장음표시 사용
211쪽
aoo TOMUS III. 'LIB. I. SECTIO V. fert honorarium, quam Brumilis habuit. Cum esset in Hollandia, prodiit ejus nomine Scriptu mmanifestunt, quod vocant, in quo de H lanis di contemptu Majestatis suae invidiose queritur;
ouod deinceps in Angliam appulsa revocavit ac improbavit. In Anglia utcunque parum pratus erat adventus eius, satis diu commorationem ejus simplusque sustinuerunt, donec I ge pecuniis sitis ad alia omnia indigente , sicut Enfra vides mus , alium mortis obeundae locum quaerere coarctata est calamitosa Majestas.
A natisitate Ludovici XIV. er anno I cI9. xsque ad obitum Ludovici XIII. anno I a.
Fortuna belli, quae Gallis anno superiori adversa fuerat, ab hoc tempore felicior iis al-Iuxit. Quos inter primum locum meretur Fria secum & Alsatia in potestatem redacta, quibus iugum Germania duraturum imposuerunt, qua de re in Germanicis actum. In Belgio quanquam ab initio Piscolominaeus Fichierum, Thio illa, obsidentem profligasset, ipsumque Ducem in urbem liberatam captivum abripuisset; tamen Idili aeus postea Hesdinum civitatem magni habitam momenti compulit ad deditionem, atque a Rege cum Richelio interim Abbevilia commorato , postquam per ruinas valli complanatas in urbem captam intrasset, Marsuasit Franciae dignitate honoratus est. r. Externi progressus anno sequente, seculix L. pau-
212쪽
Gallica ab anno Is y ad Is a'. zor
paulisper retardati sunt populari seditione per
Normandiam , orta, quemadmodum plerique motus populorum, ex immoderatis tributorum exactionibus; quas etiam magnus Rhotomagen- sum Senatus, quem Partamentum vocant, improbabat , ea ratione , quod Richelius aueior belli, inventor novarum impositionum publicis
malis suam potentiam 2 ambitionem fulciret. Sed Richelius misso in Normandiam Gassione Duce, cum justo exercitu, seditiosos facile dissipavit, omnibus fugatis, praecipuis auctoribus i Cancellario punitis ipsique Partamento jurisdictione aliquantisper interdicta.
3. Domestica liberati molestia , Galli post
multam simulationem , Atrebatium civilitem obsidione cinxere; postquam I emburgins Cinmes urbis praefectus indu cum aliquot cohortibus egres us erat , ut aliis locis, quibus juxta Gallorum fictos motus metuebat , pro*icerct. Galli magno studio munitis castris, quia vim foris timebant , quicquid ars & Vis poterat, ad urbem coarctandam adhibebant. Cardinalis Infans cum Philippo de *lva , contractis quas poterant, topiis 4 quarum magna pars foederatorum & Arausis is motus Observabat, quam proxime tuto potuere, Castris Gallicis adsidentes id egerunt, ut commeatres illis intercluderent, ac intercluserunt. Sod Richelius & Rex ejus lentii commorabantur, in propinquo;ΑUnde collectis properanter duodecim homiclum mi iabui, ingentem vecturam in castra conducebant, i N cui
213쪽
-z TOMUS III. LIB. I. SECTIO Rcui Duces Galli e castris cum parte copiarum obviam perrexerunt. Hi pani in ancipite consilio quid expediret, ambigebant, exercitum ne& commerius , an castra, Ducum & tot cohortium discessu debilitata invadcrent. Posterius , ut majoris spei ac utilitatis placuit, sed opinionis errare , quod eventus docuit. Cum enim castra probe munita paulo post abitum D cum aggrederentur , haec tanti per a residuis militibus , et si quibusdam locis ab hoste preruptis , defensa sunt, ut Mitiar us spatium habuerit,dcduct 8 in docum tutum commeatu, laborantibus castris succurrendi & Hispanos cum clade repe endi. Ouam sequuta est Atrebati deditio die X. Augusti magna cum Regis & Richelii gloria, nec minus incremento potentiae. Cujus rei audium sub snem ejusdem anni condunticatum est , nativitate secundi silii, cui Philippo. Anium Duci, nomen dederunt. Accessit ad hanc selicitatem & virium Hispanicarum manifes in diminutionem, quod Angliae Rex, cui Gallica in his partibus incrementa valde ingrata
