriti r cum negligentia veterum id nobis scire prohibeat, eorum posteri vero temere hac, illac, qua suspicionum aura unpelleret, conjecturis sint diuag u. Hoc certum, Attilam ad Rhenum per
latum, arboribus ex Hercynia desectis, s & singulis scapharum instar excavatis, hoc flumen eorum ope inter initia t) A. C. 6 i. trajecisse, fingensque primum, se Valentiniani nomine belli Vesigothis inserendi causa in Gallias venisse, non paucas quoque earum urbium, partim dolo & simulatione pacis, partim vi, cepisse & expugnasse. Opta enim Hunnico hoc tumultu Diuod rem Mediomatricum civitas, magnaquz inde Vesta prius praeda, incolis quoque partim in captivitatem abductis, panina ritu victimarum mactatis , ipsa misere incensa tota in favillis suis iust consepulta; ιιγ destructum quoque Scar boniae castrum, non longe inde dissitum & Alemannorum olim clade famosum, x excisa ac direpta Augusta Trevirorum, I Durocortorum memorum di
tuta, Aduam Tungrorum solo aequata, H que territorium foede vastatum, Q ac, ut quidam referunt, celeberrimae Germaniae primae civitates, Argentor eum, Nemetes, Vangiones, inguntiacum&Ante cum saevitiam Hunnorum
manifeste etiam suerunt expertae, a omnisque denique Rhenum inter de Ligerim regio spoliis, rapinis, necibus & incendiis repleta, nulli aetati, honoridi sexui parsum de ubique innumera barbarae feritatis, avaritiae & libidinis ex empla edita, donec in Aurelianos delatus Attila, gradum jam ibi sisteret, de oppugnationi hujus urbis inhaerens, Romanu interim occasionem praeberet re. spirandi, & de remediis, quomodo provincias suas a tam immani hoste libe.
376쪽
qJ Ime putat Crustus in Annal. Sueli. Part. I. Lib. VII. e. 1 . N I83. Rhaetiae. autem Vindeliciae & Norici civitates, quarum integrum p. I 8 s. seq. ex hibet catalogum, ab Λttila ex Gallia domum redeunte demum vastatas& excisas suine arbitratur. Consentiunt ei Valesius Lib. IV. p. Is8. reti Franc. & Sehatenius Lib. V. p. 28s. hiae mestph. ν Mena hae Aventini est Lib. II. e. s3. n. as. Λnnal. Bajor. Longe Uero ab hae &praecedente opinione recedit Vellerus in Annat August. Lib. VII l. p. 33 t. numerosissimas Attilae copias utramque Danubii ripas in itinere suo opplevisse, & secundum eas migrationem in Gallias instituisse , haud incongrue conficiens. De Romanis enim provinciis fidem facit Procopius de aedis. Justia. Lib. IV. cum Attilam, ait , subvertisse propugnacula ab Impp. olim huic fluvio imposita, ct Germaniam magnam partem ejus ex ercitus etiam pervagasse, tellantur copiae ejus auxiliares, Thuringi, Catti Bructeri, Franci Sidonius Apollinaris in panegyr. Λvito Λug. dicto carm. VII. vers. 3as. t Hane enim Attilae irruptionem in Gallias inter initia propemodum Anni staeontigisse, persuadet, quod Gregorius Turonensis Lib. II. e. s. hist. de e eidio Metensis urbis narrat: Hunnos is ina Sancta P ὶba vigilia ad Meteη- scin urbem , reliqua depopulaηdo, pervenisse ; & quod hane Gailiae cladem P. Aquitanus ec Callio rus in Chron. ad consulatum Marciani Λugulti de
Adelphii referant . qui incidit in annum Christi os t. uJ Gregorius Τuronensis e. I. Λimoinus Lib. I. c. 6. de gest. Franc.
