장음표시 사용
521쪽
bus, .ad illum populum conciones haberet. Gratus quidem fuit chariis imi amici aduentus,quamuis aegre serebam, illum a vobis nihil mihi litterarum pertuli illa, ac Loquidem
sensu, ut conceptam curam deponere nequiuerim,donec ille tandem veniens, omnem lolutis vel irae scrupulum euullit. Sui vero discessus mihi quaerenti caulani exposuit, id ici licet, itineris a se susceptu in , ut cum ium: ao, ordinis tui Moderatore de rebus quibusdam ageret, simulque, ut ale de diuinis Dei para: Virginis priuilegiis italico id Oinate conscriptum tibi uni in lucem edendi facultatem Obtineret; quam etiam me enixe rogauit, ut sibi Omnino impetrarem. Intercelsi ego non inuitus,nec stultra : cumque, utrum liber prae ocommittendus videretur, priu, quaerendum ciliet, eamque piovinciam nonnullis ex docti ribus eiu Idem initituti viris dari propinsui illam; quorum iudicio, vel imprimi opus, vel lupprii nil aceret; Generalis magister ad
me coniictius, ut id oneris sulat percui, ii seriatus estem a me per summam modestia in sagitauit. Annui, Dionysio imprimis rc .gratam facturus; lectuinque ac icie tum librum typis dignum censui. Au coi enim acute inuenit, ornate dii terit, apte disponit , lacrae p/ginae mysteria docte, atque clegan ter examinat, perpendit, cxplicat, l/atrum se iitcntias mirifice collocat, suis q. disputatio tribus interit; nec temper allectat elata ,atque cxcelsa,non ignarus, Oiationem quandoque submi. ti, qualido l. attolli oportero; si ut in
Pici via , noli alia ius lumen magi, commendat, quam umbra. Quibus datia lioer visus cst ni nivb: mihi contra: Ut enim aliae bonae res, ita bonus liber melior cit quiique, quo maior. Videmus eirim ligna, ita tuas, picturaS, hominum quoque , ac muliolum animalium
formas, arborum etiam, si modo sint decorae, nihil magis,quain magnitudine commendari. Quod itidem in qualibet erudita scripti ne quotidies Xperinius, cui pulchritudinem, di auctoritatem auget amplitudo. Sed ad Diotiy.iuin rcdcamas, qui vcrbis vestris pluilina salute nunciata, nullas a vobis litteras
attulit te milii se excusauit, quia ex occasione tibi repente discedendum fuerit. Eius testimonio non parua liberatus sum animi suspensione de vel ira in Claristia uis moribus perseuerantia, cum totum tempus , quo apud vos fuit,magna cum ipiritali laetitia, optimaq. de pietate vestia opinione' te transegisse aiiirmauerit; ac, praeter sermonis diuersitatem , varium I. corporum cultum, niti l isthic o serualle, quod ab italorum hominum ccclesiastica discipliria discreparci; non laeum , quia sacrae aedes decore, ac spIendide ornentur, diuina olficia attente recitentur , sed
quod mirum est, quia horae quoq. matuti nae in Metropolitana ecclesia, cum Missis pluribus, solemni cantu quotidie celebrentur, adeo,ut non ultra,sed citra alpes sibi esse hvideretur . Quae sane etsi mihi noti Isima
sta res, fili j q. dulcissimi inge uti me voluptate perfudere, alia insuper non minus grata narrante Dionysio , nempe Missas apud Omnes in ea veneratione esse,ut pauci essent, etiam inter ipsos agricolas, qui stingulo quo que die summo sacrificio non intersint: ρο- pulos in desunctorum animas maxime pios esse: funera pro locorum qualitate religiose, ac magnifice esteui: ecclesias, ubi sepeliuntur,donariis cohonestari,non ibi ima, cum cadauera humantur, sed & octo sequentibus ab humatione dies us id novemdiale vocant S: Dominicis per annum,& anniuersarijs .it iantes. magna cum pompa ad bapti nates Ecclesias deduci, conciones libenter audiri,
nec sine fiuctu: erratorum consessione S, sanctissimae Eucharistiae mensiam,aliaq. pia OP ra plitriinum frequentari. Quibus ego nniaci, sin magnam salutis vestrae spem erectus, dicam cum Apostolo : Omne quodcumq. faci' ebur,. iis, in , cimo, aut in operta omnia in nomine
Domini Iesu Chiilli facite, gratias agentes
Deo, & Patri pei ipsum. Quod factum suisse
gloriabor, cum, sicut quadragesimali tempore a cibis vetitis abstinuistis, ita vos, luxu, crapula, contentionibus procul amandatis, carnisq. irritamentis reiectis,orationi,hum, litati , sobrietati eam operam dare intellexero, qua cordis puritate confirmetis, quod ieiunio merito vobis comparallis. Iam q. si Dires proiecto telienorunt allectuum onere, ad v rturum montem expediti, properate riam tenebrarum opera missa faciter iam lucis lorica induti, satanicas insidias contemnite et cumq. antiqui, ac veteratoris hostis artes, technasq. probe noueritis , cauete, ne per mundanas illecebras, atque ambages ad Diuinae Maiestatis iussa conculcanda induc
mini . Valete, Sanaiq. Pauli Antistitent, si adhuc apud vos moratur, & Dionysii,
ec meo nomine plurimum saluere iubete. Augustae Taurin . rum, pridie Nonas
522쪽
V plurima, eaque non vulgaria, meae erga vos volunt
R C ii, argumenta fidem iaciant,
nihil mihi antiquius esse , quam de vobis benemereri;
