장음표시 사용
221쪽
atriea ab avsto ad Is a natis in cenio nil nisi occultum & inexpectatum prassumebatur. io. Dici non potest, quantopere Ludovicus, examinatis Hi*anici foederis legibiis, in fratrem, in Cinc Martium omnesque jus consilii participes excanduerit. Cui accedente metu e clade Belgica salutis ratio vicit molestiam e Cardinatis moribus Se potentia pridem collectam ; Argumentis rerum edoctus, incolumitatem & auctoritatem suam Richeli' conservatione niti. Quare cum se Narbonam praetextu infirmitatis contuli sset, ibi Cis artium & Thuanum, quos in castris sorte non sine motu aliquo constringere potuisset, in vincula conjecit, ediditque mandata in Italiam, quo Dux Boulionius imperii causa prosectus erat . ut idem in custεdiam daretur. Perrexit deinde Carca1sonam, quo Richelius iam securior diverterat, ibique Rex, en reatis ei omnibus inimicorum calumniis ct commentis, quibus animum suum ab ipso alienaverant, gratiam fiduciamquo cum eo tenerrime, nec sine lacrymis, renovavit: Ac ita Richelius potentior & terribilior quam alias unquam demonstratus est. Inde a Reste digressus in sua Lectica, majore jam pompa delatus Lugdunum, Cinc artium, quod omnes saterentur, mi erito; vanum multa cum miseratione & omnium ordinum indignatione supplicio adfecit; propterea quod hujuscommunicationes habitae cum Boulionaeo f Aurelianensi non erari. t. admodum criminales; foederis Hispanici auterii habuisset quidem notitiam, sed con silium non
222쪽
particivaverat. Constati, opinio est Richolis, ei minus parcendum putasse , eo quod Parens eius in Historia sua de Patre Richelii munus honoris ce locutus fuisset. Boulionaeus capitis stipplicium redemit traditione Seiani in potestarem Restis ; quod transigendi medium suggesserat
& persuaserat ei Malarisius Cardinalis r Quae res iterum magnae suit instar victoriae Gallis, potiri loco munitissimo, Belgis & Germanis o verso , quod vel introducendis in regnum exteris , vel rebellibus e regno recipiendis servierat ' deinceps servire poterat. Frater Regis, cui in De potito Regno post tot repetitas rebelliones, hini subpllati recusandum erat , veniam impetravit hac lege, uti contentus ducentis francorum millibos anni iς , Ny tum in Salaudiae finibus iret exulatum. Nauius actor est, Arausionum Principem sustinendo Ricbelis symbolam contulisse non parvam, demon strando Reui 'es' rasiprotestando, si ratio publicae adiministrationis in GaIlia tam notabiliter mutaretur , id se intelligere viresR egni in seipsum ecte conversurum neque foris ta valituras, ut Foeder)tos su stinere possent; adeoque se auctorem fore suis ordinibus , pacem vel inducias cum Hispano componendi 11. Post tot artes hominum & facinora, Deus intonare coepit mortibus, sublata evivis primo Maria de Medicis Regina matre , quae ex Anglia , rebus ibi turbatis ipsoque Rege Loudinivire amplius consistente, nec alimentis ejus,
ure sint ulta diebus constabant centum libris. ' Stem
223쪽
Gassica ab anno Im' ad I 2. - ,. - 273
Stertinis , id est quadrin entis In eri ilibus, fusticiente, discesser)t ubi Trium Re ummater auisocres, ab omnibus ejecta, in hospirio
conducto tenuiter victitabat , rebus eaeris necessariis , ut veste quoque lacera, quod ab amico tum Coloniae agente qui viderat , acceD mus, induta conspiceretur. M orti se propinquam
sentiens inter alia dixisse eam reserebat idem; Finita est comoediar quasi vita humana sit scena, in qua suam illa personam egerat notabiliror. Cadaver sine ulla pompa vulpari vehiculo jussa Regis ablatum Colonia &in Galliam translatum est , quo vivae prohibitus erat ingressus ; Nec immerito Inter specimina implacabilis Richelirnaturae id eminere visum est, quod Regem nullo modo passus . st matri suae reconciliari aut ullam
ei angulum in regno vel obolum extra regnum concedere. Quae potestas in animum Regis ejusmodi erat, ut vim Regiae Potestatis omnem ter se suasique creaturas, etiam non1ponte Regis, occuparet. Specimen paulo ante mortem , quam mox LR egina peremtorie citatus obiit.Cognoverat interduinores praetorianoruna esse pluris,qui cum Cinc-Mar io colluserant, inter alios Trevillium regiorum Iclopetariorum centurionem quem Rex amabat. Petiit tamen ut eum dimitteret; dimi tinvitus ac dolens. Petiit ut Rex ad se visitaret se orsim decumbentem ; sed ut securitatis suae causapraesidiari' sui Praetorianis regiis miscerentur. In - . solens postulatio Regem ostendit adhuc moleste habentem de Trevillio , nec in aliquot diebus
