Pauli Iouii Nouocomensis Vitae duodecim vicecomitum Mediolani principum. Ex bibliotheca regia

201쪽

19s in Italiam cum multis copiis Raynaldo duce, haereditatem adiret verum a Raynaldo strenuo hercle duce, sed valde praepropero, Fortuna minime stetit. AleYandria enim ferme tota ultra Tanarum capta, quum oppidum Castellacium oppugnaret, eo euetucum Bartholomaeo Coleone, Astoreq; Fauetino Mediolanensis Reipublicae ducibus, praelio decertauit, ut profligatis eius copiis sortiter, sed postremo frustra resistens caperetur. Eo tempore Veneti inualidum adhuc incertae libertatis statum inuaserant, ita ut singula imperii ciuitates, quum Mediolanensibus ciuibus parere subesseque indignarentur, nouos sibi dominos quaeritarent. Placentini DLaudenses sese ultro Venetis dediderunt, Papienses terthon enles Fr ciscum Ssortiam recepere, Nouarieses Vercellis pro

ximi ad Sabaudia inclinabant. Sed Franciscus sortia

Mediolanensi auspiciis Venetos adortus,expugnata Placentia, Laudeque recepta, ita eorum Vires memorabili praelio ad Carauagium contudit, ut Veneti in ximi periculi metu. selicitate tanti ducis perterriti, cum Ssortia pacisci cogeretur: ea tum insidiose oblata conditione, ut si in Mediolanenses arma conuerte rei ad parandum ex soceri testamento Principatum, ipsi in id bellum validas copias praegrandemq; pecu ni conferrent. Itaque Ssortia deterso pudore, in sua spem a Fortuna subleuatus, quit alienati animi causas praetenderet illico diremit amicitiam, armaq; intulit. Nec multo post votis eius vehementer aspirante victoria Veneti ab eo pari impudentia ad Mediolanetes defecerunt. Sed Mediolanensibus turbide& cruente Rempublicam administratibus inuicti ducis virtuti Fortuna comes fuit breuique Mediolanenses armis

N. i.

202쪽

sameq; perdomiti, frustra adiuuantibus Venetis, Ssortiae se dediderunt. Idem fecere reliquae ciuitateS, pacatisque demum rebus, Franciscus, ut imperium armis partum Caesaris authoritate stabiliret, per legatos postulauit a Caesare, ut quod adoptionis iure consecutus esset Augustali diplomate conrmaretur. Verum quod id multo maiore pecunia quam putarat, coemendum foret, id Caesaris munus generose conlepsit.Vir enim

magnitudine virtuteq; animi nemini secudus, ineptuε ab aerarii tenuitate prorsus alienum existimabat eudignitatis titulum ex venali membrana ceraque Caesaris praeferre. quem spectata bello virtusis inuicta arma detulissent. Nec Galea ius eius successor pate num secutus exemplum, in ea re comparada vel mediocrem sumptum faciendum putauit: ita ut primus fortianae gentis Ludovicus id Caesaris diploma a Maximilian inqua tercet una milibus aureis nivinis inpetratii, ambitiose quaesierit, excluso Galeacii fratris filio nepoteq; quonia ipse Fracisco patre dominante, haereditateq, potito, natus esset, secus ac fratri

Galeacio, apud Firmu Piceni agri nato, educatoq; in priuata patris fortuna contigisset qua natalitii iuris

praerogatiua ex historiis Cornelii Taciti repetita, fratre eiusq; liberos&nepotes antecedere videretur Sub id aute tepus ea diplomata impetrata sunt, quo Carolus octauus Galliae rex ad repetendum ex antiquo iure Andegauesis haereditatis Neapolitanti Regnu, superatis Alpibus Papia venit, ut Ioanne aleaciti inuiseret biduo ὀst morituru Itaq; eo non sine suspicione veneni vita se iacto , Ludovicus patruus desuptis in signibus Mediolani Dux Trinceps acclamatur. In eo autem diplomate tanta scilicet pecunia coempto,

