Emanuelis Thesauri, ... Idea argutae et ingeniosae dictionis, ex principiis Aristotelicis sic eruta, ut in universum arti oratoriae, et inprimis lapidariae atque symbolicae inserviat. Accessêre ab autore adjecti tractatus duo; alter de argutis concio

발행: 1698년

분량: 807페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

681쪽

Ma Iria argutiarum Inrolearum 'illo Eminus Oeominus. Scit a privlio Ravennatensi, quo Lucio cusse & Caroli VIII. & Antςccstarum clades expiasse gloriabatur, mutasse dictum hoc alteros IILTUS AVOS TROJ Ε, indica .e uam jam sat procul amicos proecisse , dc simul respiciens opusionem illam incolo autore traditam stirpein Regum Franciae ex ibio Phrygio ab Heroibus Trojanis prognatam esse. Hoc igitur sumbolum ratione ponderantes primum observam significationem esse Vcro heroicam. inod enim supra laudatus

hieroglyphicorum compellator annotat: Rara lino est regum duasi in dotti, magnum animum multumqu/cωsui, cρ uncita possidere , cum

vel alterutra setis illustium possit reddere.

Cominus ut pugnat jacuse ais eminus hi is,

Rex bonus est amus cQnsiliisque potens.

in asi dicat: multum ct consilio Omanu Sed alii apud Pa ininum subtilius interpretantur, sicuti aculei hisbieis utut acutis - pungant, nihilominus virtute posteant sanandi vulnera, dc instar lanceae Achillis & arma sint & medicina i Sic regis armastpacem assio

Et vita ex nostro vulnere

χ'modo sane Rex profitebatur se oppressos seblevare, res opprimere. Multa porro persectiones obstivari possint ite, eo ore symboli. Est enim HinitIRA'Minui eteseaeti emUiis . . uria & proprium belli ΘMlum ut illiad Clinidianus describit. in ἀn res admirabilis, aucunda dc peregrina cernere bellicosionferam, quae capite galeam, terrorem aspectu, oculislmen' et i-pore ordines hastatorum praeserat, qui & pharetrae & arcusgittae munere fungentes vicinum hostem impulsu, remotum et trajiciunt, sylvetiin quandam volantium telorum tam ea si tione emittentes, ut ne exercitatissimus quidem sagittaritis diligenter collineam a Matius scopiam feriat. Sed praeter: rabilem corporis symbolici)roprietat-'m ilhid propcutione exponi potest, ut in quocunque et- seu Moo seu mamo'in , - ω, balseo, nu is aeqvali gratia locari potui, ut oculiis imaginatio tenorem inde capiat.

682쪽

Nec minores laudes habet DICTUM stia LEMMA. Primum enim adverbia ista EMINUS ET COMINuS sine verbo argutum . . Laconisinum facunt, qui cogitandum relinquit, quod non dicitur, nec tamen non dicit, quod alter cogitat. Quo pacto di m sine figura nihil dicit, do figura sine dicto elingvis est. Porro in Eno

verborum concentus est ex liqve antitate tam aerallis,

ut chartae inscriptus de oculum de aurem oblectet. Sed laus est multo maxima dictum non esse ex ingenio confictum, sed a nobilibus Scriptoribus petitum. Forte enim ex vigesimo quarto libro Livii desumtum est, ubi de admirabilibus Archimedis machinis, ovibus Marcellus Syracusarum oppugnator impe

diebatur, haec exstant: Sed ea quoque para; omni tormentormn apparatu erati qua non EMINUS tantum, sedct COMINUS te

la mitteret. Aut ex libro . illustris Poecie Lucani, ubi praelium d scribitur quo Curio in Africa occubuit:

- - Sic undique septa juventus

obruitur.