224쪽
consentire potuit. Ausus est Cardinalis minari suum discessum , ac ita quod voluit expressit. Sic omnem Regis potentiam sine ejusdem affetitu posesidebat. Sed eodem anno mors huic inustatae se- licitati inlusit, exhausto variis morbis corpus. culo: expiravit die, uarto Decembris hoc φ .
ei sti Plessiaci Domini de Richelisu . filius tertio penitus; In cuius elogium, post ea quae dicta superius, non est quod in hoc compendio digrediamur. Rcx et si non amaverat eum, nihilominus utilem expertus Ministrum laudibus ac etiam
lacrymis obifum ejus prosecutus est. Omnes reliqui Ord nes laeti interitu hominis exos, memoriam ejus omni genere convitiorum dehonestarunt, doli etiam ac indocti scriptis & libet lis famosis, quibus nec pridem vivo pepercerant.12. Mosei vicinus successorem sibi relinquen- dum putavit, scripto ad Regem Codicillo, in quo tibi post fata surrogandum commendavit Cardinalem Maearinium , nobilem Romanum P majoribus Siculum, qui centurio pedestris fuerat in bello nitelmes. Sed licic pro voto non acceptus & promotus, ex milite Clericus est fa-eriis & post aliquod tempus favore Carinalis Antoni' Barberini , Nilntius in Calliam missus est. Ubi comitate, agendi dexteritate rerumque Gallicarum studio & Richelium inprimis adsectando eique subserviendo meruit commendationem Coronae ad Cardinatatum. Cum Ric-rhelius apud peri clitaretur, Legationem
225쪽
iri Ioiarim ad litem inter Pontificem ct Parmensem com PoriCDdam, ne ruina illius involveretur, ad celabat. Sed a Parmense recti satus ingratiis mansit , scio maximo bono: Siquidem restituto bre- vi Sichelio & mox vita defuncto , postquam , R ex in delectit magni Ministri, certus per se' nTCnnaridi, incapacitatis conscisntia, paulisper hae-scrat, in locum Richel, adscitus est, utpote gnaros consili'rum ejus ac eodem l ore resaci mi, ni Traturus . ominibusque ministris praenosius, id cst , Regiae potegitis exercitio praeditus , fuit.. Quam tamen extraneus ille, mitior etiam& humanior antecesscre suo , ita exercuit, ut Regem potius molestia allevaret, quam a negotiis illura excluderet , ac oque non ut paedagog 1s , qu Dd alter secerat , sed ut verus minister agebat. comis etiam & facilis erga alios, ut aliud plane diversumque ministerium sere videretur ; et si revera deinceps eadem in summa administratio, quam Richeisos undaverat, mapsit , . I 3. Proxima novi ministri cura suit, exteris' scederatis, quanta poterat dexteritate, suum insinuare ministerium ' securos esse jubere, m te Richel, nihil de studio in rem communem deces-μrum: Nominatim Lalis multa pollicori de studio suo adversus communem Patriam. Sed ab externis brevi ad domestica revocatus est, ingravescente Regis valetudine , quae diu languida punc ad extrema vergere cernebatur. Ministri& Madarini ipso erant in hac sentcnxia , non codytare sibi, ut Agina male a K-helio habita
226쪽
16 TOMUS III.'LIB I. SEGIO V.& ejus amicis infesta Tutelae Regiae, filia qui
tum aetatis ramum agente , praesceretur. Qua-
i propter ip cum Bottiberio AErarii summo praesecto & C signio ejus filio & Secretario quem vocant, status , aegrotanti Regi perfulserunt, haudquaquam expedire , ut integrum jus Tutela
Reginae relinqueretur, novae regnandi 2 externe non
antum siedes inimicae nationis, quae parem cum Regiana a aria rationem seq utura silet , ut Hispavis Dbserviret. Ita perviderunt, ut P ex testantentum conderet, in quo uxorem declarabat Regentem, Gast nem fretrem, Galliae L P umsive Lo. cum tenentem , ut hodie loquuntur; Contio legabat primam locum in Consillio post fratrem Amoliane' em. MaZarinio primum 2 summum Asianisterium adjunctis ei in Confilixm Sueaut o magno Cancessario , Richelii quondam partibus addicis , cum Bottiberio & Gavi nio , hac lege , ne aliter
quam morte vel ex causa delicti removere tur.
