장음표시 사용
741쪽
de natura omnes vias perfecti antea memoratas munum symbolum cogere, rerumΜ. primum quod sicuti argutiarum inventio est veluti momentanea jorus col- ntellectus operatio vel a natura, velabam, vel ab adjuta; sic loqυ γ 6. intellectus humanus , qui finitus cst dc ast ictus uno momento tot Ataro va- perfectianti assequi non potest. Deinde quia mulli perfectionωθ-Midus Ornia veluti opposita inter se consistere non possunt. Vigor oculi nigri ct rhologio scintiliantis , qui venerationem parit, excludit leporem oculi caerulei, Miaa.c. l. a quo Amor gignitur, & μυi capistitii , quod ex auri filis videtuita constare pulchritudo, excludit nitri capisii laudem, ex Po candor faciei, ut pictum Iumen ab umbra eminet. Idem de elo venata semtiendum. Periodus enim rotunda S suavis corrumpit laudem p riodi concisa ct concinnae , dc prosunditas acutorum sensuum obscuratularitatem ρ'utarium. Sic denique in symbolis corpora nobilissima limi vulgaria, dc rarissima stant ignota: quae nitidissime pinguntur,
. sculpta non agnoscuntur. Dicta convenientia annullam habebunt autoritatem, dc quorum a toritas constas, eorum verba nisi mutilentur,
erunt superflua. Sententiae plana sint nimis Vulgares, non sunt populares. Et sic de reliquis dotibus. Unde quod Cicero de eloquentia, idem de symbolia dico, si peUectam Vus ideam consequi
non licet, contendendum, in qυam proxime ad eam accedamus ' omηα perfectionω colligere non licet , numerum rism possumus maximum, c/L
Credo ego hic simplices quosdam exspectare, ut apparatum quendam Ombolorum dict-umg ibbministrem, unde sine ullo labore' . peterei possent tanqVam ex herbis sertum, quae ad condenda symbola iaciunt. Seonostrum institutum erat docere formam non ita peditare materiam symbolorum, cum tibi integrum sit laboriosata hac opera per te iungi. Nihilominus exquisite saris in superioribus
prax In ipsam docui, qVae beneficio exercitationis, lectionis ιν meditationis instituenda est, eumque in finem libros utilissimos Commendavi. Imprimi& vero ostendi rationem conficiendi indicis categorki
742쪽
Ipra diximus nos sub examen vocare velle selum. HEROlCUM SYMBOLUM, quod cum reliquorum lymbolorum sit persectissimum , sufficere videbaturist hujus naturam ct domitionem constituere, ut ad reliqua eius generis quisque, qui iudicio valeret, hinc praecepta derivare posset. Sed quoniam secundum heroicum symbolum nul- Ium Academiis acceptius est EMBLEMATE, quin apud populum
infestorum apparatibu , in atriorum arcammi ora mensu, atque aliis.
publicis jeciaculis emblemata majori plaui excipiuntur, quam aheroica symbola, quae ingeniosis tantum loquuntur, 'dc quidem singularibus privatisqueaeogitationibus, quae adeo difficulter pos sunt intelligi; volui iac genio tuo dare S elegant huic Ombularum neri parum atramenti impendere. Cum enim in tractatu de heroicis symbolis decor ribus Agni πιπώ- sententia significata ianu erimus , parvo labore definitioncm dc proprietates nobilis huius Musarum partus reperire licebit. Sed ut ab initio omnis homonymia tollatur, recolendum est emblematis nomine latinos graecosqVel generatim intellexisse em omnem, quaromatusdcingantiae causaesteri rei adjiciebatur, veluti vasis argentcis aureisqvengum&dis: s, vestibus limbi Sc opera acu picta, pavimentis tessellae, ephippiis equorum phalerae lunulae ct annuli, portis encarpi, de scuti sit ae eminentes, dc ejusmodi opera seu insculpta seu adjecta, quae
etiam vocabantur argumenta, parerga, anesi pta, gi sinista, deιω-ra, ornamenta exemtitia. Etsi vero omnia haec emblemata immo
genere metaphorarum omHuearum contineantur propicr Honem,sque adeo partua sint pol scos ratione imitatianis: non illa tamen sunt species symbolorum, qrie hic quaerimus, quoniam ista corpora praeter se ipsa nihil significant, nulla ad aliam sententiam ment .r mam necessaria accommodatione. Pariter repetendum est me- Ss s s a moria Digitirco by Corale
743쪽
' moria nomine Emblematrum paulo strictius accepto contineri hie--υ globica Eguptiorum, qVae certis animantium , avium, corporum- que natἰralium figuris sine voce sententiam aliquam significabant sed magis tanquam simplicia vocabula, quam ut argumenta: Veluti adamis symbolum est viri fortis , gravi vigilantiae , pilem libertatis , MEMBLEMATE hodie intelligunt literati, ut supra dixi s 'lum
populare, ex Agura re verbis compositum , significans maristumem tum, documentum aliquod ad vitam hominum pertinens atrve eum Ins danem ornamenti cos in tabulis conclavium, in apparatibus, academiis ex ponitur, aut etiam libris cum imaginibus 9 explicationib- ad pop-- erudiendum imprimitur. Ubi cum populare Opopulum nominare a
dis, non rudem plebem cogitare debes, sed miaiocria illa ingenia, squae latine sciunt & literis humanioribus nonnihil tinetii siunt. Latina enim ab omnibus gentibus intelliguntur, dc qui ista non intelligit, i cum nihil juvat epigramma , quanquam explicationes lingua vulga- iri possint subiici, ut de symbolis heroicis est dictum.