Hinc enim dicto accedit pondus gloria eruditunia dc assi ratio prompti agilisque ingenia. Facilius enita mille dicta excomtamus ipsi quam ves unum in classico autore inveniamus, quod in snostri gratiam de industria scriptum esse videatur. - inare sic statuo celebrem illam HYSTRICEM in Ludovici insignibus merito coronatam fuisse, cum vere dici possit Regis amgum Heroica dc argutiarum Heroicarum Resina. Quodsi igitur omnes eius dotes accurate inspiceres: λlum id symbolum plus ara. tis docere ram montes librorum deprehenderes. Ast nimia hinc laude discederet, si ad perfectionem illam in Hea positam a tam rei, quo neminem aspirare posse dixirmas. Sicut igitur autor noster ex perfectionibus Oedipi Sophoclei definitionem tragoediae Perifeste investigat, di a definitione resessu demonstrativo ad eius. . dem Oedipi errores detegendos rediit sic huius symboli praestam tia nobis serviet, ut definitionem perfectissimae ideae reperiamus, uva inventa ad nostrum revertemur symbolum de luce rationis Llli admo.

683쪽

IAa argutiarum Heroicarum,

admota dispiciemus utrum aliquid ad summam laudem ipsi dosicis.

Quod erit ut diximus CONSPICILLO ARISTOTELICO m

culas Solis deprehendere. Superest , ut postremam facem adhibeamus considerantes

Communes Autorum de STMBOL IS

opiniones.

L Inter autores, quos quidem legi, usque ad Bargalium cum enim post hunc ipse, ut dixi. ideam hujus argumenti animo concopissem , alios legere amplius nolui hoc convenire 'ideo, dari AI TEMfmbolorum quamqvam non satis distingvant, utrum Rhetoriis cae an Poesi subjiciatur, quod tamen cognovisse multum refert, ut ex suis sontibus praecepta deriventur. II. Symbolum esse SIGN U M -imi nostri se s alii signi an raestinatum, sed nec illud definierunt utrum signum illud aeque possit esse genericum an specificum, compositum an simplex, Vocate an visibile sic ut illi explicando gestus sitflictant sine voce, aut vox tane coloribus, nec utrum spiritus separatus symbolum ita cogit tione sormare possit, quam alius si iri us intelligat. III. Sensum -- gnificasse debere esse HEROICUM, unde ima resa originem ct nomen habuit. Sed sub judice lis manet, utrum . sensum conveniat esse unum, an multiplicem, unius proprium aria multorum communem, de acta nefassi in sutura. Quin nec iuud constat,an ad bellicam rem pertineant sensa, an Porrigantur etiam ad virtutis, sapientiar, amoris,res significandas, io ridicula dc iaceta atque adeotam aliena Vitia quam proprias Virtutes possint resipicere. IV. Heroicum symbolum esse rationem significandi gramus a omnium I bourum INGENIOSISSIMAM. Sed neque hoc d Ierminant, quae sit ratio gravissima, aut in quo positum sit cujus intelligentia quaerenti est valde obscura. Quin neque hoc I ris explicant, utrum hierogly ua insignia re emblemata specie disso-rant ab heroico stmbolo an numero, essentialiter an accident

μι Di in Ombolis figuram Astu ι CORPORIS. sed adhue certant num rejiciendum sit corpus humanum, abstractum , ch

684쪽

maericum , aut ejusmodi corpus, quod repraesentat substantiam incorpoream, ut Daemonem, Angelum, divinitatem. XI. In eorpore spectari SIMILITUDINE Af atur a proprietate nixam. Seu nondum expeditum est utrum haec proprietas o- . pinione non re ipia rei inesse debeat, sitne fabulosa, an vera, potentia an actu, quin an possit repria entare dissimilitudinem, contrari

tMem , negationem an identitatem.

