장음표시 사용
501쪽
gotio egregiam nauauerit operam ι adeo, ut rci bene gestae non exiguam partem industrio praesuli acceptam referre des eamus. Iam vero coelestis Patris beneficio in eorum numero non sumus, quos apud Hieremiam dixisse ν. , legimus: Expectauimus pacem, di non erat
bonum. siquidem bona erit a nobis impetra ta pax, dum sensibus, carnique bello indicto,spiritus pacem quaeremus, viiij sq. exul re iusias, in mentibus nostris virtutes eo hospitio accipiemus, quo Sanctus Hieronymus -i . de hospitalitate ab Apostolo Romanis con mendata loquens, fiat res accipiendos esse docet his verbis: Hospitalitatem persequentes, ut non leui, usitatoque sermone , di , ut ita loquar, sumniis labiis hospites incitemus, sed toto mentis rdore teneamus, quasi os- serentes secum lucro nostro, atque impen dio. Hoc utique fuerit a malo declinare, &bonum facere, inuentaque, ac sugiente pace , quantum per rerum vicissitudinem licuerit plene frui, ita ut, subacta voluntate nostra, de intellectu nostro iperare possimus quod dicit Piopheta: Factus est in pace Iocus eius. Quid enim, nisi pacem appetimus & cur appetimus nonne, ut bellum fugi, mus a quo proculdubio Deum contemplan. tes, nihil damni metuendum. Si quidem Deus non dissensionis, sed pacis auctor est, nisi nosmetipsi nobis damnum inferamus,
atque inter viscera conicientiae nostrae bellum excitemus. Vivamus igitur, ut veros
decet Christianos, ne ille ineuitabilis scele-
M.tio. rum vindex iterum nobis irascatur, pluatque
super nos laqueos ignis, & spiritus procellatum, ac quasi eum nihili secerimus, nos ad nihilum redigato Viuere autem secundum legem, quam professi sumus,quaeque. onos Christianorum nomine decorauit, Deo vivere est, eius, scilicet, praecepta seruare,
quae ille nos, quasi certum suae dilectionis pignus, seruanda mandauit. In hoc igitur,
toto corde, totoque pectore incumbite, ut pacem conseruare, ac diuinae clementiae protectione aeterni supplicij sententiam euadere possitis. Valete filii. Augustae Taurinor L. cal. Augusti. MDC XV.
Taurinum reuersus fuerat,m iri Serenissimus Dux noster pa-V V ce constituta, cum me exsini.
stri pedis offensione improuisus dolor conceptus domi detinuit, nullo, vel tumore, vel liuore, vel alio signo causam doloris indicanter qui, clim
incedere, aut ascendere, vel descendere vellem , ita augebatur, ut sine magno cruciatu loco moueri non possem. Medici,viso, nis
elato, atque etiam leuiter fitcato affecto linis , nihil agendum, sed tantummodo qui scendum esie dixerunt. Quibus dum parerect iam libens studeo nempe seruescente aestu, quantum, aut Rome unquam , aut in Hispa- tua senserim, duos iere menses in ea selit , ne consumpsi: quo fictum est, ut toto eo tempore de controuersi liu erdoti, negotio,quod me hactenus hic morari coegit, cum ipse Duce, cuius prudentissimo iuvicio, magnil Magulerin auctoritati, illud terminandum reliquimus, nihil prorsus agere potuerim ἀHis tamen diebus otium meum in litteris transegi, in musaeo, scilicet, cum opusculia, libellis l. meis , quos diuersis temporibus , diuertitque in locis impleilbs , suadent an Dci, atque m primis meorum particeps, adi torquc studiorum Franciscus Auantius Venetus , cuius amori, ac iudicio plurimum
tribuo ut notis, atque additionibus, si quas
ehic uinatas haberem, locupletatos iterum Upis committendos curarem . Itaque, cum veteres labores nouis laboribus commendatiores , legalisque disciplinae cultoribus utiliores secerim, ad trutinam reuocatos, ac
diligentissime examinatos libros de sacrin Ium immunitatibus, de indultis Cardinalium , Parat illa Decretalium scilicet epistό-larum breuiatia , Animaduersioncs,nccnon mineridianas tessi es nonnullas, quas ego contra cos,qui Latinae linguae Hetrulcam antcserebant , adoleicens composueram , ut rei
