장음표시 사용
751쪽
νοι De Emblimatu. cap. XXV. arguto,& ingenioso dicto documentum in charta volante exhibeant. Sed de hac lpecie emblematis ex populari & acuto mixti postremo loco agamus. Nunc aperiemus
Prima varia vi ducitur a tribus finibus , quibus omnis mate. Harhetoricae continetur , in tria scilicet genera distincta DEMO
STRATIVUM DELIBERATIVUM S JUDICIALE, ut dictum est supra. Quin ostendimus etiam symbola in factuctnum Diata ad aliquod norum trium generum omnia pertinere, & rursu probavimus ad eadem tris genera revocari omnia symbola & ara gutias heroicas. Tres igitur erunt genericae differentiae emblema. tum: Alia siunt judicialia, alia Deliberari , alia Demonstrasiva, Mamqvam omnia praeceptum aliquod respiciant. Emblemata JUDICIALIA sunt quibus condemnatio aut defensio continetur, Verbis propemodumserra bus. Tale est emblema q. ubi virtus in sepulchro Aiacis deflet corruptum senatus greci iudicium, quod in controversia de armis Achillis pro dolo tIlysse adversus merita ibitis Aiacis sententiam tulerat, indicans apud iniquos plus valere gratiam vel odium, quam ius S aeqVum. .
Scilicet hoc restabat adhuc, ut judice graco Vincerer, oe causa set potiore dolus. i
ri contra in emblemate a8. cum narrassetNeptunum iratum Uly si arma illa eripuisse, eaque fluctibus marinis ad sepulchrum Aiacis delata esset Undam ipsam tanquam judicem pro sorti Mace sentemtiam Di Onunciare facit r
vicisti Telamonide, tu dignior armis ' . . Ain fra es cedere justitia. . .
Emblemata DELIBERATIVA sunt quae bonum se dent aut malam dissuadent. Prioris generis est embl. D. ubi alludens ad Synthema illud Pythagoricum Choenicine insideas, quae erat mensura diurni cibiasvadet fugiendum otium, si quis victum parare velit:
752쪽
Surge igitur durorve mani assuesce labori, Det tibi dimensos crastina ut hora cibos
Et ε conversb embl. s'. exemplo eorum, qui in lavando AEthiope, perdunt operam , disi adet prudenti , ne inemendabilem corrigere inistra laboret.
.. Abluis aethiopem quid frustrat ah desine, noctis Ita strare nigra nemo potest tenebras.
Emblemata DEMONSTRATI UΑ proprie sunt, quae MAdant res h noratas aut vituperant contrarias. Prioris generis est embl. I . quo imagine Belleropohontis,qui alato Musarum eqVo, qVem Pegasum. dicunt, per aera vectus chimaeram occidit, poetas laudat, qui pertinis eruditis ec excellentibusaearminibus vitia oppugnante
Sic tu pexaseis vectus petis athera pennis Consuloque animi monstra seuperba domari
Posterioris generis est embl. o. quo similitudine anatis cicuris, quae sylvestres in casses pellicit, proditores cognati sanguinis, ut aliis placeant, Vituperat.
Persida cognato se anguine proluit ales . O ciosa aliis , exitio suis.
