장음표시 사용
591쪽
. D ultimum taculi, & Historiae nostrae annum Deo duce perveni- mus, nunc nobis danda est opera ne forte idem nobis contingat. quod inertibus poetis, ut in extremo suscepti opetis adhu dcficiamus. Et quidem hoc vertente anno tot inventa , & Draeclara ingenii cogitata , tot eruditae dissertationes non curio, modo , sed ad vite humanae usum perutiles prodierunt. ut dissicilis sit in tanta rerum varietate delectus, di nobis maxime, quos proposita brevitas non sinit paulo liberius evagari , ae subinde cavendum ne liber in majorem quam par sit, molem excurrat. Quod utique oraestabimus si ad commentarios ipsos Galliee exaratos & ad Historiam itidem Gallico sermone pereleganter , Ze dilucide conscriptam plerumque lectorem mittamus , ut ex ipsis hauriat fontibus quae paucis contrahere coacti sumus.
NE a consueto recedamus ordine, primum de iis quae sunt meret contemplationis , S Physices proprie dictae , dicendum nobis est , tuus ad Chymicas operationes, ad Anatomicas Obs rvationes & ad Bolanicam progrediemur.
De ira quae ad natura Historiam ct Physiologiam spectant.
I. T Ta natura eonnexae sunt res omnes & consertae . ut ex se mutuo lucem I accipiant ; idque imprimis experimur in iis, quibus hic mundus sublu natis coiistat partibus, de in communibus corporum assectionibus. Quantum ex. gr. Barometri, & TheImometri usus Physicae contemplatiom lucis
592쪽
A NN. attulerit, quan eum accuratae acus magneticae Observationes eandem ornave-a7Oo. rint scientiam , ut alia omittam plurima. nemini ignotum puto. I I. illud adeo Academiae visum est non indignum sollicitudine sita, id que jam a moltis annis D de la Hire in se recepit, ut Barometri, & Theris mometri variationes indesinenter observaret, quantum singulis annis aquae pluviae decideret in terram , quantum acus magnetica in his locis variaret. Nam ex constitutione aeris, & ejus pondere inter se collatis, ex illius tem Ierie humida aut si ea, ex variis caloris aut frigoris gradibus quid annum erilem aut fertilem , salubrem aut insalubrem effecerit, ut quidam morbiendemici prae aliis orti fuerint, non sine probabili aliqua ratione conjici poterit , idque mixime . si per multos consequentes annos observationes continuentur ; atque hine forsan quaestio illa inter Pi ysicas percelebris de fon tium origine, utrum pluvia aut nivium liquatio eorum perennitatem emiaciat, certius diiudicari poterit. Sic acus magnetica cum recta ad polum non dirigatur, sed hinc inde Occidentem versus , aut Orientem deflectat , id foret ex usu publico , ut ejusmodi variationes diversis in locis diligenter ob servarentur, quod forte magneticum , imo & nostri hujus vorticis syllema non parum illustraret: sed aὸ institutum nostrum veniamus o III. Cum D. Abbas GalloYs examen eorum quae in Gallia occurrunc singularia continuaret , de quodam insigni Delphinatos monte, quem inac- cellum vocitant, dilleruit. Itiversus est illius situs, & quasi apici suo innixus videtur: nam basis eius ambitus est mille duntaxat palluum , eum sum. mum mulco latius pateat, ac circuitus illius sit χoco passitum ; unde is videtur omnino inaccessiis. Cum tamen Carolus VIII. in Italiam pergeret anno i yx, quosdam misi viros satis industrios & audaces, qui ad montis summum usque conscenderent; ibi Rupriuapras tantummodo offenderunt, neque id explicatu facile cst, quo illa: nrodo eo potuerint ascendere ; nullae ibi vice sunt albores, sed pratum late patens ; unius pene milliaris se ita ascensu peragralle existimabant. In planitie ipsa collis acutus assiargit, unde acus nomen monti est inditum-I V. Aliud quoque non minus singulare in Delphinatu a D. Galloys reIatum fuit de spelunca quae est prope Gratianopoli in , vulgo la gro te dams e- Dame de la Bauma. Aditus ejus est mirae altitudinis . lacus est sub