litterariae studiosis prodessem, imprimendos Romam inisi. uius consilii mei praecipuaeis
certe caula fuit, publica utilitas: fuit non inficior lucubrationum quoq. mcarum cu-Ia, atque amor , cum apud cruditos viros in aliquo eas numero haberi, etiam amicorumiciti itioni in cognouei im. Nam, quamuis Omnia, quae sub caeno sunt, instabilia, ac vana luit, inin ut ait Sapiens vanitas vanita- ε iectum, aeternaque caducis anteponere debe muS , necnon dare Operam , ut vitiis pessun
datis, Deo nostro piaceamus, sedcmque a mundanis tem statibus , di iactationibus quietam in suprema verae pacis arce pol siccauius: beatos attamen in hoc seculo arbitror cos , qui de bona existimatione soliciti, laudabile aliquid moliuntur, quod, & amplissitatum laborum praemium eli, & ignavos nomines ad virtutum iter capellendum in petiit adeo , ut maiorum exemplis excitati, nonnumquam quus amulantur, egregiis
502쪽
ctiam operibus vincant. Quocirca,cum dimtinam vitam natura nobis denegauerit, in hoc vehemeuter laborandum,quis vixisse videamur, posterisq. relinquamus, quae imitatione digna sint, immo, si fieri potest quomodo illi nos, illos Hij,ac nepotes potius
superent, quam atquent. Sciciam amicorum testimonio, nonnullorumque scriptorum iamnum ntis, opera mea, non modo apud
nos irate sed alibi etiam aliquid nominis assecuta esse, a virisq. laudatis non contemni: sed ab Hispanis tanti fieri, quantum ipse vidi, &obseruaui, dum diebus proxime praeteritis illiu ac transirem, proseia nesciebati . quod sane cingenue fateor magna me pe
nidit voluptate ; quandoquidem notus, ubi litterarum studia maxime florent, uberem vigiliarum mearum fiuctum mihi videor retulisse, dum in praecipuis bibliothecis eas asser uari animaduerti, in regia vero etiam duplici exemplo. Hac de caula sortasse, cum essem Matriti, viri litterati, & nomine, S dignitate praestantiorcs, aduentu meo gratulati , me domum salutatum stequentes venorum e quod & secerunt Salmantini gymnasi jantecessores nonnulli, quamuis ea ciuitas Matrito sex dierum itinere distet, ut me viis derent, ac de iacie cognoscerent. Negare δquidem nequeo, quin haec mihi iucunda sue-UMrimis. rint, Demosthenis exemplo,qui iure gauisus eii, quod illum anus Attica indicans, dixe-PIta. H,. ,. . Hiccine est Demosthenes e sicut, de Plinius, quod eques Romanus illum exiludiis cognovissct, qtiaerens ab eo,Tacitus ne citet, an Plinius quibus, etsi ego ingenio, di do. ωina impar, aequari non milum, cum Ilius, ct copiolii simum ingenium , & par ingenio
materia, quam,tum varietas rerum, tum ma
gnitudo largissime lappetebat mei tamen honoris nomine non gaudebo Ego vero laetor, & latari me non uiriteor,quod laborum
meorum italem fiuctum retulerim, non a vetula foemina, aut a Romano equite, aut a Fidii Rufini municipe, sed a grauissimis, docili-simisq. viris. Nec ideo iactator videri debeo: quandoquidem de me aliorum iudicius ia,nonnielmi, promo, praesertim apud vos, qui nullius laudibus inuidentes, nieisia uere soletis. Hoc filii cliarissimi vobis significare
volui, ut sciatis, quo pacto ingentium calorum molestiam depuleii in , di qua de caula istantam suscepetitia prouinciam. Cuius materia, quamuis, cum rebus diuinis comparata, leuis, ac rutilis sit; contcmnenda tamen non ei cuna publicum commodum respiciat, nec impediat, quia culta icrrenis etiam coeteli iaconiungi I rubint ἱ Deo namque scrutic cli,
publicae utilitati seruIre. In primis tamen quaerenda, quae Dei sunt, deinde,quae prox, mi . Quod vos facere, & hortor, & max, me velim, ut ipsi Deo grati, quem valde cupio in populo nobis credito fiuctum ais ratis, & fiuctus vester maneat. Augustae Taurinorum , pridie calendas Septembris ,
