Ulrici Huberi Institutionum historiæ civilis. Tomi tres. Quorum primus est ab ortu imperiorum, ad præsentem imperii romanogermanici statum, anno Christi 1356. stabilitum. Insertus est tractatus se temporibus ante Cyrum olim editus. In calce hujus tom

191쪽

,go TOMUS III. LIB. I. SECTIO V.

peremptorium mitteret mandarum. missos a 'Gazia Rege praesidiarios admittendi: Quo acto gibemtatem adeptii, , tutum se tota Lotharimcta locistri habere non putans. inde recessit ri Galli ad urgendam Broci obsidionem se contulere. qme iam tum erat in oculis & e longinquo inchoabatur; cum aliud nihil deessset ad continentem, usque Rhenum, possessionem stabiliendam, quam semel adepti nunquam bona fide dc incens omiserunt, non modo, ut ditiones suas tam notabili incremento proferrent ; sed etiam ut communicationem Italiae cum Pelgica , cui imprimis inbia- bant, Hispanis praeciderent. Quibus incommo- dis removendis Hispani Ferdinandum In ntem Carrinalem in Belgium destinaτcre, sustinendis rebus, cum per intcstinas in Bel io turbas, tum per vasta vicinarum Potegatum molimina va- cillantibus; haec avrior. Quanquam autem Gallis erat fixum animo , rebus Hi panoram labe oatis, spe certa magnorum progressuum, in bellum adverseu illos erumps re, tam calli e tamen hoc consilium dissimularunt, ut a Foederatis, quos interim modicis fo- vebant subsidiis, per integrum arimm Fequentem se rogari & observari sustinuerint. Priusquam animum & arma detegerent, factu opus esse iudicarunt, ut Regis fratrem cum matre Bruxellis agentem, sibi reconciliarent eumque in Gallia complecterentur: postquam & a Senatu Parisiiensi& 1Clfro Gallicano causa cognita declaratum esset, ma

trimonia Principum Regii sanguinis sine Regis

192쪽

Gallica ab anno Is73 1636. . I reonsensu no ni uim Quod inter Gostonem Regis fritrem 2 Margaritam Lotharingi am contractum erat, Legibus r cni esse invalida . nulla rQuanquam Pontifex Urbonus sententiam illam auctoritatc sua nunquam adfirmare voluerat, ipsumque matrimonium deinceps , etiam usque post Obi lim Regis, tu egrum 2 inviolatum mansiit.

Sed Gastoni discessus e Brabantia hon difficulter

persuastis est, postquam Pullaurentius Dux, de Rς tor ejus, a Richebo promi 'is cumulatus amisyli limis id sibi placere significaverat: cui accedebat aemulatio Gallorum cum H, anis, exace bata , postquam Gastoniani laetitiae signa de vi- Aoria Norili ana soli Fruxellis edere noluerant. Omnibus compositis, Aurelianensis , si mutuo venandi instituto Praxestis uno die Capellam G ii licae ditionis oppidum Pruvella xxv. milliaribus

distans, inde Su es..es & die xxt. Cetobris ad

R. egem apud Grmani sanum appulit, veniaque rogata & accepta tanquam Regis frater habitus S honoratus est. Pusta renuus suum quoque praemium quod stipulatus erat, Ducis 2 Paris Fran- η honorem accepit. Sed experiri debuit, quod ratione non p rae su m serat, Princi s nunquam bona fide remittcre , q/od a ver us au toritatem quam ubi aut lores in potestate habeant, commissum fuerit, maxime tales, quibus eadem nocendi facultas sy per sit ; cui accedebat Richebi ingeniam, nihil unquam inultum relinquentis. Puilaurentius

tribus in hoc honore mcnsibus exactis, in custodiam conjectus breui a na 8lvam mmcen,