non est profecto stat res filijq. dilectissimi
cur me excutem,quod in ijs,quae a me proxime petiistis, desiderio vestro non satissecerim ; tum,quia abs'. dignitatis meae iactura, quod cupiebatis, facere non poteram , ut aetiam, quia id fieri, e re vestra non esse , exploratum habebam: agebatur enim de publico iudicio, cuius auctoritatem sartam tectam conseruari, humanae societatis plurimum i terest. Sero quidem, ac non sine molestia au. diui, quod is hic superiore mense actum est. At Acta insecta esse non possitnt. Clamantibus autem legibus, puniendos esse delinquetes, nonne prohibere ius dici, hoc est vetare, ne criminum rei in quaestionem postulentur, esset, reos ipsos, crimina ipsa, corruptelas irsas desendere,ac fouere nonne iustitiae maiestatem conuellere, sceleribusq. viam apΡrire, ac publicae quieti insidias struere ὸ Cibulum saluti conducit, nos protegi, honorubusq. assici, improbos vero meritis poenis pIecti. Siquidem duabus nititur columnis,ac fundamentis populorum tranquillitas, praemio scilicet,& poena ; quorum alterum si de . sit, tota libertatis sabrica corruat,necessi: est. Male assecta respublica priuatorum res, vel validissimas,secum in excidium trahit; spesq. impunitatis maxima est peccandi illecebra. Sane,quod illorum audacia, qui in ius vocati sunt, absque amici vestri,vel culpa, vel n ta contigit, si res silentio inuoluta fuisset,uniis cuique vestrum facile euenire potuisset .Quare negata a me,quae Petebatis, quaeso ne vos commoueant, quamuis sint longe leuiora , , quae acta, quam, quae vulgata, aut mihi indicata sunt. Vellem equidcm, reos ipsos, salua iudicum conscientia absolui polla; intercede re autem, ne de re in iudicium deducta,quod lex iubet, pronuncietur, piaculum existimo. Lex enim est iustitiae sceptrum,quo gubernatur respublica. Iustitia vero est pacis adamantinum,aureumq. vinculum. ipsa peccantes coercet, virtutum amatores extollit, op.
pressos erigit, impudentes reprimit, modestos protegit, ac deniq. pauperes potentibus aequat. Contra, iniustitia bonos moles co rumpit, innocentes Opprimit, vastitatem, I,
litudinem,orbitatem, nedum hominibus, sed agris, ciuitatibus, regnis Ipsis affui. Quis quid cogitamus, ac molimur, non solum in oculis erit viventium, &posterorum, sed iam ab ipso coeli, ad spectaculum circumlaso,cl re perspicitur: cuius aspectui fratres, filhq.
charissimi) ita vos, vestraq. omnia componere debetis, ut, vitae breuitate , tamquam
unius diei ludis spectatoribus probata,mai ra quam animo in praesentia concipi possint, praemia percipiatis. Valete, Augustae Taurinorum, iv. nonas Iunij Ann. Sal. MDCXVI.
sero, populos. Tararita ensi. Epistola IX.
tres, filij que dilectis, imi ex
iis, quae iit hic geruntur, pacis
existimatis:cum,& Rex Chrisstianissimus instanti malo occurrere cupiens, huc miserit prudentem virum, Philippum de Betune, ut nutantem Astentem concordiam eius nomine confirmet, omnesq. dissensi num radices stirpitus euellat: qui iam ad Mediolanensium Praesectum se contulisset, nisi aduentantem exercitus ducem, ab eodem Rege cum ij idem mandatis Taurinum mi Lium,expectaret; cuius aduentu,& utriusque
industria, populos ad pristinam quietem breui reuocatos iri speramus. Atque utinam illis opus non sit: etenim ut ad vos alias scripsi
pace floret commercium, propagantur virtu tes, viget pietas, stat iustitia. Bello autem dissoluitur humana societas, imperant vitia , languet fiscus, ae denique claudicat religio. Bellicos terrores comitantur grauissima populorum onera, incendia, rapinae, sacrilegia, hupra,caedes, aliaq. innumerae calamitates. Quid bellico certamine atrocius, quid horribilius , quam ratione praeditos animantes mutuis vulneribus confici Quid miserabilius, quam plenos cadaueribus campos conspici humana corpora adhuc spirantia, a victoribus spoliari, fratresq. de fratrum inter necione gloriari,exultare,triumphare Quid crudelius, quam humanos artus diicerpi,p ciora perfodi, viscera effundi, corpora, vel gladio, vel stlopeti pila transverberari,ictuve clauae capita contundi Z Quid tandem iun stius, quam ad imaginem Dei sermatos homines,exanimes, atque insepultos, aut etiam viventes, omni auxilio destitutos,si ne honore humi iacere, aut nudata membra cruore , ac vulneribus ita deformia, ut ipsos victores ad milericordiam moueant, dirum post .ves ni Martis furorem, ac luctuosum sui spectac lum
523쪽
Ium praebere Quo teterritrio aspectu,ne M. Ii nostri perstingantur stat res charillimi
' a verae pacis auctore Deo summis precibus contendendum est, utque nos ab hostium nostroiulia machinis tueatur, at q. custodiat; να .is. stustra siquidem vigilat, qui custodit ciuitatem, nisi custodiat eam Dominus, quem incomparabilis vigilantia, nec dormitare in custodia, nec dormire sinit ; cuiusq. summa vir-
τω ri . tute ait Psalmographus, non solum pec
catorcs confunduntur, ac retrorsum conuer
