장음표시 사용
21쪽
Equiti Romano auidius vescenti partes suas misit. Homerus Od s. 8. οἱ δ' ἔδη μοιρας τ ενεμον, κερ-νυ τ οἶνον. O lina unus tantum missus fuit,vntina
ferculum , quod ex aequo in singulos conuiuas diuideretur, postquam plura fercula illata sunt, ea dicta φορὴ αατα, ut stribit Dionysius Trypho. Ita Genes s. a Iosepho partes fratribus datae. Scr. Reg. 9. Samuele Sauli data pars optima. Cato Vticensis solitus erat de portionibus sortiri,quaecumque cotingeret, si sors ipsum destituisset amicis, ut primas toliaret instantibus, parum id aiebat conuenire inuita Venere. Coena autem recta dicitur Lucianus , s αιτο αντελες ονο- ο ον δειπνον, Simul inferebatur perfectum prandium. Martialis Id. II. perstringit conuiuam furacem:
.dquid ponitur hine, ct inde verris, Mammas siuminis, imbricemque porci,
Communemque duobus attagenam', Hac cum condita sunt madente mana, Traduntur puero domum ferenda. Eustathius , Θυmat, is λαμπροτερατο υτ ῶλαι πινειν , Eilapine sacrificium , cramaratus luculentior , quod gregaum biberent. σφε λ π οι πdMοι επινον με ονΤΟ- Jtimo κτορω , Vbi
multi aut congruati bibebant laeto conuiuatore. fit ob nuptias. Eranus parcus fuit, & modestus, quia ερανι ν suum quisque comedebat,& sym
22쪽
, Catabolia , cum in commune conferentes sumptum epulantur. Alia siportula fuit, quam instituit Nero rectae coenae loco apud Iuvenalem s. de Martialem, Centum miselli iam valete quadrantes Anteambnionis congiarium lassi. Laertius in Diogene cane ait quemdam fuisse νά-. Cicero lib. 2. de Orat. Symbolam , collectam vocat. Quoniam collectam i conuiuis exigis. In Prouerb. cap. 23. Noli esse in comess tionibus eorum , qui carnes ad vescendum conserunt , quia dantes symbolas consumentur. Eusta
lativum prandium. Terentius in Andria r Coenauit,symbolam dedit. Plautus: Paratae sunt scapulis meis symbolae. Idem collativum ventrem vocat. Collextrix apud eumdem, quae religionis causa stipem colligit. Athenaeus lib. 8. ερ M QU
in Ennucho aliquot adolescentuli colimus in Piraeo, in hunc diem, ut de symbolis essemus. Chaeream ei rei praefecimus, dati annuli locus, tempus constitutum est. Quae supererant, ex erano distribuebant. . schines in Ctesiphontem, ἔ-ρ
23쪽
uam coenam post assum vulgd ita interpretantur, ut si quid post allium inferatur, sit alienum, apud Tertullianum lib. de anima. Putem ego coenam aestiuam leuem fuisse, & humidioribus cibis constitisse. Plautus in Menaechmis: AEstiue admodum viaticati sumus.