193쪽

vita defunctus est, cum aliis praecipuis Aurelianehsis ministris, qui hanc contumeliam devorare novosque a Richelio ministros admittere& recipere coarctatus est. 3. Sed Galli post cladem Suecorum Nortl-- sanam, cum se iustriacorum fortuna validius excitaret, arma sua diutius continenda non putaverunt; neque tamen aliter se commisere, quam tibi praeter Suecoi,*mmi Belia foederatos stabili & fidenti scedere sibi conjunxissent, a quo multi in mia Iandia imprimis, adhuc erant alieni. Mirum est, quanto studio & fervore Richetius extremo tem

pore, cum prius se rogari passus fiet in hoc foede-

' re fabricando vertatus sit . quod tandem consectum die v Mi. Februar: ΜDcxxxv. hac sumi naa; Galli cum excrcitu xxv. millium peditum stequitum Diuque millium in Belgicam irrupturorhq e cum for eratorum exercitu ei dem numeri conjun uias, vel Issaratim adverjus Hispanos pro-

ret in rem communem expedirer, acturos; ordi- . nes fungerent classem, qua maritimae urbes Flau- . ' driae ab externis auxiliis praecluderentur. Nationes

Felicis Hi panis parentes blandis Edi sis ad excu-riendum Hibpamca dominationis j gum incitarentur; si nollent, vi cogerentur. Galliae Regi tum cederet Ducatus Luxemburgicus, Comitatus Namurci , Hahnon;ae, Arresiae & Flandriae usique ad limirem, definitndum linea, quae inciperet a Blanhen- , ' berga usque inter Damum 2 Brugas, medio spatio continuanda Rupelmondam. Ordines haberent haec , Marchionatum Sancti Imperii, qui conti-

194쪽

Mea ab -- 1633 Anime . - . Dominium Mecblinia. Ducatum Prabantiae X Reliqua Fland e, que Gi lincam Galluam extant. Forum hoc Graturum , uq mo i e Muis penitus ejecti forent. Dc δής vel in ciu agere, multo magia pangere ne licerotclliter . quam conj nctim ct communi consensu. rissem in exercitibus Δηώ imperiique fretroga, tiva, si quando exercitus conjun ii forent,ger tuar; pr valente Regis majestate ordinibus 2 Principii Arausiensis dignitate gloriaque Duobus Gallιcis; haec ratio placuit, ut Ara sitque iis ac , cs rei a Rege mandatum imperandi Iuli exercitibur, quod in casi conjuoctionis exercerat; nisi Rex imauci frater ejus aut Richelius is ex Nitu Gallica praesen effore it, quibus Aminensis cederet; Caratum, ne mandatum illud qui q am juri mearum

foederatorum & Impcrii, quod Princeps ab illi haberet . praejudicarer, adeoque nihil hoc G ulicum esset Imperium quam honorarium 4. Paulo post Galli hominem secialis cultu oran tum misere Pruxellam . qui illic medio foro bellum Hi panis indixit S praesidem supromum at. que m agi ratus ad audiendum citavit s Cum 'emo publico nomine prodirui, ille pra lectum libellum in forum projecit L citato cursu, edurecto gladio, ex urbe se proripuit. His ani in suo Mani sisto quod vocant, ideo se noluisse humi, ni auscultarc dixerunt , quod dubivarcnt, 3I verus esset secialis & non potitis homo nauci ;sicut olim Ludovicus xl. Calliae Rς Guardo IV. Adglo, quod refert Comminaeui, imposuς-

195쪽

rat. Sed Galli adulto vere suum exercitum numero qui convenerat 3 valore orae stantem, omnibusque ad usum belli quemlibet instructum in fines Hispanienses, ducibus Casidionaeo ' Bre

alio, Marescallis quos vocant, deduxerunt, ut se cum Ara sensi, an ud Mosae Traiecttim a n- te coniungerent. Princeps Thomasus exercitum pro Hispanis ducebar xv. sere millium , altero tanto minorem Gallicor Ausus est tamen illis se opponere R impedire transitum apud quasdam viarum fauces, quas Galli iam occupaverant. Ι-deoque in parentibus campis apud Arienum denu-gnandum fuit, nec alio eventu quam ex numero binorum contra snnulos praesumptum fuerat Cui accedebat. quod Galli recentes, etiam pari

numero dissiculter sustineri potuissent. Pugnatum tamen est meridie ad quintam vespertinam, quando nihil Hispanorom supererat: Pu tuor millia caesa fuisse Galli in suo manis odeinde publicarunt; Himanis non edentibus num rum ideoque tacite confitentibus. Tanta victoria

