장음표시 사용
431쪽
tra lat o extan nunc merueritis edi sunt, ingenio tuo relinquo crastin m ne risui potius quam utilitatis ἐκ se rideam r.
SECUNDUM PROBLEMACui uti et fletas a veiplaneta declinationem
generaliur comstutar . EX praecedenti didicimus. quo pacto c-i-ivis itellae latitudinem 2. graduum non egredientis decimatio investigatur: cuin autem plurimae stellae fixae multδ latius evagentur, quarum instaxus tum propter corporum ' magnitudinem, tum Propter earum ad alta, si re fixas sive erraticas colligitia in vel coin mixtionem sum- opere anim duertendus estis quidem stellae fixae Ptolemaei testimon o ) dant dona grandia, quamvis iaepenuinero infaustὲ finiant, decrevi inas generalem declinatio anum computationem tradere, quo cautius atque abundius genituras judicatur accidentia satura praevidere possint. Intrabis igitur tabuiam declinationis generalem eum long rudine stellae, aecipiendo videlicet gradum longitudinis in latere tabulae siristro, si nomen signi ia . on: tabulae repertum t aerit, in latere autein dextro. si in calce tabatae nomen tagat offenderis, ac numerum ex directo eius gradus occucrentem qui inscribitura eus J seorsum notabss cum denominatione sua, septentrionali videlicet, si signum
a: δ. Est autem equatorem longitudinis stellae fuerit septentrionale, meridi na autem si meridiararcus huiusmodi portio circuli latitudinis,per stellam incedentis, nide iter solare comprehensus Notabis etiam numerum ni ullis licanaum gradui stel- lx obiectam. Deinde latitudinem stellae junges arcui sera ato, si eandem cum ipso arcu den minationem lar baerit, et itque aggregatum eiusdem denominationis cum ambobus: ut alterum ex altero de me, latitudinem scilicet ex arcu memorato, ut arcum ipsum ex latitudine, si diversarum fuerint denominationum, residuum autem eam serii tur denominationem, quam habebat id a quo facta est subtractio. Tale itaq; oggregatum vel residuum si quod fuerit, erit arcus circuli latitudinis stellae, inter Aequatorem& verum locum stellae contentus. Nam si nullum esset huiusmodi residuum, quod accidit. dum latitudo stellae, te arcus circuli latitudinis inter Aed latorem 3c ellipticam aequales quidem, sed diversarum existut denominati n um,nullam prorsus ab Aequatore declinationem stella ipsa pateretur Per sinum igitur rectum arcus jam nunc memorati, inultiplica bs numers mul V qtiplicanduin superius servatum, eprc ducto quinque primas fguras versus de ora in reiicies,unitate relictis adiuncta,si reiectae figurae plus 1 coco. denotaverint. Hoc V '' euim pacto sinum rectum declinationis stellae cognosces. cuius arcum tabula sinus G η 'in exemplo Liscitabit. qui quidem arcos erit declinario stellae quaesta, eandem 3 sortietur denominationem. quam habebat supra dictum aggregatum vel residaum. Quod autem paulo remissius praecepisse videamur, si quando iuxta gradus loci lae murata quaepiatu iacuerint, prohibentia introitum tabulu adiutegrcs fra
432쪽
st autem inrquales extiterim, differentia earum ad deri r angulo et mmcni, Kmaior pars propo. tionalis addenda em o ut iram cetur ex eo, s major minuenda scis erat. Ze quod coli getur hoc pacto vel relinquetur. de chi ationern planetae comi ut bit : septentrionalem quidem, ut prius, si supra scalam rubiam ficterit angulus com munis. meridanain aurem, si infra. . Contingit autem nonnunquam scalam rubram io tercipere angulum coinn unem 3e numerum irr mediare sequentem, tunc ita a. angulus communis jui sed usti numero immedia e sequemi.se cum aggregaro agendum est pro parte proportionali elicienda,ut jam pride in cum differentia anguli communis numeri l. sequent is seram si postremo non posset fieri subtractio ab angulo communi, far eco trafubtrahendi, idelicet angulum communem ab ipsa parte proportionali, Se relinquetur declinatio qua sita, alterius tamen de nominationis, quam erat angulus
Et si planeta nullam habuerit Iarit dinem,ῖntra bimus praes tam tabulam eum vero loco planetae, ec ex directo eius in columnula media, supra quam nullus scrib, tur numerus latitudinis, habebimus deelinationem quaesitam. Similiter agemus planeta latitudinem habente in minutis duntaYat hoc uno tamen adjecto, quo i declinatio in angetio comm 'ni oceurr s cory ratur ad numerum ei collatera leni : sinistram quidem, si latitudo ieptent iociali, fuerit , dextrum autem si meridiana et Ic da disserentia numerorum accipiatur pars proportionalis, quemadmodum saperius monitum e st.