cium mihi expectanti filuI charissimi redditae sunt uno
rempore a mercatoribus, qui ad nundinas Segusinas venerunt,binae vestrae litterae, amoris,atque suauiseratis plenil simae, e .gratiores, quo magis
desideratae: quarum prioribus de his, quae tithie gesta sunt, quaeque summopere scire auebam, me certiorem facitis,ac quidem orportune ; nam ignotis,& incertis malis quale potest adhiberi remedium quomodo cauendum in posterum quomodo populo si iis faciendum ego enim ditiinae misericordiae memor, quam implorans Propheta his verbis: Si iniquitates obseruaueris Domine,D
mine quis sustinebit ξ etiam ab illis , qui nisi
sibimet veniam dare, vel nolunt, vel nesciunt, exorari patior ; nimiam tamen lenita tem nequaquam laudo,tamquam non solum
inutilem, sed etiam Reipublicae damnosissis mam. quid enim perniciosius , quam delicta manere impunita non ne male locata clementia licentiam parit ξ & sicut mitium dominorum immodica indulgentia contum cium seruorum timorem,ac reuerentiam se
uertit,ita intempestiua praelatorum facilitate subditi insolescunt,fiuntq. peiores. quod ma gna me solicitudine assicit. Nam si illi, quorum culpam deprecamini, multum fleuissent, multumq. rogassent, eam nobis poenitentiae fidem fecissent,qua credendum iuisset, emendatos, qui se deliquisse, &sentirent, &iat rentur; appositeq. adduci posset illud de patre familias, quod est apud Ma thaeum . t Serve nequam omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me M. tuncque suisset i, lorum' fiagilitati aliquid iure condonandum,
condonandum lacrymis, condonandum
precibus vestris; siquidem praecipua mam suetudinis laus est, peccantis misereri, caenirascendi iustam causam habueris. Veriun- tamen , quia praelatus Dei imago est , nec vult Deus peccatorum interitum, peperci,& quidem non inuitus , peisuasum habens, R r a delin- l
503쪽
delinquentes ad vomitum non redituros rquod,si aliter succedat, licebit mihi iterum irasci, illorumq. pertinaciam vicii ci. quaprinpter vobis praecipio, ne me si casus inciderir novis precibus pro eis sitigetis; simul i.
praenuncio,me, quamuis plurimum rogatum, rursum veniam eis non daturum, sed acrius seuerium. eos puniturum, eoque excusatius, quo magis rogabor I ut sciant omnes, m νvitia, non honunes inlectari, atque errantes castigare, ut emendentur, ac meliores fiant.
Fecentioribus litteris querebamini, absentiam meam paucis utilem, pluribus vero damnosam este: quod profecto non inficior, immo , ne longior sit, quantum in me est , quotidie laboro sed frustra,cum publicis,m gni m. negoti s distentus, nec ipsa Apostoli- ea limina huc usque visitare potuerim, quod omnes Episcopi, maiorumque Ecclesiarua
rectores, per recurrentes quos iam annorum terminos facere tenemur, tum iure canonico, tum stimuli Pontificis Sixti V. constitu. tione, qua praelatis Italis praescriptum elitriennium , transalpinis quadriennium, remotioribus quinquennium, Indis l. decennium I hocque, ut Catholicae Ecclesiae membra suum caput coram agnoscant, dii ven rentur, stiae q. adminii trationis rationem reddant. Ego,postquam Ecclesiae Taramaliensi praesectus, tempus huius visitationis adesse cognoui, antequam Roma discederem, id
muneris obivi anno I 6o8. toties obitutus,
quoties pontificiae legi oblequendi necessitas
illud fieti pollularet, non tolum,ut poenam grauiisimam contra praelatos contumaces ita. tutam effugerem,sed, ne socordiae,neglectiq.ollicii reus, male ab omnibus audirem. At, cum variis occupationibus implicitus, a meiplo impetrare non possem ut me tanta obligatione liberarem, ab Illustrissimis patribus, qui facti Tridentini Concilii interpretationi praesunt, petit, & obtinui, visitationis tempus