tuntur, sed dicorum ceruices conciduntur, nempe, v vos nostrum gaudio, & lingua no. ν l. m. stra exultatione replcatur. Proinde dissensi nibus, iurgiis, ita aledictis, carnalibus desidet ijs , viiij sq. omnibus nuncium remittentes, mores nostros ad diuinae legis praescriptum componamus; summa constantia, atque humilitate ad Deum conuersi, pacem petamus;
utque precum nostrarum, quem optamus,
exitum, assequi pol simus, quae anno superio. re, ad dii linam iram placandam fieri iusteram, iterum fiant. Propterea ad Vicarium
ChaualIardum scripsi, ut ieiunio , ac suppli-
. cationibus indictis,in omnibus, cum urbanis,
tum alijs ecclesijs,sanctissimam Eucharistiam
solemniter exponi, causam q. publicam orationibus,ac quibuscumque operibus poterit, iuuari curet. Hoc agite Matres,huc mentem,
huc animorum sensus dirigite; hinc a perenni omnium Ninorum, atque inexhausto gratiarum sente Deo, pacem sperate: cuius immensam charitate in toties experti, in praesenti quoque rerum diserimine vobis non
defuturam confidite. Iisdem sere angusti s , ijsdem fluctibus agitatus religiosissimus Me diolanesium Antistes Cardinalis Borromaeus ad hanc sacram anchoram confugit; huc cogitationes conuertit, ad orationes, scilicet, ad sacrificia, ad ieiunia, nec quantum ego existimo frustra: gloriosi enim Caroli coit sobrini sui strenuus imitator, habet in coelo, qui tantorum operum structum a diuina maiestate exigat, suoque successori repraesentet.
Sed proh dolor non tantum ab externis, verum ,&a domesticis insidijs nobis cauen. dum: dissipatur enim nescio quis de homine quodam rumusculus, qui in armis sit, populosq. ad desectionem sol ieitet. h go certe etsi unius vulgi fama disseminatam turpilii misceleris suspieionem non facile admitto, vos ita meta filioli ) admonere non desinam, ne quouis, licEt vehementiis imo infidelitatis vento, secti patiamini. Vcstra namque plurimum interest, & quoad conicientiam, &quoad rerum vistrat um tranquillitatem,eam Duci vestro seruate fidem,quam maiores v
stri seruauerunt, & vos hucusque integram praestitistis. Ardeat in cordibus vestris,uetus illa erga ipsum obseruantia, ille amor, illa
persevcrantia, qua fulminae constantiae exemplum cceteris nationibus praebitistis. Scitis, cui, & quanto imperatori militetis: scitis, quanta sit eius auctoritas, amplitudo, potentia, maiestas, nec non quam iustus, qualitantiquus titulus sit is, quo ipse istius Prouinciae imperium tenet; cuius possestionem non facultatibus tantum, sed vestro, vestrorumq.
filiorum sanguine, si opus fuerit, tueri debetis. Itaque mentes, curasq. vestras omnes in
hoc defigite, ut praeter Serenissimum Carinium Emanuelem, eiusque legitimos succcss, res, nullum unquam alium rectorem habere velitis; nihil turpius, iii hilue synceritati vestrae perniciosius putantes, quam ab eo deficere, in cuius verba aliquando iurastis e contra vero nihil magis laudabile, aut rationi magis consentaneum, quam semel propomtum fidelitatis,susceptuinq. consilium, firmiter retinere, qua nullum libcris largius patrimonium, nullum patriae pretiosius ornamentum relinqui potest. At creditu dissicilia, alq. inania sunt, quae incerto auctore populus i quitur. Esto. Non tamen sunt negligenda, quamuis leuia, quaelibet rerum principia et
siquidem ex ignis fauilla inestinguibile alia
quando excitatum est incendium;arbor quo que paruum semen fuit. Qii ,si unquam in alijs rebus, certe in reipublicae administratione id praecipue considerandum: nee sdium malorum rami amputandi, sed etiam rad, cum fibrae euellendae,ne, si altius deicendant, irreparabile damnum asserant. Regnis enim ipsis, ex antiquissima sapientum Obseruati ne, etiam a leuissimis causis, summa impendent pericula. Attamen fiat res )de hoc terriculo,seu momentaneo tumultu, si casus tulerit, ne perturbemini: sed in auita fide, at q. obedientia erga sertissimum Carolum perseuerantes, pro certo habetote, illum, sicut G delium populorum suorum, praesertim Allobrogum , libertatem semper protecturus est, ita perduellium temeritatem acerrime, ac grauissime vindicaturum. Quamobrem,cum ille praesidium, salutisq. vestrae propugnaculum sit, pro tanti desenseris incolumitate Deum precari, pro vobismetipsis, vestrisque uxoribus,parentibus, ac liberis precari fuerit. Quod, ut assidue faciatis, moneo, vosque etiam, atque etiam rogo; simul q. cupio, de ijs, quae ad notitiam vestram subinde pini
nelint, a vobis certior fieri: scire namque u hementer aveo, sint ne vera haec , quae in vulgus quotidie emanant, an inuenta: ac, si
524쪽
vera esse putentur, quem auctorem habeant, quomodo fieri possint, quorsumq. tendant: item, an syncere relata , vel insidiantium imdustria, atque artibus per emissirios disseminata sint. Interim,ut quam breui lii me ad vos me recipere possim , omnem adhibebo diligentiam. Valete. Augustae Taurinorum, xij.
cal. Iulii. Anno Sahitis M DC XVI.