monte, cuius latitudo in leucam patet. Franciscus primus cum in Delphi natu verseretur , quosdam misit qui duas pene leucas in cymbula vecti perugrarunt: sed magno territi strepitu ulterius progredi non ausi redierunt accensis facibus, quas asseribus impositas accenderunt, quς que eodem in loco oculis eorum sunt subductae , adeo ut verisimile sit extare quemdam in aqua vorticem. Parochus quidam hujus viciniae post multos annos eo te contulit, qui itinerarium longe a priori diversum mandavit litteris; seu aliammierit viam , seu minus esset meticulosus , praecipites aquas vidit, quaeda in ostendit loca sicciora , in aliis fornix adeo erat humilis ut pronus in cymba
V. Quae in conventu publico e scripto lecta fuit a D. Dodari de vocissor tione distertatio, si proprie loqui volumus, ad Physicam omnino pertinet , tametsi ea quoque Anatomica censeri potest. Placuit illi &merito
593쪽
merito hujus disputationis principia paulo altius repetere, di perpauca de loni P0stinatura, ae de illius propagatione praefari. Illud primo loco statuit, ad soni productionem necessariam esse eeIerrimam aeris commotionem . quandoquidem intra minutum secundum ad ito hexapedas usque diffunditur, adeo ut intra imius horae spatium 1 3 leucas sonus percurreret , si causae nullae exteriores illius propagationi obstarent. Hunc morum aeri non aliunde quam a vibrationibus concitatis particularum sonori corporis proficisci rationes Physeae omnino persuadent. Quae quidem aeris particulae vi quadam elastica donantur e quaecumque sit exterior mula, unde illa prodit impressio, vibrationum diversitas sonum sic temperat & m
dificat ut tonorum efficiat varietatem, adeo ut crebriores vibrationes eodem tempore prodeuntes tonum efficiant acutiorem.
V I. Id quoque satis notum est instrumenti musici fides quae semper
quabiliter sent tensae , aequis temporibus plures essicere vibrationes , quo sunt breviores: & vicissim ubi eadem semper manet longitudo , quo maj est tensio, eo crebriores sunt vibrationes. Sic duo funes aequὸ tensi, quorum unus alterius sit duplus , tonum efficient, qui diapason, seu octava vocitatur ; si unus sit ad alterum , ut 1 ad 3, ita ut ratio sit sesqui latera , ton
prodibit qui diapente, seu quinta dici solet. Quod si inter eos illa sit ratio
quae 3 ad , tonus prodibit diatessaron , vulgo quarta & ita porro. Hinc concentus illi musici, seu proportiones harmonicae ex ea quae inter fidium langitudines intereedit proportione emergunt. Sic ubi inter fides ea est ratio quae I ad 4, vel i ad 8 , tum dupla , aut tripla octava exurget et atque hae postremae rationes cum ptioribus comparatae I ad 2, Vel a ad , , sunt remotae magis. VII. Qui ad aures nostras appellit sonus, non is tantummodo est , quis sonoro corpore recta proficiscitur, sed is etiam qui a corpore sonoro manans in alia itidem vicina corpora incurrens, inde ad aures nostras reflexus longius iter percurrit, ut ad nss usque perveniat, quam qui directe diffundituri Quanquam illa temporum disserentia est nobis insensibilis in tam exiguis coriaporum intervallis , & tanta hujus motus celeritate , idque maxime cum a iis perceptio non adeo est exquisita, & duos confundit sonos , qui exiguo temporis spatio inter se disserunt. Sed hic desectus in nostrum cedit com modum , eum soni illi una conjuncti sese mutuo adjuvant, & fortius aurcs percellunt. Sonus ille ex corporum occursu ad nos nsque resiliens majores directo sono addit vires, quo vibrationes eius una cum sonori corporis vibrationibus conjunctae tonos essiciant in propiori ratione sibi mutuo aptatos, qualis est i , ad 1, vel 1 ad 3 &c. Illud interdum contingit, ut corpora quς sonum re flectunt, seno producendo sint magis idonea, quam corpus ipsum sonorum; di superiorem efficiant tonum , qui prIorem extinguit: adeo ut solus ad aures appellat; tametsi ex iis non prodierit sonus , ac potiori ratione id saepius evenit ut tonus ex utroque sit compositus, ex sonori scilicet & reflectentium
