Vlyssis Aldrouandi ... De reliquis animalibus exanguibus libri quatuor, post mortem eius editi nempé De mollibus, crustaceis, testaceis et zoophytis ...

발행: 1606년

분량: 629페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

151쪽

De Crustatis Lib. IL i s

Squilla lata authoia . inquit, de Vrsis loquens sunt Astaeinse3 ehelas non habent, ut neque Locusta:nec aculeis ea asperantur, ut neque Astaeus. Locusta enim toto dotis superiore a Rondeletiussam se deseripsit, di diligentius . Squilla igitur lata, inquit, magnitudin sed latior multo,de magis depresso corpore,&hilto,in fronte ossa duo, virique unicum, in ambitu serratum, in quibusdam acueris, in alias latius : his pronae' at ligantur , citer haec duo enascuntur cornua , initio articulata, circa medium bifida , vi duobus quatuor fiant, non valde longa. O. ,&oris appenses ira nabeat,vim Locusta.

152쪽

1 6 Vlysiis Aurouandi

Brachia duo habet eum aculeis, veluti clauis mineribus,pedibus maiora, non bifida ,qvs Einos flectuntur, quibus cibum ori tanquam maAlbuS admoueant . Haec qui bi: c. la non esse videbant, pedibus annumerabant, ut quinque pedes esse dicereri. Sce hoc squiliis proprium est, chelis carere, batum autem vice brach: a maiora pedibLs habere . Pedes utrinque quaterni iunt, ut in Locustarum, Sc Caacrorum generibuS. Ocu ii Farom ptominent, ob id conditi sidentur: stoas quadcata, & latior quam in ullo Crustarorum genere Tumores multi per dorsum sparsi sunt , ex quibus extaat tubercula, quor Lm flair .a pals adeo rubet, ut carbuo ulos ta annulorum pala inclusos esse dicas . Cauda tabel Is quine; constat , ct in piunas totidem desinit in caudae supina parte appendices suae ad ova reponenda, quemadmodum in Locusta, interna quoq;omma similia habet.

Squilla lata Roadelatii.

RARA est apud nos, inquit Rondeletius, Massiliae aliquando capitur, satis ste

quens Romae, & Neapoli, S in mari Siculo, in Astaca autem sequentissima. Has csi ibi reperijsset Apitius,non tam cito ad suos ted isset. Scribit Athcnarus Sqo illas ci . Minturnas Campaniaeoppidum maiores esse Smyrnaesse quae dc Vrsa intellexisse vi ius est Caesar Scaliger: ait en im: Et celebris tamen tota Gimia fuit; ad Smyrnam velo etiam laudatissima. In eaenosis locis vivit, assumento est quod sordida, di Iuto obsita e mali ex-ttahatur.

EODEM modo coit, quo Loeusta, eodemque tempore, scilicet aestate. Idcirco dixit Aristoteles: I, etiam , quas nomine Utta Aedios appellant, idem pariendi tempta, ciatura statuit, quod Locustis : quocirca per hyemem.&vcscpraus, quam ouaeXcIM Mdant, cibo laudantur: cum excluserunt, deterrimaeMnt.

V S V S IN CIBI S

UN D E patet in cibum quoq; uisse ab antiquis receptam Vrsem. Nec sine ratione. Est mim catae molli, ut Astacus. Pioinde eodem modo coquere eam seleat.

153쪽

V AM Belloniuoris minorem appellat, Rodesetius,ni fallor,Squillaincsta n di κα. Scis ger Aristoteli iactangen iacit. A maiore inquit, nonnis magnitudine differt,&lineametis quibusdam, quibus tessellat bas uw tranqMabere in cauda pio*M:h easdifferre, hia Ia Crai

scatentiae Zqographus,ve ideo magis Dumn anti onoMi0ς o casςM, A Luci in sit nouum,quod secit nὸelerius. Aelianu certe di harum quidem rerum studiosus, non potuit ignorare Cammaros Romae vulgo dictos egenere Squilla rvm,ut hemeus scribit: si e dem cicadas maeinas purasset, non tacuit Iet,opicior,praesertim cum alius nemo h nomine sid viusHaec Laoges us,contra Ron- deletium,qui hanc Squillae speciem esse putat antiquotum G ammasu,siue Cammatum nominatum,authotibus Athenae',Plinio, Columellae,quiramma cum anter patu meremurioisces recensuit. San argumentum nullum'. tessicis, A colore enim id adtii uminquem ait magis rubest in hoc, quam in xl uio Cring ue crudus s*,siue ogo: Numq, colorem multi maxime referre, quod stiliceto ς dicit Ma. ΠΑΙ , ἡ Ιωαbuisti, si Mi ροπιέω, φῶ--ἀὶ6 .. , . . .