Coro populoq. Grantasiensi. Epistola X.
E VA UAM vanos fuisse de nouo tumultu dissemina. Os rumores, exitus ipse demonstrat. Iam enim fratres, filij que charilsi ni mota sunt arma ultra montes. Iam Marchio Est ensis, summus Allobrogum Praefectus, cum expeditissimis copijs, maioribusq. tormen eis a Serenissimo Duce misius, perditos latrones obsidere sertur, tumultus auctoribus,
traiecto Rhodano fuga dilapsis. Et, quam quam de strenui ductoris fide, ac vigilantia
dubitandum non est, attamen , ne nascentis mali principia altiores radices agant, utque tumultuantium consilia euertantur, priusquaseditioibrum fauore nocentiora fiant ό reipublicae expedire visum est, Principem quoque victorium alpes quam celer me transire , non modis, ut nequissimorum hominum conatus facilius reprimantur, sed ut paternaeditionis populi, qui illum nunquam vide runKeius recreati, ad Oppugilatae li. itatis desensionem alacriores reddantur. Itaque generosus Princeps, praemissis imp e. di inentis, lutuit ijs, plurimaq. aulicae nobilitatis parte, nocte proxima, vel subsequenti
nisi aliud eius discessum moretur per di-lpostos equos ad castra c0nuolabit, ad nos, rebus Allobrogum compositis, victor,ut speramis, breui rediturus, ac sartitan nisi occasio eum alio diuertere suadeat per Cenotiones, Gallocelos, sicut ille mibi id enixe petenti, se staturum misit i pet ij autem ., vi suturi domini veliri, quem de facie numquam cognouistis, optatam copiam haberetis . Nec dubito, quin benignus Princeps, dum rerum succeisibus non impediatur, reipsa sit id praestiturus: quod ego diligenterteis itabor i ac, si eum ad isthac loca di sesurum intellexero, quantum in me erit, emciam,vi, quae tanto hospiti debentur, quanto elegantius locus,ac tempus permittent, praesto sint. Et quidem recte. Magnus namque vir est Princcps Victorius, noniolum generis splendore, extremorum. bonorum copia . ,
quibus diuino beneficio augustissima haec familia plurimum abundat, sed & internis animi dotibus , prudentia praesertim singulari, ac senili consilio, quo parcinae constantiae imitator, populis q. chalissimus, immortale sapientiae, humanitatis, ac liberalitatis sibi nomen comparauit. Est manu, atque ingenio promptus, est in rebus gerendis acer, industrius,vigilans, in laboribus paticns, de publico commodo solicitus, ac denique quod suprema Iaus est in insis, quae ad diuinum cultum pertinent, luna me religiosus, summe pius. Quibus heroicis virtutibus, veraeq. gloriae seminibus, cum omnium oculos in se conuerterit, absurdum proculdubio fuerit, atque ab senum, eum is huc venientem aliquid deprehendere, quod argui,vel obij ci vobis possit. Sed de his hactenus. Gallicani Regis Legatus , Philippus de Betune, Mediolanum prosectus, ut ad seruanda Astensia pacta
Insub um praesectum induceret, cum,nec ra tion us, nec argumentis, nec ullis osci, seu tiriere potuerit, ut aequissimae pacis conditie .ies admitterentur, Taurinum, re inst-cta , reum sus eit, negante praesecto, se exercitum dimissurum. od , quia summum , unicumque concordiae caput est, sine quo belli sax extingui nequit, adhue laboramus , quamuis ille ccetera se facturum promiserit ishmque desideratae quietis sere Omnem abieci,nus, nili iam pactae cum eodem praef. - menstruae induciae, aliam solatii viam n bis aperiant. Interea utrinque milites comscribuntur: atque utinam bellicus hic apparatus optato pacis nuncio, cito evanescat. Utinam impendentia nobis damna, ac perieula ad christiani nominis hostes transferantur . Quod, cum in manu Domini exercituum positum sit , non autem ab hominibus pendeat, precibus, ieiuni; s, vitaeq. innoce tia, ab eius liberalitate angust ijs nostris remedium petendum. Haec fratres pro renata exaraui, ut quomodo isthuc veniens Princeps excipi deseat non ignoretis. Mari schallus delia Dightera nuncupatus, breui domum reuersurus est. Va- i lilete, ac pro vestris Principi-
exitu assidue orate. Augustae Taurinorum, nonis Au- .
525쪽
clero populoq. Tarant iens. Epistola X.