prorogari,donec me Romam reuerti Ecclesiae meae status permittat. Quod, cum me ad curam dominici gregis expeditiorem Κcisset, ad ea, quae reformatione magis indigebant, animum aduertens, statim de dioecesi ista Iustranda cogitare coepi,quamquam, ob eius amplitudinem, locaq. nonnulla accessu pe difficilia,id unius anni spatio perfici nsn posse considerabam i unde in ea re eo mihi enixius laborandum videbam, quo, non parua iurisdictionis meae pars pali Oralem operam magis requirebat,praeiertim circa CO tionis Sacramentum. Propterea dissicultatibus omnibus iuperatis, inaccesta loca ex se tentia visitaui, dc praetcrvuiusque sexus Eddisium ingentem multitudinem, quae antea . quasi des citus,at l. incultus ager, derelicta
videbatur, senes plus, quam centenarios non confirmatos, stamina cum eorum, meaq. laetistia, sacro chrismate confirmaui. Deinde, mextinctis bonorum morum seminibus, maligna vitiorum leges laccreuerit, & corruente Ecclesiasticorum ministrorum canonica distirlina, non sine aliquo sacrarum legum comtemptu abusus intolerabiles irrepserint, ter Mulieri j synodum coegi eo praesertim conselio, ut Tridentini Concilij pracepta dice sanis meis insinuarentur: quod, liuino praeeurr te auxilio, vestraque praesentia,ita persectum est, ut ossicium meum, quantum tempora
permiserunt, desiderati non possit 1 quin didiuturno morbo validius afletri remedium percupiens, magnopere opportunum, ac solutare vi lumeit, uniuersilibus constitutioni.
bus confirmare,quod in singulis parochiis ex dioecelana bynodo obteruandum proponet batur : quibus,& clerus, & populus intellige.
Iet,quonaodo erga Deum, erga Beatissimam virginem, omnesque coelites se haberet ,
quam reuerentiam Christi Vicario praestare, qua humilitate sacros Canones, Pontificia
decreta tractareuaecnon eiusdem Tridentiliae Synodi sanctiones venerari, atque obseruare deberent . quae sane iusti voluminis mentaram impleuerunt, quandoquidem non tam tum ad ritus, morinnq. reformationem spectantia,verum, & iudicialia, atque serensia, quantum operis ratio postulat, in eo diip tantur,ac quid Oppiartune, rudes enim fore omnes, Euriaeque Romanae praxis ignari istius coeli homines, non sine magno reipublicς detrimento,Pontificales constitutiones,
quamuis in clitutiano in be notissimas,igno rant : unde earum nonnullas ad casuum,comtractuumque fi equentiam magis facientcs in eodem libro interere neces larium duxi. di quo itudia mea, quam mihi proposuerantia, mercedem facilius consequantur, materias omnes perlonis, de temporibus congruentes, suisq. locis pro titulorum qualitate dispositas, in Synodo solemniter promulgaui, cum
et isq. ordinibus probatas Romam mecum ferre decreueram, viaeum ego, liminibus vi, statis, Ecclesiae meae negotia procurabam, summo annuente Pontifice,typis mandaremtur. Sed,cum diuino astante spiritu,rebus solis constitutis, estem ad illam gentium lucem, ad illam christianorum arcem, ad illum puri L simum verae religionis sentem breui aduola. turus, mandauit, me eiusdem Pontificis amctolitate Allobrogum Diti noster Serenissimus ad Regem Hilpaniarum proficisci uin.
504쪽
nomine in Aula Catholica Legati personam sustinere. Cui oneri subeundo, quamuis mihi impari, humeris prompte expositis, ut religiosi ismo Principi de uniuersa Ecclesia optime merito, ac Germoniae familiae ossiciosissi mo patrono,morem gererem, montes aspe rimos transire, mariaque infesta, etiam iniquo tempore, sulcare non exhorrui, donec nauigatione ubsoluta, ac paulo post in Italiam reuersus, nullam cernebam adesse causam , qua sanctorum liminum visitati nem differrem, praeterquam, quod nonnulla se se offerebant, quae me Romam properare mirum in modum luadeba nt, quorum nihilominus caput erat obedientia, eo magis uringens , quo facilius suspiciolii locum dati ti.
