장음표시 사용
491쪽
divinas leges, ne in regis quidem rebus unquam bene
O. IIle autem verὸ eos dicere consessus , & collaudans , dedit eis omnium potestatem, ut eos qui transistelli erant Dei legem , dis perderent VI omnem , qui in regno ipsius, locum fidenter, sine ulla regali auctori rate aut sciem . H. Tunc bene precantet ei, sicut par erat, qui ex his crant Sacerdotes, Δ: omnis multitudo acclamantes Aialeluia, cum gaviso abierunt.
11. Tune ocςurrentem ex contaminatis concivem pet
viam puniebam , de exempla edentex interficiebant. Is . Illa autem die sustulerunt supra trecentos via ros, δέ egerunt laetitiam cum saudio prophanis interfectis. r . illa autem ipsi, qui usque ad mortem Deum retinuerant , integra lalutis fruitione percepta , profecti sunt civitate cujusque optimi odoris floribus e Ionati , cum laetitia de clamore , in laudibus 5: suavissimis hymnis gratias agentes Deo patrum suorum aeterno salvatori Istalii. q. Cum venissent autem Ptolemaid , quae propter
loci proprietatem nominatur Rosisera , in qua expectaverat eos classis ex communi ipsorum consilio dies septem .i6. ibi fecerunt c vivium salutare, rege praebente eis bono animo, quae addiscessium, Omnia unicuique usque ad propriam domum. 17. Delati autem eum pace in consessionibus decentiis bus, sinulli er&ibi statuerunt hos agere dies ad tempuata incolatus laetius. 13. Qiros etiam consecrantes in columna ad convivii locum, confim antes votum, abierunt illaesi, liberi, gauiso delibuti,&per terram, & mare, de gumen. incolumes, regis iussione , unusquisque ad propriam sedem ι dc majorem quam antea . in inimicos potestatem adepti cum gloria α timore, prorsds anc ne dimotide substantia. ty. Et omniasua omnes reportarunt ex descriptione, ita ut, qui aliquid habebam, maximo cum timore eis redderent, cum magnalia summus Deus fecisset perse Mad salutent ipsorum.1o. Benedictus liberatqt Israel in sempitem tempora.
N decretis fuit Griecorum Ethnicorum regibus, singulis annis mittete in stactam civitatem pecuni m plurimam tradendam Sacerdotibus, ut eam thesauro domus
Dei apponerent, in pecu niam eleemosynarum pupit, Iis, & viduis. a. Erat autem Rex Seleucus in Macedonia . habebitque amicum, qui dicebatur Heliodorus , ex duei-hus suis. Hie destinatus est ad expilandum thesaurum,aeeipiendumque quidquid in eo erat pecuniarum. Quod quidem eum divulgatum eiset, magnum a
tulit moerorem civibus , timueruntqliene ab hoc procederet Heliodorus ad alia , viribus nequaquam sibi suffragantibus eum petohibete a decretis. . amobrem ad Deum confugiunt omnes, 3e jejunium eunctis decreverunt , de sipplices oraverunt cum humilitate , submissione . plana aque magno, induentes cilicia. de sese cinere volutantes eum Onia Sacerdote magno , ac reliquis principibus. & semotitibus, usque ad plebem de mulieres, atque pueros. s. Cumque altera esset dies , venit Heliodorus in domum Dei eum apparatu, & ingressus est cum peditibus domum equo insideris ipse, ac thesaurum arretens s. Cui immisit Deus optimus maximus Vocem magiaram terribilem: viditque personam bellicis instructam last tumetuis, insidentem ingenti equo , illum impe-
sentem . Quare timore ae tremore auctus est, adstititque ei persona illa, &avulsit illum e sagmate ipstiis, atque in terram percussit. Quare mente perculsus maximopere, atque alienatus ohcnutuit.
8. Cum autem vidissem sui , quod ei acciderat, de neminem conspexissent, qui haec ipsi intulisset, fetat inantes detulerunt eum in domicilium illius: mansitque dies aliquos , neque loquens, neque sumens alim Mazy. Quare convenientes principes amicorum illius, pr feta sunt ad Oniam Sacerdotem, rogantes eum ut Propitiaretur ei, ac Deum optimum maximum deprecaretur, ne illum supplicio a Inceret.
ro. Quod praestitit Onias, de sinatus est Heliodorus
ex morbo suo. Et vidit persoriam quam viderat in fanis ctuario, praecipientem adire Oniam sacerdotem ,&salutate eum, & debitos deserte ei honores, indica tem ei Deum optimum maximam illius exaudisse pie ces, ipsumqtre Mn.isse Oniae rogatu. 1 t. Festinavit ergo Heliodorus ad Oniam Saceid tem , quem adorans salutavit,& tradidit ei detrarios, de drachmas, togam ut apponeret iis, quae sunt in the
i. Tum prose s est ex Ierusalem in regionem Macedoniae , & notum fecit Seleuco regi, quod tibi evonerat , deprecans. ne illum subrogari cogeret in Ie-xusalem. r3. Quare demiratus est rex ea quae meminit Heliodo rus e praecepitque ea nota facete hominibus. Et euravit transferri, ac dimitti ε Ierusalem viros suos , augens ea . quae illuc singulis annis mittebat, Propter ea, quae evenerant Heliodorori . Atque magis addiderunt reges pecuniam deserti Sacerdotibus , qvie erogaretur in pupillos, & vidvais de quae erogaretur in lacrificia.
a. Rat vir Macedo, Ptolomaeus nuncupatus , scieri
XI tia atque intelligentia praeditust qui cum habit
rei in AEgypto, eonstituerunt eum Egyptii regem supellegionem .mgypti. i. Quare inquirendarum scientiarum amore auctus, omnes iapientum libros undique collegit. 3.Cupiens autem viginti quatuor libros sibi aequirere,
seripsit Suerdoti magno in Ierusalem, ut sibi mitteret ex peritioribus in istis libris. septuaginta senes; misitque epistolam eum munere ad Sacerdotem.
. Perveniente itaque epistola regis ad Saeetd tem, selegit septuaginta peritos viros , eosque misit sum viro, qui dicebatur cleazarus , praestans religio,
492쪽
LIBER IU. MACHAB EORUM , C A p. II I. Ar I V.
lae . scientia , atque disciplina . qui prosectus est rivptuma
Cum autem innotuisset eorum adventus regi , septuaginta domicilia parati, eosque ibi excipi iuitit. 6. Praecepit praeterea singulis destinati Set ibam, qui excipetet holum librorum interpretationem characteribus graecis, Sc graeci lingita. 7. Interdixit insuper, ne quis harum septuaginta cum secto conveniret , ne conspiratem in cuiusquam istorum librorum mutation m. S. Exceperunt itaque seriis ex singulis eorum , viis ginti quatuor librorum translationem. s. Et cum absolutae essentitatastationes, illas obtulit regi Eleazarus , easque inter se sipso praesente compulit , quibus collatis, eoncordare compertae sunt ito. Unde valde laetatus est rex, oraecepitque pecuniam plurimam dividi inter gentem. Eleazarum vero ina
ii. Dimisit quoque ea die universam captivitatem, quae inventa est in AEgy pto de t ribu Iudae, α Benia inin:
ut reverterentur in suam regionem Syriam. 1. Erat autem numerus eorum circiter centum & tri
ginta millia. Iussit insuper pecuniam distribui eis, ita ut singulis obvenirent denarii plures: qui accipientes pro dii sunt in regionem suam. 13. Tum mensain magnam fieri praecepit ex auro purissimo, quae totius regionis AEgypti imaginis capax esset, imaginisque Nili, ab origine qua decursus, ad illam usque, Ommumque praeterea ipuus pet illam divisionum , dc quomodo totam alluit regionem. 4. Praecepit quoque multis eun interdistingui gemmis. Et facta est menta haec, atque persecta ejus nγ- ratio , & gemmis inter disti , te delata est in civita tem Ierus ilem, munus domui magnificae. Quae integra perveniens collocata filii in domo, lacundum praecep tum regis. Et sane similem non videriaut nomines quoad pulchritudinem picturarurn, & sapientiam artis
Antiochus dicebatur ι inter cuius gelia id sui et
ut cum destinctias esset Ptolemeus rex AEgypti ante memoratus, prosectas est cum exercitibus suis ad Ptole meum secundam oppugnandum: victo autem Ptolemeo, atque caeso, potisus est elus regione AEgypto r ea1nque obtinuit. a. Hine robur accipientibus rebus ipsius , mantem
tetrae subegit pariem, obedientiam deferentibus ei Persidis rege, aliisque. 3. Qitare elatum est cor ejus r 8c supelbia inflatus. idola ad suam similitudinem eonfici iustit, ut eis de- fellent homine, adorationem, in illias magnificentiam,
fu i regni regiones per nuncios, pabentes ea coli. 3c ad rati. His annuerant gentes , timentes, atque metuentes tyrannidem elas. s. Eram autem eo tempore in Iudaea tres viri morta. lium omnium pestimi r M unicuique in eodem genere mali, non absimilis erat familia.. 6. Quorum rium, unia nomen erat, Menelaus: secundi, Simon: tertii, Alcimus. Apparuerunt autem eo tempore imagines quaedam, quas quadraginta dierum spatio in aere conspexerant cives Ierusalem : erant
quidem imagines insidentium equis igneis in sese de
. Adiverunt itaque impii isti Antiochum , ad O
tinendam aliquam penes eum auctolitatem, ut facila perpetrarere sent quidquid vellem scortationis, eris pilationis facultatum hominiun, ac denique imperare reliquis, itemque coercere.
