장음표시 사용
201쪽
redundaret r Hoc unice in eam gratiam, ut pro pter evamdas in arcem larausionensem insidias a Richelio propositas, Regem potentissimum d formi proditione lethaliter offenderet ' Remque publicam tunc ejus amicitiae indigam daret praecipitem & Societate, tanta Principis ipsus cura studioque contractam incontinenti abrumperet φQuid enim aliud ab immani proditione perfidiaque poterat expectarit Cum tamen eadem Societas per duodecim annos continuata sit nec quicquam ejusmodi tunc tempo is vel unquam postea Galli de foederatis Belgis, etiam cum irati essent, conquesti fuerint. Haec ad eluendam perfidiae maculam cum a gente simplici ac aperta , tum a Principe generoso rectaque via. semper in quaerenda gloria uso collocanda fuerunt , praeter ipsam rei nudam expositionem modo positam de in Belgicis repetendam.
nitio anni rusique ad nativitatem Ludovici XIV. anno δ639.
Stenderant Galli in hoc belli principio , se
nondum exuisse vitia gentis antiqua , -- allentiam Ex constantiam, qua ' magno cum impetu nova consilia & expeditiones aggressi, servorem bi evi remittere, desectuque rerum & pecuniae successus corrumpere solebant. Tum quidem pecuniae deficientis culpm in Breet um Ducem
qui stipendia militum alea perdidisset, conser
202쪽
s, Nanius at, ipsis procuratarii, di imit , adeo inolesta fuit, ut primo statissigrino de pace Hispani, austultare coeperint, mis. sobliquotie, Tum unum , tibi Hispani eranto regati, orcinum Generalitana Graphiaris; non siste altarum querelis ' i necie laesi foederis soli s de na e tractatus, aliter quam coo, si se vetabat. Sess. Cum G la viderent, ordines ad narem inclinare dari. que desiderare ; ne quid ab se facerensi scortam , ipla l ractatus pacis Coloniae vel Leου biiove loco vicino, sed inierati, inter omnes Eu- ropae partes bellatrices, instituendos proposue-i l8 3 - ritis i636. Non ut ordinibus pace i. gratis carentur, sed ut in illa confusione tot parisi lium toto coelo terraq; discrepantiumconclusio. Dei separatam, imo um Hispanis pacem penituqviderent ac impedirent. Atque hoc est initium tractatus illius Pacis, suae non nisi post duode tim dinno ,exceptis tamen Gallis & Hispanis,eoiit. t. Sed hoc anno Hispaniarum Princeps Imre nuper adeo feliciter gesta , instina Hiim rariis , cum praecipinis Gallor undi
i, misit : qui provinciam non modo poapulati Momnibus bclli nitis, ulti sunt, verum, urbes munitas, cape , Ca, Dium
203쪽
anis Ducatum Burgundiae vastabant: Lam jusautem Ela Mercius aeque Caesareani Principem Con-um a Dolae in Comitatu Burgundiae, qui Hispanici juris est obsidione depulerunt. R es Gallica sic satis in arctum redigebatur,2. Hispanis 2 C areanis numero & viribus longe praevalentibus, nec. erat amplius, quod Parisios usque victores moraretur: Et mirabantur homines, quid ni ipsum caput rerum aggrederentur. Sed victi aut inferiores non aeque cognitas habent di ultates hostium, licet viribus aut vicitoria terribilium , quam si sinfirmitates. Ideo plerumque victi & liberati ita di sierunt, si scivisset hostis vincere, vicisset omnia nec salvi essemus iccolominaeus & reliqui Dii
ces Caesareani praeter ancipitem longinquar inter inedia hostilia expeditionis eventum , ad quam