Gallis ducentorum constitit hominum i aeriar ut ipsi in eodem Edicto prostentur. Quod statim post illam vietoriam prodiit, signatum dievi. Iunii Moxxxv. Continet praefationem de beneficiis e Gallia ad Hispanos profectis, de illarum

ambitione Monarchia unireris,s, aliaque generatia: dein maleficia Hispanorum recensentur )' Casio vallis Tellinae c/ntra Gri senes Gallorum foederatos Ur Ducis Mantuani; duntaxat, quod Gaia tui es et. Dux Lotharitatae quinquies incitatus contra

196쪽

Gallica ab anno r633 ad 3636. itfrra rem- Gallicam. Tractatus cum Roboaeo rebelli , Huguenotarum Duce , fovendis in Gallia, bellis citilibus . oe cum Aurelianensi Regis fratre: Studium accendendi inimicitias ct factiones in Do-mo Regia 2 universo regno. Denique, Tissa ta Trevirenti Archiepiscopo, qaod see foederi Gallico illigasset , ejusque captivitas invidiose exagitatur. Tandem, praestentes Hi norum apparatus alio quam ad vim , arma Galliae inferenda non tendere Satius igitur esse, bello semel de ungi, quam continuare pacem centum 2 quinqraginta millibus militum . quos Gallia propter insidias Hispanorum alere cogeretur, tuendam; de similia, quae dein H Dani alio Edicto rcfutarunt. . Sed verba parum momenti in bello habent:

lx lanuum N armorum onus erat. Nec unquam

maiore cum spe pros beri magni'; successus, quam haec: Gallor m 'o Belgarum expeditio foederat

rum inchoata fuerat. Exorcitus LX. militum amplius forentissimi militis, cum omni bellico apparatu 3 instrumento. Victoriae recens partae fama. Coniunctio anud Traje um Moyae stacta cum Aransionens feliciter. Temneries asta-.tis, promessibus & acquisitionibus bellicis aptis sima. Hispanorum imbecillitas aucta recenti clade, Longa mora Caesareani sub 'colominaeo auxilii. Tu mentes adhuc animi Nobilium D populorum , qui non ita pridem periculosas adverse sus Hispanos factiones & conspiratione, ediderant. Haec comparata cum victoriis, quas A-

197쪽

deratos spe certa, magnam Belin partem Hispaniensis hoc anno separatum & sortitan inde penitus eiectima iri, implexerant. Sed neo unquam evidentius patuit hominum vanitas arvi fibitiosoram & divinae vis inopina providentia

idon eras consiliuira, urbes obsidere m uas. quod longum ct inutilis morae cen=batur , Ddmediterri,

- a captu facilia totaque nationes ab D ιhere , id propobuerant. Ergo mediam in Frabantiam de Trajeotu Mosa progrediebantur . si mulantes ire Fruxellam , es Lovanium primo desectere volebant. Gena civitas imbecillis in transitu ν , stillabatur; sed Praesecto vis maior ex Mancti videbatur. Idcirco Henricus Casii rus Frisi x Gubernator , cum tribus aut' quatuor millibus ad rapiendam ex itiner ' urbem missus, militem cci hibere non potuit, quin deditionem sero cibi 4 tam vi armata praeveniret, idemque ab /lia par te Galli praeda inhiantes sategere. Civitas insu tu capta nihil malorum, quicqvd Dμces qbnit Hur, eiusmodi captivitatibus solennium ponsustinuit, rapinis, caedibus, stupris& incendiis, crea res et alis p rperam cestproposito, nationes a Monjunctionem cum Gallis 2 Belgis invitandi; quod humanitate, non feritate Mariis tentandum fulsi in

Intelligebant dolebantqtie Duces, scd sors α vis

militum consilia corrupit.

6. A Dena Galli Lovanium properabant, Aransiensis dissuadebat Capta enim urbs nullo

modo retineri poterar. Pergendum ad interio

198쪽

cassita ab anno I n 3 ar risis. x et proveniret; Id si non procederet, urbem limit, eam duae custodiri posset, in potestatem redigendam. Gallis tamen instantibus, Lovanium, in . quo erat quinque millium praesidium , pi te cives & Studiosos, placuit obsideri; sed negligenter , absque circum Pallatione, Principe rem non satagente serio & solenniter, quam improbaret ac inutilem censeret; Lovanienses strenu se defendere; Tempus teri, Gallis commeatus descere, quorum subvectioni e longinquo cu'randae minus bene prospexerant; Principe satis in usuis curandis habente negotii. Postremo de Pi- colominaei adventu in auxilium Hispanorui eum sex millibus peditum Ur Iv. millibus equitum egregiae militiae, urgentes nuntii, Lovanium d