203쪽

Iridiserte appositum fuerat, ut ipse liberique eius S se cessores legitime procreati, Mediolani Duces appellarentur. Subiungit quoque Corius historiarii scriptor huic diplomati ad unguem transcripto, insertoq; historiam volumini, codicillii appositum fuisse, aliqua, vi credi par est, superaddita pecunia, qud benignus ac apprime liberalis Caesar ad nothos, spurios si legitima proles interiiset, eade Principatus iura transferebat. Sed huius codicilli solene exemplar no coparuit, suppressum utique, si extitit quod nO affirmauerimina Ludovico, demum a Maximiliano Fraciscoq; liberis: mox extincto Francisco in manus Caelaria noru a Maximiliano tam patarcis custode ex scriniis S rtianis traditum Quanquam is, ut nonnulli fortiano nomini fauentes praedicant, exempli copia oo

ni Paulo Ludovici ex concubina filio benigne sed oc

culte fecisse dicatur. Caeteriim non toto vertete anno quum rex Carolus ex incruet celerique victoria, eiectis Aragoniis sermidandus euasisset, proptereaq; Oinani metu ad arma consternati principes a Carolo discessissent, Ludovicus Aurelianus ab Asta sua urbe promotis regiis copiis Nouariam occupauit, ut inde fretus occasione noui belli, adeundae haereditatis iter aperiret Iamque Insubres trepidante Sfortia, ad desectionem animos inclinabant. Sed is conatus ad recte exploratam facileinque Victoria secundo euentu caruit quum Ludovicus ingenti foederatorum hostiuexercitu post Tarrensem pugnam oppugnatus Mobsessus, Nouaria excedere cogeretur, Carolo rege cunctatius atque tepidius quam oporteret, opem fere te. Verum triennio post Carolo sane liberis vita functo, Galliae Regnum consecutus,inito cu Venetis foedere,

204쪽

I96 Ssortiam vehementi impetu expulit, reuersumq; de- naum ex Germania ad Nouariam viuu cepit. Eo modo sine vulnere principatu Insubrum potitus, quanquam nihil sibi ullo tempore timendiim putaret, Vticra eximie prudensis tranq; ortunam probe expertus, quod haereditate legitima Si iustis armis vendicatum fuerat, authoritate Caesaris corroborandum existimauit. Igitur cum Maximiliano Caesare, qui ex

Tridentinis Alpibus ad Benaci lacus fines peruenerat, numerata pecunia transactum es , procurate eius

negotii tabulas Georgio Ambosio Rotho magesi Cardinale in hanc formulam, ut Ludovicus eiiisque gener ex Claudia filia Franciscus Angolismorum Regulus, liberique demii eius S posteri successores beneficiario iure Mediolani Duces appellarentur. Verum Germani Caesaris consaliarii in ipso concepti diplomatis contextu particulam trium verborum inserebant, quae concessione sane praeiudicio alieni iuris factam ostenderet, quia Caesar pudore incolumi prioris

diplomatis septennio ante Ludovico Ssortiae ili': liberis concessi penitus obliuisci non posset. Aderat

tu Georgio Cardinali Giofredus Carlius Senatus Mediolanensis Praeses, iuris intelligeti clarus. Is ad auer tendasserendae litis occasiones egregie cautus, ea triuverborum sentetiam nequaquam existi Regiae peti tionis esse disserebat, ubinon extincta omnino, sed rediuiua Sfortianorum iura, non obscure denuclaret. Sed Georgius ut quoquo modo trans ageretur, constantibus in id Caesaris consiliariis, ea verba generose contempsit , quum diceret ipso Ssortia patre in Lo- censem carceris catleam coniecto , filios impuberes.

qui apud Belgas in hospitali diuersorio inopem vitam

205쪽

I97 traducerent, potetissimo regi sero lite acturos. Ne Giosredus in praesentienda lite falsus omnino vates fuit, quando ea demum ambigui ac deo funesti iuris particula non Italiam modὀ, sed Europam omnem inuecto exitiali bello niaxime conturbarit. Siquidem Ludovico dii odecimo post subactos Ligures , Venetosque terrestri imperio penitus exutos ad conuelle-dam Iulii Pontificis authoritatem Cocilium Pisis indicentes, non aliunde Iulius quam ex his tribus verbis tuendae dignitatis occasionem arripuit, ut Maximilianus S sortia in paternum principati reduceretur Sicula&Leone quoque P5niicem octo post annos eandem belli causam secutum , ut Parmam Placentiamque recuperaret, Mediolano Gallos depulisse in eminimus. Non defuere tamen summa grauitatis