V in in Allobrogibus actum, H quid turbidus homo moliatur, quave ratione Princeps
2 consit .a AE liis obuiam ire paret, ex litteris vestris fratres chariis mi satis cognoui , ac quidem de negotii exitu in bonam i m
adducori aiunt enitia, inconsuItum hominem,
celerrimo Principis, atque improuisb aduentu territum , ad Sc busianos piimum, deinde ad Sequanos,vulgo Burgundos, transisset, quo, scditiosiorum manu collecta, ad ins standas incursionibus,ac rapinis transi pinas
regione S reuertatur. Sed, ut nefarii humimodi conatus eludantur, o:Daem Operam impcndit bellicosus, atque impiger Princeps: nec, aut, populi, Rur,qui ei militant, elium uesequutitur, in iis, quae ad eius honorent pertinent,officia tua desiderari pasturi liint. Sed, publicae Iibertatis propugnatore praeeus te, hostem sertiter excipient, patriae salutem proprio sanguine rediment, cuiusuis sertunae aleam subibunt. Vcrum,nec paruum, nec leue
onus est, quod sibi sustinendum pollicetur praeserox ille, nimiumque audax homo, qui plura sibi tribuit, quam asseqvi possit , siqian,quia caeca dominanui cupiditas, si ut ius violari patitur, ita amb.tioibrum pericula minora facit. Ego nihilorii inus in ea sum sententia, ut existimem, illum nonnihil pude re, normihil simul commoueri,quod sibi amore coniunctum antea Principem veκandum iusceperit, cumque ipsis ciuibus suis, armis decertae dum. At hoc cxitus tandem pro
babit , atque utinam absque illius exitio ;quem in Allobrogcs ita sestix signis irrumpere , quid aliud eii, quam in se ipsum arma
conuertere ρ tum quia ia ullam talitae dissensionis iustam causam adesse exploratum eli; tum etiam quia quotus quisque est, qui potentiorem laces iste, nec credat pumilionem, si cum gigante congrediatur, sibi ipsi cum spectatorum risu , temeritatis probrum fabricare e ldcireo admoduui Opportunua fuerit, eorum auctoritaten , quibus pax cordi eii, apud inquietum honutiem tantum valere , quat,tum ad extio guendum incendium perditorum hominum culpa luscitatum , satis sit. De subalpinarum rerum natu , quid ad vos perIcribam , non liabeo, nisi, quod Gallicani Ecgis Legatus vltro , citroq. versare non desistit, pluruminque laborat,
ut tollantur dididia. liat crim efficaciorem intercessorem expectamus,qui a summo Ponti scri publieae quietis appetentissimo, se a ex ipso Cardinalium numero allegari dicil tur, lur simul cum Gallicano oratore discubi tates omnes tollat; Allobrogum Duccinia, Insubrumque Praesectum, pavrum Astensi una memoria repetita, ad concordiam ,
t qua iiihil in humana Ibcietate pretiosius , pro virili parte inducat; simulque, bellicisi calam talibus ob oculos utriusque positis, fideles populos, quantum Apostolica, regiaque valeat auctoritate , ulterius fatigal ia non patiatur . Mitti vero aiunt Praesui lem, ciuemque nononiensem, Alcxandrumi Ludovilium , Olim unum ex sacri Palatijs Auditoribus, doctum, probum, grauem s ac modestum virum : cuius dextelitate, at q. t industria, sicut negotium ad felicem sinem l peruenturum speramus, ita sta tres ut eius Oricia ex lententia iuccedant, summis a Deo precibus contendere debemus. Confugiamus igitur ad ipsum pacis inexhaustum solitem. Dcum , eique vota nostra humillime portigamus, ut Ducis nostri animum, quamuis Indigne exagitatum, ad concordiam flectat, Praefectum autem ad conuenta seruanda conuertat: unde,& iustitiae dignitati consultum sit, & pontificiae intercessionis auctor,tas, quammaxime eniteat. Haec cursim exaraui, pauca quidem, sed, quae tempori conuenire, di vestrae de republica selicitudini satisfacere posse ; arbitratus sum. Longior ero, cum, adueniente Legato, alia, prasentia vestra digna, luggerentur. ImCrim valet , nostra inq. imbecillitatem Deo commendare ne desiliatis. Auguste Taurinorum, pridie
idus Augii iii, Anno Sal. M DC XVI.
in charissimi suti ad vos proxi-
T me datis litteris praedixeram
Legatus Pontificius ., BOn niensium Antistes, Alexander Lud , uisius, in ei a multo tempore ainan hiis inus , cuius opera pristinam nobis tranquillitatem redditam iri speramus, rebus, ut videtur, ad concordiam inclinantibus . Is Ti. cino tiansiens, cum Insubrum Praefectode tAstensii negotio accurate egit; sed nihil obtinuit plus, quam Gallicus Orator, de Betune nuncupatus,Obtinuisset. Excepit tantum hospitem, ut debuit, & solet; perbenigne, scilicet, atque magni sice, Serenissimus Dux no-l si ii cumque, ad pacem inuitatus, quamuis, aliorum
526쪽
aliorum annis tunc sibi imminentibus,de Lia sibi potius cogitandum este, respondisset, se tamen ad quietem esse paratissimum, climnihil aliud quaereret,quain sibi promissa pra
nari. Quamobrem pacis sermonibus aures praebuit tacillimas,animumq. ad concordiam propensi illinum, & vultu, & verbis clate te status est. Vertim,quando aliunde sibi hostilia moliri, nullaq. reconciliationis signa e tabant, Dux septimo calendas huius mensis, postquam ad venerandae syndonis aram sacris, ac supplicationi intersuid, qua stato die quotannis Beati Secundi martyris corpus per ciuitatem ibicinniter circumlartur, cum
militari vexillo a Taurinensi Praesule pissprecibus inaugurato,ad castra prosectus est. Biduo post Mediolanum discessit Legatus,
Praesecti lucraturus voluntatem, ac forsitan non fiustra: etenim vigent, urgent, clamant pactiones, urgent sit nul ,δε Principum officia, quorum auctoritate, ac sponsione illae consecta sent . id enim multo commodius succo
dere posse videtur, si idem Legatus ut fama est 3 in Cardinalium collegium cooptetur.