relinquere & ad Julosam se recipere, dictavit ratio. Princeps inde Getriam urbem facile se ruandam obsidere par t; nisi repentino ac intonante nuntio de Scianhiano munimento, quod caput erat insulae Bata orum & usque in medias Foederatorumlter's aditum praebebat, expugnato

abstractus fuisset , qua de re in Belgicis agendum. Hujus munimenti recuperatio in hy mem usque producta Gasiorum exercitum suis malis diu conflictantem pene dilaceravit , n pugnis sed desectibus omnium rerum. Non accipiebant a Rege suo stipendia; Foederati limspitio illos in suas urbes receptos cum nihil habe .rent, ex inopia insolentes & rapaces factos grava bantur. Hinc querelae, inde miseriae. Langue bant & consumebantur; etiam nobilissimi adolescen

199쪽

m TOMUs III. LIB. I. SECTIO T

' lescentes , qui viaticis pridem absumptis, sam ualore confecti peribant; pauci navibus in Gistalium reduces sua jociorumque mala popularibus

retulerunt, initio anni I 636. . Tam inexpectatus potentissimae expeditionis . quae tam laetum habuerat initium . quae H 'μος uno impetu Belaio excussura cred batur, eventus non modo dat perturba viti sed etiam e teros , interque eos manium Historiar prudentissimum auctorem in hanc non suspicionem, sed adseveratam animi sententiam adduxit; - Princ pis Ara lamis Sponte operaqMe tam male ces-I sisse primam expeditionem eumque Gallici exerciti in 'ernecionem esse molitum N ad ecul m. Iuvat audire Namum.bHollandi, inquit , exerci ui suo de commeatibus exacte prospicien tes Gallis alimenta.

subtrahebant. In foedere non erat comprehensum, ut Belgae in hostili solo Gallis de commeatu prospicerent ; Id ipsis incumbebat pro se, uti Belae pro suis id sategerun . Quod si Gallis

data opera commeatus subtraxerit. id ' at hostile ; Sed falsum neque a mnio ad tertiam. Si negotiatores, Belgis quam Gallis vendere maluerint , ac inde saliorum inopia sit orta, id horum raninis & stipendiorum desectui imputandum. Si hac fiducia Brabantiam ingresti sunt,

quod Batavi illos alerent, male rationem p taverunr. Nanius; non est desbium quin ut Uni-ra . . Protintii foederi Gallico primum adstipula a sunt, duntaxat ut Gallos ad Arma contra H ρο- nos excirent, id c sequuta , nihil magis a Persatae

200쪽

ου Gallita ab anno 1 . ad I 636. I 9 sint , quam ut Gallos ex amicis haberent vicinos. Imo non est dubium, quili Narius Belgarum in 'enia moresque secundum Italos eorumquε profundas artes testimet. Belgis nihil opus erat, iit Gallum ad arma adversus Hi panos provocarent & dein summa perfidia illis se transvers rios, ne vicini ferent, objicerent; cum Pacem arbitratu suo ab Hispanis habere ac ita Gallos a sua vicinia lon e tutiori modo subinovere potitiis erit. Nihil cist certius, quam odium Hs nicae gentis, plerisque Bel is tum nequedum p mirisisse, Iut quantum a Gallorum vicinia periculum imminerat, ad animum revocarent, uti in Belgicis videbimus. Vinius ; Huic communi Probinciarum con siderationi accessit injriae memoria ac paea Gallis, in Principe Arati honensi; quia Ricne litis inter varias artes O fiduciae perimina, consetus erat ipsam Arausionum Arcem redi ere in

potestatem; Ouae res cum fefellisset, fastum 2 famam diligen: cr oppri t. Sed alier dissimulando paricum a secto vino tam occasioni reservavit .ct jam

gaudebat, se postquam in I incendiis Hi pa sis pluribusque eos locis munitis mis ejiciendo gloriae satis . fortitudine 2 audacia competrasset , inunc ipsum Fi- chelium ingenio π a te supcrando non minorem per orbem terrarum poli ista maximaeque prudentia ia dem acquirere posse. Agnosce, quaeso, Italicam in vindictae persecutione solertiam. Ara sonensis