장음표시 사용
81쪽
m iisdem exprimatur. Quicunque
.vero aliter rarefactionem, condensationemque aeris ἱfieri posse arbia
trantur , vel vacuum , vel dimensionum penetrationem tacite videtur admittere.
Sod & adversus hos militat experimentum ab ipsa aeris distractione petitum. Sit enim phiala aquae ple- .napraeter unum, aut alterum digi' tum infra eiusdem orificium; 4 , cujus sundo iaceantorbiculi exiguo foramine pertusi, atque aere Pleni ζ. Tum ex orificio phialae spiritus e fugatur: & continuo aer in glob iis contentus distrahetur 9 ut constabit ex ampullis, quae e foram nulls prodeuntes per aquas. sursumseruntur. At vero vis illa, quae aerem in globulis inelusum dilDahit, nullum in aquis interjectis efficie
motum: ut constare potest e co pustulis in iis artificiose conlocatis ac proinde nulla hic. attractio via
detur posὰ confingi. Caussa igit- distractionis omnino petenda vid etfr ab aethere, qui in frubulos in-ί. , ς ci sredi
82쪽
9- medimn dum aliquid ex ipsa phiala
sectionis ope extriasum, continua a corpora urget. Nunc autem ex oecasione videa muS num aqua pressioni, 3edisti . ctioni sit obnoxia usicut est aer nec, ne.Enimvero sicut experientia in nisestum est aquam a calore, M seMgore rarefieri, & condensari posse ;ita incertum est adhuc , num eadem conata aliquo distrahi possit
- Posset equidem aliquis physicis
innixus sundamentis sic ratiocinari. Cum aqua millies sere derisior sit aere minimum ι prosecto continet materiae illius subtilis , cujus exis pressione possit constipari, ut pro inde idem conatus millies majorem compressionem agat in aere3 quam in aquis. Quamobrem vix ulla v quam viserit, quae aquam sensibialiter comprimere aut distrahere a valeat. Tametsi natura ope caloris,& frigoris facile id consequatur squod nostris viribus in omnino im-Par. Scilicet vis illa ,'quae Per. -
83쪽
'. eripiast. aut quadrupla . Tubus s
qualem ubique habeat amplitudianem , υl in crnre B A sit alim n-to amplior, quam in altero BD. ' orbiculorum fab rica talis esse debet, visoraminula deorsem ver gant; quod facile eveniet si parvu tum habeant collum , in quo pondus aliqud affigatur, vel ex vitro vel ex aenea fidicula circa illud contorta, ut ex hac paxte praeponde-Cavendum autem ne tales orbuculi sint multo leviores aqua in tu-ho contenta, isan vis ab aquae aliatitudine manans nequeat eosdeII ex D versus B detrudere . Ite , ne novo frigore, aut calore acceis dente aer in globulis contentuS n tabiliter condensetur , vol rare fiat,
proinde major, vel minor aqu quantitas in glubulos intrusa eo τundem gravitatem insigniter v
Hic autem animadyersione diagnum est, quandoque globulum
τxempli caussa B , qui ita Fravis est,
84쪽
ut non nisi summa tubi inclinatio ne adsurgat ad D, deinceps ad suis Premam aquae superficiem Α dea latum, ibique diutius morantem sleviorem fieri , & contra gravi rem evadere, si in iundo B det neatur. Idem enim fere contigit aeri, ac lanae , quae jam diu coni Pressa, nequit deinde ad pristinanti amplitudinem sese expandere; qua vis tandem a compressione libera . sese Iaxet aliquantulum. Cujus rei caussa perspicua est iis, qui nat ram rari , dc densi non ignoro
Est inter caetera Florentinorum experimeta, vitreus cylindrus aqua
plenus , in cujus lando jacet o hiculus pertusus, qui cylindro adhortaontem quantum satis est in clinato sensim ascendit . Cain. .ere dictis est manifesta quanquali author, qui praedictorum inperiamentorum caussas edito libello sibi explicandas proposuit, frustra in iulius inquisitione laborauerat. V rum enimvero nos post eius libelli
85쪽
veditionem vim illam ab aquae ait, eudine pendentem sepius inter colloquendum patefecimus; & tum iratione, tum experientia comprω havimus. Q Sicut autem aqua quotiescunq; pondere suo sertur ad aerem in Or-hiculis contentum, illum quidem , si aliunde exire nequeat, violenter comprimit ; ita pariter quoties ea. dem propria grauitate ab aere reta orbiculis contento cogitur recedeae, nec interim novus in illos aer,
I aliud corpus subingredi potest,
contetuS aer praeter modum distra futtir. Vnde nos ad hanc aeris di-ι iactionem attendentcs tale CXco a itauimus experimentum.' i Sit cylindrus vitreus bipedalis irciter longitudinis amplitudinis quantum libuerit; in cujus Andosiit minimum sora nutum, quod acicula optime claudi possiti insta summitatem quarta sere parto sue longitudinis habeat reticulum ex filis sneis aut alia materia COn. textum, quod orbieulos vitreos V teriua
86쪽
terius destendere prohibeat. Tum parentur orbiculi pertusi aquae innatantes, in quos deinde a tanta aquae portio intrudatur, ut viκ sundum potant. Debitam vero aqtue mensuram in orbiculos o- pe caloris facile immittemus: nam e foramine sursum spectante aliquae rarefacti aeris pars egreditur', unde
mox orbiculus aquae immersiis gra-:vior redditur: at soramine deorsum Vergente aer rarefactas aquam soras extrudit, ut proinde orbiculus levior evadat.