Z suspecta erant, a Scotis & mox ab Anglis bello civili distrahebatur, quod etiam Nichelio promissis ac incitamentis foveri, imprimis inter Gotos , quibuscum Galli plus semper habuere commercii, creditum est; Lis p obationis nihil quam verisimilitudinem & genium Cardinalis, qui non poterat abstinere consiliorum tricis , quas per omnem Europam nectebat, scriptores habere videntur : dum alii Hispanica s
214쪽
Galgica ab anno I 63 9 ad I 6 2. ao 3 artes causabantur, quasi Anglis & non sati) ultro fuisset incitamenti. q. Sed in regno solicitas & potentia tamdiu
lis invidiam, asperitas ejus & tributorum ace bitas omnium ordinum querelas excitaverat;
quibus ille, nihil de consiliis suis minuens, δε-
teritatem 2 ultionis rigorem opposuit. nudo-mium ducem, qui in necem ejus homines conduxisse dicebatur, ita coarctavit, ut in Angliano fugeret, ad Reginam matrem, quo plures mala contenti confluebant , quemadmodum plerique Principes nihil minus Cardinali quam mortem volebant; Principe tamen Conrio cum suis manente in ossicio magnisque cumulato beneficiis. Pariamenta, nominatim Pariense sensum invidiae& doloris participabant, eo quod auctoritatem suam penitus a Cardinali oppressam indignarentur.'Populus denique totus, tam divites, qui pecuniis imperatis vexabantur, quam ρου res qui omni generei vectigalium exhauriebantur, nomen ejus in execratione habebant: Ille tamen ita subsistebat acrioresque inimicos ulciscebatur, non solitus cuiquam dare veniam aut amittere inultum , in sanguinis ejusione quaerens ct satisfactionem cr securitatem. Indignatio tandem in bellum erupit, concitatore Comite Suessionum
Regii Prindipe sanguinis, ingenio vivaci, inquie
215쪽
Dominus, qui urbem suam ut belli sedem &
asylum novatoribus aperiebat. Inde primo Edietis odium Cardinalis in motus populares vertere conati, cum hactenus frustra essent, cum H panis & Caesareanis. Michaeis de Salamanca parario, pacti sunt, ut praeter ingentem pecuniae summam, Lambyus se continuo ipsis adjungeret, consequenter Hespani validum ipsis auxilium serrent. s. Carobis Lothari ius cum paulo ante in Aula rcverentiam & obsequium suum ac si - vera flet, ea ratione plerasque ditioneς suas recuperaverat , exceptis Clemontio , Ste o, Duno ct yam is , quae coronae Gallicae unita sunt. Obtento quantum poterat Adsperaverat, incon
tinenti consilia sua cum Principibus sociavit, Tquibus haec ratio inita est, ut parato exercitu in gni interiora se conferrent, non magi S, eo casu
militibus sitis quam populis, odio Ricbelli imbutis, quos ad libertatem vocarent, conssi. Sed Rich lius hoc ipsum metuens summam adhibuit industriam, nulli parcens extor lyendae pecuniae titulo, ut duo parati essent exercitus , antequam Principes se proserre possent ; quorum: altcr sub Miltians o Hi pauos invaderet cosque a concursu cum Principibus averteret, altero sub stilionaeo Principes apud Sedanum aggrederetur. .: Quod ille secit tanto cum successu, ut victoria esset in manibus; nisi Equitatus initio, ut creditum est, a quibu i clam conjuratorum amicis se nemine persequente, absurdam fugam ce-
216쪽
callica ab anno 16D ad I 6 2 a pisset. Qua re nudatis peditum lateribus 'animisque fractis, versa fortuna, victi victores sunt facti. Quibus tamen ipsis victoria non profuit, ob mortem Comitis Suessionum Partium Ducis &corporis coniurati animae, qui percepta suorum confusione in primo congressu , in eam