Et ad haec tria genera, ut alibi diximus, omnia argumenta persuasibilia revocantur. Sed quoddam ante admonui, genere DEMO STRATIVO, q anquam improprie, contineri etiam argumenta scholastica dc Di scalica, quatenus a rhetore vel poeta speciosis oris namentis de poeiticis imitationibus vetatnturr ideo ad hoc genus quoque restro omnia emblemata DIDA CALICA, quae symbolucis imaginibus loco praecepti moralis 'vi proprius est emblematis finis doctrinam quandam vel theologicam, vel philoldphicam,ves naturalem stholis propriam tradit , adllecto, ut docti sententiam imam intelligant, epigrammate. i in hunc modum si gigantra terrae filii semihomines , in semiserpentes in coesum rebelles S Jovis luimune consumti pingerentur, ducto inde hoc praecepto morali: Ita Ttit 3 puniri
753쪽
De Embis ratis. Cap. 6 uniri a Deo impios istos, ervi eum hominessent , - bestiau ectibin terr 'ibus degenerant , religionemur e contemnant: hoc proprium esset &verum emblema. Sed physico hinc dogmate eruto nimirum plane- tam Jovis , cum in s o domicilio , h. e. in sagittario reperitur ,facillime pores qui a terra versus caelum assurgunt dissiparer hoc esset improprium & scholasticum emblema. Et hoc modo symbolis nimirum...ct emblematis.doceri possent meteororum causae dc Omnis astrologia, quae foret astrologia poetica, aut poesis astrologica, iucunda tamen , ut est Lucretii Physica. Atque haec est disserentia emblematum ex sententia significata. Altera varietas est in modo exprimendi sentem iam. Sicuti enim supra ostendimus eandem argutiam, id que symbolum tribus modis repraesciatari posse, videlicet rationaei morato es patheria eo: sic emblemata quaedam vocari possunt RATIONALIA , qua, dam MORATA , quaedam PATHETICA: omnia tamen ad praeceptum aliquod insinuandum direm. Emblemata RATIONALIA possumus dicere, qVae explicam tur tanqVam enthymemata ratiocinamia, ut embl. s I. Alciati, ubi proposito sepulchro Archilochi vespis insculptis aspersio , argumentum, inde ducit conjecturale a signo, ex quo infert, eum fuisse maledi.
Archilochi tumulo insculptas de marmore vestas
Esse ferunt, lingva certa Agista maia. '
Εt certε poeta iste Spartanus Lycambi succensens, qui filiam ipsi Hemonatam collocare noluerat, tot Satyris in ipsum dc filiam im mus est, ut ad suspendium de illum dc istam adegerit. Emblema MORATUM est quod tarentiqGratiane explicatur, ut emblem. aa. inod Pallade depicta, per 'igili Dracone ipsi victno sic concludit r
i Innuptas om es cura asservare pue asPervigili: laqueos undique tendit amor.
754쪽
3 D. Emurana1A. Gp. XXV. τυ. Denique emblema PATHETICUM est quod sententiam explicat stri quadam Ueri uos di vivida , ut laudatum ante emblema a . ubi planta oleae a vite comprehensa queritur S rogat , ut ab hac molestia liberetur, cum minime conveniat ebriosi Bacchi plantam conjunctam esse cum arbore castae Palladis.
id me vexatis rami 3 sum Pasiadis arbor Auferte hinc botros : Virgo fugit Bromium.
Aliae varietates emblematum ab octo speciebus Metaphorarum duisci possent. Quaedam enim argute fundari possunt in metraphora PROPORTI QIS, ut istud de proditore, qui in hostiles insidias ci-Ves perducit, ut anas cicurata in casses pellicit alias sui generis. Est enim haec , ut vides metaphora a senili ad simile in diversb genere. AEafundata stat in Metaphora A RIBUTIONIS ueluti istud de duabus Palladis dc Bacchi imaginibus in eodem altari positis, ubi Numina ponuntur pro rebus ab ipsis inventis,id est,olea in vino quae robori conducunt, de emblema primum, quod insignia Vice comitum pro ipsa gente ponit, quae est Metaphora attributionis. Alia fundata sunt in HOMONYMIA, ut emblema tertium, quod ponit alcem animal aeque vesox dc forte pro familia Aiciat
rum, tanquam idem nomen easdem 'Valitates argueret.
Alia sunt fundata in HYPOTYPOSI ut embl. 48. quo Virtutem flentem S comas in sepulchro Macis lacerantem repraesentatω quod plane apud autorem nostrum pro exemplo bypoisposis avi
Alia in HYpERBOLE ut aenigma se quo repraesentatur gigas
Typhodus, coelo bellum infin ens pro symbolo hominis superbi. ...... Alia sunt fundata in LACO MMO, ut Bpra laudatum e blama 8a. quod totum pendet a Lamiam illo synthemate Pyth Mrae Chaeaeui ne ἐπsidis, ut innuatur non otio indulgendum e se, cum de utina quaerendo agitura Alia sunt fundata in OPPOSITIONE, ut istud oleae & vitis,aLtera planta Palladis Ebris, altera Bachi ebrii, ut demonstretur Viruginibus Vina non convenire, ut dictum est.. Alia denique ita itur in DECEPTI ONE, ut sententia in exspecta.