multa, quae ipsis deerant, requirebantur, mandatum Imperatoris arcanum habebant; ne je periculosis exponerent commissonibus; sed omnia sibi, tum maxime id agenti, ut suum Regem Romanorum crearet, integra' pi flarent; Ergo vi su millis potius, agros & urbes mulctare vel populari. 'Qua mora Richelio, qui jam Regem & aulam Lutetia timi is Aureliam. abducere parabat, datum est spatium majores parandi copiis ; quas contra praeter iti temporis consuetudinem Principibus Sanguinis, etiam sibi iniquis, ut Duci Aurelianensi, & . Comiti Suessonum; denique populum Jpsum , cui se exosum sciebat, armis instruebat, eorumque viginti millia sub Duce Lasorcio , quem magni faciebant,adversus hostes emisit.Μutati
204쪽
ratio consilii, Necessitas, qua sine Principum c
populi auxilio & voluntate res sustineri non posse videbat; γ Notitia Galloria ae ingenii, quibus in magno ab externis hostilus discrimine caritas Patriae privatis studiis , ni inimis exulcerata sint, plerumque praevalet. Suessionensis primo se vastationibus in Picardia objecit; sed clade aliqua repressus apud Peram, Aurelianensis accurse & conjunmone sublevatus est, utroque jam cohibendis hostibus pari. La forcius se Gallassio & Otharis in Burruum S campasa opponebat, impar tamen viribus, quando Caesareani quadraginta millium Lbcbant exercitum At Galli vitando confictus summos, continendo se locis tutis, intercipiendo commeatus, quod in Patria ipsis promptius erat, C sareanos hactenus, ut praedis agrorum contenti essent, cohibuere ; Galla io quoque manibus hactenus ligatis, ne quid incerti eventus tentaret aut copias Caesaris periclitaretur; quod erat futurum, si Gallos in locis munitis aggredi vel ad pugnandum cogere voluisaei; maxime positivam Dux Vinariensis & Cardinalis Valetia ex ipsa Germania ad succurrendum regno evocati accesierant. Gallassius igitur mense Novembri in Aia Iatiam se recepit. In Hordia vero Galli su b Duce Aurelianensi, praesente Richelio & ipso Reste an propinquo agente , non modo loca pridem amissa recuperarunt sed & Ruam urbem Hispani ademerunt. Pars dissicultatis Gallicae fuit, quod Princeps Ora ius, exercitu foederatorum Duerna obsidione munimenti en ani, admo-
205쪽
i TOMUS III. LIB. I. SECTIO V. . dum fatigato, nonnisi mense Augusto prodiit in
campos, ut nec quicquam majoris momenti sitsciperet. Quod ut posterum Rex evitaret , incommodum sane gravissimum , in proximum annum; promisit, ordinibus se daturum, quin
decim centena millia forenorum, tractatu inito d. 6. Septemb. MDcxNXVI.
3. Periculo ex illa duplici invasionς disciisso, Richelium & Regis Consilium duo distraxerunt incommoda. Unum seditio popularis apud Sanctones vicinosque i, decem 2 o Io misebus homianum . ductu Mychionis Iboduni, qui frater erat alsi, quem ante aliquot annos Richelius involutum aulica conspiratione capite mulctari curaverat, armatis. Sed hic motus qua vi, qua dolore arte, brevi sedatus&compotitus est. Alterumi incommodum fuit, secessio Aurelianensis & Sue, Aonensis ab Aula, cum querelis & minis sonantibus. A urelianensis iam ante Romam ct Corbiam captas, Regis de Richelii praesentia se videns adumbrari, digressus erat e castris. Rediit tamen ad Regem quo de victoria gratularetur. At brevi postea rursus sine venia discessit, cum Suessionensi; am ho quod sibi carcerem certissime cognovissent esse 'aratum, dictitantes. Rogis frater Aur am, Suessionum Come, Sedanum secessiit, ac inde foe