Quamobrem ii imma cum iiducia coelesie a xilium implorandum, aeternumq. numen ii millime rogandum, ne tot conatus, totque
labores irritos esse patiatur; sed necessitatiubus nostris ita consulat, ita prospiciat, ut expectationem nostram ab eius beneficiis supe. rari sentiamus. Solet enim Deus aliquando plus largiri, quam petatur, eaque non raro
concedere, quae t est apud Aristolum
nec oculus vidit, nec auris audiuit, nec in cor hominis ascenderunt. Vitemus,quantum
in nobis est ;dii cordiarum causas, quamque pollumus, oppugnatae libertati opem ser mus : quandoquidem, si collatis liga is pra Itandum fuerit, utroque cxercitu pro gentis suae dignitate , ac gloria pertinaciter dimicante, proculdubio vir in luc cruentum,atque
horrendum esse certamen oportebit. Quae licet ante omnium oculos posita, saliique explorata, funestain calamitatem praenuncient, non tamen cst, qui publicis vulneribus me. deatur , aut instantibus malis occurrat, sers,tan,quia peccatorum grauitas nonnunquam veniae spem peccantibus adimit ; vel quia , cum,tes iec regorio, peccatum sit poena peccati, permittit Deus peccantes in certissimis periculis conniuerc, damnaq. etiam et ridentia,ac proxima contemnere. Vexantur prohnefas γ nostrae thouinciae: vexantur consciemtiae nostrae superbia, auaritia, prauis cogit tionibus: nec tamen auresad salutariamo nita accommodamus ; quin immo de diu in
rum praceptorum neglecta obteruantia pii
Germonij E Liolae . quando gloriamur Licet quotidie moriamur, ut immortales, vivimus. Aduenae,atque hospites cum simus, diuitias congregamus, ut ciues, utque semper victuri, aedes magni cas aedificamus. Aurum modo numinis loco habemus,modo, tamiuam lutum,spernimus rauro parietes, auro laquearia, auro quandoque splendet quaeiris, etiam vilis, supellex; pretiosis vellibus induimur,deliciis pene o,
ruimur, conuiuia sumptuosa instruimus,su iminae gemmis, marga litis, monilibus, haer ditates, patrimonia, substantias domesticas deuorant, egeni vero nudi, ac pene enecti, ante fores nostras deficienti vitae,
quandoq. frustra,subsidium implorant, adeo, ut Christus ipse in pauperibus suis non raro mori videatur. Proinde seruentissima precum perseuerantia, vitaeq. innocentia vitia
nostra expianda sum: obiicienda, inquari , diuinae vindictae lorica poenitentiae, thoraX humilitatis, galea obedientiae, qua aererni supplicis spicula obtundantur. De Aaron
Pontifice scriptum est , quod voracissimis
flammis intrepide obii iam tuerit, accensoque thuribulo Dei iracundiam cohibuerit. Vitam,
scilicet, egregius sacerdos in si immo discrimine ponere nod extimuit: ignis quoque naturae, suarumq. virium quodammodo oblitus, prohibente orantis merito, ultra eius pedum
vestigia progredi non est ausus. Moysi item
dictum est a Deo: Dimitte me, ut deleam p pulum istum; non obscure ostendens,vinci se oratione, & quasi impediri, ne sectar, quod minatur; summamq. Domini dominanti uinpotentiam, seruorum precibus nonnumquam
ligati. Sed quem putatis fratres hodie internos esse qui diuinam iram, vel retardare, vel mitigare spossit, vel furentibus flammis legem ponere,vel cum electionis vase dicere: Optabam ego anathema esse pro fratribus ' mei se Vnus est inter paucissimos. eiusdem
gloriosi Apostoli nomine insignis, Paulus Quintus Pontifex Max. qui sanctorum legis
veteris sacerdotum, summus ipse Iegis nouae sacerdos, petibnam reserens, ne ut ait Pr pheta grex cum pastore perear,ea charitate, ac vigilantia, eoque mentis assectu pacis negotium administrat, ut cum Moyse a Deo petere videatur, aut populo noxam dimitti,
aut se de libro vitae deleri ; hoc est, se populi
salutem propriae anteponere, di quodammodo perire velle cum pereuntibus. Non enim latet prudentissimum Pontificem , ex populi salute pendere gloriam dominantis, quam non solum ieiuni js, & orationibus, sed etiam litteris atque legatis sartam tectam conteruare, atq. augere anxie studet maxime pius Tt a Pater,
527쪽
Paternihil pinses omittens , qu in ad pasto' tala munus rite ob lum minor. Idipsum starreo pro virili parte faciamus & nos,verae pacis Deum rogantes, ut Principum antismos ad concordiam,pacemq. flectat;quam fasile assecuturi simus, si, quae ad vos pluries scripsi,omnino ut fiant,curabimus. Sed plura ram,ac breuit quandoquidem Dux nos larn eo reditus exoptata facultate, & muneribus tanto Principe dignis liberali illime donauit. Et quidem nihil mihi iucundius, nihil gratius contingere potest, quam vobiscum
esse filii dilectissimi: nee tempestate ia
tus nauta portum, aut sitiens campus imbres cupit,aut anxia mater aduentantem filium in lireore expectat, sicut ego in s 3nsae meae complexam venire cupio, horamq. discessus expecto. Quod,ut felix, faustumq. sit,vestrae me preces sperare faciunt. Valete. Augustae Taurinorum, Kal. Septembris, Ann.Salutis.