isque ab hoc consilio maxima quaeque n gum δε- riderentur , ficia civilia st militaria destribuerentur , Ecclesiastica beneficia ex arbitrio Alarari nii disponerentur. Castet novo, qui Custos Sigilli fuerat st Chevreusae Duci exilium legabatur; relia quis exsulibus 2 captivis Consili' arbitrio reli tis. Huic testamento voluit a Regina , fratre suo S Principibus subscribi, idemque a magno Senatu Actis publicis insitivari. I ingenti bis cunctis etiam post Regis& suam mortem Lichelium esse regnaturum per creaturas suas. Sed Rex interea mortalitam rem explevit,eodem di quo Pater ejus interfectu s Q- Δ
227쪽
Gallica ab anno 16 2. ad I 7 ar , ' ipse regno potitus erat x IV Ilaii 36 3. eodem aetatis, qui erat peculi, anno. Jussi co nomen Richblius ei adscribi curavit, ut severitatem , vel potius ultiones suas inclementes Regiae virtutis imitamento adumbraret.
A morte Ludomici XIII, usque ad initium
in Gallia turbarum civilium', O ab anno 16 a ad I 7. v
Non poterat feri, quin tantae mutationes in Aula regnoque plurimum aemulationis' discordiae producerent ; Idcirco invigilandum occasioni ratus Belgis Hispaniensis Gubernator Franciscm de Melo, cum mercitu XVII. peditum & vir vel vi II equitum millium, primo ad fines regni praestolatus erat, si forte aliqua parte auxilium ejus imploraretur. Cum id non feret, ingressus regnum, ferrum & flammam circumferens, Rocryum ad fines Campaniae Qppidum, quod et Remos ac inde Lutetiam Paria biorum cogitanti obstare videbatur, obsideba cErat sane tempus opportunum instaurandi tunam ni panicam, si fortunam ipsam habui a sint placatam. Dux Anguiens filius Condaei Principis adolescentiam vix egressus imperium in illas partes acceperat, adsistentibus et Hopi alio ει Gasiisne diarescallis & exerci um quatuor ammpeditum, sex equitatus millium collegerat, cum quibus i hostem tendebat. Non expectans in
228쪽
illa rerum Gallicarum confusione talem exercia . tum ,' nec longam ab oppidanis defensionem Melo castora non muniverat; ideoque non fuit dissi ello Gas i cohortes aliquot in urbem ob sessam subsidiarias immittere. Nec eo segnius Ane i ustis gloriae cupidus cum omnibus copiis imminebat, adeo in cunctantor, Urnugnam minime detrectandi manifestus es ser. De quo propristo viribus stinerior Melo sibi quidem pratulabatur: sco nimia securitate duobuς 'e m rabilibus implicuit erroribus; Primo quod clim pars Gallorum sub noctem per an ustias inter palude ' Sulvas transgressi. pars tenebris oppressi in anuustum illum callem provecti substitissent,iri eis
transpressos, e si non i 'narus occasionis. invaderent olexit, stolide Draedicans. se 'o pridie omnes. Saris non partem, aUpressurum. R expectabat Bechium Raronem cum q/atuor mi uὀus in auxilium Alter error fuit,quod cum Gaa primo mane
coniuncti , se pugnae offerrent, ipse Bec tum non expectavit, ted e continenti copiam pugnandi secit. Conflictus anceps fuit; nam dextrum cornu Gallorum, cui praeerat Constitis Augulensis in fugam actum est; simistro Hispanorum et Galfi e profligato: Ille vero missis fugientibus , dextram aciem victricem, Hispanorum ιὶ tergo aygressus, eos ab Anguiensi avertit eique occasionem & plus spatii dedit sit os, in quo totus erat incredibili ardore studioque, recolligendi. Quod, ut poterat, adsecutus Hi an os