Coneolis in nonra Cammare lance be . . ., i,

154쪽

cap. 4

Desicriptio

BI Apud Atistotelem Squillae quaedam vocantur κραγγονῆς , aut κράγγα, quod nomen magis placet Zoographo.Gazaciangine ut delphines vectit. Apud Hesychiam,&Varrinu Κραγοιοῦν est ενυσρον Gον,- ευος καρίδες, sed melius scribitur duplici y, ut apud Aristotelem. Caesar Scaliger Squilulam caelatam Rondeletis, siue Ursam minorem, facie Clangen,ut diximus superius. Alia quidem est Rodeletij Crange,cuius icone apponemus .Haec Cammeiugia, & Sparsochra vulgo ab Iraiis vocatur, a Romanis dempto ptimo elemen- pto Parnoctia,a nostris inquit Rondeletius Caramote ut parua Squilla Catamot ab alus Longoustinia Butgedengalensibus servata vetere appellatione Squilles.

o M D E L E T I V S hanc sic descripsit: Est inquit haec Squi Ila palmim aioris lovgitudine. Crusta tenui conteg tur,laevi, ea adida,nonnunqC a ex albo paru rubesccte cocta vero tota rubestete,instat cornu pelloeida. Habet e dorso enatum cornuin Dote,serratum, sirium recurvum, ill rus deticulatae asperitates insuperiore,det oferiore sui parte, , 5 in lateribus,

veluti in Astacis, & Squillis latis. Oculi cornei sunt, satis prominentes, in quibus sebiecta pars caua est cochlearis modo. Cornua quatuor habet, duo bene longa, tenuia, Beuibiliaque, his alia duo breuiora in summo diuisa. E laterabus veluti alae exotiuntur Oatuae, albae, radio siue aculeo inniπae. Os, & oris appendices, cuiusmodi sunt in Lo Geust a,S Astaeo. Pedes quinos haber, p aeterhos brachia duo: qui in calcar terminantur, pedes πω: qui haec sequuntur, parum diuisi, bini, divitimi indiuisi. Posterior pars pro reliqui eorporis crassitudine , & magnitudine longa , septem tabellis constans, in pinnas quatuor desinit: e quarum medio eXtat aculeus latior quam in Squilla gibba. S pinae caudae appendis: λcoeundi, pariςndique modo, partibus intemis a superioribus, non differt. Comprobax deinde Rondeletius se veram squillam Crangonem exhibete his vel bis: Squillam Crong a nos recte repraesentasse demonstrare oportet. Ac primum cum Crustatorum animantium qua uorsne genera ut prius ex Aristotele ostendimus nulli potius quam Squillarum mneri subiici hinc perspicuum est. Ea enim duam exhibemus, uuis est, cinae tot dorso aspera: chelas ante pedes non habet, ut Mael, cauda est pro eosa a non rotundo corpore, &sine chelis: non est igitur e Canetorum genere: quare Mol,lam esse necesse est: non datam quidem, neque caesatam, ut eomotis species, & laeuitas sine ulla laeuatura ostendunt: neque paruam, quae maior nunquam fiat: nam ea longe minor est, quam paulo post exhibebimus: neque Gibbάm, quia gibbo caret. His omnibus accedit nota certissima ab Aristotele tradita, qua Squil - Ηti Cranto a sui libus internoscatur a N ήκαφή τίωουραν κω πτερυγια τέσσαρα, γε δε ελ η πάγγη--- ἐκ φρρα Ui ὀυpi: το δὲ μεσον άω ν - Θωδε: -μιρὰ ista με - ωγαν , ἡ ὀβ η ἡ . Squilla gibba caudam habet, & pinnas quatuor: totidem totidem Non est in Graeco & Crangon in utraq; cau8ae parte, qua-ium medium in utrisque spinosum est, sue aculeatum , sed in Ciangone latum, in Gibba acutum. Haec nota in ut aquζSqui: a,S Crangone,de qua nunc agimus,& in Gibba, de mox,euidentissima est:& vetὶ:sima in esse comperiet, qui pictas a nobis Squillas cum vivis contulerit. Haec sunt quae nec faciunt Squillam Oangonem recte nos ab alij; diastin x se. Eandem ante Rotidcle tu in nouerat Bellonius, S sic describit: Infignibus notis, Gibba disseit . Na v bim Gibbi, multipljces cirri spectantur anteriori praecipue parte, oede s omnes in cxire o bisulci, Spari Ocbjae duo, oblongi tantum citri prominent, αvngues acuinii ignos mo e Loc istae bubct:&eodem modo quaternas in extrema parte caudae