partem quae maxime laborabat , se contulerat, graviter armatus, facie galeae duntaxat aperta, per quam ab equite cohortis Aurelianensis scio- peto manuali in oculum percussus incontinenti corruit ex equo mortuus in terram. Quo casu victores perplexi & torpentes spatium Regiis dederunt, numeros suos restituendi novasque
adjungendi copias; quibus jam Principibus superiores Sedano imminebant. Cuius dominus in Belgio interim functionibus suis hac causa privatus, vitium suarum conscientia territus pacem &urbi suae Neutralitatem, precibus, quando Regiis non vacaret huic parti operam dare , impetravit.' 6. Aira si veri Arienum interim urbs A tete mlinitissima per Miltiaraeum obselsa magia que vi oppugnata , post acerrimam defensionem Gallis est dedita ; sed Iusans Cardinalis 3c Lambyus in subsidium serius accurrentes fecerunt, ut Miliaraeus subito se recipere cogeretur, antequam loco de rebus ad longam defensionem necessariis prospexisset, quem Hispani proinde statim rursus obsederunt. Et cum Galli satis virium ad solvendam obsidio- hem non haberent, bellum missone gesserunt, obsidendo Bassianm, 9 pomam, quae facile
217쪽
-s TOMUS III. LIB. I. SECTIO V. sicile cesserunt, nec ab Hispanis tanti sebint i
ut Arienum ideo dimitterent, quod etiam ante ejusdem exitum anni recuperarunt; eis Bapoma tamen obsidionem quatuor mcnsium sustinere potuisset. Praesidiarii a tubicine Gallo ad exercitum Hispaniensem deducebantur. Sed quasi poenam se-sti natae deditionis hostes capere deberent, Sin-ρreuillus Atrebati gubernator eos armis vitaque multos exuit & dissipavit. Erat bello strenuus ille Preullius , sed violentus exactor ab amicisaque ac inimicis, Vuod tamen erat commune crimen omnium belli Ducum. Sed erat unum ei proprium , quod erat inimicus Cardinalis Richelii S ejus amici 2 gilliaraei; a quibus hac arrepta oc- 'casione, praetereaque concussionum & peculatus abunde convictus , odio tamen Ministri credi- . tus est immolari apud Ambianos in Qutumno 16 i. Sed m jore damno multati sunt ut pani, amisso Infante Cardinali, quem populi Be arum& milites flagranter amabant; & sive Galli cum ipso viro aliquid communicassent, ut a multis creditum suit, cui plures consilio immixti fuerint; sve transitum rerum in novum Gubernatorem observandum putaverint, Ludovicus Rex & genius ejus Cardinalis ad fines Belgicos accessere; non sine praevia causa, quam fortuna tamen eniti noluit, Ihsectaque re domum redierunt,
. Interim Richelii Cardinalis odium, cui ille semper vi se opposuit & victor severis ultionibus litavit, in animo Regis ipso clam secretoque ser- pe-
218쪽
Gallica ab tanos i 63 9 ad is E aorrebat , non tamen adeo occulte , quin Cardi' i alienatio facile suboleret . quemadmodum Riachelii potentiam in affectu Regis non fuisse funa
datam pridem observavimus. magis enim operam
dabat . ut Rex intellisteret, se non posse esu op
ra carere, quam ut ipsum ama et: nimius etiam su ae potentiae gloriaeque ostentator, quam ut ab
Resse, praedito satis obliquo ' peculiari higenio posset aequo animo serri. Proinde animo R egis melius detegendo aci hibuit Desitatum Cin Martia Dominum, juvenem industrium . quiesset a Cuta biculo Regis , & quem ad dignitatam Magni Scutiferi evexiti hac fiducia, ut secretos Re ris sis monos sbi sdeliter proderet: Noverat enim Regis consuetudinem, maximi res momenti . quae ad animum ejus pertinerent, detegendi famisiaribus & de illis prolixe sermocinandi. Cinc amittis satis ad ins nium Regis factus brevi tantani auud eum fidem meruit, ut quic id in animo illi esset de Richelio & quicquid in eo moleste