C A P V T III. QVod hodieque fit, ut homines vulgδ ter
cibum capiant , mane, sub horam undec mam , & vespere id iam olim factitatum esse docet Didymus ad Odess. lib. a. -M-οἱ --λωοι hieἄντο , τίω ν- ν
tum primo siumitur, quod vocatur αειπν, ct sumitur mane, cum adhuc pene tenebra essent, dictum ab Secundo sumitur prandium, δειππον , quia eo sumpto laborandum, δεῖ πονεῖν, ad exercilia militaria redeundum. Tertio Aροτον, coenam Latini vocant, quasi ἰαυερτον ab ἰά μιν, dormire, Mιμα , quori tam δε mitum , aut cubitum. Ariston dici potest, quod eo sumpto ad praeclarum aliquod opus procedunt, ait Didymus pag. 13. pag. 4O. - Πν το
Meρωμα ientaculum,matutinus cibuS,δὴ πον,Vespere coena, seu Dorpori, το ον τη ἐσπέρα ' δειπνον τὸ prandium mane ante meridiem. Dorpori
24쪽
το δίρυ -υειν , quod hasta quiescat, a MLiq
quod milites ab hasta tunc ferientur. Postea Ariston fuit,quod nobis hodie prandium est. Polyaenus lib. F. Stratagem. Telesinius Siculus, προ ημέραι --ὶ θ παρών, ' το iussit milites ante diem ortum pransos quiescere.Quum autem prandi, rempus esset ex more signum dedit, & Athenienses imparatos oppressit. Ita & apud eumdem:Memnon stpe milites in Parmenionem educens de die,& recedens, tandem cum hostes arma exuisse, & circa prandium occupatos esse sensisset, rursus apparuit, de vicit. Romani in tentaculo panem siccum sumebant, nec bibebant. V piscus de Tacito : Panem nisi siccum nunquam comedit. Panem gustare, panem comedere est ientare. Glossae: Ientat ientaculum.
Seneca epist. 83. Non multum mihi ad balneum superest. Panis deinde siccus, & sine mensa prandium , post quod non sunt lauandae manus. Augustinus:Nos in essedo panem, & palmulas gustauimus. Galenus bb. 2 ύγιεινων, πίτω ωραν ἄρτον ἄτῆι- , Sub tertiam horam tam debat panem cum melle Attico. Clemens lib. 2. cap. 2. Padag. Xerophagiam vocat, cum panis solus sine vino comeditur. Martialis: Atine veni potius,nam cur te quinta m- sum, Ut lentes, siero, Catiliane, venis.
Quia venis ad prandium,non ad tentaculum. Festus: Coena olim, quod nunc est prandium; Vesperna,quae nunc est coena. Plutarchus θ U 8. Olim homines edebant panem - ουκράτω, Aaa a I manE
25쪽
mane in mero, μώδεν ο ο, & nihil aliud, quod dictum Acratisma, & Ariston, & αλισμα. Homerus :ὰρτ οντας αρι ν αα ηοῖ φαινοUM; φι. Ientaculum instruentes cum aurorae ortu. Martialis lib. I A.
Surgite, iam vendit, pueri, ientacula pistor. Festus : Prandicula, ientacula. Scesnas dicebant Coenas, quae nunc prandia. Pro sce is vespernas. Scensas pro scestris,Sabinum vocabulum. Silatum protentaculo, quia ieiuni vinum siti sumebant. Suetonius in Vitellio cap. I Epulas trifariam semper , interdum quadrifariam dispertiebat ; in tentacula, prandia, Cenas,& comissationes, quae a comedendo dictae, fiebantque post coenam. In Domitiano cap. ar. Liuius lib. 4o. Seneca in Suasor. Ad prandium promisissem , ad coenam renunciailem. Fuit & merenda, de qua Isidorus lib. 2 o. origis. cap. 2. Merenda est cibus , qui declinante die sumitur, quasi post meridiem edenda, & proxima coenae,unde & antecoenia a quibusdam vocantur. Alij putant merendam dari solitam iis, qui merebant aere, id est, mercenariis. Calpurnius in Eclogis:
Sera cum venerit hora merendae.
Dabatur mercenariis a domino, seu conductore, antequam labore mitterentur. Dio de Vitestior
die non iidem Vitelitum conuiuio excipiebant .sed alij ientaculmn, alij prandium , quidam coenam praebebant, nonnulli comissationem post caenam , qua repletionem solaretur.