VII. Symbolo adviciendum esse DICTU AVu LEMALA, itala,

ut e Scripturae cum figura coalitione tota significatio egerminetis. Sed nondum consentiunt, utrum ad substantiam an decus modo pertineat, quin circa multitudinem verborum eorumqui perspicuitatem ea adhuc disputant, ut umbra lucem adaequare VL

ueatur a

VIII. Symbo um es compositum ingeniosum ex CORPORE ct AENIMA, sed inter ipsos non satis constat, quae sit anima dc quoa Ius , quod sufeetum dc quod obectum, qVae materia ct quae forma. Sic ingenia oculis clausis Andabatarum more inter se pu8nant, quod artem ARGUTIARUM ignotini, quae cum multas species complectatur mixtas, nec principiis demonstrativis ut ducimus) sed figurate persuadibilibus S popularibus nixas, quarum non sunt Ce tae species ut numerorum: hinc fit, ut vel curiosissima ac siubtili sima ingenia perturbentur. Sed omnes hae difficultates evan scunt, simulac perfectae ideae lumen apparet, cuius commune

notitiam CX nominis , exempli, communium opinionum obseri ali

nibus ductam in hunc modum stuppeditare visunt ostr SYMBO LUM HEROICUM est expressissententia heroica, qua in mente nostras non propriis vocibuι, sed mboli conspicui ope. Hinc enim deducens 6mbolum esse Astaphoram in facto positam atque adeo azutiam imgenissimi, libris aliis sepositis S: opinionibus autorum reliciis, ex solis regulis perscctae metaphorae δ ingeniosariim argutiarum ab autore mitio traditis hujus materiae naturam inquisivi, d cx perfecti nibus argutiarum perfectiones symboli heroici separatis thelibus colligens, casque ad demonstrationem nedum evidentiam rhetori.

Cam perducens, ex conjunctis illis DEFINlTIONEM perscctissimi

symboli constitui, quam oculis tuis subjicio, ut Polycletus litam statuam, in Wam persectiones corporis omnes, quae mente concipi, - Llli a pote-

685쪽

υε Iura at ut πι- mroicarum, . poterant, congregaverat , non oVod illae in vero corpore universo

reperiit possent, sed ut studiosi illius artis saltim , quae omnibus comporibus deessent, intelligerent. Sit igitur prima

Thesis Fundamentalis

Perfectum Symbolum est METAPHOR A.

iba)-. Ηος identer demonstratur ex Definitione in MET p.άγ. b. ' PHORAE 3 qVae est rem alterim rei interventu non propriis verbuAn Tah, iupra docui.Si Ludovicus Rex dixisset: inimicos meos prope sthi. .st is, p p 'γμ ,haec suisset propria & communis oratio.Sed ad haneis kasis, sententiam significandam adhibet imaginem NYSTRICIS,quae prohin o. pungit spinas procul emittit, haeC est Ic Metaphora ct 'mbolum. Et hinc Sumbolorum nascitur jucunditas.Nam res suis verbis λgnificata nihil praeter se ipsam docet, sed per Metaphoram significata uno tempore duo docet alterum in altero: Regem in hystrico, ορῖ . arma in spinis, uisionem in punsendo 3o'.)qVod humano ingenios. Rh. ιο. multa discendi naturaliter sine labore cupido non potest non esse incunq: gratissimum sicut ex praeceptis autoris nostri, quae omnis rhetoricae eclis S poeticae elocutionis clavem gerunt, supra plenissime ostendi. Deilam Unde uod sicut Metaphora inter verba significantia maximo no ,οbis Ina bilis est 6c arguta, sic Sumbolum est nobilissima dc argutissima ratio gerunt dia sensum exprimendi heroicum, ut illud me ito possimus dicere uis hiplina, guam heroum. Heroica igitur dc argutissima est ista Ludovici Regis flavissL Metaphora, cum Symbolo vividiori repraesentari non possit Rex hel ma sunt. Ecostis, quam imagine serae istius pugnacis, quam Claudianus nobis Oio. Ari ita describit r

Militat omne fera corpus: mibrata, rauco

Terga fragore snant, stimulis accensa,

barum

g i coliatu credas constigere signo m.