de iis Belgarum ordinibus significavit , sibi
propositum esse, in ipsorum Provincias concedere ibique tempus exilii terere. Sed ordine squam areto scedere cum Galliae Rege Aulaque conjuncti estcnt, demonstrare, nec integrum sibi fore
206쪽
Galliea ab anno I 636 ad I 639. 39s inimicos Aulae debitis honoribus excipere: satius sibi videri, ut Sedani se contineret, ubi proin de her quadriennium in exilio vixit . Aurelianen is, artibus Richelii succubuit & gratiam cum illo reconciliaviti spe saeta, scire ut ejus cum Margariata Lotharitalia matrimonium probaretur; quem admodum exinde, saltei i tacite, mansit in tu quo tunc erat illud conjugium, nec probatum
q. momodo Galli his temporibus Vallem Teliana perdiderint & Hi,am Insulas agi siliae propinquas occupaverint, classe bene instructa in mare mediterraneum missa , pridem in Italicis vidimus. Sed hac aestate Galli ex Oceano in mediterraneum xxv I I. naves bellicas, cu aliquot triremibus jungendas deduxere: Qua conjunctione facta, Saraeniam Insulam Hispanici juris aggressi instantum occupavere. Sed imminentibus cum Hispanica classe Pannotino Doria Genuensi S reliquisi.Sardiniae locis a Leganet io Praeside Mediolanensi ad vim sustinendam mediocriter instruistis, Harconrtius Comes, in quo prudentia & audacia certabant, versis repente velis, Provinciae litus petiit, ibique insulas Gallis ereptas SanIT: Honorati&. Vicin m invasit; priorem minus munitam poste rius aggressus celeriter occupavit. Alteram melius munitam & a viris strenuis defensam majoricum difficultate, redegit ad deditiosis terminos, cum Michael Sardus arcis Aragoniae quod orat nomen ,praefectus, post acerrimam contentionem,
auxiliis se destitui videret, classe licet Hespanica Nd . in
207쪽
,νς TOMUS Iu. LIB. I. SECTIO V. i' conspectu Arcis coiistituta, sed auxilium ici
Arcem mille peditum,quod Sardus intra o et iduum post initam pationem expectari stipulatus erat, viriti dosectu Hispani introducere no potuerunt. s. In pestica placuit imposterum , ut Gallo-mm & Haederatorum exercitus seorsim in suis quique limitibus agerent ; quod maiore cum fructu & succcssti, quam prima expeditio , administratum est. Galli cnm tripartito exercitu a suo latere progressi sunt , primo quidem , ut A domari fanum raperent; sed urbem ita munitam ita locis cinctam munitis invenerunt, ut nihil
tentandum putaverint. Lavaletia 3 J tire. Cand
lis Castrum Camerari, & postea Agiliarao RHbelli
nepote cum novis copiis accedente, Lanaretiam
in potestatem redegerunci Canda seus praernea Maiae tum cepit 'e Castilionaem in Lutetenbur gensi Ducatu Danuibrerum occupavit & postesmo malitia Capcllam recuperavit: Dum ab altera parte Breda ab Arausionens obsidetur &constringitur ad deditionem , intra pauciores septimanas, quam egregius Spinota mensibus eam subegerat. 6. Eodem tempore Hispani . avertendis e Dan dria Gallis & viribus eorum varietate labefactarim dis, Comitem Sc ellonum Mediolano evocatum& Ducem Cardonae, vice Regis Cataloniae praesii- dentem, milhrunt in Occitaniam sive Languedociam
ad obsidionem Leocatae urbis, cui parum a Gallis erat prospectum; & quae expugnata, situ int Daludes, adituque per angustos aliquot agger dissi-
208쪽
lisseti frmam. in hostico sedem pollicebatur.