per Ierusalem equites ignei in sese decertantes: pro terea gavissi sunt Hebraei dicentes , indicem hxc esse mortis Antiochi.
riose uis est in Ierusalem quam breviori tempore: ac
genti lupervenit nulla ejus praemonita sania. Io. Invaseruntque eos viri illius. N gladio pereus, serunt, plurimas perpetrantes clades : pluresque ex Aperunt vulneribus ac multitudinem magnam in captivi
ii. Quid am verb fugientes, sese in montes. ae ne mora contulerunt: ubi diu morati sunt, het bis vestem
i. Post Me a regione ab cedere decrevit Anti chus. At non sat illi tuit, quod genti intulerat: veriuri Ilibrosavit virum nomine Felicem, iniungens et , eos cogere suam colere imaginem, ac sui lita edete ear
33. Quod praestitit Felix , sentem accerses x ad ob dieiidum tegi in iis, qua ipli praeceperat. At illi ea ,
ad quae accersiti fueram, suscipere negaverum P quare magnam multitudinem ex eis peremit, servam pessimos illos, eorumque timidiam: de exaltans eorum digni,
1. Dost hae captus est Eleazarus, qui prosectus erat cum Doctoribus ad Ptolemeum : & tunc erat s nex aetate provectus, nonagenarius: M convitutus est coram Felice, cui ait :a. Eleazare. equidem vir sapienses, ac prudens rde sane a multis te dilexi annis, nec propterea tuam cuperem necem : obtempera erso regi , α adora Musimaginem . de eius immolatis comede , S: ilicolu
ι. Cui respondit Eleazatavr Prosecto non sum dese turus obedientiam Dei, ut obediam regi. . Cui, accedens Felix secreto ait: Fac te accerseret quempiam, qui asserat tibi carnes de vestiis immolatis. quas apponito mensae meae :1. Et comede aliquid ex illis , hominibus praesentibus, ut agnoscam te obedivisse regi, & redimes animam tuam nullo illato religioni tuae detrimento. 6. Huic ait Eleazarus e Nequaquam l)eo obsequot
ullo fraudum genere , sed Lanc potius sustinebo vio en
. Etenim cum sim senex nonagenarius, jam eat mala sunt ossa mea, M corpus meum contabuit. Si sorti ergo animo feram ea , ouae sortissimi iuvenes me tuentes refugiunt: me imitabuntur fortes populi mei.& iuveturi ineae nationis. 5 dicent :3. omodo non licet ea pa, i. quae passus est nobis viribus infirmior, & carne ac osse exilior Qubd sanε expeditius mihi erit, quam fallere eos, simuIata tegio aienti LV. Dicem enim : Si senex lite decrepitus, sapiens. prudens , vi est cupidas . re rerum caducarum dolore eorripitur, suam abdicans religionenri nobis prosectblicebit. quod ei licuit, cum sic. senex ac sapiens , de quem sequi nos oportet. ro. Quare perire ius Q, relicta eis constantia religi
nis, ac patientia adversas tyrannidem, quam vivetς ipsorum infit mala constantia in obediendo Domino suo de iplius beneplacitis obsequendo e ut felices per reddantur, non autem infelices.
ii. Cum audisiet itaque Felix Eleazarii sententiam, vehementer in eam iratus est , jussitque ipsum multiussin, lieiorum gerieribus affici ira quidem , ut maxi
i i. Et ait: Deus utique seis, quoa liberare potuin sem memetipsum ab iis , in qua incidi, alteri a te obediendo 13. Quod quidem non praestiti : sed malui tibi obedite: α facilem existimavi omnem illatam mihi vim,
pro eonstantia in tua obedientia. x4. Et nunc parum reputo za , qtiae mihi evenerunt secundi m beneplacitum tuum , eaque sustineo quan
is. Rogo te itaque, ut hoc aeceptes me. & moxime facias aiueq iam infirmior reddat in sustinendo. ic. Et exaudivit Deus preces illius, statim obiit. Reliquit autem populum suum , eultui Gomini λὶ
493쪽
LIBER IV. MACHAB AEORUM, C L p. V.
de litiim . sanaque praeditum fortiti line , ac ii in religione, & patientia , adversus ea qua illis
l. CT septem si attes, δc mater Cipso1 uni , & missi sunt ad regent: non enim lon-m adhuc recesserat a Ieru lem. Et cum delucti fai Ωι exu ad regem, introductus est unus eorum ad illum: cui propriam iiistit abdicare religionem :λ. inii tenuens, ait illi : ibi enim nos veritatem do cere putas, minita sese res liadet ; quippe veritas ea est, quam didicimus a patribus nostris, re qua nosmetipsos obstiiracimus solius Dei amplecti cultum , de constant et obserarate legem: & ab hae nequaquam Iecedemus Et iratus est rex Antiochus his dictis: praeceritque afferri sarta Mnem ferream, de igni admoveri. Tum juilit amputari linguini iuvenis, dc manus ac Pedes
praescindi, & detra Ei pellem capitis, de imponi lari gini: . Et factum est et ita. Deinde afferri prxcepit ollam aeneam magnam, & igni admoveti, in quam projectum est reliquum corpotis. I, EI cum pros e moreretur vir , jussit removeri ab eo ignem, ut diluius cruciaretur : intendens his ma-uem deterrere, ac si atres.
s. At sanE hoe fortitudinem, & rebar religionis constanter servandae illis addidit, ac sustinendi ea omnia. quae eis rer tyr nidem in seiri poterant.1lortuo itaque primo , oblatus ei te eisndus. Cui quidam puerorum aiunt: obsequere iis, quae rex tibi
rixi ipiet, ne nei eas licui periit fiater suus.
s. Qui ait: Non tum fiatre meo infirmior corde . neque minor fide. Afferte ignem , & stadium e neentinuatis qui equam illorum, quae fecistis Daui meo. Et factum est et , quemadmodum factum nait fratri
s. Et appellavit regem, & dixit ei: Audi erudelis scelestissime in homines, aestito, quod nihil nostri obtines, nisi corporae spiritus vero nostios nequaquam obtines; 5: paulo post pergent ad creatorem, quos retati tuet corporibus ipsorum ei hin vivificabit mortuos sentis suae , α caesos populi tui, i, Et deductus est testius , qui annuens manu , di xit re ai: Cui teries inimicet Scito hoc de eo lo nobis, mi um esse . quod & suscipimus, gratias Deo agentes, de ab illo praemia nostra speramus. ii. Et demitatus est rex, itemque adstantes sortitudinem adolescentis, S constantiam mentis, S pulchri tudine in se otiis. Tum sussit, 3c trucidatus est. 11. Et deductas est quartus, qui ait; pro Dei religiolie animas nostias venumdamus, ac locamas, ut ab eo in ercedem exigamus, ea die, eum nulla tibi et it excusitio in judicio , neque lustinebis cruciatus. ιι. Qui μι de Mucidatus est. Et deductus est quin tus . cui ait: Ne putes in te ipso , Deum nos deteliuqu isse propterea , quae in nos immisit. Sed sane eius vo ltimas est, his nobis deserte honorem , & amotem; de ii se ulciscetur nos de te, & de tua progenie. Et sus sit; ix trucidarus est. ι . Et deductus est sextus, qui alti Equidem fateor Deo delicta mea, credo tanten ea mihi dimittenda fore mea nece. is. At in jam Deo adversatus es, occidendo eos , qui ipsius amplectuntur religionem dc cetiε rependet tibi secundum opera tua , & e suo mundo te eradicabit. Et prxcepit in eum ; de trucidatus est. 16. Et deductus est septimus, qui erat puer. Tunc sui exit mater eius intrepida , atque impertui bata, de hispexit cadavera nitor uni. Tum ait: i . Filii ruet, nescio profecto , qualiter concepi unum. quemque vestium . cum illum concepi. Neqse potui apponere illi spiritiam et neque educere in mundi nus isaaiam: neque elargiti illi sortitudinem, At intellectum; sed enim Deus optimus maximus ipse formavit il- Diu, secandam voluntatem suam: α i inaginem ipsiuibuit lecundam suum be placitum. is. Et eduxit illum in mundum sua potentia, constituens ei terruitium vitae , &bona statuta, Ee dispent sationem, ut ei placet. 39. Vos autem iam venumdastis Deo corpora vestra, quae ipse fecit. de animas vestras , quas ipse creavit toc aequieὐ istis iudiciis eius, quae decrevit. Quare selices vos pro iis , quae feliciter obtinuistis: ae beati vos pro iis, suae vicistis.