26쪽
Iaretur. Comissabantur post coenam, quae vox non a Graeco κω-ζειν, ut voluit Lambinus, sed a comedendo facta. Cui sussiciebat Vitellius vomitandi consuetudine, ut ait Suetonius. Edunt , ut vomant , ait Seneca Conseiat. ad Heluiam eap. 9.Vomunt, ut edant, ideo in balneum ibant. Iuuenalis: Es cmdum pauonem in balnea po)ras. Seneca vocat alios ieiunos vomitores. Cornelius
Celsus, vomere luxuriae causa damnosum prodit. Sed de comi stationibus Liuius lib. o. Quill c mi statum ad fratrem imus. Item : Conuiuam me tibi committere ausus non in , comissatorem tecum armatis recipiam. Quintilianus : Hic est ille in pestilentia comitiator. Cometiari tamen potest idem significare,quod de iis accipiatur , qui de nocte per pagos, & vicos lasciuiunt,& vagantur. Ita apud in urtium comessabundus dicitur: Comestabundus Alexandri Magni exercitus. Seneca epist. 8 . In comessationibus nostris plus cantorum est, quam in theatris olim spectatorum fuit. Trebellius in Gallieno, Prandium dici vult ab eo, quod milites ad bellum paret. Fulgentius Placiades: Ientaculum dicitur gustatio. Callimachus:Ιentaculum proferre Ioui.Dicitur &gustus,edulium, praegustatio, comestio. Apuleius: Edulibus opipare exccpta. Isidorus lib. 1Ο. cap. 2. Est autem coena vespertinus cibus, quam antiqui vespernam dicebant. In usu enim non erant prandia. Salvianus lib. i. Romanos veteres semel tantum die, idqtie stib vesperam comedisse ait: cum viles, ac rusticos cibos ante ipsos, quibus exercebantur , socos sumerent , eosque ipsos non caperent
27쪽
perent nisi ad vesperam. Vet. Glog.Merenda inuat, δε - dicitur seu specimen. Seneca: Dedit nobis gustum,ad quem respondebit. Glosia: CO-
γινο ον. Ari fon quasi marte flante, guttis bene habens si manesit. Apud Aschylum Palamedes ait,
Definiri tempus capiendo cibo, ut mane ientaculum, meridie prandium, vespere coena, seu δ. ποsumeretur. Vt coena dicitur, quia cum pluribus Communicaretur,ita δερπον dici puto non ab ἰαυειν, ut vult Didymus, quod est dormire, sed a carpo, quod carptores carperent, & scinderent luculento apparatu carnes. Apud Lacedaemonios prandium mane sumebant, Vespere coenam. Seneca epist. 83. Leonidas ad Thermopylas Persis ingruentibus dixit: Commilitones , prandete, tamquam apud inferos coenaturi. Alacres & ad prandium illi promiserunt ,&ad coenam. Ath naeus lib. I. cap. . ponit primo tentaculum, δα
28쪽
νήπων, quod Glossae vocant Μεισμία garo, &gustarium buccea panis sicci sine vino. Secundo ponit Rem I, prandium. Tertio merendam. Quarto δερ αδδε, coenam, aut Apud Suetonium Vitellius addidit ante somnum comissationem de nocte. A ientaculo,quod aendiis dictum Hippocrates edaces vocat Ieri taculum eum P ιενει, ab eundo prandiculum, dictum ait Festus,de quo Homerus Od1ssest. - δ' aτ ραλιm, e οδεσἀς ι-ύφορβος
M ses, ct diuisu subulam in tabernaculis pararunt
sub ortum aurora ientaculum, accendentes ignem. Antiphanes , σει ν ta οσεν ὁ ποιῶ -υανααμ. nemo vi πως, ματ ἐμοῦ. Interim dum coquin prandium apparat,potes mecum in ientaculo meracum bibere. Cantharus Poeta, ἔκο- ακραπσωπιθ' ἰωῆ. μ μ