155쪽

De Crustatis Lib. II.

squilla Crangon

caudae: quarum ea quae in medio sita est, si pinna esset, faceret ut quinque pinnae , ut in Astacis,& C rabis , numerarentur: sed spinea duritie praedita cernitur , ac ccenis horridula est. Antectori autem irontis parte quatuor cornua aequali se te longitudine videas . In quibusdam locis adeo magnae nascuntur Squillae, ut prope spithamen, hoc est palmum excedant: quae quidem sunt alijs eficaciores. Hactenus Bellonius. Quam autem ZOograptas vir Crangonis dit, de de lineatam exhibuit,eius color parsim rubet, isseris partim dilatior albicat , ad latera flavescit exitemi' me Triwratas quatuor latiorum caudae pinnarum caerulea est: phti pars inter eas media acuta cubet. Media inter hoc genus,& Cancellos,siue Bernardos Etemitas esse videtur, sequenti pagina depictum cetustaceum, coloris totum fere cineret pallidi, nisi quod alicubi, ut in cauda , dorsoq;, & cheiis nonnihiI caerulei habeat.

pidissim sunt. unde in mensis nobilium, Romae praesectim, primo ponuntur loco . Cartae enim sunt tene- Ut coq; 'ra,dulci bonique alimcciti,ac multi et ruri

Vnde hecticis, de at cophia labotant ibus utilissimus cibus. Coquunt hanc in Italia , alijs modis stequetissime in aqua dulc1, sed meliores sunt

in marina si coquantur, dc cum sale, ac pipere com dantur. optimae sunt earum caudae ciuita spoliatae, ac coctae cu pipere, sale, &aceto. Fieti quoque possunt ex eisdem otia iuscula iucundi saporis. Optimaeque sunt a mensibus Februario, Martio, Apitii, Maio, sed Romae omni tempore venales habentur.

156쪽

ylysiis Aldrouandi

Crustaeeum, quod medium videtur inter Gangonem squillam, &Cancellum, siue Bernardum Eremiram.

E SQ VILLA GIBBA

SYNONYMA.

V A M Aristoteles κωφιώκαρίδα vocat , Gaza recte Squillam gibbam interpretatus est. Cognomen κυφη, seu Gibba additur propter gibbu,quem habere videntur, dum securuant . Idcirco καμπυλω appellane eas visus est Araros in Campatione,&Ophilio in Cattachio κοροάζ: CΚορται δ δειοῖ καριδες - ξηρο π ta'.

Ae Gisia Duilia in aria Golo. Idem in Iaelmo:

rIntam κυρτὶ, id est, Satiabani vi SquiEa seu per 'Mnis sis asabunt Graeci tecentiores antiquum nomen hodie non seruant, Caridas,& Caranidia vocantes, ut scribit Bellonius, quamquam Astacum fluviatilem idem a vulgo Graecorum Catanis, de Caranidia dici tradat. Squilla haec gibba Romae nunc dicitur Gambarella, ut scribit cumbaret, Bellonius a tibijs, quae gambae dicantur. multis enim cruribus praedita est; Zoographus D. potius a Gammaro diminutiuum nomen ei se putat. Idem Belicinius nisi sit eliqr libratiotum Parises hanc Squillam Guerueite vocari ait: Sulpicatur Zoographus Giernette legςndum: quoniam Germani inferiores aliqui siue hanc solum, siue aliam quampiam Gemat appellant. Galli quidem quintam vocalem post g scribere solent e , vel f sequen- Η

