Pauli Iouii Nouocomensis Vitae duodecim vicecomitum Mediolani principum. Ex bibliotheca regia

191쪽

Oanne Maria intersecto,atque eodem

die expirante Facinio, Philippus qui captiuo persimilis incertiisque salutis in

arce Papiae supremum urgentis Fortunae impetum expectabat, inopinato Facinii dudum hostis munere subleuatus, animum erexit ad non dubia spe recuperandi principatus, cohortatibus acinianis Ducibus,qui quum in supremam

morientis Imperatoris sui voluntate per coniunctas dextras fidem datam fallere nefas esse putaret, ut Viri militares etiam gerendo bello materiam quaerebant. Deerat pecunia, exercedae virtutis neruussed ea subitario prouentu a Beatrice Tenda uxore Facinii celeriter impetratur,propositis canouo principe nuptiis, quas ipse Facinius in extremo vitae actu suasisse serebatur. Nec eas abnuit Philippus,quaquam aetate sortunaque impares. Itaque leuis mulier intempestiuae libidinis, maioris imperii auida, vix detersis lachrymis, inauspicati coniugii torum subit, quaterq; centena milia aureorum nummum dotis nomine dinumerat.Nec mora instructo exercitu Philippus Mediolanum contendit:obsidebat arcem Hastor circunuallatam magnis operibus sed ductu Francisci Carmagnoi, Castelliniq; Beccariae, Philippi milites munitiones perrumpunt,Ηastoremq; ad Comensem portam accerrime resistente profligant. Tum ver Philippus urbem ingressus per praecones in copitis pronunciari iubet, se nemini, exceptis fratris percustaribus, hostem suturu:statim acclamatus princeps sit M. iiii.

192쪽

gulari totius populi studio in curiam Actiana deducitur . In eo tumultu Paulus Baucius, Franciscus Mainus principes colurationis caedis, interceptate- terrimo supplicio admissi sceleris poenas dederunt. Exinde Philippi duces ad oppugnadam Modoetiam, quesse receperat Hastor, prosecti sunt: nec multis inde diebus id oppidum in potestate deuenit, Mastor

qui in arcem refugerat, quum ad puteum sederet, tor' meti in incertu emissi lapide coxa ictus,interfectus est.

Extincto graui aemulo propter studia Guelpharum partium magnopere metuendo, Philippus auctis opibus Tyrannos adortus incredibili felicitate, aliquot urbes paterni imperii recuperauit: Pandulpho imprimis Malalesta Bergomo Brixiaq; depulso, Ioanne ignato Laudensium Tyranno capto, datronum more in furca suspenso, Arcellis Placentiae necatis aut in exilium pulsis, a ranchino Rusca qui Comum occuparat, certa praemii conditione ea urbe eiecto.Veruincredibili laetitia Philippu affecit Gabrinus Fundulius Cremonensium Tyrannus selici astu captus Isquu medio in foro Mediolani cospecta supplicii machina ceruices securi subdere cogeretur,hortareturq; eum de more cucullati sacerdotes, ut ex disciplina Christiana composito animo Vitae exitum serret, patratorumque scelerum sperata inde a Deo maximo venia, rite poenitere vellet, cotortis atrocibus oculis,

Desinite inquit mihi indigne perfidioseque prodito

molesti essenia tatu abest ut me iure belli recte factorum poeniteat, ut maxime etiam doleam quod Papa simul ac Caesarem ad immortalem clarissimi facinoris famam,e mea turre minime praecipitarim. Paucos

193쪽

cnimante annos Balthasare Cossam, Ioanis XXIII. nomine Pontificem, Sigismundum Imperatorem hospitio exceptos, studioque peram ni atque admirabilis prospectus in summam celeberrimae turris coronam inuitatos, incessente atrocem animum dira libidine, in subiectu forum prouoluere cogitarat neq; alius omnino vel grauissimae rei respectus, duo totius orbis lumina seruauit, quam in summe nefario Tyrano non ignobilis obortus pudor, ne hospitalis meis decus, cui ipse honoris causa conuiua adhibitus eo die fuerat,no crudelis quidem sed ingrati animi pi culo foedasse videretur. Caeteriim Philippus irate

nam caedem Tyrannos probe ultus, fretusque mirifica virtute clarissimorum ducum arma gnotavi Nicola Picinini ad recuperandas remotiores paterni imperii urbes animum adiecit.Verona enim Veneti, Pisas Florentini,& Bononia Pontifex Romanus ademerant. Sed ab eo consilio non iniquo iure suscepta

