Emanuelis Thesauri, ... Idea argutae et ingeniosae dictionis, ex principiis Aristotelicis sic eruta, ut in universum arti oratoriae, et inprimis lapidariae atque symbolicae inserviat. Accessêre ab autore adjecti tractatus duo; alter de argutis concio

발행: 1698년

분량: 807페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

691쪽

Idea argutiarum Heroicarum ,

Jhesis Quarta

Hoc argumentum es POETICUM.

μὰνορα Duobus modis, ut 0180 autor noster docet, uti possumus IMA. ais ML GINE, altero qVidem, qui rem rei comparat, utia, is sj I milii, altero 'Vi hoc illud esse fingit, ut Ludoviem est Ex partim G priori modo ducitur argumentum proprium & oratorium tale risiis a Ludovum est similis hystrici. Sicut enim 'strix prope ct procul translati-- domi π inimicos suos prope ct procul vinces armu..is. dis A posteriori modo nascitur argumentum Metaphoricum Spoliticum in hunc modum: . is Ludovicuι est 'strix, Erra Mimicos suos prope ct proculpercutis ..hitim ut Vides propolitionem esse fictionem metaphoricam, atque a. Leonem poeticam, cum fictio sit substantia poeseos. Contra argumem tum oratorium adhibet comparandi particulas, in quibus proprie nec M. . di metaphora est nec fictio. Hinc metaphora est geniosior quam Γ, iis ινι imago Ob fictionem, multo quoque Iucundior, 3i9. primum .st, eisis quia novius aliqVid docet, scilicet hoc esse illud: deinde quia imagomo. Heis rem totam eXplicat, sed metaphora proprietatem modo indicat, Latiis reliqua intelleGui assequenda relinquens, ut silpra dixi

Leonε, Symbolum igitur ARGUMENTUM POETICUM esse dico,

ira lisio. 'VOniam non adhibet terminum comparationis sed ante oculos ponit G, . An hystricem, ex qVO intelligas Lodovicum esse hystricem, ad eum 3Itho.ιο. modum, qVO O0 pictura persuadere cupit, fictium esse verum,de Imaj. mi, metaphora, Achillem essu Leonem. Id quod infertur falso syllogis ,- i. mo, qui ex tribus assirmantibus in secunda constat, scilicet, G. sin istiam , Achiste3 est ferox, Ergo Achaeos est Leo. Item histrix prope stadia, lusis proculfrit,idemfacit Ludovicus, Ergo Ludovicus est histriae. Et hic est .isiam paralogisimu , qVCm ai. autor noster Vocat poetarum mendaciiam, I sis, ct cujus eXemplum bonus Homerus dedit. In hoc enim paralogis

non dicit moh- si . Oaοὼ Ar. Poet. a. Ideo b hujinmodi imaginas istumideta Gnt mo-ser ex iά-- contemplatione accidit, ut ratiocinentur quod hoc istud'. πις--μ Oaι. Arist. Poet. a.. Homerus praeque alios docuis suo pacto mem

692쪽

mo omnis ars poetarum & pictorum consistit, & perfectior poeta sic pictoris est, qui quam optime novit ψογοσα verisimile Pro Vero venditans, ut docui silpra.

Thesis Quinta

STMBOLUM est compositum quoddam ex CORPORE ANIMA. .

. Omne verbum seu dichim seu scriptum est SI G NUM SENSIBILE, indicans SENTENTIAM INTELLIGIBILEM, ad ea ιum modum , quo ludentes calculum ponunt, qui cernitur: ut signi- 'ecetur nummus, qui non cernitur. Sic igitur Animans V erit CORPUS Orationis seu materia i sententia signifieata erit ΑΜ- MΑ seu λ a. Pariter ora. io metaphorica componitur m eorporectan-- h. e. ex vocibus proprio significantibus S sententia impro-. prio significata. Sic in symbolo, quod metaphora est pina, figura sum proprietate sua aliqvidI Misoante constituit CORPUS, dc ρem. φVic ις -- cum proprietate significata iaciunt ANIMAM, in hunc modum:

proprie ignis c a. Vibrans SP IN AS

ra igitur symbolum eiusmodi compositum quod miraculi natu- ' 'ram habet, uti te cuius anima extra corpus degit. Nam quod Di eas sensibus in scuto cognoscitur, via Dificatur mente intelligitur. Unde hoc intelligitur ad substantiam symboli figuram ct semaea iam sine ullo dicto sinicere. Talia erant priscorum heroum symbola. uod enim symbolum revis habet & a,imam, eius inte-

istati nihil deesse potest..