In quo conveniant oe disserant heroicum
Conveniunt primiam, quia utrumque est METAPHORA SYNLBOLICA , atque adeo utrumque habet aliquod ita scans quod senseri Agnificatum, odmente comprehenditur, atque aliam rem ostendunt lassia indicant , ut Metaphora monstiat Leonem intelligit AH Mem. Conveniunt postea , quod in utrore est argumentum 'ἐtί--r similitudo enim proprietatis significantis cum proprietate significata: tacitam vim habet enthymematicam suadendi dc dissuadendi alti quid , ut dictum est supra. Conveniunt denique , quoniam utrumque componitur m est pare dc anima, corpore pro figura dc verbis, quae materiatam figurae animam constituunt accepto, di anima tanquam rationali pro se, tentia significata , ut di&m est supra. Hinc adeo si meram substan tiam species, tam emblema quam symbolum heroicum verbis carer Te pinet, cum pro corpore figura dc pro anima sententia' sussic ret , sed utrumque emi imperfectum tam quia figura multas signiis eationes admittit, quarum quae intelligatur, divinare non licet v, quam qVod magna laus ingenio decederet, cum utrumque sustine.
744쪽
re debeat fiorem iucundissimarum artium SYMBOLICAE de L PIDAR figura nimirum ili inscriptione , ut supra demonstra.
Sed utraque disserunt primum obiector cum hero Ρ- Θb
- respiciat propositum herois singulare, emblema vero commmne vivendi preteceptum. Disserunt deinde modo exprimendi sententiam. mbolum enim heroicum est magis heroicu,abstrusum dc ingeniosium. blema vero planius popularius dc intellectu facilius. Plinc heroicum symbolum, requirit diaum magis ambiguum, argutum S breve, quod explicando adumbret Sc adumbrando explicet proprietatem significatania, cum emblema dissusius figuram explicet, ut morale documentum alescat, unde istum symboli dictum sine figura non retinet symb i substantiam , cum deficiat argumentum similitudinis. Qui enim dicit radovic- e minus ct emin- ferirer non hoc dicit, Ludoviem si ilia histrisi , nisi histrix conspiciatur. Sed in enthlemate secus est. Nam ves selo epigramranare sine unagine depicta substantia emblema. tis retinetur, cum eodem dc subjecium imaginis oc accommodatio explicetur. Porro symboli heroici laudatius est, quod ab amtore aliquo petitum est; contra epigramma emblematis Iaudat magis, quod ab ingenio nostroprolatum, quam quod ab alio destruptum. Hoc enim non est vernis applicare sententiae, sed versus &-tentiam furari. Porro symbolum heroicum tanqVam genus comment tionis acutius ec individuum aliouod respiciens eo erit persectius quo figura est magis vera, naturalis S unica, ut demonstratum est, emblema , ut ingenii stuctus magis popularis dc iucundus, plures rore admittit figuras seu historitas seu fabulosas, seu an factas, seu naturales, seu chymaericas, lino nec corpora humana synicit, ut Ganimedem qui attollitur dc Phaetontem, qui dejicitur, quod in heroico symbolo non laudaretur ob rationes modo allatas. His corveqvens est locum proprium symboli esse semum et quoniam
heroicam sententiam eius qui scutum gestat, significans in scuto natum est, dc a scuto in vexilla atque alia arma derivatum est , utrusaepius dichim. Sed proprius emblematis locus liant statia parietum sic διψαλ IVae populo proponuntur, ut historiis illis, atris ,
745쪽
mrnices, si praecipue apparatus ornentur. Hinc adeo majoris ori menti Caula , sic ut fabulae intes , si opus sit, possint exprimi, armpliorem dc capaciorem locum postulant. -
Exempla bonorum Emblematum. ' i I
Quod antiquissimis literatis Latinis & Graecis cognita fueriti
ars emblematum, non tum illorum, qVar in nudis mutisque ornamentis vasbrum, portarnm, Vestium, erant posita dc a Cicerone se
Plinio, aliisque hoc nomine appellantur, sed etiam verorum 4 perisectorum emblematum eo sensu,quo hodierni literati ea intelligunt, .m juris nimirum ut supra declaratum)-vel veram πίε po sitar conjecturam multo verisimilem ex ipsa natura licet duce irvae cum humano ingenio notitiam dederit simia mentis declaran i fmbolu ct verbis: sine dubio verba quoque cum symbolis conium gere docuit, praeCipue sagacissimos poetas, imitatores, illos, Ot stat pra dixi. Et quae sunt imagines Philostrati, nisi emblemata ex figmris & verbis composita ad moralem sententiam significandam p Proelixitas enim orationis, qua utitur, lacile epigrammatis concludi potest. Quid deest Apolvs .fispi, quo minus Vera sint emblemata, cum&ngura adsit significans, Ic verba, quae figuram ad documem