te, cum hanc consonantem ita proferunt, ut ante reliquas tres vocales proferri solet. Sed Rondeletius a Parisiensibus vocati siccibit Cheuretes: a suis Caram oe, ad chiccimen Crangonis,quam Caramote appellant. ASantonibus de la santh, quodetegris, ut plurimum so- Ieant apponere; a Rotomagensibus Salecoques, vel Salcoques, ut ait Bellonius, quarum quaeadhuc vaginis incluta sunt, Bouquetae: ijs autem exutae , des Creuelles appellantur. Atmotici des Sautrelles: alaut. a.Locustarum more. Massilienses vul muctustatis vestigia retinentes,Carambotos vocant deducto a Catide nomine. Qui Galli Oceam litus incolunt, etiam a saltatione nomin. ntCbetarer tes , quasi capreolas dicant. Galli in Neustria Bouquet, quod hirculum interp eratur Zoographus. Lufita ni Cataman de Lisbaa, Ueneti vulgo Squillas. Gei manica comina haec finxit Zoographus: mn Megi tale eici Meet Gellis: ein deckle, ad imitatio Acm nominis Gallici Cheurette, idest boedi, quo

157쪽

De Crustatis Lib. II. ISI

. CALIGER tres facit Squillarum minorum species, omnes gibbas:

maximam, Quae Crangon forte est Ronael et ij: manimam, quam Ualco AesCiuadam vocant, Adriatici maris accolae Squillam: medIaem S g Itudinis Gambacellum vocatam ab Istr:S: quanquam Itali quidam minimam ita vocent. Sed videntur veteres Gibbae nomine unicam tantummodo speciem κατ' ἐξιχὼυ intellexisse : cui nimirum Scaliger mediam magnitudinem assionat. squillarum generi, inqui Acistoteles, quas gibbas vocamus, quia1 utrinque

nedes 3 seu quo caeteris: quorum proximi capiet acutiores, & quini utrinque; alij veniti iuncti, quorum extrema latiuscula sunt. Tabellae ijs nullae parte supina: prona similis Lo B eustarum est . Sed verus Aristotelis interpres, Squillae gibbae. inquit, Modecim pedes habent vicitique sex. Ibidem Squillis gibbis caudam esse tradit, & pinnas quaternas. Nec pluta de hac Squilla, in ijs, qui nunc extant libris Aristotelis inuenio, de corporas, ac pa tium sino lacum forma. Bellonius senos, inquit, ante frontem gerit valde tenues citros, quibus Dioscorides aeoniti radices in tenues fibras abeuntes comparauit: Caudam contractam, in cuius extremo Pinnae sunt vi in caeteris Locustis quinae: quatum quae meci: oloco posita est, serratam, spinosam, duram, atque ia acutum fastigiatam formam riabet, quam rem quaternas tantum illi connumerauisse pinnas ut in Crangone dicetur satis fuerit. His addatur Rondelet ijdescriptio, quae talis est: Gibbae Squillae Crangonibus tenuiores sunt, maxime in cauda ex rema, in fronte cornu gestant, veluti Crangones magnum pro corporis rati ne. Oculos, alas, pedes, cornua, os, oris appendiceS, interna omnia similia Cranctonibus haben caudae initium in tumore erigitur,unde illi nomemab hoc tumore cauda tenuior, & gracilior esse incepit, in pinnas quatuor desine: harum medium acuti est quam in Crangonibus,ut dictum est: qua nota, & gibbo a Ciangonibus Squillae distinouuntur. Cardanus addit forcipes pedibus duobus plioribus, ijsque manuum C vice uti,mite eum Bellonio deceptus, qui non audiendos putat,qui Squillarum pedes toteipibus carere arbitrantur. Sed saxis superius demonstratum, Squillis proprium esse, carere chelis. Sanein Rondeleti j icone nulla forcipum, aut chelatum vestigia apparent, uti neque in nostra , quae melius legitimam Squillam gibbam cepraesentat quamuis in colli inseriori parte plurim/s habeat appendices,quae nullae sunt in Rondeleti j iconest & eadem sit magnitudine,qua depicta cernitur. A nostris diuersam aliam iconem exhibet Zoographus,nimirum hanc, quam putar esse Gibbam Rondeletin. Pinutam minorem esse volui set, &caudam minus dirinam, ut cognomini responderet Sed admodumdiffert baec pictura a R delatij. Ostendit enim sex, seu mauis quatuor antennas longas, duas exterio res Simplice alias vero duas statim a principio bifidas, ut quatuor este videmtur: deinde quatuor pedes priores forcipatos; duos maiores quinq; consuates inter dijs, si sorcipes annumeres, duos minores quatuor internodia habentes.

Exercit.

cap. a.

Lib. - . de aquatib. 3.

Deseripiis

ex Rondeis istis.

Squilla gibba Rondeleth. LOCUS.