693쪽

dum ne μ

Thesis Sexta

Corm Symbosi perfecti it VER IMS REALE.

-- ,sed Etiamsi Metaphora fit fimo poetica, renutrit tamen innate. risimile in metura fundatum. Nam si metaphoricum significaturi. censem ponas in aliquo significante chymaericor verisimile seperstruis imverisimili, atque adeo fictio fimone perlucet, dc paralogismum itireddis Ium, de quo diximus, evertit. Unde libentius Rhetores admi rationem, tunt metaphoram hance adulator est prine'- SCOPULUS, qvaurinnia πιπε atauutor est Principum SC LA. Scopulin enim vere Sc naturaliter existit, Sylia est res imaginaria dc fabulosa , & ovamvis Dusmodi

rium. metaphora videatur ingeniosior , certum tamen est eam ratiom nia

os adversali dc proficisci potius a juvenilis ingenii levitate, quan ra. Rh.6.Si gravis iudicii seliditate. Praeterquam quod ingeniosius est similia vano tudinem in veris objectis reperire, quam eandem inter obiecta pro sint eadia arbitrio excogitata confingere. Verum enim certos habet limites, cis, ut quibus intellectus constringitur, 31ς. fictum vero infinitum est Aemodicus une terminis , cum illud tuo quisque ingenio facile possit adapt quidam re. Unde iacillimum est observante uas. autore nostro apolo. ventosis gos fingere, iacilius certe quam cinilitudinem inhumanis astonis collis, in bus deprehendere. in itum Excludo igitur a persectissimo symbola omne corpus C Ηne, M MAERICUM & IMAGINARIUM, non quod argutissimae de inge. amplisseam niosae significationes his non possint superstrui,s quia fundamen iis siti tum est leve dc incredibile. Unde Virgilius magno judicio in RODas Ari gis Latini galea insigne posuit Sosim i. e. corpus naturale, ita Turis a.Het.ar. tu vero juvenis tumidi, Ch maeram : unde corpora Chimaerica n Cum dis men acceperunt. Relicio postea omnia corpora PRAETER NM fleues res TtRAM CONJUNCTA, utut unumquodque separatim existat,prvieritae veluti cancrum, qui chelis,nam comprehendit, cum dictor Tu ius ἐκ- AGOR, quod erat symbolum Anguillarae. Item omnia corpo- vehere, a- ra INVISIBlLIA, quae Ela vis imaginationis emnxit. Vesuti ologo a- io, repraesentatos humano ora AEqVid luxu elemosis austo RG cisiime est sDiuitigod by COOQ

694쪽

inem nullam reperita suo, ' A

Ηis omnibus igitur inules persectius erit Symbolum Regis L

dorici , quod, cum eandem sententiam repraesentarentussier fab usis Stymphalidis , quae sunt mulieres volantes,&alis suis sagittas se reas excutientes, cominus eminumve seriunt e prae si corpus naturale, videlicet hystricem spinas undique proiicientem. Quod si ex mequaeras utrum res adhibeantur illae mae aut . . troprietara, quae etsi revera non existunt, pro veris ramor vulgo h Dentur, ut phoenix ex cineribus sitis rorascens, Helistrarem ad Qtem se convenens, Piniamin silo sanguine pullos a mortuis resesi stans, ORG- --sa lambendo foetus sitos perficiens, emum Cuni mori Mia, mura re, ram , iuunmis insuperabiliat resomum famosis δε- at fabulosis, ex quibus multa symbola magna laude celebrata con-tis' 'stant: Respondebo quod 3Σ6. aut respondit de ar 'mentis tragoe. p labri diarum revera istis,sed iam receptis creditisque: a ine is ejusmo- tw sere' di fabula e 1texemia non eror, sed semel e itutae set es Da recepta, - - Monori, ar--is Asina , probabilim eriti Indicans isto compa Mis 4 s υrativo proia λυ quod istas in malis bonas, in bonis malas jussi. Utpre

Persem- Symbolum est metaphina perfectar ducatur ergo necae rora R se est a rebus nobilib- ct pulchris. Inter m Taphoras enim illae potissi- sEA , mum abautore 327. nostro commendantur , quae menti objiciunt puRpu- aliquod elegans, dc oculis auribusque aliisve sensibus acceptum, aut REA , O saltem nobiliori S persectiori virtute praeditum. Unde pulchrioris misito erit inquit ille mςtaphora, aurora ROGA qua PuRP- . QVanquamIus R. M mmma enim BEA.