Ihesis

686쪽

Thesis Secunda

Perfectissimum Sstmborum es Metaphora - - PROPORTIONIS

Metaphora PROPORTIONIS est fundata infimilitudine dum

rum rerum diversigeneris ob proprietatem quandam a tumeam : Veluti tinter Achillem ct Leonem ob fortitisinem. Unde Achillem possis ducere Laeonem Graecorum 6c Leonem Achillimferarum, ut supra vidisti. Metaphora ATTRIBUTIONIS sundata est in quadam ciscun Ot . iam santia rei cosuncta velut gladiis est bello , Instrumentum operi ,pars tin 3. H. o. ti, abstratium concreto dc Qusmodi aliae denominationes ut dissese ν--- docui supra. tωπα

uti iusque Metaphorae argutissima sunt Symbola. ATTRIBU- framdum TIONIS Symbolum est ealam gladio con Q cum dicto EX U- rvm ti TROQVE CAESAR, ubi instrumentum ponitur pro scribendi beL nemsunt Iandique excellenti peritia. Etjustitia cum dicto CUIQUE SUUM ,- quod erat Ducis Wilhelmi symbolum, abstractum pro concreto po- probara .

Symbolum PROPORTIONIS est εὐ-is Ducis Emanuelis Phi' s. Riat. tia liberti, cum dictor INFESTUS INFESTIS. Est enim haec elepham In mauistisproprietas , ut non offendat, nisi offendatur. Et Sol Rei Philip- dimissispi II. cum dicto: JAM ILLUSTRABIT OMNIA, ob proprietatem analogicam illustrandi mundum, quod alter quidem luce praestat, alter victoriis. Et in ''De Regis Ludovici eiusmodi analogia esistisero imadversarios procul aut prope feriendi. σMo vero Symbolum PROPORTIONIS quovis Symbolo AT--μ TRIBUTIONIS perfectius esse cum & ρroponionis sii. Metaphora tis. quavis alia sit periectior. Est enim ;ia. majus perspicacis ingenii 30. Ariargumentum similitudinem in duabus remotissimis rebus prehen- 3. Rhet. ιiadere, qVam attributum aliquod rei conjunctum observare, ut suprado L Unde haec quoque metaphora jucundior est, qVae curiosiora lineam docet & mentem a genere ad genus transsc re. tineisum. Quod si ad Symbolum PROPORTIONIS accedat Metaphora kr ATTRIBUTIONIS i eo erit i 0 argutius: quomodo dc Metaphora ba , - ο Ll li 3 vii detur.

687쪽

Idea argutiarum Heroicararan

poterant, congregaverat, non quod illae in vero corpore universo reperiri possent, sed ut studiosi illius artis saltim , quae omnibus co poribus deessent, intelligerent. Sit igitur prima

Thesis Fundamentalis

Perfectum Symbolum est METAPHOR A.

POL . aο' alter rei interventu non propriis verbia , nisis,ia supra docui.Si Ludovicus Rex dixisset: inimicos meos reis iis .stis. p strenam,haec suisset propria 6 communis oratio.Sed ad neis kaeis, starentiam similicandam adhibet imaginem HYSTRICIS,quae pri istilia A. pungit spinas procul emittit,haec est si hinc Symbolorum nascitur jucunditas.Nam res iis verbis λgnificata nihil praeter se ipsam docet, sed per Metaphoram Cata uno tempore duo docet alterum In altero: Regem in hystrum, Oον r. arma in spinis, ultionem in punsendo 3o'. rod humano ingenios. Rh. ιο. multa discendi naturaliter sine labore cupido non potest non esses cuns; gratissimum sicut ex praeceptis autoris nostri, quae omnis rhetoricae exirebis S poeticae elocutionis clavem gerunt, supra plenissime ostendi. Deium Unde *io. sicut Metaphora inter verba significantia maxime no oobis Ina bilis est & arguta, sic Sumbolum est nobilissima dc argutissima ratio geruntdia senium exprimendi heroicum, ut illud merito possimus dicere ua Riplina, mam heroum. Heroica igitur dc argutissima est ista Ludovici Minfla issi Metaphora, cum Symbolo vividiori repraestatari non possit Rex Lma sint. ficosus, quam imagine serae istius pugnacis, livam Claudianus nΘΑ ita describit r

t. ' Militat omne fera corpus: vibrata, rauco

fragore snant, stimulta accens tu i .