Q amvis autem de planetis soldin hucusque sermost habitus, potest tamen
hete tabula stellis etiam fixis accomm lari, illis videlicet, quae latitudinem 2. v duum ab i inere Gari haud riaqua in e rediuntur. In re 'o si 'ufrsi an acri ier. H est planetari patura lis tr. minuta s. Ti ginI cunilaritu me 'en riuruli ad am O mi torum et . Ime Ioaturus igitur decliana iovem eius ab Aequa ere rideo 'ratas i et Vruuis in latere nigro tabulae, I. aut m gradinia ita n in prante ditis ni tabulae. sub quibuου endo usi a in lim Ir. graduum Virginis, ubi ceu /n Ic m: tronis graduum 9 minuturam ii. cuius quidem anguli cotymπ- .
433쪽
Prosectionumque PROBLEMATAE PRIMUM PROBLEMA.
Declinaudinem planeis, habentis cognitum lo
cum in Maeraco, invenire breviser. Vaere sgnum 3: gradum loci planetae in latere dextro tabulae declinatim .
num, si fuerit in medietate Zodiaci ascendente, vel in sinistro, si in me. dietate descendente extitetit: latitudinem autem si quam habet, in latere superiori transverso. 3e in angulo communi offendes declinatiorem Planetae quaesitam , septentrionalem q idem , si supra scalim rubram, meridianam 'μ vcnia autem, si infra eam reperta fuerit. Quod si longitudo planetae, vel latitudo eius, aut utraque. non fuerit expressi Duleu εσin lateribus tabulae, agendum est duplici introiiu, ut assolet, hoc pactoc mintitu Intrabis primo cum longitudine & latitudine proximὸ minor: bus, & angu- acunias.lum communem extra notabis: eum deniqι angulum communem conseras ad numerum immediate sequentem. in seriorem videlicet, si longitudo planetae in lateres nistro tabulae accepta fuerit, aut superiorem si in latero dextror re de differentia horum numerorum accipies partem proportionalem,secundum proportionem minutorum.iuxta gradus integros longitudinis existentium ad so minuta addendam quidem angulo eommuni, si numerus sequens ipso angulo communi major fuerit, minuendam autem, si minor, quam partem proportionalem servabis seorsum. eum nota additionis vel minutionis, uti res ipsι postulat, Deinde parisormiter eo' seres angulum communem memoratum ad num rum ei collateralem, versus sinistram quidem, si lati: udo septentrionalis fueri , ve sus dextram autem. si meridiana, e de differentia anguli communis numeriq; eol- lateralis accipies partem proportionalem, secundum proportionem minutorum l. otitudinis ad co addendam item ut prius, si numerus collateralis angulo communi
major fuerit. minuendam vero, si minor.
Has itaque duas paries proportionales eo unges, si vel ambae suerint addendae, et sedium
vel ambae minuenda, eongeriemque earum angulo communi adijcies, s addendae t artibiis fuerint, aut ab eo demes si minuendae extiterim, collectus enim numerus aut ret . protoni ο-ctus derlinationem q-suam manifestabit. 1ial bui sit Si verδ altera qaidem memoratam in partium proportionalium addenda suerit, ain am. altera autem minuenda. fuerintq; ipse aequales angulus communis in. actus pro doctin tione planetae habebitur.
434쪽
-m regione aeuodecim cab domicilia consituere, ac in eissens distri ιuercali plurima'u iucundisiim per hasce tabulas addisicere licebit. ι isag ρrimitias ereum mcorum fisci re digneris. quas ubi pro acu.mine ingen, tui I baveris, in sublicum 'Mire iubeto. Valenaeis. m decuriri m
435쪽
quam a ιae e , n s locus sequins ιυ catur a semiciri ulum .in quo statueb .iur Actia ante taens, quoa Cr mo exposior eius coo mat. Verum aMo movi eims cum exemplis . computatione inrecto/ιa, qua me. morai Parmensis, ac fleue omnes ali, Mimn ur. non discrepant. Emin igitur lae tam pruini3,quam erudito imo viro sentiemin y S unquidian
436쪽
PATRI ET DOMINO, D N. io HANNI A Rc HI- episcopo Strigoniensi, Legato&c. lo ANNes GERMANV a
Regiomante st humiliter commendat.