- Orbiculi hac arte parati immi tantur in dictum cylindrum aquae plenum ; & demum cylindri ostium coriacea membrana, aut alia re ita claudatur, ut ne hilum quidem aeris per illud ingredi postit. Mem . . branam demum acicula pertundemus , & Gramimitum eadem quando libuerit occludemug. . . . Instrumenti usuς hic erit. Quoties cylindro perpendiculariter erecto Braminutum quod fudo inest aperitur, effluat aliquantulum aquei
87쪽
& confestim si cerulae ex reticaeo ad supremam aquae superficiem adsurgime. Et rursas quotiescunque inferiori seramine clauis, panditur alterum in summo cνlindri existens orbiciali iterum descendunt.1 Item inclinato quatum alis suerit cylindro, orbiculi in superficie
aquae innatantes deorsum seruntur: at mox eodem iterum ad perpen-d iculum erecto, illi fur sum allabun- tuet. Sed hoc non sine cautione agendum .
Eadem igitur aquae gravitas diverse operatur: Nam in tubo retorto aerem in orbiculis contentum violenter comprimit, at hic exadverso dstrahit: & illic quidem . orbiculi leviores aqua, ob novam aquae intrusionem graviores iacti fundum petunt: hic vero orbiculi aqua grauiores, dum ab iisdem ingestie aquae portio extruditur, leε uiores secti sursum seruntur . . l. Haec autem qui experiri voluerit. diligenter observet fundamenta a nobis hactenus exposita , quibus
88쪽
- seognitis stello erit instrumentataeonstruere multo quidem artifici siora , qtaeque spectantium animos in admirationem omnino rapere possint . Sed haec demum iis fabriae nia reliquimus, qui ad popula. rem auram captandam insudant. Nobis at sit veritatem e Puteo rirtam experimentis stabilire ,&ad abditiora naturae arcana viam stem
. Verum nestio quis aurem mihi vellens, cur inquit, si circumjeetiis aer potest Mus ad altitudinem de cem & octo cubitorum attollere ου aer in summa eius cylindri, de quo nuper loquuti sumus,parte positus, diltrahitur a pondere aquae descen sem tentantis ς quamvis haec vix ad unum , vel alterum Pedem eo stirgat 3 ia
Argumentum hoc, o verum satear , positiones nostras quodammodo infirmat et non quia nos veram caussam praedictorum motuum non simus assequuti; sed quia in iis explicandis usurpavimus grauia D a ratem s
89쪽
tatem, pulsionem, & si in ilia vocabula, quae ut omnibus passim sunt obvia, ita milituto nostro minus
nulla alia significatiora suppeterent coacti sumus iis uti; donec aliquando rem accuratius per proprias Io- quendi formulas liceat eXPlicare . Interea ut objectioni aliqua ex parte atisfiat , notandum est ex dictis , nullum fieri posse imp u sua
inter corpora ejusdem naturae, dc gravitatis: sic neq; aqua deturbatur ab aqua, neque aer ab aere zac proinde cum nulla sit actio aeris circumjecti in aerem in globulis cylindro inclusis contentum, sequitur , Ut viSab aquarum pondere promanans , aerem supra earundem superficiem constitutum it distrahat, ut proinde hic aeri circumsusio collatus eo minorem resistentiam habeat, quo aquae subjectae altitudo ad mznsuram cubitorum decem & octo propius accepserit. . Nolo autem hic silentio praeterire
90쪽
argumentum , 'quod ad ostende dam aetheris exilientiam nobis sudigerit exposita aeris distractio Equidem qui liberiore animo rerum contempIationes aggrediuntur facile sibi perseadebunt aerem distrahi, aut rarefieri non posse, nisi
eiusdem particulae ita ab invicem magis, atque ma S recedant; vePropterea interitus maJora aut quetiora fiant interstitia; quae cum ex dictis vacua esse non possint, necessario replentur materia aliquaslibtili, hoc est aethereis Similiter condensatio, aut compresio ae non potest intelligi, nisi per mutua Partium accessionem , itaue inter illas intervalla fiant minora, & r riora. Quemadmodum spongia , aut lana distrahitur, dum ejusdem particulae ad invicem magis, & ma
gis recedunt, atque relinquuntur intervalla aeriis, aquae , aut ali
rius substantiae plena et comprimiatur vero dum illius partes magis adhaerent, ac interstitia minOza fiunt ἔ ut proptere4 aer, VeI aqua