- , Agmina collat credas constigere signu

688쪽

Thesis Secunda

Perfectissimum S mborum es Metaphora

- - PROPORTIONIS.

Metaphora PROPORTIONIS emundata in ilitudine dara rum rerum diversigeneris Ob proprietatem quandam analogieam .' Veluti tinter Achilum est Leonem ob fortit--.m. Unde Achillem possis dicere Leonem Graecorum Ac Leonem Achillemferarum, ut stipra vidisti. Metaphora ATTRIBUTIONIS sundata est in quadam circum- 3Π. stantia rei cosunctam EDd est bello, μ'umentum operi,pars to- 3. . ἔλti, abstra tum concreto A Wusmodi aliae denominationes ut diffuse v-ω docui supra. tionor

Utriusque Metaphorae argutissima sunt Symbola. ATTRIBU- secundum TIONIS Symbolum est ealam gladio conVMuctis cum dicto EX U- propinoi TROQVE CAESAR, ubi instrumentum ponitur pro scribendi bel-nem sunt Iandique excellenti peritia. Etjustitia cum dicto CuIQVE SUUM , maxime . quod erat Ducis Wilhelini symbolum, abstractum pro concreto po- probatur. nens. 9ιaJA Symbolum PROPORTIONIS est .se, in Ducis Emanuelis rei' s. Mel. tia liberti, cum dictoi INFESTUS INFESTIS. Est enim haec elepham In multotis proprietas, ut non offendat , nisi omendatur. Et SMRei Philip- dimorsupi II. cum dicto: JAM ILLUSTRABIT OMNIA , ob proprietatem

analogicam illustrandi mundum , quod alter quidem luce praestat, nem per- alter victoriis. Et in fistrice Regis Ludovici eiusmodi analogia est lyisero imadversarios procul aut prope seriendi. I πω σMo vero Symbolum PROPORTIONIS quovis Symbolo AT' ars; sin TRIBUTIONIS perfectius esse cum dc proportionis sti. Metaphora tis. quavis alia sit perfectior. Est enim 3ir. majus perspicacis ingenii Os. Ariargumentum limilitudinem in duabus remotissimis raus deprehen-, G.ti. dere, quam attributum aliquod rei conjunctum observare, ut supra st odo L unde haec quoque metaphora jucundior est , qVae curiosiora plincon docet dc mentem a genere ad gelius transsc re. tineas ,

689쪽

Idea argutiarum mrotearum,

est argutior, quae plures figuras continet, ut supra dixi. Tale erat Symbolum eiusdem Ducis Oranuelis Philiberti, quod is MVenis adhuc assumsit, cum vires eius non animus a magno rege Opprimerem ρ.Rhet. Io. tur. Pingebat is arma velo obducta cum dicto: CONDuxΤua. Nori Oeesse est RETuNDusTuR. Nec desiit haec periectio symbolo Ludovici Regis, tam vem cum in 'strice, quatenus insigne erat Ducatus sit, metaphora lateret Maruam Attributionu Cui adiiciens proprietatem procul oc prope laedendi, enthyme- Metaphoram proportionis conuituit, dc sic figuram figurae, lumen mala um mini conjungens argutias duplicavit.bana es

quae velocem nobis

Thesis tertia

Est D Perfectissimum Symbolum est Metaphora propom tionis , vim habens ARGUMENTI.