mebam , velle me tantorum procerum patientia abuti . Urgebat, &desiderium Vibis in qua, & fauoribus, & honoribus auctus , vigintitres stre perpetuos annos domici lium habui non solum, quia apud eminen. tiores aulicos, ipsiaque summos Pontifices,
de stud is, ac propensionibus meis bene is semper audierim, sed etiam propter innumera Romana Sanctuaria, quae cum obuia sint cuicumque per urbem incedenti, verae
pietatis sectatoribus, ad spiritalem proiectum amplissimam viam sternunt. Alliciebat etiam ipsius nunc viventis Pontificis Pauli Quih-ti augustissimi oris maiestas , cuius benignitatem erga me pluries expertus, etiam praeclara opera , ac magnifica aedificia ad communis patriae ornatum, cultus l. diuini
propagationem liberali manu excitata, intueri cupiebam; simul & Illulirilsimis Patribus debitum deserre obsequium, an iiq. spectatis viris, quorum sola recordatione
recreor, vetiistae beneuolentiae conitantiam re pretentare. Tandem,ut eo me conserrem,
postulabat rei familiaris ratio: nam, cum, Prarier annuos census, ct ossicia ut vulgo nuncupantur in bene,initru tam=biblioth cam, multamque supellectilem Romae haberem, utrum omnia isthuc transserri curarem, an aliud facerem, animi pendens, rcin totam in meum ad urbem reditum reieceram . Sed, quia visitationis munus, etiam per procura torem exequi sperabam, amor vestri coetera desideria mea compressit, ac vicit adeo , ut
distessum in aliud tempus distulerim; hac quoque de causa, quod si discinissem, setius
sitan,quam voluissima, ad vos remeassem. Insitum est enim urbis Romae genio, abire volentes; sicut solet remora naues ; ex modica etiam causa retinere.Id vero magis oppo tunum filii, quod , cum iponiam meam aliquid incommodi, me absente , pcrpessam a
nisse animo eoncepitam, de re ipsa deprehendissem,ab ea diuidi tanto terrarum interiuallo,quamuis ad breue tempus,nequaquam tutum existimabam , priusquam accepta damna, quaecumq. Dissent,non per vicarios, sed coram, pro virili parte sarcirem; ne, quae longo tempore plurima industria, & studio ad Dei gloriam, otitum. mihi creditarum utilitatem paraueram, breui. interirent, multarumque vigiliarum prolicuam sementem, quae copiosae messis haud paruam spem praeberet, zizania ab inimico homine seperseminata misere scissi arent. Quocirca, ne in Apostolicis iussis connivere,aut obdormiscere viderer, eosdem praestantissimos patres rigaui,ut, quod ipse per occupationes lacere commode non possem, idipsum a me per alium suppleri permitterent. Cumque impetrassem, Agaphinum Solarium,unum ex M retae Comitibus, amicum,astinemq. meum,& sanguin1 splendore,&doctrinae commendatione eximium virum, ad summum Pontibficem allegare constitui, ut, liminibus visitatis , meae villicationis rationem nomine meo reddat; quam, si adessem, ipse reddere . , quemadmodum futurum confido. Haec sunt
fili j dilectissimi quorum prolixius, quam
putaram,vos certiores fieri volui; quo &m rae meae, si quam contraxistis, suspicionem abijciatis, de nihil mihi antiquius, nihilue charius esse credatis, quam vobistum vivere, vobistum Deo famulari. Interim valete,& siquid noui emergat, mihi diligenter nunciate. Augultae Taurinorum, idibus beptembris, Anno salutis M DC XV.