xo. visum autem erat Antiocho , cum eam surrexisse
vidistet, ipsam id praestitisse iunote percussam pro Pas vulo filio , de existiniavit omnisib, tuam ipsit pracept ram obedientiam regi, ne pereat , si euti perieram fi
tres illius.1 r. Cum veth auditat verba ipsius, eum puduit, Nervbuit: a 1. Praecepitque deduci ad se puelum, ut hortaretuleum , dc persuaderet aa rem vitae , de deterreret eum morte: ne omnes isti adversari videtentur eius imperio, dc eorum sequerentur exemplum piarimi homi
2 . Dedum m itaque selmonitrias hortabatur, de divitias pollicebatur: de juia vites , te illum protegem sies
suffecturum. a . Sed cum puer ad ejus vel ba nequaquam convera
teretur, neque ea curaret: conversus est rex ad matrem
tilius, 3c ait illi: Felix mulier, miserere filii tui h Ius, quem solum superstitem habes, dc hortare eum, ut ample statur mea iusta, de cvadat ca , quae evenerunt natribus nus. 21. Qitae ait: Deducite eum ad me, ut horter ipsum verbis Dei. Et cum deduxistent illum ad eam, secedit atra b.i. Tum osculata est eum, de irristea, quae ab A
tiocho sibi dicta fuerunt, deinde dixit ei: Fili mi, age, quod mihi obedias , quoniam peperi te, de lactavi, Meducavi, de edocui te divinam religionem ta6. At aspicito coelum 1e terram, & aquam de ignem dc intellige, quod Deus unus verus ipse creaverit eardd creaverit hominem ex carne , dc sanSuine , qui parum vivit, tum morietur et 17. inare time. Deum verum, qui non motitur : da obtempera veraci , qui non permutat promissia: nec timeas hune gigantem vulgarem t de molere pro religione Dei, quem, odum mortui sunt fratres tui; a . Si enim videres, fili mi, honorem domicilii ipsorum, ecluinen habitationi x eorum. dc ad quantam pervenei int gloriam, utique haud patereris non sequicos et equidem spero de ego, Deum optimum niaxinium me praeturaturum, te propἡ sequor vos, . Tunc ait puer i Selatis quod obedio Deo, Ac non obediam Antiochi praeceptis : quare ne disseratis me sequi fratres metu, neque impediatis me abire, quo abierunt. δ
o. Tum dixit regii Vae tibi I Deo, quo sugies ab eo i de qub eonfugies t aut crius implorabis opem, nasupplicio te assiciat 1i. Equidem benefecisti nobis, eum constituisses malefacere : malefecisti animae tuae . de perdidisti eam. cum esses arbitratus benefacere. Nos autem pergimus ad vitam, quam reon sequetut mors, de habitabimus inlumine . quod non removebunt tenebrae. 31. At habitaculum tuum in inferis erit, eam veli
Ego verbcoiifido , Dei itamst populo rGetarum propter ea, quae itistinuimus pro eo :1 . Et te cruciatibus assiciet in hoc mundo, de peris det te mlima morte: de tandem ad perpetuos cruciat a, bibi sue. Et iratus est Antiochus , videns puerum suo adversati imperio r quate iussit ipsum amet cruciati bus prae fratribus ejus. Et factum est id , de mortuus
Rogavit autem mater ipsoriim Deum, Ze depi eata est sequi filiox. de illic. mortua est. 7. Tum prosectus est Antiochus in Macedoniam regionem suam: de seripsit Feliei , de reliquis prae. sectis in Syria , ut neci traderent Iudaeos omnes, exceptis illis, qui esus amplecterentur religionem.
494쪽
Et obseeuti sinu sui imperio ejus, interfici ciues mul- eonfidatis in illo, M aemulatores sitis te is, & sanctuatitudinem hominum. rii, dc populi ipsius , Ac praeparemim ad bellandum contra hostes illiust
r. Ugit vir quidam nomine Mathathias filius Ioeh
L nan , in aliquem morulum munitorum λ & conseis erant ad eum dispersi homines . de quidam sese absconderunt in loeis abditis. 1. Postqtiam autem longε ieeessisset Antiochas te gione , misit Mathathias tulam filium suum clam in eivitates Iudae , ut certiotes eos faceret de sua. suorumque salute, de ut pergerent ad eum quoc quot commo- ven ut foltitudine , magnanimitate, di Eclo erga Ieis ligionein , uxores, S liberos. 3. Et perrexerunt ad eum quidam de nobilioribus populi , qui remanserant, qui ea n adessent apud eum, ait illis: . Nihil nobis testat, nisi oratio ad Deum, de co fidelitia in eo . de ptaelium adversus hostes nostros, ut fora concedat nobis Deus opem . dc victoriam contra eos. Et acquievit populas opinioni Mathat litae i de fe
s. Et retruiuiatum est Felici, de profectus est advel a s eos cum exercitu magno ; oc nuntiatum est ei dum Urgeret, de populo Iudaeorum , esse circiter mille homi es ex vitis, de mulieribus congregatos, de inspe- Iunca quadam commorantes , ut suam servare pollent religionem ; ec decliriavit ad eos cum aliquo numeto suorum , mittens duce virorum suorum , cum reliquo exercitu contra Mathathiam.
c. relix autem petiit ab iis, qui sunt in spelunca, ut egrederentur ad eum . de consentirent ingredi suam te ligionem ; at ipsi recusarunt: . Unde comminatus est se suppositurum fumum, &sustinuerunt id, dc non sunt egressi ad eum , Ee supposuit eis fumum , dc mortui sunt aniversi. s. Cumque pergerent duees exercitus contra Ma thathiam . de pervenerunt ad eum , ipso earato ad praelium: aecessit ad eum quidam ex nobili oti biu duci-Dus, Toponens ei obedientiam regi, de ut non adversetur ipsius imperio, ut viveret ipse , dc qui cum eo
obedite tegi vestio , de facite quaecumque vobis videntur , & sese i loquendo continuit. o. Ereceperunt astruere ei insidias. Et venit quia dam de pessimis Iudaeorum, qui eum eis eram, dc eonincitavit eos mergere conita eum, de bellum consti
n. Et lituit in illum Mathathias stricto gladio , de
amputavit caput Iudaei; tum percussit ducem , quem Judaeus alloquebatur , bc occidit eum quoque. I x. Videntes autem socii Mathathiae quod fecerat, festinaverunt ad eum . dc irruperunt in castra inimicorum trucidantes ex eis multitudinem plurimam, de in fugam verterunt eos deinde secuti sunt fugientes, donee interfecerunt omnes.
s. Post haee ceeinit Maikathias bucet ni, de indixit expeditionem contra Felicem. Et ingressus est ipse . de socii legionem Iudaeorum, de suscepit plurimas .ex civitatibus eorum.1 . Et quiescere eos secit Deus excelsus per manu ejus a ducibus Antiochi r 8e reversi sunt ad obseria vantiam suae religionis et de recesserunt ab eis manus hostium ipsor 1.
3. CAthathias autem infirmatus est: dc cum propEIVLesset ut morere ur, vocavit filios suos , qui erant quinque , dc ait illis i2. Orteicio excitanda fore in legione Iuda bella
quam plurima ac magna, causa eorum pro quibus com movit nos Deus optimus maximus ad bellanduane trahostes nostros.
Ego autem praecipio vobis ut timeatis Deum , Ec . Nec timeatis mortem , quoniam omnibus homi nibus proculdubio decreta est. ωod si Victores vos reddiderit Deus , jam obtinuistis quod desiderabatis i si vero pereatis, non amit titur id vobis apud illum. c. Et de nebis Mathathias , le sepultas est. de se-eetunt filii ejus secundam quod praecepit eis. Et consenserunt praeficere sibi fratrem suum Iudam.
. Erat autem Iudas frater eorum, omnium consilici optimus, dc robore fortissimus. Et missus est contra eos exeret tus a Felice clim viro, qui dicebat at Seron, quem fugavit Iudas eum sociis suis, de interfecit multitudinem
e. Et divulgata est fama Iudae , ae percrebuit in aures valde ι de cimuerunt omnes gentes, quae erant iacircuitu eius.
s. Et perlatum est regi Antiocho quiequid seeerat Mathathias, de Iudas illius ejus. Petum erunt haec quoque ad regem Petiarum , unde praevaricatus est in Antiochum, deficiens ab eo , se 'uens exemplum Iudae. Quod quidem cum maximopere asilixisset Antio.
ro. voeavit ad se vitum quemdam de domesticis suinqui dicebatur Lysias, vir strenuus, ac sortis , dc ait
ii. Iam decrevi pro isei in Persidis regionem ad bellandum i volo autem sufficere post me filium meum in locum meum, de ducere mecum dimidiam partem exercitus , de reliquam patrem relinquere cum filio meo: de ecce tradidi tibi gubernationem filii mei, de gubernationem vitorum , quos relinquo cum illo. ii. Et quidemsci, qui diccit Mathathias, id Iudas amicis meis, de viris meis. Quare mitte in regionem Dilae ducentem exercitum Pate luem , dc Iube timere gladio in regionem Iudae, di eradicare eos, de destrue re domicilia eorum, de ipso: iam vestigia delere. ιι. Dein prosectus est Antiochus in regionem Petsi-dis. Lysias verb expedivit tres duces strenuos . ac forintes . de in bellis peritos qxtotum unus dicebatur Ptolemaeus, alter Nicanor, tertius vero Gorgias. Misitquectim eis de viris electis qaadraginta nullia, de septem millia equo amr . Tunc praecepit eis qlioque, ut adducerent Dei exeret tum de byris , α Palaestinis, ec praecepit eis om-ntris extirpare Iudaeos. iue. Et prosccti sunt, adducentes secum multitudinem
mereato um, ut venderent eis Captivit tem, quam obis
tenturi eras.t de Iudaeis.16. Pervenit autem fama ad Iu tim filium Matha
thiae, de petiit domum Dei optimi ni iximis de conis
gregavit homilies, indixi. que eis seiunium , S orati nes , de preces ad Deum Optimum niaximum et de ut eum
deprecit ut pro victoria contra hostes ; quod quidem
praestiterunt.1 . Post haee congregans Iudas vires suos, constituit singulis millibus. principem: de similiter singulis centum, virunt et de singulis quinquaginta: dc singulis de
13. Tum praecepit praecini in exercitu suo, ut reveristatui quisquis timidus est, dc quemci Π que praecepit Deus dimitti de ex et citibus. Et revelsa est multitudo magna i remanseramque com illis septem millia vir tam strenuorum, ac sortium, dc in bellis petitorum, iisque ast iciorum; nec qiii iam illorum ui quam novit figam ; dc profecti sunt contia hostes suos. I9. Cum autem appropinquassenr eis, otavit Iudas ad Dominum suum. rogans eum, in averteret a se ma litiam hostis sui, dc ut opitularetur et , & victolem ipsum tedderet. 1O. Deinde praecepit Saeerdotibus eanere bucet iris , quod praestiterunt , dc Deum invocaverunt Omnes sui, di in exercitum Nicanoris irruemini. ii. Et concessit illis Deux victoriam contra eos, Mfugaverunt illum e socios Rus, interficientes exulis novem millia vir Igm: reliqui autem disessi sunt.