Aperui supra Mi ) tres diss entias Metaphora Proportisnu, 3. Rhet. , rarum prima est simplicis UERBI METAPHORICI, exprima in-

ηt g tellectus operatione nata, ut si quem dicimus pro ira. Altera estra rima- PROposiTION f METAPHORi etsi, in secunda regione intellectus no-giηον issi bissius educata , ut ignis gladio non est fodien pro irritanda non est m ista ora- gnarum ira. Postrenia est ARGuMENTI METAPHORiCl in suprema inriso - a' tellectus sphaera condita , ut si dicast quaeris cur Saguntum arserit ' R pMἡ λε - manorum ignem gladio foderat. Atque haec est nobilissima & argvi docione. tissima figura, quin ipsa argu ia, quae nomen ab argumento duxi a , sin. - . ut supra docui. Quod si igitur perfectissimum sumbolum est perfe-ib. Trans- ctis a Metaphora , vim argumenti habeat necesse est. Unde Latiiulationer valde proprie illud vocarunt ARGuMENTuΜ, ut antea dixi. βψ - - Jam isti, qui mirantur me artem symbolorum ex regulis Aristotelis, sinu - qui nunquam ista cognovit, restituere Velle, legant totum cap.

rione in- 3is. lib. 3. Rhet. & intelligent, haec isti ignota non fuisse, quae aliis digentas rectius nominavit, dc multis argutissimis exemplis declaravit, ututo .Rb.1o verbalibus modo sic Satyricis, quae nituntur ARGUMENTO SL Imago est MILITUDINIS PROPORTIONATAE, quod ipse vocat IMAGL rranslatio NEM , quod ipsum nomen Plinius tribuit symbolis in heroum cly- ratioη- peis pictis et scutis in γit , M libus apud Trojam pugnatum est, conιμ afectione bantur IMAGINES. Intelligit igitur illic ai6. Aristoteles nomine .isserens. imet

690쪽

Itali dicunt I res. Gip. XXIV. e imaginis metaphoram proportionis, cui muto ad citUr exsimilitudine.V luti ista, quam ab An si ocione sumsit. Idriae Amitas est CANIBUS, vincti casenis domi tenentur,nam illi sol,li postea in omnes incurrunt. Sic ἐδει-- vinciais solutum factum esse acriorem. Et haec Antisthenis imago Cephisbdotum thuri esse similem. THUS enim cum eonteritur Davem odorem exhalat ct Cephiseriim nisi plagis contusis nil resta

agit. Et ista Demosthenis de populo: eum esse similem NAUCLERO Calido quidem se uia roseu ut alii: GUBERNACULO rabis sed

curvo. Habet enim populus magnin virα, sed judicium corruptum. Et aliae, ovas supra recitavi. Gid igitur deest imaginibus hilce Aristotelicis, quo minus argutiae fiant symbolicae, nisi ut pingantur pQuin ex verbis oratorum, unde imagines petitae sunt, dicta excepere possiimus, cani e. g. soluto adscribentes SAEVIOR SOLUTUS: cciniam eontusm CONTRITUM DELECTAT Ethns,bernacu- i,M ROBUSTUM SED CURVUM. Unde insero perlectunia symbolum nihil aliud esse quam IMAGINEM i. e. argumentum a simili in ;i7. axiomate hoc proportionis i datum: sicuti se habet cym. At fecundum ad primum,sica vario ad tertium. Sicuti enim AC IL EI Poe . ao. sunt arma HYSTRICIS, sic ARMA sunt aculei LUDOVICI dc sic Propon

scundum respondet prima artum tertia. re ο- ὰ dens vix

omnia symbola, ut judicare possis sintne persecta an minus. Nere is aemcnim persccta erunt, quorum non potes quatuor termin tuis di--ρ- gitis comparare in hunc modum: sicuti fistris aeutiis prope or pro- eundu--ι tuetu , sic Ludovicuι armis prope ct procul vincit. Et qVO ad yria ι clariores erunt quatuor termini , eo pulchrius ac persta mum μctius erit symbolum, & contra quo implicatiores, eo in Gh-mi raris. scurius erit.*mbolum. Hinc symbola simplicis ATTRIBUUO- ne se aras non possunt esse persectissima, cum metaphora Attributionis, bet, qua quae non limilitudine sed unitate nititur, nunquam possit ad e num 1- terminos revocari, sicut geometrice supra demonstravi de ρο- ad te emptarpsiasmboiarum istributuatas satis evincunt. t n. t.

Thesis

SEARCH

MENU NAVIGATION