VIII. Noe posito soni systemate , qua ratione vox humana , de divel si illius toni formentur D. Dodari diligentius expendit- Et quidem aspera ar- Cccc
594쪽
A N N. teria per quam spiritum ducimus & reddimus, parte sui summa rimulam ha-17oo. bet ovalis pene figurat, quaeque dilatari facile potest, & contrahi, adeo ut duetiis ille tibiam quodammodo reserat. Unde δe veteribus id persuasum suit vocem in trachea, ut in tibia sormari. Sed Galenus primus animadvertit intrachea , seu in ductu hujus fistulet lonum ipsum edi non posse , aut certe
eam non esse primarium vocis organum , id vero timulae quae Glottis appellatur , tribui oportere. Nam loquimur, aut cantamus , cum aerem reddimus . non autem cum eum inspiratione ducimus e tum vero aer pulmonibus conclusus ex angustioribus vasis in ampliora commeat, donec tubum tracheae valde amplum subeundo liberiori motu eum decurrat, neque adeo vim ullam
ibi patiatur,ut majori celeritate impulsus sonum procreare possit. Sed rimulain tiumma tracheς parte posita cum sit angustior, acrem e majori spatio per
eam rimulam magno impetu erumpentem admodum agitari & duo rimulae labra vehementer ab eo concuti necesIe est. Hinc crebrae vibrationes fiunt, cum ambae illae membranulae tremulo motu sonum edunt, qui in oris & narium eavitate resonat, dc vires majores aequirit. Praecipuae vocis dotes ex
illo aeris resultu pendent : unde si inter loquendum nares occlusas habeamus , vox erit ingrata, quod non oris solius . sed & narium cava ad soni suavitatem una concurrant, ac si desit alterutrum, id nostras offendit
Non igitur asperae arteriae ductus est soni causa primaria r sed ne ille qui
dem ad vocis explanationem , aut ad pleniorem sonum confert , ut causa secundaria , uti visum est Galeno: nam id omne quidquid est, in oris de naiarium cavitate perficitur. Atque ut trachea sonum variis reflexionibus intensiorem esticeret, ac resonantem , necesse id foret,ut aer in rimula modificatus& sonus jam factus in asperam remearet arteriam , atque illius parietes crebris ictibus verberaret : quod minime evenit , nisi forte in violenta tussi. cum glottis variis convulsioniblis concussa erumpenti aeri negat exitum ; δneque is egreditur nisi per varias reflexiones in cavo asperae arteriae robois
In avibus quidem aquaticis, quarum Vox est intensior, trachea ipsa res a nat, quod glottis in illius parte infima, non in suprema , ut in homine po- resta sit. Quamobrem asperae arteriae ductus non est vocis cssctrix causia, ne se secundaria quidem, sed eum tantummodo habet usum ut per eum canalem in
IX. Uocis autem modos aut tonos D. Dodati in ipsis indagat instrumen- rbiis pneumaticis, cum vocis organa sint sere ejus generis. Jam supra monuia ut mus id fieri posse, ut tonus ab ipso corpore sonum reflectente , de resonante potitis, quam ab ipso corpore sonoro prodeat. Sic Lituus musicus, v. is lihaut bois , nullum ederet sonum nisi aptatam sibi haberet lingulam , v. um pώanche ; aer per summum Litui orificium impulsus tenues illas membranulas i admodum mobiles, quibus constat lingula , verberat de tremulos efficit mo- aitus t tonus autem non aliunde quam ex tibiae illius decumanae longitudine proficiscitur: Agitatus aer a lingula parietes sibἰae interiores concutit . 8c vegr iteratas reflexiones sonus intenditur ι fibrae ligne in longum dispositae emunt, quove tibia est productior, hoc Onus est S savior ; ut acutior est eb
595쪽
ACADEMIAE HISTORIA. Ira. VI. NI
In breuiori tibia ; suus tamen lingulae inest tonus , sed ejus innumerabiles Phυι-
ress xiones in ipsa cavitate instrumenti iteratae tonum lingulae pene exstingunt. ca.