κ P. Diaconus in libello de Epist. Metens EccleL p. I 3. apud Freherum T. L
I J Aimoinus e. I. tab Λimoinus & Sigebertus e. l. adde Robertum, monachum eoenobii S. Mariani apud Altissiodorum in Chron.
Tradita haec sunt Sthatenti c. L &qui jam ante eum, ut diximus, catalo gum excisarum ab Attila circa Rhenum urbium composuit, Crusii c. l. nisi quod hic jam memoratis adhuc Basileam , Vindonissam, Coloniam Aggrippinam a & Victoria cum addat: quae , si Coloniam , ex rationibus, a Scbatenio allegatis, excipias, vel ideo verosimilia, quod Sidonius diserta Attilam hostem Rheni Lib. UlI. epit L Ia. appellat. & Itisus quoque in Chron. Attilam Germaniae primae non peperciste tradit. Confirmant dicta ulterius, quae de hac provinciarum Romanarum per Λttilam vallatione in medium producunt Beda in hist. Eccles. Lib. I. c. II. 8c sigebertus c. l. hoc enim teste, per totas Gallias per O, Hunnos, tanta esse ait iadi Gιio. ut nullam omnino civitatem, castellum, vel oppidum siliqua a furore eorum p tuerit tutari maritis. Ac illo reserante: adeo intolerabilis reipublica tem se hostis, Attila, ut totam poene Europam, excisis invasisque civitatibus atque e puris corroderet. Inde iam dictis Chimetius quoque de Vesontio Part. Le. S. p. aos. ex Roberti chronico Vesontium annumerat, qui ει ipse Lin. gonum & Tulli oppidorum ab Attila eversorum meminit. Et Wurten hergensem denique agrum ab ejus exercitu. itet in itinere in Galliam, verin reditu in Pannoniam , conculcatum fuisse, haud incongrue conjicit sape laudatus Crusus p. I 83. c. l. quod & de dulcissima patria scriptores domesticos unanimi ore tradere, testatur historiae ejus scriptor gravis limus. nunquam laudibus satis evehendus Vel serus Lib. VIIL p. 332. e. LI. CXIII. Missi is hoc fine issetius, columen tunc imperii eum exercitu I ico in Galliam ; qui ibi adveniens, junctis sibi Vesigothorunt, The dorico rege, auxiliis, b Aurelianos primum ab obsidione liberavit, inde adicitis sibi insuper Francis, Sarmatis, Arinoriacis, Litianis, Burgundionibus, Saxonibus, Ripuariis 4e Brionibus, aliisque Galliae & Germaniae nationibus itii Hotamen L. B b a com- Duiligis by Cooste
377쪽
commilitium, ad comminem hostem depellendum , aversum iam ab his urbis obsidione Attilam tandem quoque in campis Catalaunicis ingenti proelio
superavit. Atrox hoc, immane, multiplex & pertinacissimum, cui simile nunquam memorat antiquitas, proelium, ejusque initium Gepides inter &Francos fa m , qui noctu ante congressionem publicam sibi invicem occuserentes , adeo pertinaciter pugnarunt, ut XC. Gepidarum & Francorum militi, mutuis vulneribus conciderint, his pro Romanorum, illis pro Hunnorum parte certantibus. e Secuta hunc conflictum altera die ipsa diaetoria pugna. Licet enim haruspices, exta victimarum intuentes, infausta quaevis Attilae pra Scerent , decertare tamen , quam longius recedere maluit, quod simul hoe adderent solatii, summum hostium ductorem de adversi parte in hoc proelio casurum, Mictaque victoria sita morte foedaturum; quod cum de Aetii nece