iurisconsulti, qui ea verba tanquam obscure dissimulanterque prolat, descripta in solennem codicillunon perinde valere iudicarent, ac si diserte expresseque ad declarandam synceri sensus sententiam apposita suissent: praesenim in grauissimis ut alui seudorum concessionibus, in quibus aperte& plane scienter ad non dubiam aequi iuris intelligentiam cauisse oporteat. Sed huiusmodi controuersias vel eruditissimi legum interpretes nunquam tempestiue diffiniui, quum magnae lites non in sero, sed pro castris Marte iudice dirimantur. Dedit itaque Rex Franciscus non grauate multis obtestationibus Clementis totius

Italiae precibus quὀd no aliter grauissimo bello finisiimponi posset it tantisper de iure suo decederet,

Ssortiam regnare pateretur, quem a Caesarianis maiestatis re uni sectum, ac impotentibus circunuentum

armis,paulo ante transmissis auxiliis adiuuarat ipso

206쪽

I98 praesertim Carolo Caesare magna tum aequitate m derati animi Franciscum sortiam Bononiae in gratiam, Augustique imperii clientelam recipiente. Sed Ssortia eo Caesaris beneficio εἰ Francisci regis indulgentia diuiti non potuit repente enim inexpectata morte sublatus est, ut nouas fatalis belli causas aperiret, quo iterum Europa vastaretur. Igitur Rex Fraciscus sortiana stirpe penitus extincta, tota eius ambigui iuris suspicione liberatus, a Caesare quitum ex Africa nobili parta victoria reuersus, Neapolim Romamq; peruenerat,postulauit ut Mediolanesis principatus sibi redderetur, qui sibi, liberis prae claro haereditatis iure,&Maximiliani demuria Caesaris legitima concessione, in non dubiam ditionem obueniret Verum Caesar qui Regiis legatis aliqua propin quae sed nodum maturae liberalitatis spem dedisse videbatur, ubi Romae fuit, opinione Galloriim durior

est inuentus,vsqueadeo auerso obfirmatoque antirao,

ut quum legati Regii inanibus promissis se tradu ci, Franciscum suo legitimo itire fraudari quererentur, Carolus ad Pontificem senatumque omnem legatos Principum, orationem haberet, luculetam hercle,sed aequo amariorem quum pro tu Ma dignitate auertendaque inuidia, Veteris odii memoriam refricasset. Caeterum exitus orationis fuit , ut negaret

quicquam se facturum ex voto Regis, nisi Subalpina oppida cum Taurino Gallicis armis Carolo Sabaudio

nuper adempta, redderentur. Agnouere tum plures id esse Caesariani animi decretum, ut quandiu arma valerent ab Italia Gallos arceret, ipsique opportuno atque opulento Insubrum principatu potiretur. Atque ita non multo post auctus viribus terra marique Nar

207쪽

I99bonensem Prouincia, unoq; simul tempore Belgicis armi Galliae inferioris fines inuasit, scilicet ut Fran ciscus domestico oppressus bello, Subalpinae regionis praesidia deducereatalicarumque rerum penitus obliuisci cogeretur. Sed Gallis utrinque sortiter suos fines defendentibus ex eo bello, quod tu frustra susce pium fuit, alia atque alia summae calamitatis secuta sunt bella:quum violatis induciis S desperata cocordia post afflictas nostras opes, Barbaro hosti aditus ad occupandam Pannoniam sit patefactus. Nec hercle sperandum videtur, ut ille fatali nostra socordia factus inges, hoc anno, qui est ab excessu Fracisci sortiae huius diri belli duodecimus, omnino coquiescat, quin reliquas Pannoniae oriesque urbes nouis illa tis cladibus perturbet. Nisi Caesar ad victorias de Barbaris natus, pio generosoque animo recenter icti ad Suessionum urbem foederis conditiones respiciat, patremque tuum orbarum praestantissimo filio, deiectiimque obiter spe pacis benigne consoletur, adinuenta scilicet tolerabili aliqua aequi iuris conditione, ut Christianus orbis pace tandem vestera, ipsius maxime immortali beneficio perfruatur, Ner demta

summaeq; laudisi gloriae trophaea Barbarico in solo

defigantur.