Thesis septima

Crem perfectissimi Smissi sit NOBILE ET PULCHRUM.

695쪽

M Idea argutiarum Hero rum

enim utraque rem eiusdem generis reserat, scilicet colorem rubismVOX tamen PURPuREA reprauentat sanguinem corruptum vilissimi vermis, sed RosBA ante oculos ponit pulcherrimum oculis b gratissimum obiectum. Idem de NoaiLiTΑTE sentio; Unde Homerus furorem Achillis in hostes expressurus,rectius illuvocat leonem ram. peram. Utut enim utrumque vocabulum belluam iuribundam mgnificet , vo tamen praestantior est dc persectior. Accedit quod, cum Symbolum sit evr is sententia heroica , vilissimum animum ostenderet ille , qui comparatione uteretur abiecta dc ignobili, ut Dantra' merito hac de causa a bonis autoribus reprehensus: priesertim cum

Smbolis propositae sint sententiae laudabiles dc honesti ratio postulest

inquit 8.)ator noster ut metaphorae laudantes a rebus nobili deriventur, sicuti vituperantes ab ignobilioribus, quae inem si h cst dem int genere. Unde laudaturus hominem doctum, apellare po-MM N THEATRUM MUMum, irrisiurus STABULUM Musar- , - 'r' trumque nomen ad ide' genus pertinet ad locum, sed alterum est hqri με in honestius, alterum deterius. δ vix ' Excludo igitur a persecto symbolo omnia illa eorpora, quae licetra AE p aTectionem quandam ingeniose exprimant, IGNOBILIA tame r/- ς--dc CONTEMPTA, ut bissentiis, qui flammis inclusus disrum' ; η-Francisci Cibi cum dictor DI BENE IN MEGLIO. Et λι- in eqsem Mam ct eum m Panuinii cum dictor AD UTRUMQUE TUS. Etsi enim ea, quae significantur sint satis nobilia, cum t se ni corpus symboli pro illo,ut diximus,accipiatur, qui utitur symb lo. de dici oporteret, EGO SUM BUFO de hoc EGO SUM latio s. . BOS R icio porro illlaeorpora, quae nobilia qVidem stant, de pulchra sed nomen habent vulgo in malam partem acceptum. Est nobil symboli corpus illa machina, qua in mari infiguntur pali acuti, quam pro symbolo siustulit Andreas Andraeuccius cum dictor FIRMIUS. Cum tamen huic insti umento ab Architectis Italis nomen imposutum sit bereo , quod apud nos parum honestum est, hinc symbolo

ex solo nomine adhaeret macula. Et generatim fugienda siunt omnia illa corpora, quae utut nomine dc figura sint nobilia , cavillandi tamen occasionem sinistro judica

tibus dare possunt. Sic Hippolitus Perusinus iamiliaris Papae Julii IL

696쪽

sumsit nusdem Pontificis nobilissima insignia , videsicet ruercum eum dicto: UMBRAM ATQvE SALuTEM , ad tyre, seculi aurei argute resipiciens, sed diverso sensu malitiosi aulici autorem hinc irridebant , in Vam devoratorem glandium. Comat qxndem magna & faceta ingenia symbola non jocosi , sed seria de industria condidisse ravorum ignobilibus , ex heneficio , quod 329. autor ipsis ut supra indicavi permisit, ut vitia oratori, honnunquam tu virtutes converterent oc arte in artem, ipsam peccarent, quod etiamIictoribus non insolens est. Sic Academicis ut Vocantur cucurbitae & furfuris placuit in symbolis sicuti in , ρη' θ' nominibus, uti illis quidem curatfrbi, cum perticis, istis cribro pollinario, vilissimis instrumentis nobilia cogitata exprimentes. Sic no I biles illi in gio secessionem ficientes, ut publice significarent soarma capere non ex perfidia, sed inopia, nomen sumserunt MENDi- . ήD CORuM in m i-- loco symboli, cum dictor Fi DELM UsuvΕ AnMAuricAMOed de eiusmodi licentia infra quaeremus, cum perspiacuum sit, quod ea quae vel sponte, Vel imprudenter peccantur, petasectae ideae, quam hic quaerimus, convenire non possint. Quantum igitur ad hoc caput persectissimum est symbolum hia . . 'Dio undique spinas emittentis. Quod corpus adeo nobile est S pulchrum: ut natura illud spectantium dc terrori & voluptati virus se ornasseque videatur. Unde Claudianus eleganter more suo et

Hanc tamen exiguam miro natura tueri

Praesdio dignata feram. Stat corpore toto Suisa minax, jaculus rigens inpraba crescit Picturat eges παThesis Octava

In perfectissimo symbolo corpora NATURAELI Apraferuntur artificio s.