Non aliud ars ipsa praestare potest , quam id cavere ne tonus lingulae lituitono sit dissonus , sed cum illo consentiat , isque efficiat modos ha moli cos, eosque remotiores, nam in prioribus id fieri nequit in & ita quantum fieri potest . mutuo se adjuvent. Hanc proportionem explorando tam tum modo, δc tentando inveniunt tibicines. Sic in organi pneumatici fistulis angulatis, v. a biseau , sonum ess cit lingula : sed tubi longitudo tonum determinat. In quibusdam fistularum ordinibus sola lingula tonum efficit penes sui elaterii longitudinem e interdum tonus ex aequo pendet a dimensione tubi, & lingulae. Verum in ipso vocis organo a natur a ipsa elaborato nihil occurrit, quod instrumentis ab arte excogitatis omni ex parte simile si . aetonus oris tantdm 5e narium cavitati sonum reflectenti, aut rimulae quae glottis dicitur, quaeque sonum efficit, omnino tribuendus videtur ; cumque tam variae tonorum disserentiae ab eodem prodeant instrumento , necesse est ut pars illa quae tonos essicit, eas mutationes lubeat, quae tantae varietati sonorum procreandae sunt idoneae. Tonus gravis plus acris exigit, quam acutus. Trachea sese dilatat, &contrahit, ut acri praebeat exitum ; ubi contrahitur, tubum ab ore retrahit; contra producitur , ubi tonus est acutior , tumque sinit oris canalem contrahi adeo ut in ore productiore toni graviores , & in breviori acutiores formari
videantur. Verum id observat D. Dodari in eo organi pneumatici ordine. rui vocem humanam refert, & cuius tonum sola efficit lingula, rubum pro uctiorem sex pollices non excedere, adeo ut tonum ipsum non possit efficere , nec cavum oris humani , quantumvis gravioris si, obtusique toni, ad sex pollices patet , neque adeo tonum ab ea caritate prodire est verasi mile. XI. Quamobrem id unum superest , ut glottis Se sonum . 8c tonum e T. ciat penes varias suς rimulae varietates. Figuram nacta est ellipticam, quaeque adeo facile contrahitur de dilatatur ad certos usque limites. Quo quidem
modo fibrae e quibus texuntur ejus membranae , longiores fiunt , cum toni sunt graviores, ut breviores sunt, cum toni sunt acutiores. Tum etiam os in tonis obtusioribus producitur, in acutioribus contrahitur ; reflectiones suas tonorum varietati accommodat penes aliquam proportionem harmonicam de remotam. Natura quae nihil negligit, hos sono tum resultus fic temperavit, ut vocis suavitati servirent. XI i. Et quidem telescopii fabrica oculi structuram refert, ut tuba auditus organum ; ac consimili modo sonum augent: sed nullum instrumentumpneumaticum ab arte prosectum vocis humanae structuram sic imiratur, ut tonos ejusdem rimae mutatione essiciat. Ac nulla quidem materia praesto est artifici adeo flexilis, ut ea prodeat rimula quovis momento fic mutabilis, ut quaelibet variatio cuivis tono respondeat. Quin etiam consideranti quantum vocis toni, ac semitoni, & omnes particulae ejusdem toni variari possint, antequam ad octavam perveniat , illud manifestum erit ex calculo a D. Do- dati inito rimulam , de qua saepe loquimur , quaeque ita est angusta, ut minor sit lineae latitudine, culus ungulis momentis longitudo variatur, actu ella
596쪽
A N N. divisam in cyti particulas, quarum aliae aliis sunt majores. Nam subdactis IIo o. calculis tonos in totidem partes dividi posse competit. An forte ars humana tam minutas divisiones assequi poterit . ae subinde miramur naturam potuisse id exequi . neque illud minus stupendum est, ita exquisitum esse & subtilem auris sensum , ut eam percipiat inter tonos dissorentiam , quae suam ducit originem a particula adeo minuta ut vix ea sit pars ssii unius lineae: nec tamen fibras glottidis ut ad octavam a tono depressiore astendat, dimidia sui parte contrahi necesse est, ita ut minor elli seos diameter tantumdem brevior fiat e non enim longitudine sola . sed Aetensione tonos efficit, quodque deest exquisitae mensurae, id supplet tensio ipsa. Atque hoc ipsum eo est mirabilius, quod mechanica omnis pendeat ex longitudinum & tensionum in eadem proportione complexu, ac multo dita ficiliores sunt illae rationes, quod sint inter se complicatae. Sed homo ipse
totus magno est miraculo, atque in eum tot conspirant mirabilia ut numerum
harum divisionum g ttet longe superent.