159쪽

IN Santonum lictore maxima earumcopia est,ia alibi quoque in intoribus Ge marito uistis. s.

NATVRA. MORES.

-D antea de Squillis in genere dicebamus ex Aeliano,&Phile im, κι ιυ-- rum Lupum piscem ab eis vinci,de interrimi,ubi eas deuorari id RODde Dis .m latius,&Bellonius in eapit e Squilla Gibba retulerunt,nam cornu sin ridis,ntis elatum in palatum Lupi i si sunt ane Gangonesidem facere polaut,

quarum cornua dura admadum,quamuis pauciora, minimae vero no posἰunt, cum cornu eiusmodi careant. Oppianus tamen de Squillis paruis, per quas Gibbas intelligunt, haec canit Lippio intespcete. ωι Squilla exiguasurutpouo in corpore πεres: Ab At magnum orsaturo raciarum Iaisa venire Inurimum a ceropera geniique teneri L Maansimus, q/ 0aruo νώ νυυμοι Naudare toga fugae: non aequo occismere Marra. - incisa occidunt Maem,peramunt necantem,

SUNT hae admodum laudatae apud priscos, S meentiores, tanquam optimi nuttiis menti & saporis duiuis:quod etiam Maeron Parodus apud Athenaeum in At a cp

mCampilione uersibus:

Astaei. DE

160쪽

R O P R I O. nostine caret ea Squilla, quam Aristoteles periphrastice Squillai umτόμαρ γενοcappellat,rationem adians:-ταιγαρο ιλλα iuno Paoc est: nunquam enim maioreS euaciere possunt.Sca hic Iccio, es aduertit recte R desetius, o κα δαν μικρὰ, γοω, id est Squii am parua, es eta καρί non idem esse quod σκώψαν quod tamen etiam Squillam paruam Gaza apud Aristotelem conuertit. Nam σπιλλαρον, inquit Ron deletiuς, non est ex Squillarum genere: chelas cuim liabet Astaci modo. Κουριδες, καρὶ .ήαὰο ρου:: rita. ερυΘράς κι μιαρ ς, exponu ut Hesychius, & 'arrinus. 1- dentur autem Zoographo dicere, Squillas patura alio nomine . pous dici , a colore fortassetquem eis vivis obscurum Roodele tu. lisburi, Belloniu subtu Iuum:coctas rub scentem veterque.υλωροἰ, quidem modo vitiae nodo luteum colorem Graeci, sagmticat. Eaedem fuerint sic enim apud eundem Hesychrum legitur,pro genere Squil larum. Mavult Zoostraphus χλωροκαμόεώγο-- ριAc. Et ix se nominatae in conuiuiinquod Philoxenus Cytheraus describit apud Atheoaeu his v bis: αι Hάλικαρ osi αἱ κου ia: nam, & color ἄν γέ ς, iacm qui χλωρω liner Daςu, & pro Motqforte id est Gibbar legendum, qua quam propcec agilitatem ρυ- eLiam ici eu, ae-ues cognominari possunt :a mele autem denomictare videntur 'pter suauitaxem in cibo: uuamuis Rondeletius Squillas minimas virum dulcissimas iaci . Sed Maliget coctam rubeleete negat, dum sic scribit: Minima etiam e Garumna excipitur cauisitu: uadam intccines. exiguitatem vocant, id est auenain.Pugillatim eata deuorant,ssicut*uenam veterinae. cetiam in mali agitat, Cecrui scit cocta. Ab Adriatici genetisMqmiae cieitur. Sed fallitur Scaliger, quippe Veneti Squillam vulgo vocant G:bbam: hic cocia ou bescit. Bellonius cum Gibbam tum paruaai Gambatellam vocare bit, Mytmolus Senensi, Gambatello,& Gambatutilo vulgo dici ualis. Mabgerea quilia, D, cpiae media est inter minotes,magnitudine, Gambattalum ab Istris vocari ιcadit. miram , qailla paruam vocant Caraman de Villa Fraaco. Germa Iceapysaluc sin Zuuer g ebburin,

i V O inuenio apud Italos nostros Squillarum paruarum genera m maius, alterum minim-,ai duruue est usta'aue Squilia Gibbata,

marisque relucet, v umque non aliter qua FGic uta a. epc saltat, no-I Eheu uel et,vi candela accenta Cambareteo vocatus Romae- Alterum ve- ri

SEARCH

MENU NAVIGATION