Superioribus infriores eiusdem Archiepiseopi Germonj Epictolas
non ab re hic taximus vitexendas, cum ad passoralem quoque
Catholicae Ecclesiae Uniuersali Episcopo.
Hhinc discessurus essem, Pater banctissime, ut Taran- C , iasiens s Ecclesiae, cui me benignitas tua praefecerat, cura susciperem,placuit Beatitudini tuae mihi demandare, ut quanto citius fi ri posset, Romam redirem. Veni ad sponsanimem,nec imperata fixi, non, quod debitam tibi obedientiam a me unquam differri posse existimauerim, id enim plane piaculum filisset sed, quia rem Deo,tibi'. magis gratamι ac subditis meis utilem me Murum arbitratus sum, si antequam discederem,mihi credi.
eae prouinciae res componerem ita, ut ex a
sentia mea nullum esset pallara incommodu; praesertim, cum ab eius capite Musterio, ubi Atesiiepiscopi residere si lent, disset Roma plui tuin dierum itinere, eoque non facili,nec omnibus periculis vacuo. ocirca, dominibet gregis siluti inuigilans dioecesim meam lassiare decreui, q-α-- amplitudinem, Iocm. nonulla accessu perdiffcilla, unitis an ui opera visitari nequeat, nec inter viremes reperiatur, qui eam ab Archiepiscopis pro decesseribus meis visitatam suilla, recorde tur ; in id eo enixius incubvii, quo magis noriparum iurisdictionis meae partem paststrali auxilio indigere videbam, praeserita Confise inationis Sacramento. Itaque,dissicultati a omnibus superatis, inaccessa loca ex sentemtia visitaui ; & pGtet ingentem utriusque se,
xus hominum multitudinem, quae ante qua si desertus, atque incestus ager, derelicta vi. debatur, sitnes plusquam centenarios non confirmatos, summa cum eorum eaq. laeti
tia , sicio chrismate confirmaui. Deinde nodum Musterii celebrare statui, plures inibi abusus irrepsisse aduertens, deprauatis, stili,cet,moribus corrupta,non solum secularium, sed de regularium clericorum Ecclesiastica . disciplina, nulla sacrorum Canonum, vel PGtificalium constitutionum. subsistente obse uantia, nulli'. sacrae Tridentinae Synodi d cretis a dioecesanis receptis, quasi non in sa. crorum procerum coetu: sed Ruoniam ultra moles edita suissent) extra mundum quod
modo esse viderentur. Cui morbo, quantum per vires liceret, mederi cupiens nullum tanto vulneri remedium magis opportunum visum est, nec magis salutare, quam ea, quae in singulis parochiis observanda mandaueram, uniuersalibus constitutionibus confirmare ὲ
quibus, di clerus, di populi ediscerent, quomodo erga Deum,Beatissimam Virginem , omne caelites seliabere, quam reueretiam Summo Pontifici Christi Vicario praestare , qua humilitate sacros canones tractare t , quamque eiusdem Synodi acta praeceptaque salutaria venerari, de colere deberent. Quae sane iusti voluminis mensuram impleucrunt :in quo, non solum ad litus Iaelemonias, mOrumq. reformationen speetantia, sed iudicialia etiam,atque serensia, quantum operis ratio postulat, dilucide disieruntur, & quidcinopportune. Rudes enim sere omnes, citrixq. Romanae praxis ignatos illius cali homines iii ueni, qui tion sine magno Reipublicae de-tii inemo. iacc Pontificales Constitutiones, quamuis in toto Oibe Cliristiano notiIsmas, sciant: unde earum nonnulias ad casuum , contractuum'. frequentiam nLagis facientes in eodem libro inserere neccssariu duxi ; vi q. studia tnea, quam nubi propolueram mei ce
dcm, facilius consequet nil Ir, n)aterias m-ncs perionis, ac lenaporibus congruentes,
suisque locis, protitulorum clualitate, disposita ν
528쪽
stas , in Synoeso solemniter promulgaui ,
cunctisque ordinibus probatas, Romae typis mandari iussi, Romam ipsam cogitans, quo augustissimi aspectus tui maiestate recreatus, beatorum Apostolorum Sanctuaria coram visitarem , simulque admiranda, atque aeternitate dignissima opera tua conspicerem. Verini Pater Samctissime cum me in viam dare constituissem , te ipse concedente , discillimo equidem tempore, ab Alialobrogum duce ad Hispaniarum Regem missus sum : unde, di desiderio meo Romam redeundi satisfacere non potui,&post aerumnosae nauigationis pericula, plurismasque impensas in eo negotio factas, non minus animi, quim corporis exagitatione stactus, Iahorum meorum nullum, nisi obedientiae fructum cepi; quem quidem in magno lucropositum, dum cum ecclesia mea communicare praesens parabam ; absentiae meae damna, si qua emersissent, sarciendo; publicae cauis status, quae huius pijssiimi Principis animum adhuc suspensum tenet, me hinc discedere non sinit. Quocirca, clim muneris mei partes coram imisere non possim, Ag, phinum Solarium, unum ex Muretae Comi, tibus , doctrina , & pietatem insignem vurum , ad pedes tuos allegare decreui, ut,tibi villicationis meae quodammodo ratione
reddita, limina Apostolorum visitet; q que agerem ipse, si adessem, is hie nomine meo ab ipso peragantur. Quod Sanctitati
tuae probatum iri confido: cuius salutem ii terea , omnium bonorum largitori Deo enixissime commendare non desisto. Vale,&diu vive Beatissime Pontisex, orbis terrarum decus , fideique Oithodoxae firmum columen, ac propugnaculum. Augustae raurinorum , Kal. Octobris Anno Salutis M. DC. XV.