fui iose aggressus jam in medio con os rarit
229쪽
Glastica ab avis 16 2 ad 16 7. ' et Is,quitatum primo, cujus Dux Albu er ius omitum piumus in fugam se probrosam conjecit, re- quis eum libenter, ut fit, sequentibus: pede-ler exercitus constanter dimicavit, etiam post- . quam Dux eorum Marchio Fontanus in sella su a, ut ob valetudinem pedum a suis gestatus, insi- 'debat, interseetus erat ante Principia, & post
eum in etens militum numerus, vulneribus ad--rsis & juxta suos ordines jacentes, pulcherrimo situ, si bellare Christianis inter sese ullo modo ρ lchrum est : Superstites nonnisi bombardis ad
deditionem compelli potuere, circumventi. , Molo Dux summus , in quo non audacia sed prudentia desiderata fuit, abjecto scipione im- peratorio , quam celerrime se recepit. Capri rum sex millia fuere, cum omnibus machinis &instrumento bellico atque castrorum; Galli suo-
rum mortuorum millia duo memoriae prodiderunt. Hispanorum numeri, quod viderim, expressi non leguntur , ut fere usi venit a parte vi 'a; forte quod numerari non poterant.' -- guiensis primo fines Belgicos cum serro facibus- . que ingressus, spe motus alicujus aut defectio, nis, cum nihil sequeretur, Thiovillam in agro Lutet enbArgico munitum oppidum,Palias frustra 'obscisum, post cruentam obsidionem & oppila gnationem in potestatem redegit. 2. Interea novus Rex cum fratre deducti sunt a Matre Patruoque & Principe Condaeo, in Curiam. magni Senatus Parisiensis , ubi lecta
Regis deiunetr ultima dispolitio , cum Galbae
230쪽
αdio TOMUS III. LIB. L SECTIO U.
regnum sit ususructuarium, in quo dis insitio nes post mortem de Republ. non nisi comre andi tam habeis, ita visum es ; d positionem. illam Regi aegrotanti ab hominibus suarum rerum satinentibus expressam suisse, nec ideo ratam esse habendam; Adeoque Tutelam Reginae limpliciter esse committendam, in eamque rem discessci a est : Duce Aurelianensi & Principe Condaeo non gratis consentientibus, pastis iam an rea cum Regina conditioni biv;. Quae iam intcetro iure Potestatis Regiae potita. primo quid m revocatis exsulibus, liberaris si 'o maiestatis crimine reis & improba is palam regni prioris A is . favorem publicum i udiose collegit; etiam Foederatis prolixe de affectu suo pollicita. Sciens Richelii clientes omnibus exolos & ipsa- mct illos aversata quaerebat alios ministros; Cancellarius tamen facilitate & obsequii promptitudine, precibus atque pecuniis locum suum tenuit, Bottiberius aerarii Praesecturae renuntiavit is quam Regina contulit in tres alios, in suum Cancellarium, in praesidem Baloelium &dominum Avosium, boni nominis omnes. Cha- et ignius Botitarii filius suum munus Secretarii Status vendidit Comiti Briennio integritatis aeque laudatae. Ad Primi Ministerii locum Regina ve-tcrem Richelii inimicum, ab illo tamen contemptum magis quam resormidatum ac ideo inter