interpretaretur, quam etiam sua cum pernicie duceret expetendam, circa nonam diei horam copias suas trepidus in proelium eduxit, sperans, si non secus cederet, noctem inuninentem laboranti sibi subventuram. D Regebat dextrum ejus exercitus corrui Ardaricus, rex Gepidatum, & laevo quoque Walamere tho praesecto , ipse mediam cum Hunnis suis tenebat aciem. Costra ex parte Romanorum Theodoricus Rex Gothoriam dextro cornu praeerat, & Al nis, cum Sangibano eoriun rege, ut suspectis, ne fugere possent, in medio agmine constitutis, Aetius laevum sibi ducendum sumserat. Erat inter utramque aciem spatiosus collis, quem qui possideret, opportunitate loci vietor fruturus videbatur: Hunc dum a dextra parte Humus, a sinistra vero Gothus cum Romano milite superare contenderet, & alter inerum praevenire iuideret, resa tumultuaria pugna in apertum legitimumque bellum exarsit, Thorismundo, Theodorici regis filio, cacumen montis tandem occupante & praesidio valido firmato, Hunnos eo dejiciente. Tunc Attila exercitum tuum hac jactura non parum perturbatum videns, habita ad eum Ormone, animos militum confise mare studet, datoque signo, proelium denuo restaurare jubet. Atrox fieconcursus, Hunnis de gloria , Romanis de libertate, multis datis de acceptis invicem vulneribus, pugnantibus ἱ cadit inter primos Theodoricus Rex Vem gomorum, ordines ruorum obequitans & ad sortitudinis specimina edenda cohortans; tanta etiam de reliqua plebe ab utraque parte edita strages, ut integri cadaverum aggeres in meam acierum exporrecti starent, rivulusque, proelii campum secans, cruore humano auctus, in modum rapidissimi torrentis inumdaret, quo sitis vehementiam non pauci postea sedarunt. Caesa enim utrimquefitisse reteruntur centum Ogoginta millia hominum, g γ & nisi nox intempesta cruentum hoc diremisset praelium, exitio sinet atque internecione copiarum utrinque certatum. Tunc vero Attila a Visigothis. ab Alanis sese separanshus, magno impetu aggressus & pene trucidariis, desperans devictoria, receptui cani jussit, copiasque suas reliquas, in castra reducens, illico intra ea, Germanorum more, messis & plausis sese communivit; quae cum Thori mundus, qui cum Aetio collem anticipans hostes de stiperiori loco detur, verat, sua ratus, coma nocte, accessisset, a sagittariis, intra septa castrorum collocatis, crebris ictibus arcit , & fortiter dimicans a quodam in capite vuLneratus equoque dejectus, in manus hostium pene vivus venisset, ni suorum adhuc providentia ab hoc eum periculo liberasset. Similiter Aetius noctis comitisione divisus, cum inter hostra medios vagaretur, trepidus, ne quid adversi accidisset Gothis, inquirens, tandemque ad socia castra perveniens, scutat nim custodiis undique dispositis, reliquum noctis sub armis transegit. ι - - stera die, luce illucescente, cum cadaveribus plenos campos adspicerent A tius & Thorismundus reliquique eorum tacti, de Hunnos non audere e castris suis munitis erumpere, tunc demum vicisse se inita erunt, justisque ΤM dom
378쪽
dorico in conspei hi hostium persolutis, filioque ejus Torismundo in locum