Mostu adeo , Mi disco lasses fateantur. 'Muuns in habuis ρ ceptorum ad te ac of ra AEam- σ1, quam to naeus in lacris exsus literis . neminem ignorare arbitror. Auia referam tae iure pontificio ' Cui- noinria quidem ornamento tibi eis, us- autem agnitati tuae pernecessarius, quive qui suffra m nes Praelatos regnι Hungaria primatam tenes. Vns
437쪽
iam in parte conati ii s commodis discentium dee LCums Ascensionum tabula, ut a Regiomontano confecta sunt,m os. gradum i . ματος γου, . aesinanir existimavLmm,rem gratam nos facturastis,qui ad loca ctiam terra
in Septentrionem magis remota, ut sunt tractus quidam Limonia,Suecta, Nomestiae,s insula polo arctico vicina, partium diaci , αφ S qua ex his colligumr ς-όμμαεὶ investigare or ad ustum transferre volu
rint. Itas ex Mathematici clari si Laasus Relaholdi canonibus cui Vocantur Directionum, huc transtulimus tabuses ascensioπum obliquarum a si gradu elevationispoli, Us adfinem quatarantis: ut oe inBorealibusiilis regionibus,in quibus singulari Dei beneficio cum a censa luce Evangelii, honestarum artium ac disciplinirumstudia efflarescere ceperunt,ut bis possent, qui vellini. Operam dabit studiosa inventuου, utcum careris philosophia partibus hanc etiam coniungat,qua s a cognosce dum en iucundissima, oe plurimarum utilitatum βω-ctum pribet visa bomisum a.
438쪽
tu confusiones: si nemo sciret temporum H crimina, s
annorum steriem, ais per aetates mundi continuationem
quare siprater hunc fisum abuti alium non prasim rent: is profecto fatis esset ad harum dignitatem constr- mandam ala ligustranda. siuod vero δἰ nominant vereres, id institui sperfici sine canonum barum adminiculo nequaquampolect Hinc enim ad quodlibet temporis momenture coeli exiremi. π signorum ac Agarum in hocsitus, numerorum bene scio elicituri hinc
των - modus petitur: s alia coLiguntur, quae ad definienda ria, a ramis γων matbematicorum Iem
torastunt neecessaria. se quo doctrinegenere etsi multa a Chaldaeis admixta sunt,non absurda solum, ta a Ps' sis rationibus aliena, sed profana etiam alii ia ς tameratio universa liga doctrina reiici non debet, cum para sit vera ac erudita Physica, qua suum ocum in Philosephia
hoc est,si ea prasignificet qua sciri e causerum naturaliis seri γ'ssunt,s quorum prasensio cum utilitate quadam
in vita hrminis ent coniuncta. siuamobrem quoniam in mathematumstudio versantibus,horum Cavonum UM ad multa invenienda s constituendassumme ect necessurius laudaudum in conscium viri prudentis et integer
rimi S AMUEars SEL Is cui t, qui fluis Impensis Agas denta excudi, oe in publicum dari voluicne hac uis
439쪽
Esiderata sunt hactenus a studiosis discipli
narum Maloemati arum tabulae prae famussimi artificis Io a A N , I S Regio montmque primum carit motum aut χ εο ν
numeras accurate desinitum re inclusum continent, σ/d universam sitirum scientiam consequendam plurismum hisbent momenti. Cum enim doctrina de astris stari una in corporum coelestium motibus in gaudis occupata sit, altera de vi oesica tiate horum quaedam utititer colligat neutra Uu Ga Iniculo harum tabularum potessarere. Ac ut de precipuo diurna soluw con risionis nunc dicam pia dierum noctiums cum in eadem, sum in diversis regionibκ an mali huius ad numeros s mensuram cenam accommodatio, aliunde quam ex Ucensionum tabulis non sumitur. Luam aulem
necessaraum sit, non um in sepironomia, sed etiam
in omni Vita, ex strate perceptam cs c uitam halere ierum rationem magniIudinem id ita manifestum est ut demo iratio'e n hil opus sit. ignorato enim Iempore , qui sunt dies ac hora: me iura. quoque norum blacia ignorari est nece se, qua de borum ae Ze- um luce viatione legis maexstanti complentur m . . que D deesI verbis exprimere, quales Ienebra futura e I ui in historiis sacruti Ethnicu, quales in communi vi
440쪽
On serri casu pulchesrima corpora mundi
Verum mente regi consilioq; Dei: ieitatur Phoebus ut certis legibus annum Conficit,& notis itq; reditq; Viis. Et gratis vicibus lucem noctemque reducit: Et tempestive nata calore fovet. Temperat & radios, quos excipit humida Luna, Distinguens annum mens ibus ipsa suis. Denique cuncta suis labuntur sidera metis, Naturam propriis ossiciisque juvant. Haec cum suspiciens oculis ac mente notabis, Autorem agnoscas & venet re Deum, Hic nobis haustam proprio de pectore mentem inseruit, justi notitiamque dedit. Ergo etiam scelerum poenas hic exigit ultor,