Seposita omni alia ratione generatiin dico eoum NATURALE tanto esse nobilius arte facto, quanto est natura arte nobilior. Haec Minnam 3 enim Di iljgoo by Corale

697쪽

eo I oenim est mentis divinae, ista humanae opus: Haec imitatrix. Et in primis si ovis esset opus mechoicarum, artium- Sicuti enim istae artes viliores fiunt , sic minus heroEm deceret in tione fortitudinis comparari incudi inter malleos , quam Leoni tanter gladios. Praeterea sicuti res naturata aetemae sunt, disa temporariae: sic similitudo cum rebus naturalibus fatalis veluti& divina videbitur. Denique metaphorae du a rebus nominaliabm etiam simpliciores videntur , a rebus artisciosis magis asse' maistae veriores , hae magis fictae. Unde 33o. aut noster pro 3- exemplo metaphorae stigidae hoc elti quae verisimilitudine careat etiam duas affert Alcidamantis , qui Philolbphiam dixerat

legum , dc Homeri Odysseam specuum humanae vitae. Quodsi inter mi se' exempla imaginum ut diximus gubernaculum retulit , feci* illud

ph plebis ingenio, valido sed curvo repraesentando. . In vituperando: V llum auteni a rebus ignobilioribus, sicut in laudando a nobiliorib- met in R phoras petendas esse diximus. 'Ve sot- Hinc in clypeis antiquissimorum heroum, quae acientio suntis σπ symbolorum exempla corpora naturaba cernes picti, non artifici

symbolum Jovis in robelles , quae postea transiit in familiam Cadmi Thebas , Thesei Athenas, AEn in Phrymmpulcbς quo ad Latinos transmissa est. Leo erat symbolum Agamemno, rimum nis, in dissiam est: fulmen erat symbolum Regis Scytharum Cola hum T sis filii Iovis, quem Romani postea imitati sunt. Pindarus aut

vitae 'F -Αmphiaraum in expeditione Thebana clypeo praei Culum, lisse, Capaneus, Statio memorante, gestabat hydram, Hippomedon CunctAE Tubonem, fumum ore evomentem: Polinices Dbietem, instes nim bμ 1 Et hisum: bolum Palladis erat noctua signum Vigiliarum, qui- pq bus sapientia comparatur, commutata postea capite Medusa, ubi credibilia metaphora proportionis in metaphoram attributionis converta fius ip - ita Argonautae omnes in scutis varias imagines naturauum rerum

pter e , praeferaant, hic planta, iste draconis, adlius monstrimarini, alius M a

vadim cujusdam stlvestris, quas ad vivum calamo depinxit Valerius Fla μηδε cus, Pi bellum illud siub pacifica Domitiani lauru cecinit. Perfectissimum igitur symbolum haberi meretur istud Regis

Ludovici, quod objicit oculis nobilissimum corpus narurale, stricem

k se ipsia armatam, sic ab arcu tergi sagittas carni inlatas in hostes mittentem. G

698쪽

φυν Itali dicunt Impres. Gq. XXI 'Sed haec omnia generatim sunt accipienda. Sicuti enim syn bolum cuius idem modo quaerimus, multas requirit persemonestsic fieri potest, ut corpus NATURALE vincat quidem Α R TI FLCIOSIIM una dote, ted aliis vincatur, v. g. si corpus artificiosumis sit minus nobile , sed tuent in strie sit ec admirabivin.

Sed , si corpora , inquis , NATU Lin , quae nobilissima sunt symbolis quoque sunt dignissima, nulla erit dubitatio, an perfectum symbolum CORPUS HUMANUM admittat, quod rum omnium est nobilissimum. Sit igitur.

Thesis Nona

Perfectussimum Imbolum non admittit

CORPUS HUMANUM.