XIII. Illud quoque est Physicae speculationis, quod factum est 1 D.
Lemery in Academia cujusdam aquae lapidificae examen. Fons ille est in At vernia prope Claromontium. Haec aqua in lagenae fundo deponit quaedam arenae granula cineres coloris, & quosdam lapulos subalbos. Ex anal 1 si de usitatis probationibus liquet huic aquae acidum quoddam inesse . quo, ut v
tisimile est, lapidea substantia fuit diiseluta a qua pertransiit aqua . pars ejus fravior ad imum praeceps decidit, sed pars levior in aqua distula vim illam
apidificam retinet; nec propterea calculum in renibus generat, ut experie tia constat ; qui enim hanc aquam bibunt, non magis nuic morbo sunt ob
noxii, quam alii ; nec quicquam calculo & hujusmodi lapidibus commune est.
utι alio in loco innuimus. XI V. Quandoquidem de aquarum examine dicere occoepimus , idque ad Physicam proprie dictam maxime pertinet, non erit alienum observa tiones quae a D. Geo froy superiori anno factet sunt circa Thermas dictas vulgo Bourbonnenses , & Plumbarias, V. Plumbiere1, quae prope Lingonas celebrantur. hoc loco subjicere. Borbonnii fons est , cujus aqua limpida , Bevalde salsa, non foetida est, nee pravi saporis . etsi in fundo valis limum
atrum & admodum foetidum deponit. Conchae seu crateris margines colore ad flavum vergente tinguntur, quae iis non tenaciter adhaeret substantia odore sulphureo. Adeo calida est aqua . ut manus eam paulo diutius ferre non possint; potatur tamen citra oris adustionem ; usitatae probationes. sublimati corrosivi, gallae, vitrioli, aut calcis vivae nihil ei mutationes asserunt. sal tartari coagulum efficit.
Thermas plumbarias intactas relinquunt vulgata criteria , ne sale quidam tartari excepto. Ibi sunt fontes aquae frigidae ; lapides qui saponem referunt , in iis fontibus frequentes occurrum; alii in pulverem contriti, & in prunas conjecti ardent instar sulphuris sed ejus odore non inficiuntur. Helba Hepatica in aquis illis saponariis frequens est , non item in aliis fontibus ealidis aut frigidis. Fons est in horto P. P. Capucinorum tepidus, ex
quo deauratae paleae extrahuntur.
597쪽
non videtur. Cum D. Buriet cuidam aegro potandam aquam ε thermis CD-Αqui sigranensibus praecepisset. post triduum vidit pateram argenteam , qua mςa. uti solebat, intus deauratam. Id λ sulphure, quod in iis aquis copiosum est. proficita existimat D. Homberg.
De quibusdam rebus Plaficis simul se cbmicis.
I. D Hysicae speculationi Chymitas quasdam operationes subjicimus ob
L magnam utriusque scientiae cognationem , si tamen hae disciplinae diversae sunt, cum ex iisdem ducantur λntibus, de ambae rerum naturalium principia inquirant, diligentius, Physica proprie di sta speculando , Chymia operando. Exemplo sit stibium , seu antimonium , de cujus praeparatione dculis D. Lemery complura secit experimenta hoc vertente anno , quet in opus
hae de re conscriptum conferet.