ejus a suis surrogato, quid agerent cum superato Attila, armorum sonitu, tubarumque cantu fiduciam & eruptionis faciendae consilium simulante, deliber, runt. Placuit Vesigothis Francisque castris inclusum arcta obsidione fatigare, omnique commeatu intercepto, orta inde fune, ad deditionem cogere i Et certe, dubio procul Attilae sanguine manibus genitoris sui parentastes Tori mundus: serunt enim, eum, desperatis omnibus, jam pyram ex equinis sellis construi jussisse, cui se hostibus castra expugnantibus iniiceret, flammis prius absumendus, quam in hostium potestatem ludibriumque veniret. a Ast longe
in alia abiit Aetius : veritus enim, ne Hunnis funditus interemtis, remotoque
bellicosissimi hostis metu, Franci ac Vesigothi aeque ac illi imperio perniciosi
forent, vel ut alii volunt, pristinorum ab Hunnis, cum ad eos sese recepillet, beneficiorum acceptorum memor, eos funditus delere nolens, quo , si res posceret, penes eos semper tibi refugium esset, de in imperium receptis Romanos quoque oppugnare posset, Torismundo persuasit, ut ad proprias sedes remearet, regiamque quod pater reliquerat , arriperet, ne germani ejus, domi relicti, opibus paternis sumtis, illud prius invaderent & praeoccuparent; idem etiam cum Meroueo, rege Francorum, simili agens dolo effecit, ut
consestim ad suos rediret. I) Ipse vero, lectis & distributis inter milites suos spoliis, Arelatum rediit, & hoc suo discessu Attilae simul occasionem dedit, secure sese ad Rhenum recipiendi, de ab hoc flumine ulterius quoque in Scythiam remigrandi, te unde reparatis viribus mox ipsi Italiae hostilia sua arma
b Sidonius Apollinatis in Panegyrico Λvito foeero dicto vere ris. Hujus
enim interpositione Gothos ubi adjunxerat Aetiuiae De hae liberatione Aurelianensis urbis ab obsidione Hunniea imprimis viadendi saepe laudatus sidonius Apollinaria Lib. VIII. epist. I . qui eo te pore vivens has Galliae talamitates sensit. & peeuliari insuper libro hane obsidionem fic reli a gesta Attilae eonscribere in animo habuit. sed ma gnitudine operia victus, tandem conticuit. Gregorius Turonensis Lib. u. e. . Aimoinus & Sigebertua c. l. ἐ) Ita Aetli eopias auxiliares in hae expeditione eontra Hunnos reeenset Io nandes eo c. L εο qui eum, ut jam saepius monitum. communiter seriquitur. Conradus Urs, mensis e. l.
e Hujus Gepidarum dc Francorum cladis meminit praeter alios Iomandes
D Superstructa rite quoque auctoritati Iomandis e. n. e. L & Conradi inisspergensis MLe Disserunt auctores in numero eaesorum: Iomandes enim e. r. CLXII. tam tum eorum habet millia, cum contra Sigebertus c. l. eum ad CLM P. Diaeonus vero Lib. XV. p. 4 s. ad CLXri. millia extendant: quibus tamen plus fides habenda idatio in Chron. & Isidoro de oris. & gestiGOth. aer. 4s . qui C. plane interfectorum eonnumerant; nisi quis diiseere velit , eos Gepides simul ει Francos, qui praecedente nocte antae initium praelii mutuis vulneribus conciderunt. sis hoc numero quoque comprehendisse. h Quae hactenus de eruentissimo hoc inter Hunnos Romanosque eorumque eonfiaederatos habito proelio dicta, desiimia lanx ex Jomandis e. 38. 39. Be o. e l. Conrado Urspergensi ec sigeberto e. L P. Aquitano. in Chron.
Mareiano Aug. dc Flavio Melfio Coss. Isidoro c. L α Pau lo Diaeon.