isTOLA vestra eo iucundior, quo secundiori assertri si vindemias uberiores, di quam sperabatis, dum scribi'tis,vasa vinaria reponendo vis no minime lassicere,nec torcularibus indigere etiari pauperes,aliarumq. rerum esse non
minorem copiam, fiumenti, scilicet, hordei, auenae. Par sertilitas de subalpinis regionibus, quas grando non coercusserit, Parque affluentia nunciatur. Hic tamen Nurimum neunt omnia: quod plane, ut ad vos quam citistime reuertat, me magis inuitat. Ex senilitate selent homines locupletes fieri aego: pauperior fio ; siquidem eorum , quae ex agris, pratis, vineis , decimisque meis colliguntur, tanta est copia, tantaq. vilitas , vicciauctores fiuctuum, nisi eos minoris,
505쪽
quam par est, vendere velint, emptorum penuriam habeant , sitque ex conuentione inter nos inita tantum de eorum sponsionibus consequenter subtrahendum, quantum fiuges vilius vendi, quam seleant, iure sibi
damnosum reputent: quod equidem sine magno meo damno resarciri non potest-sibus meis paullatim deficientibus , cum tamen sumptus non deficiant,immo in dies potius augeantur . Gaudeo tamen, & vobis, de toti Prouinciae tantum bonum vehementer
gratulor, publicam quippc priuatae utilitati anteponens, ac de pastorali iliciauro magis licitus, quam de mundanis diuitiis; simul. que monens, quos frugum largitas, diuina praebente manu, ditiores facit, ne coelestiem M. munere abutantur: sed ut est apud Lucam faciant sibi amicos de mammona iniquitatis, qui eos recipiant in aeterna tabernacula. Non distribuatu facultates iis, qui . ut ita dicam pliasianos, ac perdices tantum comedunt , lautiusq. vivunt, sed ijs, qui vix cibario pane saniem pellere possunt; ne
potius delitias, ac luxuriam auxisse, quam
cgenos pauisse doleant , eaque se ipsos beatitudine privasse , quam psalmista pauperum
curam habentibus praenunciat: auxilium p tentes, praecipue Catholicos, vacuos abire non permittant,nudos vestiant, captiuos redimant , aegrotantes visitent, Christiq. praeceptum , quo charitas erga proximum maxime commendatur, semper ante oculos habeant . In haec toto pectore incumbit fratres dilectissimi haec ab illis, qui fidei vestrae crediti sunt, intelligi, atque obieruari
curate, ut unusquisque ex bono rerum luarum usu,'ab omnium gratiaruin immortali largitore, non istum temporaliuin, sed,&spiritalium bonorum cui ellicaci benedicti ne conlectui sperct augmentum. AI, quae viniat una per epistolam loquor, utinam coram Io lui Iideret, huicq. exilio tandem finea imponere: extilare enim mihi videor, dum ambis absum,tum, quia gregis mei praetentia iitagnopere soliditur, tum, quia, sicut M sterium inuitus reliqui, ita , & extra Musterium inuitus vivo, ac detineor hac etiam de
causa, quod hie ut est in prouerbio 2 sol,&aqua vaenalia sunt, nec nisi grandi pecunia emuntur, quae isthic vilissima habentur,&quandoque sine usu pereunt. Quod sanem me magis commouet, quo praeter palatii mei Archiepileopalis amplitudinem, ac magnificentiam, ubi cum familiaribus meis percommode habito, hospites i. excipio,ac prae- lter mihi identidem subministratas commmditates a subditis meis, necnon eas, quas ex lhortis, nemoribus, fluminibus, Iacubus, aevenationibus quorumcumque animalium , etiam volatilium, mihi reseruaui, atque a sens amitto , discessiis quoque mei occasione amittere cogor alia de causa, quantum se
sitan meae alendae samiliae satis esset. Etenesmin Hispaniam discessurus, clim, ut moris est, praedia, vineas , aliaque huiusmodi bona Archiepiscopalia locauissem , ex pacto com
ductoribus permisi, ut quamdiu me isthinc
abesse contingat, Contaminae pratorum
fiuctum perciperent; item septuaginta vini sarcinas , quas quotannis a Sancti Iacobi paganis exiguntur, cum Musteriensium molendinorum prouentu, ac linguis bubulorum omnium animalium, quae in publicis lanienis mactantur, meaeque mensae debentur, habere possent i quod in aliis locationibus factum Disse non reperitur. Ideo, quamquam istius contractus conditionibus locum non edi iure existimo, nisi quantum Hispaniensis I gationis grauissimis negotiis distentus, pro
cui ab Ecclesia mea agere coactus essem spulcrum tamen in primis duxi, ut seris, ita& domi,utque in magnis, ct in alienis, ita &in paruis, meisq. ipsis rebus aequitatis partes sustinere, conductoribus permittens, ut, do. nec ad vos reueitar, speratum locationis commodum, ac lucrum sine diminutione
consequantur. Haec fiiij charissimi vobis,
cum communicare placuit, quo, propensio
ne mea, ac voluntate erga vos, rei utraque
mearum statu diligenter explorato, quamuis
nulla alia adesset morae meae causa ν cum tamen plures sint; ex superius narratis, ni is
excusatum habeatis ; nec miremini, reditum meum diutius differri,quam putabatis,im quam ipse putabam, qui, cum hic etiam dinini illi angustia premar, dabo operam, ut quambreuissime fieri poterit, in libertatem restituar. Interim religiosum virum, exi. iniumque verbi Dei praeconem Dionysium Lurietum cum his litteris vobis praemitto, cuius operam, cum populo meo proficuam, gratamque iuturam prouiderem, ut vobis concederetur, impetraui ab Ordinis sui generali moderatore, qui meam erga illum v
terem beneuolentiam non ignorabat: mecum enim Romae erat, cum vitae genus mutare a
decreuit, saerumq. Capuccinorum habitum suscipere, quod illi ad Iempiternam vitam apprime salutare, Franciscanae familiae per-lionorificum , reiq. publicae christianae utilis.