ς σμιν est propriE ieiuni j continuatio , accipitur tamen pro tentaculo. Athenaeus δειελιή- de quarto cibo,seu comissatione putat accipiendum.Circumferebantur cibi maxime in gustatione.& ab alio ad alium transferebantur,ut quisque caperet,& quantum vellet. δειπν,Regis Perlarum prandium cognatorum, ad quod vocabantur Regis cognati, interdum & alij. Heraclides de cibis circumferendis, sesέον ἀμωἷν προ τ m tiν,
piendus est modicus cibus, antequam bibas. maxime autem id operam dare debes, ut cibi sobri circumferri in ientacuita tibi apponamur. Gustationem intelligit, quae
29쪽
quae constabat oleribus, & cibis salitis, lταρ ν es υεM. Plutarchus vocat 6 το - , Ienuia, er se tam, quia tenuis alimenti sunt. Epictetus in
In conuiuio si aliqiuid circumfertur tuo loco,extensa modeste manu cape, si praeterit,ne retine. Vnde apparer, in ientaculo, prandio , & coena moris Rulle, ut cibi circumferrentur , quos conuiuae sumerent arbitratu suo. In tentaculo proponebatur ut piae rumque salsamentum probe maceratum,& rite salitum,ut orexin excitaret, τελειω h βρο inc,maxime abyrtaca ex cardamis,quod Persicum genus acrimonia commendatur. Promulsis
est proprie gustatio. Cicero epist. I 67. ad Paetum rNeque est qudd in promulside spei ponas aliquid, quam totam sustuli. Solebam enim antea delectari Oleis,& lucanicis tuis. Postea promulsis dicta,tam
vas , quam quod vase continetur contra quam
sentit vir eruditus. Prandium Trebellius in Salonino putat dictum a parando , & a cinctis initum, quia parati milites ad proelium esse debent. Isidorus lib. 2 o. cap. 2. ab apparatu edendi , alij a peredendo, quasi peredium. Nonnulli ab ενδο , id est,meridianus, quia meridie stimitur, πή ἔνδον,
aut quia prandent,int ιν Merenda vero , inquit Nonius, quia post meridiem sumitur. Festus: Merenda prandium , quod medio die capitur. --ο- fuit potio ex melle, vinoque confectum longa insolatione,quod inter conditorum genera reponit Actius in Tetrabiblo 3. sierm. 3. cap. IO. ct 3 o. Id ante prandium , & coenam sumebatur. Erat promulsis Petronij delicata apud Athe
30쪽
naeum lib. 2. cap. 28. In cibos inijciunt σ1--
tum a Dptium. Festus: Si latum olim ientaculum dictum , quia sili herba condiebatur.
Entaculum diximus vocari ἄκφατισμis, quia mane ἀκράτω Vino mero panem intingebant , ut Pliatarch. HK7.s mos cap.6. & Athenaeib. I .cap. 4. Theocriti Scholiastes ἀκρατισών ε ΦωMae, Theocritus vocat eum qui non tentarat. Latini tentationem vocant prandiculum. Scholiastes Homeri δε ν dici vult ab κει, id est, man., quia ὴρ dilucurum significat, unde aurora ἔρι sp ,α, Eumaeus apud Homerum Ha ἰοι*πινεμ 'φι, cum aurora apparente. Ali, -κον, quia απι , τι, hora edendi certa non est. Quidam ωπὸ -, quia tentaculo sumpto ad praelium ibant. Nonnulli rum ιν οῦρῶν, quia vota & preces ante cibum faciebant. Alij quia primus mane cibus optimus, ab ἄρω conuenis, ideo dicitur γίMaegus . Apuleius Miles i. ad tentaculum ait dari panem Cum caseo. Martiat. bb. l3 .epi et 3 o. Prandium pro ientaculo posuit, de caseo lunensi, Casius Het ca signatin ima ne Luna, Prassabit pueru prandia mιile tuu. Plutarcho merenda quae apud Athenaeum ponitur inter αρι ν & δειπνον , prandium 8c coenam. Plutarch. B 6.8. cap. I. Quidam δεῖπνον elso