Cum in ptiori editione huius Historiae mentionem obiter fecissem liquorisaeidi quem D. Charas se ex Antimonio extraxisse aiebat, vir doctus epistolam Novi Castri in Anglia datam ad me misit , qua rogabat, ut hujus liquoris extrahendi rationem ad eum , si fieri postet, mitterem. Id enim vi-ium est ei in arte Chymica paradoxum quoddam. Ea de re in Academia agitata D. Homberg sententiam rogatus ait, hoc plerisque mineralibus commune esse , ut principia e quibus constant, vix extrahi possint, quod aristius inter te devincta sint. Atque hoc plerosque fallit in re proposta de liquore stibii acido, quod liquor ille e terra argillosa , quae saepius antimonio est admista. eliciatur : cum stibium purum nullum fere praebeat ejusmodi liquo-tem. Non id tamen inficiatur quin stibium ab ea terra purum liquorem acidum per operationem exquisitam & difficilem interdum suppeditet: sed acidum illud non aliud quiddam est quam spiritus sulphuris antimonii , quod sulphuri communi est simillimum . de utriusque spiritils eosdem planὸ esseetus esse semper comperit D. Homberg; neque hic spiritus e parte metallicistibii eluitur, sed E bulphure ipso . quo stibium abundat. II. Die xi Aprilis D. Lemery in publico Academiae conventu Chymicam operationem coram exhibuit. ex qua lux aliqua fulminis de tonitrui origini& naturς explicandis potest accedere. Ac primum quidem illud ab omnibus concessiim ponit . mat riam zz qua fulgur 8c fulmen prodeunt, non aliud quiddam esse praeter sulphur inflammatum , 8e magno impetu vibratum. Nihil enim novimus, quod citius inflammetur, de motu rapidiori feratur. quam sulphur ipsum ; hanc esse fulminis materiam odor ipse persuadet. Unde igitur hoc sulphur oriatur nobis intuendum est. Atque illud satis est vetis mile ex eadem materia cudi fulmina, terraemotus, typhones, de ignes subterraneos. Ista quidem D. Lemery in opere suo Chymico ex occasione prae . parationis cujusdam Chymicς , qua vitriolum , ut vocant, Martis, conficitur, scite exposuit. Ex aequis limaturae serri oc sulphuris in pulverem conitici
598쪽
A N R. partibus aqua dilutis fit mistura, quae in massam redacta spatio 1,ant 3 ho-I7oo. rarum citra ignem manet quasi in digestione quadam. Haec massa sermente cens incalescit, interim ex ea dehiscente vapores erumpunt calidi tantummodo , ubi mistura est in mediocri quantitate et sed in majori mole , ut scia ut o librarum . fl.immae erumpunt. Tum enim spicula sulphuris acida cum ferri particulis luctantia calorem fle flammam procreant. Neque illud abhorret auerisimili quae a visceribus terrae prodeunt incendia, ex illa vehementi fermentatione sulphuris & ferri excitari. Nam ubi deserunt eiusmodi eruptiones, sulphur copiosiam in terrae superficie iacet , atque in rimis ipsis quas ignis fecit, visuntur scoriae, quales fere in ustrinis serrariis occurrunt ex ferro in vitium quoddam converso, V. machmer. III. Post ultimam sui operis editionem hoc ipsium aliis confirmavit experimentis. Eandem misturam limaturae serri de pulveris sulphurei ollis fi tilibus longis de angustis imposuit, ut ex ea magis pressa flammae erumperent majori copia, materia intumescente: ueo libris hujus materiae ollam implevit , quae in terra desolla est : post 8 , aut 9 horisrum spatium terra superposita intumuit, ae subinde deniscens primum exhalationibus sulphureis& calidis , tum flammis erumpentibus exitum praebuit, effuso circum flavo , & subnigro quodam pulvere. In olla refrigerata pulvis tantummodo a ter, & gravis supersuit, limatura nempe serri suo sulphure magna ex patie