simum fore iam tum animo conceperam.
Etenim viget ingenio, industria, memoria, studiorumque amorem, & eruditionem cum summa probitate coniunxit. Sermo illic
506쪽
piosis, & varius, dulcis imprimis, quo etiam inuitos, ct repugnantes trahit,ac rapit. Spectabilis est corporis proceritate, decora,& liberali secte, ampla, ct tranquilla fonte, rusique, & lata barba : quae, licet sertuita sint, leuiaque existimentur, illi tamen plurimum
venerationis addunt. Nullo riget vultus horrore, nullave tristitia, quippe qui potius multum seueritatis cum hilaritate praelestini,cui consentanea est vitae summa sanctitas, parq. comitas. ornat virtutes,insectatur vitia,s uinpressis peccantium nominibus, nec errantes castigat Ad emendat. Praetereo corporis patientiam , qua hyemes iuxta, atque aestatesseri, nullis laboribus fiangitur, nihil in cibo,& potu voluptati tribuit, oculis non minus, quam animo comi irens . Non nego, quin in istis Sabaudiae partibus, sicut, & in tota GaIlia,floreant cuiusuis ordinis viri,tum pictate, ac prudentia insignes, tum, doctiina, atque eloquio praestantes,qui cum dignitate,ac semctu de seperiore lata populos in Christianis
institutis, praecepti R. erudiant. Sed horum maior pars mihi potius docere, quam coci nari videtur: nam,si lacrae paginae senius examinant, vel inuestigant, si distinctionibus illustrare, inter se pugnantes cociliare, sancto. rvmq. Patrum sententiis confirmare studet, mirum quanta selicitate, quanta audientium utilitate id assequantur. At isdem circa moeralia quam lenes, bone Deus, quam remissi, eaq. sermonis acrimonia, ac vehementia destituti, em orationis impetu , quo mirum in modum abundant Itali, qui pronunciatione, orisque,ac corporis gcstu ad virtutum amoic, vitiorumq. odium an ires sic accendunt, ut pertinaces ad lacrymas,ad vitae mutationem, ad rerum ablatai um restitutionem, ad contionentiam, ad lammam humilitatem, & non raro ad ipsius mundi contemptum inducant. Concionatoris ossicium est, audientium minres ad Euangelica praecepta omni conatu, omni q. industria inare: ut scilicet, fragilitatis, prauae consuetuduus, mali habitus, ac pertisuciae vulnera, etiam dolente , dc negli. gente aegrino, sinentur. Chirurgus enim , quia secat, membraq. urit fixtenti non cru- desis, sed mitis est, atque misericors. Nonne miseretur, qui alienas cupiens curare plagas, a uiuis uiisq. carnibus mortuas,ac putridas tam separat e Nonne crudele ess,non horre re curantem, quod horret ille, qui membrum
sibi abstindi piat ὸ Nonne inimicus potius ,
quam medicus appellandus est, qui, cum possit, etiam cum aegroti dolore, non absti Ter. ia Aia. dit e Dum odium parit veritas ait illed es . aliquando amara, vitia sita uia putamur, id coconcionatores,qui chirurgi spiritales sunt,duvitia redarguunt, ct peccatores ad poenitentiam hortantur, amara videntur seminare ν :vnde Apostolus eximius concionator: Inimi Ad cavicus inquit actus sium, verum dicens: & Ioannes: Quia Saluatoris dura videbantur e IO- ω- λquia, plurimi discipulorum retrorsum abierunt . Quare parum, aut nihil ad aeternam salutem afferunt, qui placido sermone audientium aures mulcendo, vitia tantum indicant, no extirpant. Idem set me est vel bi Dei concionatoris finis, qui & oratoris. Verba sunt Ciceronis: Sit orator nobis is, qui, ut Lit de . Crassus destripsit, accommodate ad penuadendum possit dicere. ct alibi: Finis oratoris, Io est apte dicere ad persuadendum. Iacet enim oratio, cuius verba tantum laudentur. Quoniam vero Dyonisii nostri finis est, errantes ad caelorum viam capessendam pei findere, pavit . bonos confirmare eo placere,eu vobis gratum, & utilem sere non dubito, nec seluin in ciuitate, sed quod illum rogaui)nisi temporis angustia prohibeatur, etiam in uniuersa duecesi. Ipsum audite, obseruate, colite, &an is sit, qualem vobis descrita , quamprimu mihi denunciate, & valete. Augustae Taurinorum, Non. Octis. M D C X V.