tum significatum accommodant. -
. Praeter haec Vero multos priscorum podiarum in mem anthologia moralia virammata in imagineτ historicina fabuloseri admirabili ingenio de elegantia composuisse reperio, quae quid aliud sint, quam vera emblemata. Non sine morali mysterio Athenis in eadem lana collocare moris erat simulacrum Palia D ct Baeh sc in eodem altari Argyrenses ponebant Cupidinem Ur Fortunam ut significarent, utrismi esse inconstantem Et Hesiodus scribit in Helicone Cupidώ
cum Musis adorari, ut significet, carmin nobis conciliare amorem. Phornutus adjicit, in codem templo adoratum fuisseMercurίum cum Gratiis, ut indicetur Principes viris bonis edi literatis gratias hisbere opor.
ree. Gusmodi sbcia Numina ab ipiis appellabantur S quo vocabulo argute usus est Cicero. Cum enim Romani commun templum adulatorie posuissent bino Caesari Ur Deae Sriuridi Cicerocius inimicus ad Atticum scripsit, se malle, ut Caesar Romulo sit 'mnaes, quam Saluti, id est, o rem occisum esse ut maiaum,&hocvm
746쪽
. rum eri ginium. Α Virgilio, Dii isti vocantur communes et in memoris focos ct Diu comminum aris. Cum igitur Athenia. enses communem aram statuissent Palladi ct echo, quae Numina vudentur adeo sibi contrai ia, alterum labori , inerum Vino deditum, illud scutum , hoc scyphum tractans; graecus quidam nobilissimum emblema constituit, in hanc imaginem argutum epigramma, ro sententiam, quae suberat, moralem declararet, componens: baram nascilicet virtuti tantum prodesse Bacceum vino , quotum Pandem oleo. Oleo enim corpora roborabantur dc ino animus recreatur. Sed Andreas Alciatus alio epigrammate in eandem imaginem doc mentum morale siquantum immutavit hoc modo:
Hac Bacbin Pater oe Paris communifer amis, Tempia tenent , Sobias utras vera Jovis. De caput, ide femursolvit: Me Wis olivi militus: Invenit riminati mersum. Junguntur merito, quod siqui abstemius odi
. Alius Graecus cum visem cerneret suis pampinis amplecti oleam, adiud inde emblenia laesi. Cum ianim reprehenderet temeritatem - vitis, qua homines de statu mentis deiiciens oleam amplecti audea- at , virginem plantam castae Palladi dedicatam: Arguto disticho id intulit virginibus vinum no convenire r
id me palmitibus premitis 2 Sum plan
Ton mihi vites : mina puella fetis
. Ex quo disticho hoc potes cognoscere, non omnia emblemata nhii figurae tutudin/, sed quaedam in figura notant si AD-inem at . que inia documentum petunda contrario, quod stidem argumen. vum est ingeniosum. . . Simili argumento a Chabrias Poet a Graecus antiqui . simus eminuis lacit de o Prcumsimulacrum Isidisportaret,&
747쪽
οι De Embbn tu. Cap. XTI adoratores procumbere, & Venerari Deam cerneret, superbiotis incedebat, credens honorem illum stibi haberi, quod iste ad rudes illos translati, qui cum indignitates dc magistratus pervenerunt , efferuntur honoribus, non cogitantes non asino haberi honorem ,
sed sacris insignibus. Quod epigramma graecum ab Alciato latine redditum est in septimo emblemate, hoc titulo: Non tori sed retia
Alius Graecus in quareo libro collectionis emblema secti de statua Nemesis seu Dea Rhamnusia, quae repraesentari Blebat in sinistraniensiuram, dextra frenum gerins , dc disticho hoc documentum. inde eruit, eum, qui nolit a Nemesi, Dea ultionis oc indignationis, castigari, debere moderari actionibus, lingvam refrenare:
Mensu afrenos homini Rhamnusia monstrat ut verbu frenum, rebuι inesse modum. l