755쪽
exspectata risias excitetur ut embl. I;'. ubi poeta omnes magnis precibus invitat, ut Hereuli aeternos honores habeant, quod la inceps sit Friorum.
Mixtura Emblematum cum alia Symbolis argutis
, Symbolis idem accidit quod coloribus, qui inter se magis minusve . permisti infinitos colores medios pariunt, quibus pictura utitu etsi nomine careant. Hoc usu venit in symbolis heroicis, ut dictum est supra, hoc ussi venit in emblematis , omnibusque symbolicis imventis ob arctam necessitudinem , qua inter se conjunguntur. II, de poeticum ingonium natura sita foecundum interdum finem unisus miscet cum serma alterius & substantiam cum accidentibus ali nis, multas novas ct a regula aberrantes,curiosas inmenjucunda que inventorum species producens.
Primum itaque misceri potest Ν- symboli heroici cum firma
emblematis, ut sit indicare velis heroicam cogitationem tibi propri. am, qui finis est symboli heroici, utaris etiam proprietate figurae naturali, ut in Symbolis illis, sed inscriptionem praecepti modo Conci. pias, quod proprium est emblematis, faceres 'solum heroicu- em. Hematicum aut emblema si ita loqui licet hero/-bolicum. Uusmodi getius adhibui in gratiam Marci Antonii Cnamberariae Nobilis in & praestantissimi Civis mei, qui cum sciret quosdam turin temporibus clancularia obtrectatione sortunae suae flori intercedem modesto symbolo indicare volebat Veritatem cum tempore eanerissuram,eorumque malimitatem suamque integritatem iri ammina, sicuti evenit ipQ ad gradus honorum fide dc Virtute siua dignos evicto. Symbolum itaque elegi rem ratos, qui secundum quosdam est c diuissimus, cumque planta subtilis sit & flexibilis, ut igusti umno mo tempore in flumine Euphrate latet, sed Qteorientedc ipse prodire incipit dicam 2lis ascenni magis magisqVe attollitur, eiusq; cursiim non aliter acheliotropium seqvitur. Cernebatur itaq Sol oriens S candidus fios ex aquis ei nergens, conlpicua in fluvio pellucido planta. Loco dicti adscripsi figurae hoc epigramma in tabula, Disil aod by Cooste
756쪽
taimia, ubi figura exacte a Caraiblio depicta erat, nitidis chartae
ornamentis qVam utroque latere tenebant Tempus & Veritas.
Candida nocturno tititanssus gurgite Lotosi . mrgit ab arcanis Sol ubisu it aquis. Obruat ingenuam tenebrosa calumnia laudem
Hanc e tenebris EXTRA HET UNA DIES.
Vides igitur epigramma hoc docme populum documentum quoddam morale ad instar emblematum, seo in mente ejus, qui illud proponit , indicat singularem quandam cogitationem heroicobolo propriam, cui suffecissent pro dicto tria ista verba: EXTRAHET UNA DIES. . Et in hunc modum in apparatibus in honorem Sancti cujusdam aut defuncti vivique Principis adornatis formam tur symbola,quorum significatio proprihin per nam cadit: irma tur etiam emblemata quae figuria sabulosis historicis aut naturali-hus constant,dc rigidis symboli perlacti legibus soluta comune quoddam & honestum documentum palam instrunt,tacite vero ad viri tem aliquam pemnae, de qua agitur , propriam accommodantur. Alia non minus elegans fit mixtio, ut paulo ante indicabam , μnem ct essentiam emblematis , quantum ad figuram dc sententiam ., coniungendo cum ea ratione illud explicandi, ut prolixitas latinae instriptionis, ubi ingrata est, evitetur. Hoc modo pro epigrammatitas, quae populo figuram explicant, dc cum documento comparant, adhibetur modo breve es argutum dictum , spectatori revicta accommodatione, ut ingenio suo suppleat, quod tacetur. N Ondum quidem non est, ubi figurae tabuloia dc historicae nimis a tirus, iunt , hanc rationem nec populo , nec ingeniosis fore M tam quae adeo adhibenda non est, Cum figurae ne mediocriter quidem simi cognitae , ut popularia ingenia , quae latine sciunt, adhi-hita cogitandi cura illas possint intelligere. Hoc genere usus sum in exornando aliquo atrio electis elegam tissimis dc minus abstrusis Alciati emblematis , quae in quadratis ip tiis ita pingi curabam , ut in exiguis chartis volantibus brevi dicto
757쪽