ILLUSTRISSIMIS& Reuerendissi. S. R . E. Cardinalibus Decretorii
I gratias , Uustrissimi in ac Reuerendissimi proceres
quod, cum locorum distantia, meaeque amplistimae dioecesis dissicilli ma vili ratione, ac reformatione impeditus,
quae de Sanctorum Apostolorum visitandis liminibus mihi proposueram , Opportune implere nequitem, eius obligationis Lluendae tempus petenti mihi prorogari iusseritis: .
unde, quod praesens debueram, etiam ab- .sens vestro beneficio praestitisse , eo magis gratum habeo, quo, pastoralibus negotiis consectis quorum curam salua conscientia, meique ossicis dignitate intermittere non poteran muneris mei partes coram obire constitueram. Quod quidem , dioeceii lustrata , Synodo, plusquam seinet, coata L, , rebusque ad regimen animarum pertinentibus, pro locorum statu compositis; iam fecissem . Sed quoniam Oleum,atque Operam me perditurum prouidebam, nisi, quaecumque in singulis parochiis obseruari praeceperam, eadem,& firmioribus decretis stabilirem, cum, extinctis bonorum morum seminibus, succre crescente vitiorum maligna segete, ac corruente ecclesiastica disciplina, de pontificis sconstitutionibus, sacrisque Tridentini Concilij statutis, vel non promulgatis, vel neglectis, nulla sere ratio liaberetur . Quare, ut violatae leges ad pristinam obseruantiam reuocarentur , etiam temporalis gladij auctoritate, cuius usum cum spiritali aeque habet ecclesia mea, excerptis ex utroque iure, necnon ex Apostolicis sanctionibus, Patribus , Concilijs, Tridentino praesertim , quae reipublicae conducere visa sunt, constitutionum volumen conficere decreui, quo, di abusus tollerentur, &bene regendi normam animarum curae praepositi ante oculos semper habentes, populorum mores sensim, saciliusque resormarent. Quod, clim di ino assiante spiritu, cunctis l. acclamantibus ordinibus, ex sententia successisset, essemque ad itiam gentium lucem, ad illam impelli Christiani arcem, breui aduolaturus , iussit, me, summi Pontificis auctoritate , Allobrogum Dux Sereni simus, ad Regem Hispaniarum proficisci, suoque nomine ii aula Catholica legati munus sustinere. Cui oneri subeundo, quamuis mihi impari, humeris prompte expositis, ut religiosissimo patrono, de nostraque familia optime merito Principi, morem gererem , montes asperis rimos transire, mariaque, etiam iniquo tempore, sulcare non exhorrui. Tandemque
Hispaniensi legatione absoluta,ac paulo post
in Italiam reuersus, cum plura, ne illico Romam venirem, me impedire viderentur. cem te mei gregis amor, a quo vicissim amari non dub to, eo me solicitudinis perduxit, ut, quoniam ablente me ecclesiam meas nonnulla incommoda perpessam fuisse, animu
529쪽
mo concipiebam, hinc dii edere tutum non iudicauerim, priusquam accepta damna non . per Viearium , sed ipsemet, pro virili parte, isarcirem, Re, quae loogo tempore plurim industria, & summo studio, ad Dei gloi iam, oviumque mihi creditatum utilitat cm para-1 ueram, breui interirent ι multarumque vigiliarum proficuam sementem , quae copios emessis spem haud paruam praberet, rizania ab inimico homine superseminata miscre susicarent. Itaquς Romam mitto Agaph, num Solarium, ex Comitibus Moretae, nobilitatis splendore, litterarum eruditione, re rumque gestarum experientia in his regio.
nibus praeclarissimum virum i qui meo nomine, quam vobis debeo retaretitiam humil ter exhibeat, de satu ecclesiae meae, quodncumque opportunum suerit, diligenter I ferar, quaeque in sanctorum liminum visit itione fieri consueuerunt , adamussim per L.
t uat. Quem praestantissimi Praesules utauqditum, vestraeq. liberalitatis ossiciis spectabi
lcm remittata, , vos etiam atque etiam curigo. Interea consilia vestra Deus Optimus, Max. sia viriure corroboret, nolianaque
vestra in iustorum albo destitia non dedi,
gnetur. Augustae Taurinoriam caleo.Q:ohiarim. Salui. M. DC. XV. . . ἐ
530쪽
Omnes sunt Terniones, praeter N n, Quaternionem,& T i, Duernionem.