Nec ea sees sesellisset, nisi Schombergius provinciae Gubernator, Nobilitate &quicquid militum conradi poterat, i evocatis. in universum decem missibus peditum 2 mille equitibus impetum in obsidentes repentinum secisset, non tam caesis hostibus, quam loco ad urbi succurrendum idoneo per angustum iter vi capto. Duod Hispanico
h icati castra sua postridie & urbem liberam reliquerunt ; etiam vero cum dedecore summo, tormentis qMisaginta bellicis majoribus & omni castrorum apparatu amissis, hac anno I 6'7. T. Annussequens xxxv I M. minus victori irum
Recundus fuit pro Gallis. Cum enim Aurimari sanum L orcius & Cainbondiu iterum obsedissent, Princeps Thomaseu locum adeo subsidiis opp tunum occupavit, ut bis urbi notabiliter succurreret , dein & partem hostilium castrorum vi perruperit, eosque ita solvere obsidionem compulerit ; nec aliud omni hac aestate quam Rennium debile castellum occupatum est, praeter Castelleium vi captum ab Halterio, saetis omnibus, sexcenti erant Histari, prae sidiariis. Nihilo feliciora fuerunt arma Galiomm apud Pyrenaeti, ubi Condaeus Princeps Fontarabiam urbem ad ossium Biaasiae fluminis situ tutissimam & Nava
reni clavem regni cum XII. millium exercitu obsedit. Sed Nobilitas & plebs ingenti 'studio lubAdmirante Castilia properavit in auxilium. Co; daeus de maletla Dux, ct si prior summum habcbat imperium, dissidebant, adeoque Drdius o-
209쪽
ΤOMUS III. LIB. I. SECTIO U.mnia pejusque administrabantur eademque cau-s3 factum est, ut Hispani duobus locis, duci uMortara 9 Torrecuse Marchionum, sedecim militibus amissis, CL. vulneratis, in urbem perruperint , Gallis in terrorem S fugam actis, castris, armis omnique apparatu bellico amissis: Conriuscuius negligentiae & avaritiae clades praecipue imputabatur, omnem culpam in Valetiam consi rebat ; eo cum successu per auctoritatem suam , qua Richelio subserviebat, ut Valetia in Angliam se recipere & Pater ejus Epernonius, derelicta cui praeerat, Aqsitania', domi sese abdere consilitum ducerent. In Histaria Rex omnem victoriae σhonorem fructumque & praemia contulit in
Olivarium, comi em Ducem suum, qui nihil ad yem contulerat , haud sine justo dolore invidiaque Ducum belli. N8. Sed in Gallia sensum doloris e malis aest
'vae expeditionis delevit, res tam laeta quam insperata, nativitas Delphini, postquam inde ab annis viginti & amplius frigidum & sterile conjugium, animos oculosque hominum spe nascituri Delphini ad Ducem Aurelianensem ab eoque maribus etiam liberis carente ad Condit domum rectexerant. Natus est Ludovicus Delphinus die
V. Septembris hoc anno I 638. non minore populorum laetitia, quam Principum sanguinis invidia , qui cavillis in mutationem adeo subitam
mordacibus abstine e non poterant neque deinceps abstinuerunt. Non est prietereundum quod
satis constat, suisse tam rapidum alimenti pu
210쪽
Galnea ab aviso 1σ3η Missis asyrum, ut nutrices quae violentiam oris ferre non pol rant , aliquoties mutandae fuerint. Qua de re vox
notabilis exiit ab H azone Gratio tum Suedico in Aula Gallica Legato, iocosa quidem, sed quae vari cinii instar haberi potuit: Cavete vicini. inquit, famraparem puerum. Nec indi num observatu est , Quod ab eius nativirate res Gallorum contintio Coris in melius iverint magnisque passibul aueb fu i se vident Ur. o. Ad res Gallicas pertinet etiam, quod Re iana, mater Regis, iam per sexennium magno sumptu ab Histanis su stentata B xellis , inde aliquando sentiens ingratam & gravem esse lon iorem moram sua m , re dendum putavit, conducta Leo- dii domo & honeste ab Hispanis dimissi. Sed ab ilis digressa se it iter in Hollandiam mense Augusto , ubi honoris ch recepta , proprio tamen sumptu sesamiliamque suste sauh ad breve : Nam in Octobri transiuision Angliam cum prius per Foederatos ordines, mi qo oh. - DLegato, a Rege sito veniam redeund; in Galliam petiisset 'At repuliam tulit, his verbis; Rex non potest in regnum suum recipere Domisam Ee ianam , quemadmodum se desiderare profitetur, impeditus justo metu, ne sub eius nomine, ct i s o sitan inscia excirentur 1 a iones 2 monopolia iis Re-1no suo, non tantum in praeiudicium Galliae , sed etiam foederatorum eius ; verum si placet Regine H recipere Florenuam Iocum nabit ita is suae, ubi mali genii ipsam regentes nihil mali Gallia foedera in ure su emere possent , Rex ei multo lis lentius on