bella gestaque demum per triginta septem annos

aliquato maiore virtute quam fortuna, totius Italicae urbes grauissimis cladibus affecerut eumque postre-mὀ belli euentum Philippus tulit, ut conspirantium inter se liberarum ciuitatu consilio atque opibus impar, Bergo mum irixia amitteret,in Genuae dona, natu pelleretur, quum ipse domi sederet, paternoque eYemplo,sed nequaqua p ri sertunae conditione ge- reda bella perlegatos arbitraretur.Verum in hac per

petuamsemper ancipiti difficillimarum rerum agi tatione, maxima constantias generosi consilii laudetulisse videri potuit, quum septies terrestri aut nauali acie victor sepeque victus, eosdem semper spiritusndomita virtutis gesserit. Intentus enim Merectus

194쪽

ad tuendum nominis decus, quum saepe sortunae alea subiret, nullo sumptu nulloque periculo deterreri poterat, quanquam natura esset pertimidus, usqueadeo ut vel mediocri tonitru audito formidine quatere tur, subterraneas latebras amet familis quaeritaret. Secreto cubiculo maxime gaudebat, quὀd paucissi mos admittere, arcere salutates, negocia tractate per interpretem, & denique sermidare coetus hominum soleret:hebetata enim oculorum acie quὀd adeuntiufacies no plane discerneret, assiduo nomenclatore de monitore dissimulanter utebatur, ne omnino captus oculis a minus familiaribus putaretur. Oblectabat autem ocium historiarum lectione, quarum Antonius Panhormita literarum nomine praecipuo in honore habitus, aliquadi usui tanagnos es. Vertim incolumi adhuc oculorum lumine, libentissime adolescentiuna pila ludentium aut luctatium certamina, obducto ad lenestram speculari vitro despectabat, ut ludentes eu spectare nescirent, quu tamen adesse crederetur. Inde enim formae decus, explicatos artus animique vigorem inspicere, Si quos ex eius exercitationis indole maxime probasset, ad mensae cubiculique ministeria deligere erat solitus. Sed eam Voluptatem Candidus December illius aetatis scriptor iniquo felle turgidus,

quum omissis laudibus quae in Philippo celebrandae

fuerant, vitia notaret, ad suspicione libidinis reuocauit. Erat utiq; Philippus in flexu praesertim aetatis, ingenio suspicaci, feruido, i nobili, sepeque saevo, quutenerae eius aures delatoriaculeis figerentur. Nec deerant ex intimis amicorum factiosi alienaique laudis obtrectatores, qui recte sentientem sepistinae deprauarent: inter quos Oldradus Lamponianus ab adoles-

195쪽

centia cubiculo assuetus, gratia authoritateque tantuvaluit, ut Carmagnoiam summu ducem magno Philippi incommodo alienare extrudereque potuerit.

Adiit de graue salutis periculum ipse Franciscus S rtia iam alcitus gener, falsis scilicet criminibus onera tus, quinuno innocetiae praesidio vel a multis beneuo

lis aegerrime defenderetur Vertim Philippus ingratisaeusque animi infamia sese turpiter foedasse visus est,

quum Beatricem uxorem adulterii cum Orumbello Citharoedo admissi ream, nec in tormentis quicquam contra pudicitiae decus constentem securi percussit,

quasi imparis coniugii pertaesus, cuius non dubiis

auspiciis ad imperium peruenisset videmum Ama- de Sabaudii filiana eventu sterilem duceret, non sine dote modo consectis nuptiis, verti ut soceri societatem promereret, ultro traditis Vercellis ad quoque famam eius vehementer premit, quod in amo re odioque instabilis, tum maxime firmus atque in exorabilis euaderet, quum veteres iniurias nouis beneficiis nequaquam pensandas arbitraretur ut in Castellino Beccaria mox apparuit , non ob aliam causam in carcere necato, qua quod recentis operae fideliter strenueque praestitae oblitus veteris perfidiae qua Papiam Facinio prodiderat, meminisset. Sed uno memorabili inusitatae virtutis praeconio Philippus vitiorum labes praeclare detersit aut operuit, quum Alsonsum regem nauali praelio ad Pontia superatum&captum incredibili benignitate magnitudineq; nimi non custodia modd liberarit,sed excultum eximiis muneribus,&praegrandi pecunia instructum ad

repetendam Neapolim dimiserit rarissimo quidem incomparabili generosae clementiae exemplo, si in