ferret , cuin hoc communicaret, horis maxime
nocthmis , cum ei cubitum eunti soliis praesto esset, exacto prius ab eo iurejurando, quod nihil eo m quae diceret, Minali revelaturus esset. Cinc Martius hoc eo fidelius servavit, quosv terum Richeli' beneficiorum oblitus recentem ei injuriam imputabat, eo quod petenti honorem Ducis 2 Paris Franciae auctoritatemque Regis ad nuptias Mariae Meteriae, Cardinalis juveni ut notissimos modestiae terminos excedenti obstiterat. Decreta est interim Perpiniani Russiliononis obstat
219쪽
Ganis ab a vos I 639 ad I sqq. zostibus ct nationibus GALLIARUMpacem suo asebitratu faceret , generalem non posset, absque cose sensu Hispani. Rerum potitus Aurelianensis Suecos ct quicquid AUSTROGAE Domm hossum esset, pro suis hostibus haberet. Decretum suurat, Leinitium rerum novandarum a crede Richeli' se ret , quam Cinc-Martio, qui Aaximam ejus rei facultatem habebat, procurandam mmiserunt. Is autem etsi optatam habuisset occasionem apud Triarium haud procul Lugduno, ubi Cardinalem male custoditum offenderat, sive metu, ne primus ille motus ipsu 'involveret, absente inprimis ab Aula Duce Aureliano, sive, ne subpato Richelio praecipuum belli sementum , quod erat odium illius publicum , cessaret. Conjuratique scopo desti nato nihilominus exciderent , illam occasionem amisit. 9. Cardinalis instantis periculi non ignarus, Narbona crebros emitti curavit sermones per Medicos suos & Chirurgos , se valetudinis esse de peratae, si sorte contenti essent ejus cutem e .pectare, inimici. Rex interim in Castris 'senteria laborans grave mortis adiit periculum nec minor m in exercitu peperit dissensionem; aliis Miltiarao, qui pro Richelio erat, aliis Cinc Mamrio , qui Aurelianum tuebatur, studentibus. haec quidem praeludia belli morbo Regis abeunte, evanuerunt. Interim Cinc Martius aliique non cessabant apud Regis animum, renovare & exasse
perare quicquid ei de Richelio molestum esse noverant. Cujus alle rei certior factus, plane si a-
220쪽
liter non consideror, se periisse intellexit. Pri- ΗΘ, igitur cum Rece colloqui desiderans, illum Limiliter, ut ad se vis rer lethesi rer aegrota
i m .avit. Eaquesupplicatione reiecta, Nam
bonae se amplius ruro manere non nosse animad-rrir di Ideo milite filo praesidiario stipatus, farefacteria enti lectica cubiculi instar , hominum brachiis se portari iussit versu s Proethim Ham , ubi plures erant Praefecti ab illo dependentes , qui vires opesque sitas ei studiose offer hant. ked ut fortuna semper ei mirifice favit , ita in hac extremitate eum non destituit , uti nec sanh lolcitia & judicium. quod Deus aliena . H olet in his , quos perdere constatuit. Habebat adhuc.in manu instrumenta potestatis publicae , quia non dubitabat, quin comjurati haberent sce-dus cum H panis, intentissime vias publicas ex mania ducentes observari curavit, factumque est , ut Nuntius , qui in inrumentum foederis po6abat, in manus ejus incideret. Quod ille statim
per hominem certum misit ad Reg m,cum notis&demonstratione, certum esse, conjuratos non tam Iuum quam Regis ipsius exietium vel exauctorationem moliri. Eodem tempore nuntiatum est e Belgio, C
mitem G chium a Francisco de Melo Gubernatore Iispanico esse profligatum. Quae res tam opportune accidit, ad Regem natura timidum Cardinali , cujus consiliis adhuc res suas constabiliverat, reconciliandum , ut multi Gichium Cardinalis amicum ejus impulsu occasionem cladi