379쪽
Lib. XV. p. 4 s. quibara ex recentioribu imprimis iungi potest H Valiasius Lib. IV. rer. Franc. p. Has &c. S in notitia Galliarum . artita Catalauni, ubi in Camma hujus proelii inquirit, eosque olim in provi , cia Belgicae secundae sitos . hodie non Ionge ab urbe , quae communiter . Chalons dicitur, & Campaniae provinciae civitas est, remotos esse fusius ostendit. ν
Hactenus Jornandes c. XL. XLL e. L Conradus Urspergensia c. l. Iornandes c. l. Gregorius Τuronensis Lib. II. e. r. c. l. & Conradus Ursper
ι Gregorius Turonensis c. Lm Jornandes ct Conradus Urspergensis e. LII. Cuv. Vix igitur ver, anni pars melior, A. C. 32. redierat, cumisma copiis suis de integro majorem in modum auctis , accepta Catalaunicaciade, ceu fera bestia, iaculis venatoris vulnerata, longe iurentior, traject Danubio & Alpibus Juliis superatis, in Italiam, omnium imperii provinciarum opibus florentissimam irrumperet, & extrema quaevis minaretur. Priamum impetum Aquileia, Venetum metropolis experta, quam captam, direp-ram, atque incensem solo aequavit, ita ut vix ejus vestigia reliquerit. Inde victor fulminis instar reliqua quoque perrumpens, Veronam, Mantuam, Bri viam, Cremonam, Bergamum, xTicinum & Mediolanum, aliasque Italiae urbes, foeda strage attrivit, Aetio interim nunc a tergo, nunc a latere ejus hinrente, nunquam vero summam rei praelio experiri auso. Postremo Attila ad. Mincium amnem castra fisit metatus ;i ubi dum cum suis deliberabat, Romaene infesta inferat signa, hi eum ab hoc proposito sunt dehortati, Alarici Ue-sigothorum regis exemplum allegantes, quem ideo tam protinus rebus hum nis tacessisse judicabant, quod aeternam urbem ceperit. Igitur dum hic a superstitione retentus anceps diu animum in utramque partem de Romana eπω, ditione versaret; id ipsum metuens Valentinianus Imp. cui ad prohibendum deerant vites, communi Senatus populique Romani consilio Leonem, Episcopum Romanum, cum Avieno consulari & Trigetio presectorio , legatos ad eum misit , qui pacem & foedus a rege Potentissimo precibus & muneri simpetrarent. Non ingratus hic legatorum adventus Attilae . maxime quod praeter litteras imperatoris etiana munera & pecuniam, quibus unice vinci poterat , ad ipsum deserebant. Itaque his magis quam precibus & auctoritates etateque pontificis animo ejus feroci lenito, supplicibus pacem concessit, suosque ab omni caede & devastatione abstinere jubens, tandem per eandem, qua venerat viam, in Daciam Transdanubianam recessit; n ubi cum nuptias cum excellentis formae vimine Idico cognomine celebraret, vino somnoque gravatus, animam paulo post evomuit, sanguine, qui e naribus ei largiter efluebat, dum supiniis secedat, in Buces delapso eumque suffocante. O Hic miser vitae potentissimi hujus regis, qui se ipsium gagellum Dei appellabat, exstus, quem ei turpis temulentia acceleravit, quemque ingentes brevi post be lici motus & ipsa denique variarum gentium in Hunnico imperio deiectio su secuta. Cum enim filii ejus, quos incredibili numero reliquerat, invicem de haereditate acerrime nimis contenderent, & subjectas sibi gentes cum bellic sissimis regibus, ad instar familiae, in .rtem mittere & dividere conarentur; Ηoc aegre ferens Ardurcus, Rex Gepidarum, tot validissimas gentes vilissimoriam mancipiorum conditione tractari, & ex usu suo civile Hunnorum bellum
fore ratus, primus omnium cum Gepidis suis contra eos surrexit, mox vero
. iunctis sibi Ostrogothis, Marcomannis, Quadisi Alanis, Exulis, Rugiis, Sci-
380쪽
fis atque aliis gentibus, quae eodem premebantur servitutis iugo, hos quoque
in pristinum libertatis statum restituere tentavit. Atrox inde inter utramque partem bellum, & variis iisque gravissimis hinc inde datis & acceptis cladibus notabile, quod non nisi cruentissima in campis Sicambriae ad Danubium habita pugna decretoria & totali vastissimi imperii Hunnici interitu tandem fuit diremtum. Victis enim in hoc praclio Hunnis, & XXX. fere eorum millibus cum Ellace, filio Attilae natu majore, gladio Ardarici & sociorum interemtis, reliqui, qui ab hac clade superilites eram, se tot hostium coadunatis viribus imposterum resistere impares videntes , relictis sedibus Istrianis , celeri fiaga ad littora maris Pontici sese receperunt, ibique pristinas os minorum sedes occupantes, his interim & supra laudatis populis hoc suo discessu commodam occasionem dedςre, quae felicissimis Ardarici auspiciis ceperant, ad optatum tandem perducendi finem , & penitus excusso impo no jugo Hunnico , in pristinae lese libertatis splendorem vindicandi, I quam maiores eorum adeo
sustinarunt, & pro ea asserenda non quidvis non semper fuere ausi. ab Ita hane Attilae in Italiam susceptam expeditionem describuni Jomandes c.