Atque ita illam Graecorum Epigrammatum collectionem pervol- vens in multa incides epigrammata, quae in Varias imagines fabulosas dc historicas conscripta verissima atque argutissima emblema. ta constituunti Unde apparet artem istam adeo non esse novari . ut a priscis illis Magistris recentiores multum luminis acceperint. Attamen prae omnibus antiavis & recentioribus palmam corte in hoc genere abstulit Andreas Alciatus, ingenium communem hominum Enem supergressum,qui postquam graVissimis Iurisprudentiae studiis atque omnibus humanioribus literis graecis d. latinis pe- - s imbuerat, Vocisque sear oraculo celeberrimas Italiae & Galliae Academias animaverat : a Rrtuna postea dc invidia quae eminentes Viros persi rituo huc illuc iactatus tranquillum otium in Mu seo suo reperit, dc pretiosum illud volumen ducentorum ac duode eim emblematum composeit, in quem contulit, quicquid varia doctrina tua atque infinita eruditione perceperat. In isto enim ii bro animadvertes, ut omnia nobilissima labularum dc antiquarum imaginum argumenta, omnia item emblemata dc epigrammatata Graecorum, quorum, multa transtulit in opus suum,&meliora redadidit , accurate expenderit, de lallantibus suis inquisiverit. Porro
istosundae eruditionis vitentias ex Rositicis, Ethicis, Occonomi cis, imo
748쪽
animadvertes*Guto amoeni omnibus animi morbis succum pin lax initus inus emblemata a Viro docto v eantur divina dc a Iulio Cauare Maligero, acerrimo illo censere ,
hanc laudem obtinuerunt: eatalia sume emblemata, ut cum ovis Ingenio certare pos t. Et quatuor eruditissima maximque ingeni
Laurentius Pignorius Italus,Claudius Minos Gallus,Franciscussam ctius Hispanus, sic Iohannes ThuilliusGermanus, qui omnes alius post alium ad illustranda emblemata omnem suam scientiam conis tulerunt, & semper altiores doctrinae S eruditionis thesau os in iis repererunt, nihil se scire intellexerun quod iste ignoraverit. In summa , si eius epigrammatis non nihil asperitatis detrahere tur, quod illius tempore poesis ad hodiernum nitorem perducta non erat: nihil haberes, quod in hoc genere ab humano ingenio desideraretur. Quid itaqVe attinee exempla persectorum emblem tum hic conquirere Z Evolve librum Alciati, cum postremo Thuillii commentario dc tot habetis exempla, qVot emblema Sed ut majori lumine illa legas, dc similia vel meliora ex arte elabora possis, distinctius agam deo
Parisim Essentiabbus perfecti Emblematis :
THEMA est scopus ille, quem sibi proponit is, qui aliquod embl
ma condit, verbi gratia, avaritiam vis perao, aut adcincordiam emima Iconstitui. Et eiusmodialia, quae animum adducunt ad qua rendam figuram aliqVam fabulosam au eram, qua hanc mentem meam exprimam. Et hoc thema interdum indicatur rimis emblematis, ut Alceati emblema 8s. in figuram Tantali, diemblema 3o. gratiam referendam, in figuram ciconiae, diemblema o. oncordia insuperabilis in figuram tergemini Geryonis. Hoc enim est principium de finis emblematis,' intellectum excita ad invinium inun aliquod soboliam, quod sententiam tuam explicet. Haec igitur est pars mentialis emblematis, nere tamen ut in ornamentis amorum literis exprimat necesse est, sussicit illud menti tuae-- pressum esse: sicut horaim symbolo allicribitur titulus aliquis praeterdictum, qui quid Binesaut secutus sis, indicet. In libris tamen -- Titi pressia
749쪽
GaDe Emblematu. cap. XXV. pressas titulus iste pridparat lectorem ad intelligendum epigramma scum popularius scriptum sit emblema, quam symbolum heroicumsqvod ab omnibus intelligi non vult, ct quod quisque symboli autor ile se singulari ratione loqui velit. FIGURA quoque, ut dictum est, partem essentialem persecti emblematis facit. Nulla enim sententia symbolica prorsus pota est populo satisfacere, nisi appareat vel picta vel sculpta,
unde emblema quoque nomen accipit. Unde tabulae atriorum no
perfecte exornatae forent, si nihil aliud, quam chartae quibus epigrammatai scribuntur, cernerentur. Contra vero spectator valda
oblectatur cum primum considerata tabula historiis picta, postea curiosam expiscationem adiectam legit. Harum figurarum, ut initio dictum est, quaedam in t historica veluti incola Finniae, quem Tacitus adeo pauperem describit, ut , Fortunae nulla sit in copotestas, cum nihil aliud habeat, quam pellam & arcum: Quo repraesentatur illorum securitas, qui omnia si
Cum portant, in emblemate 37. Alciati. Alis sunt Mosi, ut ista Phaetontis ad temerarios redarguen dos in emblemate s6. Aliae fiant naturales, ut pulIorum ciconiae pietas in matre ex senio infirma pascenda,incommendandum gratum erga bene meritos animum in embl. 3o.