196쪽

188 MEDIO L. PRINC. decerpenda gloriosa prouentus laude superiorum ac

eorum qui postea toto orbe regnarunt, principianimos nobili censura metiamur Superauit etia maiores suos domestici spledoris munificentia , quum cla risesimo hospites acciperet, in queis fuere Martinus o lumna Pontifex maximus cui marmoream statuam

posuit,& Sigismundus Imperator ingentibus donis

cuiniuerso comitatu liberaliter expletus Excessit e vita nodum sexagenarius ex atroci febre,& in mul

tam bilem soluta repente aluo pridie Idus Augusti, anno a partu Virginis quadragesimo octauo supra millesimum quadringentesimum, tuum circunuentus Venetis armis,4 Mediolani fere obsessus, Franciscum Ssortiam generum diu antea pro hoste habitum, Opportuneq, in gratiam receptum, e togata Gallia euocandum curasset, ut grauissimis hostibus summae virtutis atque felicitatis imperator Opponeretur. Ferunt eum iusto odio contra Venetos aestuante,diu agitasse animo an Alsonsum rege genero praeferret,

imperiiq; haeredem relinqueret, ut eo inclyti opulentissimique nominis propugnatorci ambitiosae, praepotentis Venetae gentis audacia frangeretur:sed amo re Blancae filiae quae iam Galeacium Ssortia ad spe imperii in agro Piceno pepererat, generum eundemque solenni adoptione filium praetulisse, praecipuis stipremi decreti suasoribus Andrea Birago Petro Pusteriaci quum diuerso studio Brocardus Persicus Franciscus Landrianus pro Alsonso contendentes, victique suffragiis, absententia popularis inuidiae plena discessissent, multis ciuiu indignatibus, quὀd pro homine longe omnium humanissimo atque fortissimo, qui iam adoptione filius, Blancaeque unica Phi-

197쪽

lippo genitae maritus atque obiter Vicecomitu stirpi insertus esset, externi sanguinis ignotesque linguae, sussi pecti denique ingenii vir, stultissimo paucorum cosilio ad patris dominatum Vocaretur, quasi non retati colonis Hispanis urbem Mediolanum totamq; Insubrum regionem ad non dubiae calamitatis euetum esset repleturtis Fama tame in vulg emanauit annotat una suis e codicillum , quod priori testameto subderetur, sed expirante Philippo priusqua testibus adscriptis obsignaretur fuisse discerptu:quod usqueadeo grauiter Alfonsus aqua maligneis perinique exclusus tulit, ut ea suppressi codicilli iura Alsensus Nepos

aetate nostra respicies, ut sibi totiq; Italiae clades pararet, inteperater aspirarit. Caruit marmoreo sepulchro Philippus, quum in arca lignea aureo contecta panno

conderetur eam in sublimi fornicis intercolumnio sustinentibus ignis supra aram maxima suspicimus: sed in infimo pariete affixum tale carmen legimus Clementissimus alpe liberalis Insubrum dominus, Pbilippus bico, Vistis regibus,nico duobum Qui bello manica si comptae que Leuari iubet sua que abire Do natos pii Is culbanis Sedes o su a iberatos

Tetro carcere. D cite binc Uranni: Sunt haec munera Principum, upcrbos

Debellare,pio e esse illis.

198쪽

ARGUMENTUM DEVOLUTAE

haereditatis ad Aurelianorum principum domu, breuissima narratione ex historiis explicatu. Hilippovita functo quum in eoVicecomitum principuietusta progenies Matthaeo Magno ducta defecisset, Mediolaneses in libertatem sese vedi-