495쪽
Et reversus est Iudas . & amici eius ad castra Ni emoris , de depraedati tum ea , aut pueruntque -- ia mercatorum plurima , ec miserunt ea dividenda in-
as. Haec autem pugna fuit seria sexta: quate stetit Iudas, S sui eodem in loco. donee pet traiisit et dies babbati. a . Tum profecti sunt e tra Ptolemaeum, & Gorgiam, quos invenientes expugnaverunt , de victoriania e portaverunt ex eis , occidentis ex eorum exerciti
viginti millia. Et sagetam Ptolemaeus de Gorgias, ciu secutus est Iudas cum sociis: tamen eos comprehendere Non potuit, quotuam sese contulerunt in civitatem duorum idolorum . x sese munierant in ea cum reliquis viris suis. 11. Et in .asit Iudax Felieem, & fugatus est ante eum, quem seeutus est Iudas . Qui veniens in domum quamdam proximam, ingressus est eam , α clauiit ianuas;
1ς. Et praecepit Iudas : & su endit eam igni, de eombulla est domus de eombustus est Felix. Sumsit ergo te eo Iudas vindictam Eleazati, se aliorum qiros interis fecerit Felix. Post haec reversiis est populus ad metis e s. & aeeepetunt spolia, & arma ipsorum: miserunt autem praestantiora praedae in regionem sanctam. I . At Nicanor mutato trabitu ignotus abivit, de rei versius est ad Lrtam, indieavitque ei omnia , quae sibioisque evenerin .
r. 'D Eversas est autem Antiochus de regione Persidi, I fugiens dimisso exeteitu. Qui eum intellexisset quod accidit exercitui suo, quem miserat Luias , de omnibus Vilis suis, egressus in cum exercitu magno, retens regionem Iudae. i. mi petgens eam ad medium pervenisset iter , periseussit illum Deus telis maximis: at id nequaquam siti iam remorari potuit ab itinere, sed institit illi , ptos rens omnia genera injuriarum in Deum,ac dicens: Qiiod nemo illum avertere, au impedire posset a decretis suis. 1. Quare percussit quoque illum Deus optimus misimus ulceribus totum invadentibus ejus cornus : nec tari
mea destitit, aut eorripuit se ab itinere, sed auctus est ita, B: aviditate percitus obtinendi quod decrevelat, de consequendi quod deliberaverat.
timi. Aecidit et M ut quidam eorum lugeret, N: barritum ederet ; quamobrem diffugerunt equi portantes Haura in quo Jκzbat Antiochus, B: excusserunt il
s. Cum autem esset corpore Obesus, debilitata sunt membra epra, de quaedam juncturae divulsae suerunt: deuicetum quidem ejus, quae foetorem iam zmittebant, adeo scetot auctas est, ut neque ipse sustinere ampliust russet, nee qui ad eum accedebant. c. Cadentem itaque sustulerunt servi, de super humeros portaverunt: ingruente verbia Iore prooecerunt illum , de longe recessierunt. . videns itaque quae mala eum convenerunt, procerio eredidit, id linum supplicium sibi eunt se a Deo primo maximo propter injuriam, ac tyrannidem Hebraeis illatam, Ec languinis eotum effutionem injura
. Timens ergo conversus est ad Deum , Sc peccata sua confitens dixit: Deus utique mereor quae in me lin-
misisti, de quidem justus es in iudieiis tui si hamilias qui exaltatur, & diminuis qui superbit : tibi vel b ea masnitudo, 3c magnificentia . de niastas , de sortiis
s. Vetὶ inquam oppressi populam hanc, εc tyrannie egi, de decrevi in ipsos.lo. Paree . quaeso , Deus lapsum hunc meum , de diis mitte Pec a tam meum, de elargire nulli sanitatem meam, de meum erit implere thesauros domus tuae auro , & argento, de sternere domum sanctitatii vestimemtis purpureis. it. Et circumcidi, de praetonio edicere per univer sum regnum meum, te esse Devin verum solum, non habentem participem , nec esse Deum praeter te. i L. At nequaquam exaudivit Deus illius preces, nec orationem exeerit: sed adeo muliiplicata lurit mala ipsius , ut emitteret viscera et Ec adeb creverunt ulcera, ut decideret earo esus a corpOIe. IS. Dein aucit tuus de sepultus est in loco suo. Et regnavit filius ejus Ioeo Mus , eratque nomen ipsius Eup
t. Ucti fugasset Iudas Ptolemaeum, Se Nicanorem, Se Gorgiam , dc occidisset viros eorum . revet sus est ipse . de viri eius in regionem domus sanctae. a. Praecepitque destrui omnia altaria , quae extrui jusseiat Antioclius: Et amovit omnia idola , quae erant in sanctuatio: de aediticarunt altate novum , iussitque offerii saetificia super illud. 3. Oraverunt quoque ad Deum optimum maximum ad educendum ignem sanctum , qui manetet in altaris de egressus est ignis de quibusdam lapidibus altatis. Acombussit ligna, ae iactificia s Sc ex eo remansit ignis in altati usque ad tertiam transmigrationem. . Fecerumque tune solennitatem altaris novi o diebus , incipientibus die quinta Ec vicesima mensis Castea. Tum autem posuerunt panem super mensa in domus Dei , Se accenderunt lucernas eandelabri.h Singulis autem diebus horum octo conveniebant ad orationem, de laudem : constitueruntque praeterea id in mum singulis anm .
r. Dost dlas autem deditationis, prosectus est Iudas I in legionem Idumaeolum, videlicet in montem Sarah : Gorgias enim ibi motabatur. Et egressus esteontra ipsum Gorgias eum exercitu magno , de filerunt inter eos pugnae magnae : petieruntque de vitis Gorgia viginti millia. 1. Et nigit Gorgias ad Ptolemaeum in terram occi dentis praefeeetat enim illum Antiochus illi regioni,
motabaturque ibi de indicavit ei quod sibi accide
3. Quare egressus est Ptolemaeas eum exerestu , in quo erant centum de viginti millia de vitis Maeedo. nam, de vitis occideratis. Profectus autem est donee pervenit in regionem Giares, id est, Galaad , Se adjaee tia , M occidit ex Iudaei multitudinem magnam. 4. Scripserunt itaque Iudae , indieantes ei quod sibi evenit, invocantes eum ad debellandum Ptolemaeum.
s. Et pervenit ad eum epistola eorum eodem tempore , quo Pervenit ad ipsum epistola ab incolis montis Galilaeae. indieantibus quoque illi, qualiter Macedones, qui sunt Tyti de Sidone jam convenissent contra eos, & bello impetivissent, Occidentes ex eis. s. Cum autem legisset Iudas utramque epistolam , coegit viros suos . Ec signiscavit et x tenorem epistolarum, indixitque illis jejunium , de orationem. Post haee jussit fratri suo Simoni, ut serum assumeret tria millia virorum de Iudaeis, Ze sestinanter pergeret in monistem Galilaeae, dc effringet et Macedones , qui in eo
. Et prose s est Simon. Iudas vetb Astiiravit ἰα cursum Ptolemaei. At Simon improvis. irruit ire Macedones . intersecitque ex illi millia vi totum, de attulit quietem Galilaeis. g. Iadas vero prosectas est donee pervenit ad Got
giam , dc Ptolemaeum: urgens eos, ac obsidens: deaecertarunt , intercesseruntque inter eos accerrima pugnary. Ptolemaeus enim ducebat multitudinem numero sim . sortem ac strenuam. Iudas vero paucissimo elageomitatus numero : verrumtamen, cum populus qui cum eo erat, constaret fortissimis , atque robustissimis , eonstantet testitit. Et diu duravit pugna inter eos , dc invaluit valde.
io. Quare exclamavit Iudas ad Deum optimn m m ximum,
496쪽
ximum , α invocavit eum. Meminit autem se vidisse quinque equites iuvenes: ἡ quibus tres pugnabant comtra exercitum Ptolemaei, duo ver, stabant seeum. ios cum attent E contemplateriit , visi sunt ei Angeli Dei. Quamobrem confortatum est cor elux, Meorda sociorum e & irrumpentes saeph in hostes fuga erunt eos , o identes ex eis multitudinem pluri
u. Erat autem summa eorum , qui interfecti sunt de exercitin ptolemaei , ab initio pugnae hujus usque ad finem, viginti millium quingentorum. His peractis, fugit Ptolemaeus, & visi ejus adoras maritimas, II. Persequente eos Iuda , & interficiente ex illis quotquot iple comprehendebat. Ptolemaeus autem Diagit in Garam, & moratus est in ea , de convenerunt ad eum viri Chalisam. 34. Et profectus est Iudas ad eos, quos inveniens ex pugnavit di de dispersi sunt viti Ptolemaei, qai e fugit in Gariam , ae ibi sese munivit. Et perseeuti sunt viri Judae palamem popalum, inteliaeetuatque ex illis mulis titudinem plurimam Iis. Pettexit verti Iudas, de qui remanserunt eum eo viti Gazam, de castrametatus est , dc obsedit eam. Reversique sunt viti Iudae ad eum, Is. Et ascenderunt qui superfuerant eum Ptolemaeo munitionem . multisque Iudam inpitiis impetebant: perduravitque bellum inter eos, de viros Iudae quinque dies.