νοι De Emblematis. Cap. Xoc 'inetapliorica figura Vestito novum quoddam documentum motale, insinuarem , in hunc modum: In primo spatio erat fabula Actaeonu qui cervi specie proprios c nes fugit, cum dictor VOS PAVIT, PAVET: Respiciens illos, qui quod non raro acciuit ab iis exagitantur, quos in familia sinaluerunt. Emblema est s7. Alciati, quod is a Phavorino apuΔSt baeum accepit, aliter atque ego seci, illud applicans. In secundo: eqv-fine freno, qui praecipitanter currit, cum ducto: QVOD PRAEPES, PRAECEPS significans festinationem M. miam rebus gerendis exitio esse. Fabula est in emblemate quam Alciatus ex Phaedro Platonis accepit. i In tertior Pstmei conantur vinculis Herculem dormiententa constringere, cum dicto: VOLUNT NON VALENT, notans eos, qui cum infirmisint, potentioris inimicitias suseipiunt, qui excitatus ipses ut formicas disjiciat, ut in emblema s8. quod Alciatus ab is ginibus Philostrati deseripsit. In quarto: AEthiops, qui Iavari potest, non ablat, cum clictor ALLUES NON ABLUES, alludens illis, quorum natura perve senec bono nec malo emendari potest,ut in emblem. 19. qvod Alci tus a Luciano transhi ipsit lib. a. epigr. graecorum. In quinto: Niobe filios suos ab irata Diana interfici videns, eum dicto: UBI CRIMEN, lBI DISCRIMEN, ut in cinta 67. quod Α, elatus eX6.Juv. satyra periit. 'In sextor Narcissis sui amore captus in sontem sic praecipitae curn dicto: SE PERDIT QUI SE QUAERIT, ut ovenire solet Phulautia, id est, nimio tui amoe e laborantibus, secundum emblema 6', quod a Pausania in Boeoticis Alciatus sumsit. ri In septili , 3 invidia Furiae specie cor litum eclcns cum dicto Ovi. 'dus CARPI l QUE EP CARPITIR Dum enim invidus sos ara odit, se ipsit ira rodit. Emb. ri. quod Alciatus ex ata Met
In octavo Tantalic in medio aquarum fugacium sitibundus, mdicto: AFFLUUNT SED Et FLLIlINr in sumbolum corporearum Gluptatum, qVae ro magis abundant, eoni. gh dcficiunt. Embi 83. quod Alciatus ex Horatio accepit lib. l. Serm. satyra. I. In nono: Aristippin aureis vinculis constrictus, cum dictor DL
758쪽
Dὸ Ταμμά. cap. XXV. popa IOR SED IMPEDITIOR symbolum aulici, qui utilitatem ali clVam ex aula capit dc libertatCm vendit, ut in emblem. 87. quod Alciatus sumsit ex ophthemate Diogenis in Aristippum, qui in aula Dion, splendide viveret philosispliiciam libertatem amisit, cum Dio. genes leguminibus sese pascens sic pannis. oblitus sui iuris esset. bla decimo: populos ducit catenis aureis, quae ex Ore ipsius pendebant, cnindicio: VI SUAVI, s, mimium eloquentiae: quae suaviter hominum animos impcllit, quo vult. Emes. i St. quod
Alciatus ex Luciani Hercule Celtiso mutuatus est. In undecimo: Pin m adolescens ariete velleris auici vectus
mare traiicit, cum dicto: IN VIA NULLA VIA. Simbolum virtutis , quae ubique sibi viam iacit. In embl. ivo. quod Alciatus a Galeno accepit in Suasdria Arici principio operum suol um. In duodecimo: erutrvenu senem patrem gestat, cum dicto: HIC REGIT, ILLE DIRIGIT significans ad perficiendas res amduas requiri consilium senum, robur juvenum. Embleniat's. a Uirgilio acceptum. In decimo tertior Bellerophon in equo alato Chimaeram occidit, cum dicto: UIS ET VIRTUS significans Principem , qui populorum IboI um vitia velit reprimere, i potentia dc virtute instructum esse oportere, ut Bellerophon, vos erat armatus, dc adeo integer, ut a calumnia mallet opprimi,quam siccius admittere. Emb. I quod Alciatus accepit a Scholiaste Homeri. In decimo quarto: Canymedes ab Aquila in coelum fertur, de canes terrestres frustra eum allatrant, cum dictor LATRANT NON LACERANT, quo invidi notantur, qui maledicere quidem possunt, nihil autem nocere ci, quem virtus evexit. Em stoma quod Alciatus a Statio accepit, dc iste ex .symposio Xenophontis. In XV. Phaeton currum regere nesciens incendium in omnes
partes spargit, cum dicto: INCENDIT QYOC IN UE INCE
DIT, symbolum eorum, qui mala administratione Reipubl. de suos S alienos popaeos perdunt. Emb. 36. ab imaginibus Philostrati
In XUI. Syrenes praeternavigantes invitant, ros postea deV
rent, cum dicto VORANT OS VOCANT Symbolum mer uicum , Embl. II6. ex Odyssea inmeri petitum.