Aliae sunt arti os, ut sepulchrum Archiloethi pro symbolo ma Iedici in embh s I.
Aliae sunt chi marsea, ut remora sagittae implicita pro symbolo Mnsideram festinationis m emblemate ao. simile huic Augusti, qui Delphino anchorae implicito utebatur. Transeo ad INSCRIPTIONEM, quae quam necessaria sit em-hlemati, statis persipicuum est. Sine hac enim fieri non potesttitis populus intelligat, ad quod praeceptum morale symbolica figura precipue trahenda sit, ita ut significans esset sine significato. Etsi vero thema figurae siuperscriptum lumen posset asserre percipiendae applicationi, ut si Phac tonii superscribabur IN TEMERARIOS
Nihilominushoc in vulgaribus tritisque figuris tantum iuvare , , parum vero in eruditis rcconditis, ubi significatum quidem esset
perspicuum sed figura significans obicura: quod in symbolo popu
750쪽
De Tmblematu. Cap. XXV. 'ari vitium foretnaturae ipsius adverium. Hac de causa literati cinis hiema considerantes ut ingenii opus magis populare & planum quam symbolum heroicum: cum figura conjunxerunt epigramma multo clarius atque diffusius, quam dictum symboli, ut duplici fumgatur munere , in quo duae partes epigrammatis continentur. Prseri explicatur figura materialis , videlicet histdria aut fabula , ut illam intelligat populus , qui nihil quicquam de ea legit vel audivit. Quod interdum fit simplici narratisne ut ista emblem iis7. Ipsse diem tarduusabat Uesi M. se. Interdum adhibetur nis vividum veluti cum poeta imperat pictori, ut in tabula figmram talem vel talem repraesentet, ut in embl. 9. Stet depinm Honos Tyrio vetit- am tu. Interdum inducitur Dialogismin , ut spectans tmqvatur cum figura, haec vero respondeat ut in embl. ua. ubi figmra picta est insistens globo rotundo pedibus alatis:
Cur pennis stas ' usi rotor. Talaria plantiae
Cur retines t passim me levis aura rapit.
Interdum fingitur aliquis cum spectatore loquens, illique figuram a demonstrans, ut in emblem. Alsticis aurigam curem Phaetonta paterni. Et pluribuε modis, de quibus actum est in figuris passi licis. Posteriori parte epigrammatis applicatur historia dc figura significans ad documentum significatum,quod etiam non sine gratiant, dum nunc sententiae universae ponuntur, nunc ad spectatorem diriguntur, nunc alia forma pathetica, minando , plangendo, dc sumili ratione proseruntur. shin varietatis causa non nunquam Otadine inverso a documento ordimur, dc in explicatione figurae d sinimus , ut emblem. II. ubi repraesentatur Harpocrates Taciturnus reum tacet, haud quicquam , dissert sapientibm amens. ctc. Quod si quaeras, quot vcrsibus debeat constare inscriptio ξ responderem, tot ut duplici isti muneri declarandastgina ct ostendem δε applicationἰ ad morati documentum possint sufficere. Quod si uno disticho praestare poteris eo argutior erit inscriptio: at si lex versus excedet, erit taediosa. Quanquam hodie cum in ausis dc privat rum atriis epigrammata ut nimis scholastica repudientur; emble mata componi possint, quae instar symbolorum heroicorum brevi, Titi a arguto,