Iulus injuriis inute te Iudam, de maledictis incessere iditus teligionem:
ri, qui acceptis clypeis manu sinistri, dextera vel b manu gladiis. habentes secum quemJam ferentem statam. quam fecerant, profecti sunt donee pervenerunt ad mu
eos, qui erant supra murum, duo veto festinantes ad arum, ei exerunt scalam, Ec ascenderum per eam. xo. Animadvertentes autem quidam qui eram eo in loco eos xscendisse, Ec foetos insemtos fui ste, Se simul destendisse de muto intra civitatem , descenderunt postem de muro, quos expugnave tunt, caeso hostium ma
xt. Exercitus vero Iudae applicuit portae ei vitatis, a currentibus viginti versus portam , ut eam aperirent: at expellebantur inde acerrini : quamobrem invocabanterelamationibus magnis.11. Cognovit ergo Iudas, Ec socii ejus, ipsi pr νε portam accessisse et de invaluit pugna extra portam de initis. Et igne peteussit Iustas , ic socii portam, quae cecidit , de mi it populus, dc coniste hensi sunt qui Iudam injuriis inurebant, quos adducios jussit conv
1i. Praeterea gladio exterminari civitatem praeeepit: perdaravitque clades in ea duobus diebus, tum igne percussia est.24. Ptolemaeus velli fugit, nee innotuit eo tempore farris ejus, quoniam mutatis vestimentis sese abdiuerat in quodam puteolrum , de latuit fima ejus.1s. Duo verb fratres ipsitu vitti sunt, de ad Iadam adducti, quorum e olla pete uti gladio jussit. ac. Post hae profectus est in regionem sane alii eum praeda maxima , oravitque in eo ipse dc socii , gratia agentes Deo de Meeptis ueneficiis.
I. Rat nomen Antiochi , cujus praecessit mentio. IJ Epiphanius; nomen veto filii eius, qui regnavit post illum, Eupator, qui de Antio usquoque nomi
x. Cumque eontigissent praelia Iudae eontra hos duces: scii pserunt de hoe Eupatori, qui misit cum Lysia filio patruelis sui magnum exeret tum, in quo erant Octoginta millia equitum, e octo Elephanti. 3. Qui pervenientes ad urbem, quae appestatur Bel ner: castrametati sunt circa eam, ec obtaerunt, quippa IL
urbs ampla erat, dc in ea populus multus. . Et erexit circa eam Lysias tormenta bellica, instititque oppugnare cives.
s. Quod cum ad Iudam pellatum esse .egressius est ipse cum sociis ad quosdam montes munitos: & morati sunt ibi, ne in aliqua urbe motantos peteret eam Lysias, de obsideret. dc opprimeret eos. 6. Coegit ergo Iudas socios suos. & statuit eum eis proficisci ad eallia Lysiae , eostquam adeuntes domum iaci obtulerint in ea sacrificia . rogantes Deum Optimum Maximum ut averteret a se malitiam inimicorum suorum , de victoriam sibila ipsos concederet: quod quidem praestiterunt. 7. Post haec pertexetunt de regione Domus sanctae ad
Bethnet. Statuerant enim opprimere exercitum imp in
vis., illumque debellare sine cinitentione. . Ferunt autem sibi apparuisse persoriam quamdam inter coelum de terram , inlidentem equo Igneo, haben temque in manu magnxm hastam, qua percutiebat exe citam Graecorum. Quare addidit eis quod viderant B ti: udinem, Ec animos. s. Et festinantes irruperunt in exeret tum, inteliaeet runtque de virix eius multitudinem plurimam. Unde commotus exercitus , & perturbatas est vehementissime, & totus in fugam promiscu conversus.1o. Et institit gladius Iudae, de sociorum s& oecidit ex illis undecim millia vitorum 6c mille sexcentos equutes. Fugatus est quoque Lysias, de socii esus ad temo um locum in quo tuto morabatur. Et misit ad Iudam.
ut sit biectLis sit regi, salva ejus , populique sui religione rit. Cui in hoe morem gessit Iuda . dummodo set Aberetur regi, de acciperet ut refrensum illorum assien- . Et scripsit Iudat de hoet scripsit quoque Lysias re gi , signaticalis ei, quae evenerant, dc quae expertullest de to te, de fortitudine gentis t x. Et quod continuatio bellorum eram illis esset ex terminatata viros , quemadmodum exterminati sunt praecedentes: indicat ipsi praeterea eorum assensum , α motam suam, donee reciperet epistolam de iis, quae sibi agenda sunt.
is. Cui responssit a Rectum sibi videli pacem inire
cum gente, adlato obice eorum exercendae religio is iet enim haee ipsa eos induxit ad defectiones , 8c oppugnationes praedecessbrum. Praecepit quoque ei inire eum eis foedus de pace,de obedientia, ita quidem ut nullus opis ponatur illis obex in negotio religionis. I . Scripsit etiam Iudae, de omnibus Iudaeis, qui iuruione Iudae. se lidlim hoer de duravit id ituet eos aliquo spatio temporis.
t. που oe eodem terrisore , cujus praetegit mentio, L Icoeperunt res Romanorum exaltari, ut adimpleret Deus optimus Maximus quod praedixerat Da mel Propheta , scut pax de quarto reuno.
I. Erat item hoe eodem tempore rex quidam in Asia ramuni Mentissimus. nomine Annibal. Erat autem regia regni ipsius Carthago. decrevit Romanorum oea
3. Qiramobrem ad oppugnandum eum convenerunt ide multiplisata sunt bella inter eos. ita ut commiserinto dein praelia spatio decem annorum. 4i Nec expelleret illum valuerunt de su aegione ob innumerum exercitum, depopulum illius. f
. Decreverunt ergo cogere magnum exeteitum se ale m ex omnibus strenius, Ze exercitibus, Ec soralia senis quibusque suis, de impetere Annibalem in belato , de sustinere, donec averterent a se res ipsius. 6. mod quidem praestiterunt i praefeceriantque exeraci tui duos viros praeclarissimos, unius nomen erat imi lius , alterius autem Varro. Qui Meurrentes Annibali; commiserunt eum eo bellum , de caesa sunt de exercitu eorum nonastinia millia virorum i de exercitaverb Ananibalis cecitirunt virorum quadraginta milliaι Interis
sectus quoque est Smilius eo in bello. 7. Vino autem serit in civitatem quamdam nulla
497쪽
inam, munitissiliram , dictam venultam; quem non est petiecurus Anni b.st , sed Roniam profectus est ad expugnandam eam , dc ibi morandum. 3. Instititque contra eam per octo dies, ecepitaue extruere E iesione illius domicilia. Quod eum viaiD sene cives, deliberarant inire pacem, foedus cum illo, α dedere regionem. s. Erat autem inter eos juvenis quidam nomine scipio, teram quippe Romani eo tempore sine rege, MIOta retum ipsorum administratio committebatur it
centis &viginti vitis , quibus praeerat vir, qui dicebatur Senior : to. Adest etgo eis Scipio, qui Annibali usque ob
clientiae nequaquam fidendum esse persuasit. ii. Qit Iesponderunt e se nequaquam ipfi fidere, nisi quod illi resistere nequeant.
ii. Quibus ait s Regio Asticae militibus omninb dectituta est , quia omnes eum Annibale sunt, eoncedite ergo mihi turmam de ele Us vi totum, ut vadam in Atii eam t s. Et talia in ea perpetrabo gesta, quotum nuntiacum ad illum pervenient, forte relinquet vos, & liberamini ab eo, de Quiescetis: de . reparatis rebus vestris, & roboratis, u iterum pararet reditum, adve
ius illam satis etitis. ι libus recta visa est Scipionis sententia ; & it
4 iderunt ei triginta millia vitorum de sortissimis eorum.
fuisse cum Antioelio. Nos set ibimus vobis secundi
haec , u t sitis nobis amici, non autem G taecis. qui tria Iese tum vobis.