Quotquot humanum corpus a symbolis excladunt, asserunt hanc rationem , quod inter homoem ct hominem non SIMILITII Do intercedat, sed IDENTITAS. Rod ovidem ita indistincto

prolatum verum non est,cum inter hominem es hominem metapho me dc imagines argutissimae, quae proportione nituntur, reperirip sint, qualis est haec Democratis ab autore nostro inter ammtas imagines relatat oratoreυmile .nt nutrici Acini enim hae cibum a istiunt , s liva pueros inungunt i sic isti apule tiis a stipendia ad se trahunt, Rei minimum inditatis conferunt. Et haec Periclis r Samii iis uni infami ι, qui panem lacrimantes acripiunt. Cum enirna ab Atheniensibus vi iam tibi compararent, semper tamen de amis sa libertate querebantur. Et ista Theodamantis r Archidamis talis est in administratione civili, qualis Euxexin ta Geometricis r uterqVOenim multum se scire putabat in arte sua dc tamen nihil scienati unde autor noster proportionem inVertens , iacete Euxenuata vocat Archida m Geometricum, dc Archidamum Euxenum politicum. Sic celebres reperiuntur argutiae heroicae, quae eiusmodi metaphora ab homine ad hominem duiti nituntur , Veluti .Atlin caelum fistinens

Guidonis Bentiviaticum dicto: MMUS OPUS, arduum suum propositum indicans ruentem patriam sustinenta Et Iregri u er

699쪽

tis Gottii, cum dicto ET rara quo significabat se ex animo

Dominae suae Qinum esse. i Largior itaque ex eorρονώ- humanu fieri posse argutissima de nobilissima symbola ducta proprietate a genere ad genus , ut ab actioni physicis ad moratar sed perfectissimum symbolum quod hic exempli loco quaerimus, inde constitui posse nego, idqye duabus de causis: altera est, quod etsi proprietas sit diverserum generum , sit lectum tamen est nusdem speciei. Unde quod prima th fidicebamus, major vis ingenii cernitur in similitudine rerum distantium reperi. - enda, veluti inter hominem ct plantam , quam inter hominem re si minem. Altera dc praecipua ratio pendet ex duabus thesibus, quaes

Thesis Decima

Metaphorarum 332. quaedam sunt InterficiarLe, quaedam 4DMIRABILES. Superficiaria sensiim habent perspicuum dccuivis obdMως ρ. vium. Admirabiles sensem habent reconditum dc maditum, unde auditor, qui illum assequitur laetitiam capit, ut diximus se a. .et ' iaria igitur vocare possumus symbolorum eorpora,r

assino ita plana est, ut quilibet ex trivio causam possit per H spiecte, veluti fax, quae lucente Ele lumen perdit, cum dicto: LU- -- , VICTUS Matthaei sustiniani dilue a clausa Mutii Matthaei,' cν eum dictoi ARDET NON LUCET. Quorum symbolorum utut arguta sit significatio de qua postea dicemus ) proprietas tame M' IIvρή significans nemini nisi coecus sit obscura esse potest. . t in f E contrario ADMIRABILES sunt istae, quaruni 'vel '

v prietas a communibus natura legibus discedens animum Iuspintum dc admirabundum tenet, veluti aeus nautica quae non alite ac si occulos haberet, ad selam stellam potarem se convertit, cum dicto: NULLI ALII Gargiae Toletani, dc Herba totos, quae nocte aqVis Euphratis obtecta oriente sole emergit, meridie tota erigitur, occiden. te Ble in aquas occidit Sabsconditur. Unde hunc norem ad sum holum Diuilired by Cc oste

700쪽

tes adnurandae sentium meteoro rara , plu

rimas collegit autor nosto, Plinius, M olus , dc tot alia ope- OL. Ar. xa iacta Mathematica, Optica , Architectonica, ut notavi supra in dea iater argutias naturae S ingenii. . ran ausPeriectum igitur erit Regis Ludovici symbolum ., quod em*m dition .exhibet fornia sua admirabile, vivum qVasi atque Volans armamentarium referens: sed admirabilius illud est proprietate a Claudiano

descripta: - . -

- Additur armis' ' Calliditas, parcusque sevi timor, iras numam Prodii a telorum, caute contenta nari, Nec nisi servand actus impendere vita. Error abest: . Certumsolertia desinat ictum, Nil patis fallente modum : servats tenorem Muta cutis, doctique regit conamina vi N. sista labor humanus tantum ration agaci

Proficit Z m.

sic igitur, qui vivam , stricem cerneret horribilia arma sua tantata Inussatio. arte tractantem , non dubium est, quin attonitus redderetur Sota ra βων

stupefactus.

Thesi; Undecima.

Corpus perfectis i Jmboli sit NOVUM,

nec tamen IGNOTUM

mirabit . Hae duae persectiones sibi repugnare Videntur, utrumqVe ta autem omen in metaphora requirit autor 33 . Postulat ut nova sit. Ninvitas enim adnauationenhadmiratio jucunditatem parit, ut everi euisi. Nnnn mure est.

SEARCH

MENU NAVIGATION