759쪽
In XVII. & extremo spatior Circe ventam Tale F
heroibus in poculo porrigit, quo in bestias mutentur ι cim dimit IN BENEFICIO UENEFIQUM. Syntholum eorum,qs estis bene.
faciunt , ut eos opprimant. EmbL 76. quod Alciatus a Plutarciis ac cepit ex libello de Uta Homeri. - :Sed hic etiam puto te exspoctare arcanum sinuod primimum, quo simulac in mentem veniret emblema quoddam' in themae propositum conficere, sine ullo labore argumenta iabulasa aut historica ad symbola constituenda , dicta item a ta ad illa e lucanda reperire possis: Sed viam qua eundem ut dem strari jam . supra, cum de heroicis symbolis praecepta darem. Quare finem hiepossem huic commentationi de Emblematis imponere , dc transi ad DEFINITIONES reliquorum symbolorum. Sed ut obsequar ei, qui iubere potest, subjiciam quaedam emblemata, rae quondam e ornando horto Racon,so inveni. Cum enim Thomas Princeps deside
raret, ut omnes anguli areolarum, quae erant6I. statua quadam my
steriis plena supra basin erecta terminarenturr quod hortus ille viis deretur ineunte vere coelum quoddam florum stellis distinctum, immentem venit in singulis statuis astrum quoddam reprae tare, quae numerum illum prorsus aeqvant, videlicet inere, duodecim signa diari unus dc viginti asterismi borealax, oc totidem a cfrater, ea quidem forma quam ipsis Poetae in fabulis suis tribuunt. Ex unaquaque thitur statua formavi emblema cum epigrammate imbasi subscripto, quod fabulam declarabat dc ad morale aliquod documentum transferebat. Cum igitur Planetae in stonte, dc duodecim signa in medio tanquam Zodiacus, imagines vero boreales ex ana, dc australes ex altera parte cernerentur: quisqvis hortum transilia, coelum in terra , dc omnoquasi fibulas potearum cognoscere dc ut
ita uuae humanae documentambiis e poterat, ut sequites.
760쪽
. PLANET UI. Saturnus sive Tempus.
Falcatus senex infantem devorat. A rnorum dir- Pater, anari=rumque necator
civMunque ediderit Tempora, Tempus edit: agnarum largiror opum, Letitor honorum Omnia qua donat , devorar se senex.
. Heu quid opes t quid regna 1 tuum nihil est nis vis . me vorat isti senex hunc vorat ista senem. a. Iupiter Nudus fulmina strinis adjacente Aquila.
unera eum rora difuderis omnia musis Rex Superam πώδει fulmisa sela tenen Et oret Archer a tot μπxerit arae volucres Falmineam rigidis Elastis uisor avem. Nam pauci sinis, plures terrore momen ur c, amet popuIa ,sae tamen ut metuat.. 3. Mam. r. Αrmis horridus acinacem rotat. His licer infestu um m penetrabilis armar Securus propria conditione DemAt capuν Uhneo manis pectmque meram Ceu mortem impavidus terreat ae paveat. onsilium eauto Princeps a Priscrpe carpe, Sint rui Acta Ger nostera , cuncta rime.