Imendimus praeteres petere Antiochiam,& inserte bellum civibus eses: quare sestinate indicare nobis iquibus adversamilii . de quibustum vobis intercedit amicitia, ut ficiamus secunduin hoc. Exemur rideris. . Hoc est foedus, Semote , de trecentis de vi,
ginti ejus Rectotibus, Iuda praeseuo militiae . de Iudaeis.
ut apponerentur Romanis, Et concordes sim Romani ,
de Iudaei in bellis, de victoriis semper. 1. Quod si institetit Romanis bellum, auxilium se rent eis Iudas . de populus ejus, nullo praestito auxilio
inimicis Romanorum, annona , sive ullo genere at
6. Cum vetb aeciderit Iudaeis bellum, a ilium s
rent eis Romani . quantum valent Sc possunt , nullo praestito auxilio ini eis eorum in ullo genere auxilii. . Qiiemadmodum vel b tenentur Iudaei Romanis, similiter Roma tu Iudaeis , sine ullo incremento , aut decremetito. Et acceptarunt id Iudas, & populus ejuse& remansit foedus , atque perducavit inter eos, dc
Et prosectus ere in Astieam , cui occurrens Asdrubal frater Annibalis, praeliatus est cum eo s quem vicit Scrupio, Sc amputavit collum, acc pitque eaput et & pol tans cum reliqua praeda, reversas est Romam. Is Et conscindens munitionem , vocavit Annibalem , Nait illi: Quomodo valebis contra regionem nostram
hanc , eum non valeas expellere me de legione tua , ad
quam prosectus sum: destruxi eam . de oeeidi fratrem tuum, oc attuli caput ipsius. Tum projecit ad illum
16. Quod edin Annibali allatum esset, de illud en-
novisset, auctus contra populum est surore, ac ira, a ravitque se non diseessurum nisi expugnata Roma.i . At cives ut illum repellerent a se, dc coercerent. deliberarunt remitti Scipionem , ut obsideret , urgeretque Carthasinem. Reversusque est Scipio, de exeris citus ejus in Auiexim : de eastrametati sum circumcirca Car. haginem , dc Obl derunt eam obsidione acer
IS. Quamobrem scripserunt cives ad Annibalem, dicentes: Tu alienam cupis regionem, quam nescis utrum obtinere poteris, necne: ad regiotrem vero tuam prosectiis est, qui eam occupare intentat. s. Quam tem si remoratus fueris, de demus et te. gionem, de trademus domesticos tuos, de omnia bo. na tua , de thesauros tuos et ut incolumea evadamus nos, ec bona nostra.
o. Cum autem perlata ei suisset epistola , reeessit Roma: de festinavit, dorine pervenit in Africam et . Ad quem perrexit Scipio dc occurrit ei, commisitque eum illo tet aeerrimum bellum & eoeli sunt de vitis epis quinquaginta millia. Annibal veris fugatus sese contulit in regionem AEgypti, quem insecutus est Scipior de cepit Annibalam eaptivum, de re.et sus est in
M. Cumque esset ibi, indignatus est Annibal sie vitideli ab Asileanis: quare sumto veneno interiit. as. Et obtinuit Scipio legionem Africae , atque potitus est omnium bonorum, de domesticorum, oc thesaurocuiu Annibalis.1 . Quamobrem niagnificata est Lma Rotrudiorum,
coeperuntque inde samere incrementum res eorum.
. A sentote 8t trecentis vigintis viri Rectoribusu, Iudam praesectum militiae . de Iudaeos , salus vobis. Jain perlatum est ad nos de victoliis. dc tiliata dine vestra. de constantia in bellis, quibus laetati s
a. Intellexi mira praeterea concordiam vobis ivitam Dost haec coFgit Ptolamma centum viginti millia
1 virorum . de equites mille, de petiverunt Iudam. Cui occurrens Iudas cum decem millibas , fugavit illum Ee ceciderunt de vitis Ptolemaei. 1. Qui supplex Iudam triavit , atque deprecatus est, ut superstitem dimitteret ipsum , iuravitque , senumquam amplius ei bellum illatutumide Iudaeis, qui in eunctis suis regionibus, beneficia eollaturum. Cuius misertus est Iudas . N ianet stitem dimisit, stetitque ut Ptolemaeas juramento suo. . Corgias ve1o eollectis tribus millibat vi totum de monte Sarah , id est , Idumaeae , de quadringentis equitibu , occurrit Iudae, & imeiseeit Ducem militiae Iudae , de aliquos ite viris ejus. Tum ad illos tetendit Iudas, di sui , de fugatus
est Gortias, de interfecta est major pars virorum ejas , de terga vertit: dc quae reus est, de nullum de eo intro ivit nuncium e fertur autem ipsum cecidisse in pus a.
I. Um autem perlatum esset Antioelio , qui est Eupator, res Iudae roboratas esse, de expugna tiones quas ex pug verat, iratus est valdEt dedi sibi viesvius, quod inierat eum Iada , de coegit exercitura magnum , in quo erant viginti duo elephanti: 1. Ae profectus est cum Lysia filio patruelis sui in regionem Iudae , petens urbem Bethner . eitca quam sint tametatus est, de obsedit eam. Quod eum miniarum es set Iudae. convenit ipse, de omnes seniores filiorum Israel. εc otaverunt ad Deum optimum Maximum multa offerentes sacrificia r quibus pera perrexit I das eum ducibus virorum suorum. 3. Et venit in eastra noctii. Sc improvisb irruit iaea , ic occidit ex illis quatuor millia virorum , de elephanti in unum de elutiantis r de reversus est in eastra sua, donee illucesceret diluculum. . Time utraque acies ordinata est , dc invaluit pugna inter eos e vidit 'ue Iudas qxiemdam elephantum cum ornamentis aureis, arbitratusque est illi regem i sidere: s. voravitque u Iros suos, εc ait: Quis vestrum egredietur , de oecidet hune elephantum 6. Et egressus est adolescent de domesticis eius, qui direbatur Eleazarus, di irruit in aciem trucidatis dextrorsum, Ze sinistroissim, ita ut declinarent homines de conspectu eras, de pio e quousque pervenit ad et
. Cui supponens se, disrupit ventrem eius, ceciditque elephantus super eum, ec occidit.
498쪽
g. videns ita lue rex haec, iussit receptui cuiete, de est. Et filii summa intexfectorum ei die de nobilioribus exercitus octingentoruin vil sum, praeter caesos ex vulso exere uus , de qui noctia ceciderant. 9. Tunc nuntiatum est regi, quod vir quidam de amicis elus nomine i hilippus cie fecisset ab eo: & Demetrius filius Seleuet egressus esset Roma cum exercita magno Romanorum , intendens regnum de manu ilialius eripere.
o. Quibus valdE petietitus , misit xd Iudam de ineunda pare intet lese : eui assensus est Iudas, juravitque ilii Antiochus, & Lysias filius patruelis ejus, numquam se illi bellum illa tutos amplius. II. Et exhibuit rex magnam pecuniacum vim , & tradidit eam Iudae in munus domus Dei. Ia. Iussit praeterea tex comprehendi Menelasim, unum trium iniquotum Iudaeorum, qui mala intulerant I dxis in stiebus Antiochi patris ipsius, quem conduci praecepit in excelsum palatium, & inde praecipitem agi: quod quidem praestitum est. 1. Hoe erum intendebat rex laetitia assicere Iudaeos, quandoquidem fuit vir iste ex praeeipuis eorum hostibus, quique interfecerae ex iIlis multitudinem pluriniam.
CAPUT XVI i. Dost fixe prosectus est rex Eupator in regionem
I. Macedoniaet tum te et sus est Aiutae hiam. Quem aggressus est Demetrius cum exercitu Romanorum expugnavitque, ac interiacit una cum Lysia filio patruelis elus, & regnavit Antiochiae.1. Ad quem autem perrexit Alcimus Prineeps trium illorum iniquorum , qui ingressus ad eum prostravitisese ante illum . & fievit vehementisiuno fletu, ae dixit; orex, iam Iudas, & socii ipsus tmeidarunt en bis multitudinem plurimam, eb quod deficientes ab
eorum religione, re igionem regis amplexati sumus. 4. Q te adjuva nos, rex, contra eos, & ulciseereticis de illis. Tum egit Iudaeos ad eum , atque concitavit , suggerens ipsis ea . quae provocare poterant Demeia trium, irritare , ut expediret exercitum ad expugnandum illum. s. Quibus morem gerens, misit ducem nomine Ni
canorem cum exercitu magno, atque copioso armorum apparatu.
s. Cum autem pervenisset Nicanor in regionem sanctim, misit nuntios ad Iudam , ut veniret ad se , nec apetuit se venisse ad oppugnandam gentem, sed aperuit se venisse sollim od initam inter se, & gentem pacem, di quod sint in obedientia Romanorum.
suorum, fortitudine , & robore praeditorum; Jussitque ne secederent a se, ne prodet et illum Demetrius.
ae pola uni uique eorum sede, sederunt; collocutusique et Demetrius ei quod voluit, deinde prosectus est unusquisque eorum in tabernaculum , qnod ei te
F. Et abiit Nieanor, & Iadas in ei vitatem sinctam , di motati sum in ea simul ι intercessitque inter eos fit ma familiaritas. io. Quod cum innotuisset Aleimo. adiit Demetrium ια irritavit illum in Iudam, ac fluxit ut seriberet, Mpraeciperet Nicanori, ut Iudam eatenis devir hum ad
Ii. Innotuit autem fama Iudae , & epressus est de civitate tintii, abiitque se steti, Ze misit ad laesos utia se venirent. 1. Quibus convenientibus era init buceina, praeeepitque eis sese palare ad oppugnandum Nicanorem. 13. Nicanor vero perquΗivit Iudam diligentissi- , nee de illo quiequam ei innotescere potuit iuuare adiuvit domum Dei , requirens a sacerdotibus. ut illam sibi traderent , ut eatenas devinctum ad regem mit
i . Qui iuraverunt nequaquam ipsum venisse in domum Dei. Q amobrem insuriis eos, ta domum Dei mara II.