IV. Ex illa seiri Ze sulphuris sermentatione terrae fremitum oriri jam diximus : cum ventus sulphureus ex violenta illa fermentatione ortus exitum non habet. tum diu perstat tremor ille terrae : sed dato exitu ventus magno impetu prorumpens typhonem , v. Ouretan saepe procreat: hinc ignes subis terraneos oriri putat D. Lemery, & varios eorum essectus e variis causis duci, seu ex majori copia materiae , seu ex aere subeunte. Quin etiam ignes fatuos ex iisdem causis proficisci opinatur, de eos maxime qui coelo calidiori prope aquas sursum esseruntur ex habitu sulphureo . sed debili admodum , ct tenui. Horum motus magna ex parte est debilitatus, dum per occultoSterrae meatus , aut per aquam halitus ille quasi pereolatus fuit, adeo ut levior tantummodo flamma sursum tollatur, quo deficiente pabulo diutius non perstat. Thermas quoque ex igne subterraneo, aut ex terra sulphurea quam aquς pervadunt , incalescere videtur admodum probabile, cum ad crateris margines sulphur aqua quiescente interdum colligatur. V. Sulphureus ille ventus tanto impetu interdum erumpit, ut ad nubes usque sublatus fulmen & tonitrua procreet. Nam sulphur illud subtile, atque ut loquuntur , exaltatum sic in nubibus implicatur , de premitur , ut concussiam flammam concipiat, ac nubem magno impetu scindens, de fulmen de tonitru efficiat, cum ex arctiori loco magna vi prorumpens aera vehementi ictu verberat , 3c rapidiori motu volvitur instar pulveris pyrii intra tormentum bombardile accensi. Accedit nitrum subtile per aera di sum, quod vim sulphuris exacuit.
Neque illud mirum videli debet, quod sulphurea & pinguis materia in nube rorida incendatur , cum illud camphotae, de bitumini commune sis ut
599쪽
ACADEMIAE HISTORIA. Lis. VI. yrs
in aqua ipsa ardeant. Quin etiam fieri illud potest , ut pars sulphitreae mate- Chyariae , in aqua cum detonatione quadam extinguatur instar ferri candentis , mica.dum aquae immergitur , pars altera subtilior in flammam abeat. V. Haec quidem D. Lemery luculento experimento coram illustri eon sessu confirmavit. Vasi satis amplo, cui collum resectum fuerat, tres uncias optimi spiritus vitrioli, & lx uncias aquae communis affudit i postquam haec mistura parum incaluit, sesqui unciam limaturae ferri iteratis vita cibus in vas conlecit, statim vapores albi sublati sunt, quibus filum ceratum. de accensum admotum est prope matratii orificium, tumque vapore accenso fulminatio cum strepitu orta, eaque aucta , ubi filum accensium identidem admovebatur ; ac subinde matratium flamma intus discurrente impletum fuit. In hoc quidem experimento quaedam sunt observanda : primi)m ebullitio nem illam ex dissolutione ferri per spiritum vitrioli ortam , sed spiritum illum aqua dilutum oportuit e secus enim eius spicula limaturae ferri arctius cohaerentes libere movere se non potuissent , neque ulla facta esset fulminatio.
1. Deinde liquor ipse debuit incalescere, quo dissolventis aculei sertum
penetrarent: sed cavendum fuit, ne calor nimius esset, alioqui admota canadela , in collo tantummodo matratii flamma prodiisset citram ullam fulminationem e nam strepitus ex materiae accenso sulphure in parte ima vosis otitur , ubi aqua obstat quominus sursum etaratur , & ab ea seia expediat. .