Carcit. Nam Barnabae principis legiti

ma virilis proles, ex tot liberis atq; nepotibus nemine nisi spurii sanguinis, superstite tota perierat. Neq; Ioanes Maria a coniuratis mature sublatus e Malalesta, neq; Philippus ex Beatrice eda, vel dem uex Maria Sabaudia plane sterili, diuerso uentu inauspicatis uxoribus liberos susceperat. Relinquebatur Blaca, qua Philippus ex Agneta Maina nobili concubina suscepta, Fracisco S rtiae 5 cessa in dote Cremona collocarat. Veru haec ut d spurii nome praeferret, quaquaasci titio iure legitimam pater fecisset, paterni imperii haereditate minime digna putabatur. Ita ut tota cadirecti iuris possessio Valentinam Philippi sorore omnino respiceret. Hac Ioanes Galeacius pater Ludovico Caroli quinti Galliae regis filio nuptui dedit Astavrbe dotis nona in concessa: lyd quoque stiperindu et coditione, ut si fratres nou gaptae sine liberis decederent, ipsius demum Valetinae filii legitimiq; successores Insubrum principatu potirentur. Sed tabulis eo modo ofectis Romani Caesaris authoritas deerat, cuius muneris esset appellare Principes Regna dono dare, in clientelam Regulos asciscere S translatitiis haereditatibus assentiri Ataq; ut Valentinae eiusque liberis rite caueretur, quod nullus tum ex interregno

199쪽

2o7 certus Caesar extaret, altercantibus in Comitio Germaniae proceribus, ad Romanum Pontificem est de cursum Is praeclaro assensu Caesaris vices impletauit, quod supremae potestatis iure rite praestari posse videretur, a summo scilicet sacrorum principe, praecipuoque humani atque diuini iuris interprete,&coditore legum: quandoquidem Caesar ipse qui antiquo Romani Pontificis beneficio, in media Germania sepsemuirali suffragio crearetur, inungedus demum ab eo appelladiόsque Augustus εἰ denique aureo diademate coronadus foret. Caeterum Ofirmatis e modo dotalibus tabulis, nonnulli ex ordine iurisconsultoru Caesareo nomini impense fauentes reperti sunt, qui dissentire viderentur, ut Pontifice in authoritate

spoliaret, interposita scilicet subtiliore quadam legis interpretatione, quod nullum omnino ius Pontifici esse videretur in transferendis adiudicandi' Regnorum laudis, tametsi peramplum foret in his illic trouersiis quae a praesenti iudicio felli nata decisionis

remedia flagitarent. Verum haec aliquanto cauillosius quam probum iuris professorem deceret, inducta, vel hoc uno vividae rationis exemplo falsissima cesentur, quum Gelphinatus perampla veterum Allobrogum ditione 4 Arelatensis Prouinciae Regnu, authoritate Pontificia non dubio tum sed certo iure translata atque adiudicata fuisse constet. Itaq; Valentina Ludovicum coniugem insidiis Ioannis Burgundiae ducis Lutetiae immaniter interfectum , suo

fato subsecuta filiis susceptis Galliae Cisalpinae principatu certissimo haereditatis iure reliquisse decerni-xur, quanqua alii prioribus iureconsultis nihilo doctiores, sed pudentiores tamen, quod causam prioris

200쪽

quaestionis de Potificia facultate, aquam reiecta pasissimis explosam deserat, adinueto diuerticulo obliqui tramitis in causae caput deferatur: ita ut in dubiureuocare non dubitent, an Valentinae pater legitimi verique Caesaris munere Mediolanensis imperii Princeps Dux fuerit appellatus quasi Ladistaus insigni studio maximae partis suffragantium Germaniae pro cerum Caesar salutatus acclamatus id liquidissima

potestate praestare nequiverit, quoniam a Roberto

Baioario pseudocaesare seditiosas armis ex infelici aemulatione peteretur ad igitur quifacile, tanquam inane commentitii iuris argumentum , ab omnibus refellatur, Valet in sua iura probe defessi relinquutur. Peperit autem Valentina tres mares, Carolum scili cet, qui in Aurelianorurn principatu Ludovico patri successit, Ioannem Angolismorum Regulum, qui huius Fracisci primi Galliae regis bellica laude S optimorum studioru amore valde inclyti, paternus auus fuit DPhilippum Virtutis oppidi Comitem , in queditionis titulu, Ioannes Galeacius ducta sabella Caroli sorore, nomine dotis vocatus antea fuerat Tribus quoque fratribus accessit soror, quae quod minime praetereunduna videtur Fusio in Aquitania nobilissimo Regulo nupta, Gastone inusitatae virtutis adolescctem protulit illum inquam ante imperatorem quam militem, terrificum belli fulmen, in ipsa partae victoriae gloria Rhauennae extinctu. Caeterum ex Carolo qui Britannico bello captus multis annis Londini in custodia fuerat Mariaque Cleues Menapioru principis filia natus est Ludovicus rex Galliae eius nominis duodecimus Isau te Carolus audita Philippi auriculi morte, occasioni minime defuit quin tras mi