incessivit . de obloeutus est contra Templum, atqu*eomminatus se illud evellarum a fandamentis: abiitque indignatas: s. Inquirere etiam euravit domos universas san civitatis. Misit quoque suos ad domi ei lium cujusdam viri praeelatissimi , qui eomprehensus fuerat tempor Antiochi, de maximit affectus suppliciis mortuo em Antiocho, exaltaverunt autoritatem illius 3udata
16. Ad quem vethelim pervenissent nuntii Nicanoris, timuit vir ne sibi insertetur , quemadmodum illatum est ei ab Antioebo : quare manus sibi conscivit. 7. Q aod edmpellatiam esset ad Iudam , contristatus
est valde , Ee metiore affectus; misitque ad Nicanorem. dicens: Ne quaeras me in eivitate , etenim n e δnon sum: perge itaque ad me. ut oecui ramus invicem,
sive in campis. sve in montibus. uti tibi libet. is. Et profectus est ad ilium Nicanor, de oleutrit illi Iudas, his dictis i Deus , tu ex qui exterminasti exercitum Sennacherib regis r & quidem ma lyr era isto , fama, & imperio . dc mulsitudine expieitus: 1y. Et eripuisti Erechiam regem Iudae ab ea, cum in te confisus fuisset, de ad te orasset; eripe quaeso nos, Domine, a malitia illius, ct victores e Natta illum redde
ao. Dein sese ad bellum paravit, Sc expetivi e Nicanorem, dicens et cave tibi, ad te venio. Et terga vertit Nirancit sigient i quem persequens Iadas pex cussit humeros eius, quos seeuit: de fugiti iunt sui. 21. Et ceciderunt ex illis ea die triginta millia: α egressi sunt incolae civitatum . de occiderunt eos, ita
ut non reliquerint unum quidem. 12. Decreverunt autem ut talis dies singulis annis
sit dies gratiarum actioni, Deo optimo Maximo , ac dies talitiae, & comestalionis, & potu .
Hae usque absolutus est libet ne idias ex transtat.one He
. Um autem adesset idem sere tempus vertentῖ anni , prosectus est Baee ides eum triginta milialibus de fortissimis Maee donum t&supervenit nulli e Ium innotescente ipsi Iudae fama. 2. Cum esset inqaad.imul be, quae dicitur Lalis, eam tribus millibus virorum: quamobrem plurimi eorum, qui curri illo eram, sugerunt, rem inieruntque eum ill octingenti viri de Simeon ae Ionathas ita tres eius. Erant autem qui remanserant eum Iadi robustissimi, ac sorii
simi, & qui jam multa sustitiae tant in caeteris bellis,
3. Et egressux est Iudasi de Meti ad Bicelii dem, de exercitum ejus. Et divisit Baechides exercitum suum constituens quindecim millia ad de Metam Iudae, de sociorum: de quindecim millia aὰ sinistram eorum. 4 Tum vociserata est utraqtie pars contra Iudam , de socios. Qui considerans utramque, nactus est robustissimos exeteitus, se fortissimos eius eme in dextera cognovitque Bacchidem inibi adesse: Divisit quoqua Iudas socios suos, de assumsit secum sortissimos eorum, reliquos verbtradidit fratribus. s. Tum impetum feeit in eos qui erant in dextera ι occiditque ipse eum scietis elicitet duo millia virorum Dein conspieiens Bacchidem collimavit oculos, de in iulum intendit interfecitque fortissimos quosqxie , qui erant eirca illumi de ingluentem multitudinem sustinuit
s. Plurimis ex illis prostiatis r aceessitque ad Ba chidem. Quem elim vidisset Baethides in se intende rem, tamquamleonem stringentem manu gladium ingenterit sanguine infectum, timuit illum timore vel eanen tissimo: dc eontremuit . ac fugit Et conspectu illius. 7. Quem persecutiis est Iudas . & socii ipsius . depromaueriint stadio gentem . ita ut exterminarent maiorem partem illorum quindecim millium t de fugit Pae. ehidex usque in Asedod. Et seeuta sunt. eum quinde in
tam millia, quae erant a sinistra Iudae, di gressia stine
499쪽
Iudam, ad quem jam perveneram fiat res ipsius, de qui mi millis erant , defatigati. S. Et irruetum in eos quindeeim illa millia. de intercessit interea re Iudam pugna misi mar ceciditque ex utrisque numerus aliquis interfectotum, in qua numana sus est Itidas.
s. Quem ferentes statim illius, sepelienant ad lanis sepulatai Mathathiae patris ejus Deus misereatur ill rum de fleverunt eum filii Istael diebus multis. Fuit tum tempus principalsis elus septem annorum. Et lac..cessit rebus post illum Jonathas flatet illius.
. N T successit Ionathas fit arti suo . Se eontendit ad
AZIordanem cum pauco numero. Quod cum nuntiatum esset Bauehidi, prosectas est ad eum cum exeris
a. Quem eum vidisset Ionathas , &viri us, tra serunt Iordanem natando & insecutus est eos Bacchiis des , dc exercitus ejus, ac cireumdederunt. Ionathas autem irrupuit in Bacchidem , & eedentibus hominibus Ionat lix, egressusque est de medio illotum ipse, & socii, de abierunt in Bersabee r quem convenit Sili,eon frater illius, εc morati sunt ita ; de Concinna vetant quidquid in minitione collapsum erat: di munierunt se ibi.
4. At Baechides profectus est ad eos, de obsedit i ad quem egressus Ionat bas, & stater ipsius, & qui eum
illis erant viri noctu , interfecerunt de exercitu multiis tudinem virorum, atque ineenderunt arizie , dc tormenta bellieae s. Et dispersus est exere itui . fugitque Bacchides in desertum et quem insequens Ionathas, & Simeon, &qui cum illis erant viri , eomprehenderant inum. s. Qui eum vidisset eum , mi et itum sibi omnino adesse cognoviti quare praeeonio indixit Ionathae pacem, juravitque se nunquam amplius bellum ipsi illat,
rum, de insuper testituturii muniversam captivitatem. quam eo perat de exercitu Iudae,
. Cui dexteram porrigens Ionathas, reeesiit ab illator nee intercessit amplius post haec iniet eos bellum. Non multum autem post haec obiit Ionathas e de succes.sit Simeon fiat et illius.
a. potitus est rerum Simeon fillus Mathathiae il. 3e coegit quotquot remanserant de exerci in Iudae, de invaluerunt res ipsius, debellavitque omnes . qui inimi itias exercuerant in Iudaeos post necem Iudarii atris sui, de bene sese gessit erga populum Rum . de directa tum negotia regionis suae. 1. Quare expetivit eum Antiochus, de ipse est De- metitus filius Seleuci: dc utat ad illum exercitum ma
Ad quem egressus est Simeon , de duo filii ejus,
divisitque exercitum suam duas in paries, quarum unam secum retinens , alteram tradidit filiis. Tum prosectus est ipse . Ac qui eum eo erant ad exercitum, misitque filios suos, di qui cum eis erant per aliam partem, &convenit eum illis, ut aggrederentur exercitum tem pore eis constituto.
. Post haec occurrit exercitui Antiochi, & oppugnavit illum , ae cinpit illi piaevalere et veneruntque duo filia eius, cum jam commixtum emet bellum, & pugna invaluisset, & eircumdederunt terga exercitus t de eon stitutus exercitus Antiochi inter duos exere itus extetmiis natus est , nee evasit quispiam virorum illius rs. Nee reversus est amplius Antiochus ad oppugnandum Simeonem t & perduravit Iudaeis pax , de quies longitudine dilatum Simeonis. Fuit autem tempus ipsius dominii per duos anno .c. Deinitruit in illum Ptolemaeus Sororius , inter fecitque illum in quodam convivio, cui aderat. Et comis prehendit uxorem , de duos filios illius, 3e suffectus est filius Simeonis, cujus nomen erat Hyrcanu
filium suum Ioel, an, de aggregatis ei vitis quam plurimis , misit illum ad debellandum virum quemdam, qui in illum egressus erat , dicebaturque
2. Erat autem vis magnae samae , sortis robore, de vetusti principatus. 3. Cui occurrens Iochanan , profligavit illum . quapropter nuncupavit Simeon filium suum Ioehanan . Hyrcanum, ob occisum Hyrcanum, de victoriam do illo te portatam. . cium autem audisset Hyreanus iste Ptolemaeum in ter fecisse patrem ipsius, timuit Plo emaeum, fugitqite in GaEam, quem insecutus est Ptolemaeus cum pluriabus viris. s. At opitulati sunt cives Garte Hyrcano, & clauserunt portas civitatis , pristibueruntque Ptolomeum pervenire ad Hyrcanum. s. Et reversus Ptolemaeus abiit in Dagon, habens secum matrem Hyrcam , de duos fratres illius. Habe
bat autem Dagon tunc arcem munitissimam.
7. Hyrcanus veto prosectas est ad domum sanctam οῦ& obtulit erificia, de successit patri suo a cogitque
exercirum magnum , 8c perrexit ad Ptolemariami S. Quamobrem elausit Ptolemaeus portam Dagon s perte, Zc eios, Besese munivit in ea. s. Et obsedit illum Hyrcanus, fecitque larietem fert eum ad percutiendum murum, atque aperiendum. Io. Et diu duravit inter eos pugna, εe praevaluit Hyeeanus eontra Ptolemaeum, & accessit prope munitionem, dc pene eam obtinuit. 11. Com ergo vidisset hoc Ptolemaeus, praecepit deduci nutrein Hγrcani, Ae ducis statres illius super murum , M supplicio assiai vehementissimo, quod factum est iliis.
i. videns autem haec Hyreanus , constitit , de timens , ne interseerentur, destitit a pugna. 13. Quem interpellavit mater illius, de ait: Fili mi, ne commoveatis amore. Be pietate ei ga me, de fratres tuos prae patre tuo , nec moliaris auectibus propter captivitatem nostram uleiscendi illum, et . Sed repo e vindictam juris patris tui, di mei
ls. Quod autem times pro nobis tyranno isto,n cessarid omnino nobis facturus est et quare insta oppug-tiationi, nulla interpolatione data. 16. Cum ergo audisset Hyreanus verba patentis suae . institie oppugnationi t quare auxit Ptolemaeux supplicia matti, ecfratribus illius t juravitque se praeeipitatarum
eos ex munitione deorsum , quoues accederet Hyre nus ad munitionem. 7. Timuit araque Hyreanus ne eausa esset necis eo- tum, de reversus est ad castra sua, continuata obsidi. ne Ptolemaei. 13. Accidit autem ut adesset solennitas tabernaculo
rum . quapropter profectus est Hyreanus in civitatem domus sanctae, ut praesto esset sestivitati , &solennita. ii, &sacrificiis. s. Cum ergo cognovisset Ptolemaeus toneesisse in domum sanctam , & ibi detineri , irruit in matrem Hyrcani & fratres illius, de oeeidit eos, fugitque in loqcum, ad quem pervenire non poterat Hymnus.