3. Quod sulphur in vapores abeat , & inflammetur, id limaturae seris ri tribuendum est : nam spiritus vitrioli , & aqua nihil in se habent in flammabile , sed serrum abundat sulphure , quod rarefactum & evoluistum per atramenti , seu vitrioli spiritum in vaporem facile inflammabilem
. Spiritus salis, sulphuris & aluminis, eundem producunte Echum, non item spiritus nitri. Caeterum haec operatio non tantum est lucifera, sed etiam lucrifera, ut Ioaquitur Verulamius: nam ex ea, quae in vase residet materia paratur vitriolum Martis eo quidem modo quo D. Lemery in sua dissertatione exposuit: sed eam omittimus praeparationem , ne longiores simus, eaque videri potest in opere ejus Chymico. VI. Die 14 Aprilis D. Buri et Medicus Parisiensis Se ex Regia Aea de mia dissertationem non minus utilem quam eruditam de usu aquae calcis in Medicina e scripto recitavit, quae ad Physicam juxta & Chymiam revocati potest. Solutio calcis cum ignis particulis sit laeta , inter remedia rapi ea , & ea maxime quae exsiccant & consumunt ante hanc aetatem fuit celebrata , non inter ea quae ore intus sumuntur. Sed aliquot abhinc annis usus ejus in regionibus ad septentrionem positis multum increbuit, & inter artis arcana aplerinque habetur. Optimum esse morbis chronicis remedium , & inter alterantia valde eximium D. Buriet, cum in Batavia versaretur a Medico & docto , de
600쪽
A N N. variis suratae modis, aegris solebat exhibere. Hujus aquae vim , de essectea 37QΟ. actiori animo expendit D. Buriet. lAc primum quidem id advertit ealeis aquam non ubique eiuΩem esse naturae. In Batavia & in plerisque locis mari finitimis calcem e conchiliis parant : sed ea minus ad medicinae usum idonea videtur quae E saxo duriori.& eo quo alibi diximus modo calx conficitur , ut ad structuram aedificiorum sic ad meditamina longe praestantior videtur, praesertim cum recens est , &minus aeri exposim, atque in loco sicciori servata : sex aquae pluviae & ealidae partes uni calcis librae spatio 2 horarum affundi solent, tum aqua per chariatam emporeticam trajicuur. Aqua calida de pluvia ealcem melius diffolvie uam aqua communis & frigida; eidem calci tantumdem aquae iterum an indi potest quae debilior futura est. Ea solutio cum aliis liquoribus aegrὰ permiscetur; cum strupis omnibus sermentescit, atque acidi liquoris admistio
d3ssenteria & Ast te, in phdsi nondum adulta , in strophulis: cum ea minus succederent, ac saepius ex hujus actuae usu fastidium cibi & dejectio a pia petitus oriretur. D. Buri et Medicum illum adiit, cujus mentionem fecimus . quique adeo hoc remedium extulerat, tum vero is varias aquae illius adhibendae modos & misturas pro morborum varietate , quaeque hactenus ut a cana li ibuerat, cum eo communica vitia Calcis aquam naturς at Ralinae &fermentis omnibus acidis, unde morbi plerique Omnes chronici oriuntur de trirendis idoneam esse persuasus, in curanda cachexia, scorbulo, hydrope , pica. hepatis obstructionibus hanc solebat adhibere , eamque interim cum alterantibus , interim cum purgantibus, saepius cum metallorum tinctura quadam , quae multum in Batavia & Germania celebratur , conjunctam prae-heb u. Hae e tinctam in libro cui titulus est Chymia rationalis, Lugduni Bata Vorum , anno 1 37 edito descripta invenitur.
lusis paratur. Hine prodit massa metallica, cui nonnulli elemi mineralis nomen indiderunti. Haec massa in pulverem contrita cat bonum & nitri additione, & detonatione conficitur 2 cum vini spiritu aut juniperi in digesti ne posita spiritum rutilo colore tingit. Medicus ille 1 libris aquae calcis, x aut tres uncias hujus tincturae agundebat, sex uncias hujus mysturae unoquoque die hauriendas hydropicis de seotbuti eis praescribebat. Hujus remedio ope per urinarum, Viam aquae in magna copia excernuntur. In quartanis & in se brium intermittentium quae magis sunt pertinaces omni genere, aquae calcis cum guttis aliquot hujus tincturς, eo dicis peruviani, v. Quinuuina essictum certiorem essiciunt.
mas vidit D. Buriet. Regio est frigida, & aer paludum vaporibus cras sior, potus e cerevisia , cibus e caseo , butyro, pilcibus ; unde sanguis fit crudior , minus fluidus, quique facile in minoribus vasis s stitur. Hinc o structiones & motbi chronici, quibus alterantia majori sunt usui,atque interea calcis solutio cum tinctura metallorum admodum Penetrante coniuncta isti. Ertet adhibeturia