qa. P. Aquitanus in Chron. Herculano & Sporatio Coss. Proeopius Lib. Lhist. Vandal. ab init. p. m. Is . P. Diaconus Lib. XV. p. 4 s. Gregorius Τuronensis Lib. II. c. 7. Sigebertus Gemblacensis ad An. 4s & Conra dus Vespergensis p. I . e. l. Omnea vero dicere puduit, Romanos pacem ab Hunnis pacto stipendii pensionis emisse, uni eum si exeipias Iornandem; apud hunc enim c. 49. equites Huni in exequiis Attilae cantu funereo ejus laudes ita celebrant: praecipuus Hunnoram rex Attila . Patre genitas Mundavem, issmaram gentium Dominus. qui inaudua ante se potentia solas Sothica N Gemmanitar ωna possedit, nec non utraque Romana urbis imperia captis civitati basterruit. O ne praeda reliqua subderent . placatus precibus, avnuum vectigal acce pit. Adde ex recentioribus Η. Valesium Lib. IV. p. Iss. c. l. o Iomandes e. 49. Conradus inspergensis e. L & qui annum emortualem indicat. P. Λquitanum in Chron. Opilione Cos. qui A. Q est 4s3. Quae Jornandes c. XLIII. e. l. de altera Attilae in Galliam adversus ΛIanos i iisceptam expeditionem refert, consulto omisimus. ex rationibus a Valesio allegati a Lib. IV. p. 27I. e. l. p De hae inter filios Attilae de sueeessione in regna orta contentione s eamisque insecuta variarum gentium , & imprimis Marcomannorum Quad rumque defectione , Hunnorumque ad littora maris Ponti ei fuga, inter alios vistendi Jornandes c. so. P. Aquitanus c. L Isidorus ad aer. 4s7. de orig.& gest. Goth. Sigebertus Gemblacensis ad An. 4ss. dc Conradus inspergen sis e. I. adde Caroli Stephani dict. Hist. Geogr. voee Steambria , ubi SD cambriam, circa quam dictum proelium decretorium eommissum . Buda vetus ex Latrio interpretatur , ita appellatam a legione Sicambrorum . quae hie praesidio collocata, hanc urbem aedifieavit, & 1 suo nomine Sicam. hriam vocavit . ut apparet ex lapide antiqua . tempore Matthiae regis iaBuda veteri effosso , cum fundamenta aedium Beatricis reginae jacerentur.
g. CXV. Mortuo sic Attila, terrore orbis Romani, ejusque vastissimmo regno in varias, ut dirimus , partes distracto, qui solus rem Romanam hactenus adversus eum aliasque barbaras gentes, utcunque sustentaverat A tius, occidentalis imperii salus, & singularis spes populi Romani, nec diu quoque superstes vixit, sed eodem dolo, quo in Bonifacium Cotatem peccaverat , punitus, debita naturae cruenta morte A. C. 1 . exselvit. Causa hujus caedis, praeter falsam Heraclii Spadonis delationem, ingens vindictae cupiditas Maximi, Senatoris primi ordinis, & indomita ipsius ValentIniani imperatoris libido. Cum enim hic amore illius conjugis excellentis Ermae se minae turpiter exardesceret, & lasses dolo in palatium suum invitatam vist presset,