Um autem audisset Antioehus Simeonem oci buisse , eouit exercitum , de prosectus est, donee pervenit ad civitatem domus sania r de castra metatus est circa eam, & obsedit. intendens illam ex pugnare. L. At non valuit obfirmitatem, dc altitudinem minis nium ipsius, Ze multitudinem vitorum bellatorum in ea. volente autem Deci , eoercitus est ab illa: 1. Sese enim contulerat ad partem septentrionalem eivitatis , dc extruxerat ibi . legione muri cemum trigin
500쪽
ia truries , & conscendere fecit super eas viros ad oppugnationem eorum , qui moenia civitatis conscendet
. Eteonstituit qui suffoderent teriam in quodam Ioco , donee perventum est ad fundamentum mutit quod cita ligneum compertum esset, igni incenderunt, ceciditque ex muro pars magna valde. s. Et oecutretunt viri Hyrcani ad eos , dc prohibuerunt ingredi, custodientes locum ruinae , & egressus est Hyreanus eum potiori parte virorum bellatorum ad exercitum Antiochi, de multam intulit eis cladem. s. Et fugatus est Antiochus , re sui, quos persecutus est Hyreanas eum suis, donec removissent a civi
. Tam reversi ad turres, quas extruxerat Anticiis chas , destruxerunt eas, dc morati sunt in civitate, dcxitea illam. . Antiochus vera eas tametatus est in quodam loco , qui distabat civitate domus Dei circit duo stadia . Adveniente autem solennitate tabernaculorum , misit legatos ad illum Hyreanas de induciis, donee praeteriret soletinitas ty. God coneellit ei, misitqtie victimas, &aurum, di argentum ad domum Dei. Praecepitque Hyreanus Sacerdotibus, ut susciperent, quod miserat λntiochus idt p aestueruiat. Cum autem vidisset Hyrcanus, de Sacerdotes Antiochi leverentiam erga Templum Dei, ligatos ad eum misit de pace. io. Cui assensus est Antiochus, de profectus est in Jerusalem i oceurrens ergo ei Hyrcanus ingi essi sunt simul civitatem. Fecitque Hyrcanus Antiocho , de principibus ejus convivium t dc comederunt una, echiberuntvri. Et obtulit ei munus , trecenta talenta auri, dc
pepigit unusquisque eorum cum laetcr suo de mee ι de auxilio fetendo , de abiit Antiochus in regionem
suam II. Fertur autem Hyrcanum aperuisse thesaurum,
qui fuerat quibusdam resibus de filiis David, s eat pax
qui protulit inde pecuniam pluriarum, de tantumdem reliquit, restituens illum pristinae oecultationi. I . Tum eonstraxit quod dilutum erat ex muro, de reparavit ; deglegis sui utilitati, Ac commodo , pt viaὸ eoiisuluit, Ee revi erga eos sese gessit. I . Cum autem pervenisset Antiochus in regionem suam . decrevit oppugnare regem Persidis, deseeetat enim a tempore antiochi primit de misit legatos ad Hyrcanum , ut proficisceretur ad eum : de piosecis crus est eum eo Hylemus, ac abiit in regionem Petis sidis. s. Cai occurrens exere itus Persarum congressius est cum eo, quos profligans Antiochus, reporta it victitiam ex illis, de gladio percussit eos. Tum stetit in t eo suo, &eonstruxit mirabile aedificium, ut esset ei in
memoriam in regione eorum.16. Et perrexit post aliquod tempus in occursum re pis Persarum , Ee moratus est tetris .Hyrcanus, caua labbati . cui Penaeeoste instabat. U. Et tibi oceurrerunt rex Persidis, de Antiochus, ae intere esse te inter eos bella maxima , in quibus petiit Antiochus, de plures de exercitu e u . S. Perveniente autem nuntio ad Hyrcarrum, proseetus est in regionem Syriae, dc oppugnavit in itinere Ha- lepum t eui sese dederunt cives, deserentes ei tributa, de recessit ab illis, te versusque est in civitatem se ctam , dc moratus est ibi aliquos dies, xy. Tum contendit in Samariae regionem , 3c orpugnavit Neapolim , quem prohibuerunt cives eam inisgredi. Et destruxit quidquid habebant aedifieiorum in monte Iezabel . 3c Templum quod quidem fuit post
ducentos elapsos annos , ex quo aevifieaverat illud Sanhalat Samarita. Lo. Oecidit praeterea sacerdotes, qui erant in Se
haste. Et proseMs est in regionem Idumeae . id est, montes Sarah , Ec sese illi dederunt: qui sitim eo
venit , ut circumcideremur . Ec ingrederentur religi nem Totah . seu legis Mocilem
21. Cui morem gerentes circumcis , de Iudaei facti
iunt, Fc confirmati fuerunt in hoc usque ad destructionem domus secundae.12. Et perrexit Hyrcanus ad omnes circumvicinas gentes, cui om s in elientelam sese dederant, de inierunt simul foedus de paee dc obedientia. 21. Misit praeterea legatos ad Romano x, seribens eis de renovatione sordetis inter sese. Cdm pervenissent itaque ejus legati ad Romanos, honoraverunt eos, dc exaltaverunt eorum locum, Zc auscultaverunt legationem, cujus causa veneram , εc secerunt negotia -- Tum, ac re onderunt illius epistolae.
Seniore , εt trecentis vi nil rectoribus eiul , Hyrcano regi Iudae, salus. Iam pervenit ad nos epistola tua . quam legentes gavisi sumus. Et intermeavimus legatos tuos de rebas tuis.
. L. Agnovimus item locum dignitatis eorum in sele tia , disciplina, εο virtutibus ι 3c h oravimus eos . dc sedere leelinus in praesentia senioris , qui expedita curavit omnia negotia illotum. 3. Praecipiens restitui vobis omnes urbes, quas vi a stulerat Anti bus . Se auferri omnem obicem circa exercitium religionis vestrae, dc irritum fieti quiequita 'in vos decreverat Antiochia . . Praecepit quoque, ut firmae maneant cuneis et iis tλres , quas ipse expugnaverat. Mandavit praeterea per epistolas omnibus suis provinciis honorari legatos tuos, atque eohonestati. s. Misit etiam cum illis ad te legatum nomine Cynaeum , habentem secum epistolam , cui oc legationem
iniunxit i ut colam tecum ageret.
s. Cum ergo pervenis et epistola Romanorum ad
Hyrcanum, rex nuncupari coepit, cum antei Saeerdos magnus nancuparetur:
. Coaluerunt itaque in eo dignitas regni, de dignitas Sacerdotii. Fuit autem primus , qui nuncupatus est rex ex regibus Iudaeotam tempore tamds secundae.
. r Yreanus autem contendit in Sebesten , & ob L sedit Samaritas , qui erant in ea, longo tem pore i donee ebnecessitatis eos redegit, ut coacti fuerint vesci omni genere morticinii. a. Haee nihilomitius aequo serebant an mo , timentes
gladium ejus, de fiduciam habentes in Macedonibus,M AEgyptiis, quorum opem implor. iverant. a. interea adest jejunium nrajus, cui praesta esse de bebat Hyreanus in domo sanci. , ut overtet caerificia hoe die. . Susseeit itaque duos filios suos, nempe Antigonum, de Aristobulum exercitui, praecipiens eis obmdere Samaritas, de in angustias redigere. s. Iussit quoque exeiei tui filiis suis obedire, Aemandatis eorum obsequi; de profectus est in ei vitatem domus sanctae. 6. Perrexit quoque Antiochus Mae edo ad opem seis xendam civibus Se stexi de perlata est fama eius duci. hus filiis Hyrcani, qui, suffecto qui Sebestes obsessio.
ni instaret. obviam Anti ho iverunt r . ias: m oppugnames fugaverunt, εc reversi sunt Sinesten. Aguentavit praeteres ex AEgypto Lythras filius Cleopatrae regi iue ad opitulandum Samaritis. Hu jus nuntium eam perlatum esset ad Hyrcanum, contenadit ad eum transacta iam lolennitate. g. Cui occurrens oppugnavit accerrimὸ . occiditque de viris es usquamplures: de fugatus est Lythras , nec reversi sunt posthac AEgyptii opem ferre Samaritis. y. Et reversus est rex Hyrcanus Sebesten, de institie in eam. donec gladio expugnavit, dc occidit qui et manserant de civibus, de exterminavit eam, de manu de axit.
r. Ythras quidem filius Cleopatrae, cum roboratus Lia esset bonis, Ac vitis, descivit a matre sua Cleo.