V o D tam selicite, tamq. esi s ficaciter constitutiones meas
ctissimi in sinu gaudeo, ac vobis iummopere gratulor ἰmagnum siquidem est hoc vestrae ad illarum obseruantiam constantis voluntatis, α pr pensionis argumentum : quo nihil miluo, vel Sintius, vel iucundius, accidere potest, nihil vobis,vestit'. sii iiis utilius. Iam in lucem prodijssedit, nisi ad praelum properares meus in Hispaniam diseestus intere episset .Quare a vix reuersus, etsi minime otiosus, extrema iulis manu imposita, nihil antiquius habui,qua curare,ut diligenter describetetur, Romam q. in terentur, quo a Summo Pontifice confirmataeabi e mora vulgarentur. Veru, qu niam conse mari non sellant, nisi ea,quae, e dem iubente Pontifice, a selectis viris examinata, ct approbata, typis digna iudicantur, nec speravisu laetae redi perfici poseriti optabam, ob continuas,grauesq. Occupati nes eorum, quibu4 nerium commiuendusiisset, consillum minaci , ac, ne cum vestro in mi damno, oleum, & operam perdidisse videreri rete io aliud tempus confirm ti
507쪽
nis cura,mandaui,via Sacri Palatij Magistro tendunt, his nulla mors non repentina est, impetrata licentia, statim impressori cuden- ut, quae semper inchoatu aliquid abrumpat. dae traderentur, iam de pretio inita conuen- Haec sere sunt,quae de constitutionum meariitione, & forsan pecuniae parte soluta. Quod statu dicere habeo,quas statim atque imprecfactum est, suntq. nunc sub iudice. Romae ve-jsae fuerint, isthuc mitti curabo. Interim fi ro,n5hic,aut alloi,eas publicari placet, tum, tres dulcissimi sicut rogatu vestro Deum quia hic plus,quam putabam, moratus sum, tantis vigilijs meis assuisse non dubito, ita ritum propter loci opportunitatem, si, ut ego & vobis precantibus,sausta,meaeque Ecclesis fore cogitaueram, confirmandae fuissent tum, utilia, quae pro gregis mei salute meditor, quia Romanus papyrus Taurincii candidior, tura confido. Valete. Augustae Taurinorum, politior q. est; ac tandem quod ad selicem . prid. Id. Octobris. M D C X V. rei exitum maxime conducit quia Romae veterem, optimiimq. amicum habeo, Fran- Ciero Tarant ensi.
cistum Auantium , honestissimis inter Vene- Eoistola XI.
tos ciues natalibus spectatu virum cuius pro- ιbitalcm, in amicos charitatem, iudicij acris M N falli sunt, quae demoniam, eruditionem , ac fidem saepius e. huius Prouinciae pestilentia pertus, tumq. maxime, cum meus de sacrorum O inlisthic in vulgus emanasse nu- immunitatibus liber ederetur,in eam senten- ciantur: cum nec Astensium tiam adductus sum, ut Romanis praecipue ty--Ciuitatem, a qua praecipue pis constitutiones meae comimendari debeat, metuendum esse circumferunt nec subalpi- persuasum habens, diligentissimi amici seser- nos, nec ullam aliam Italiae partem Iue aliquatiam desiderio meo non defututam, qua qui- vexari pro certo habeamus. Quare ad Seg dem tanti facio, ut praeleritorum ossiciorum . sinas nundinas venire selitos mercatores,insuauissima recordatione in eius beneuolentia liq. infortunii farria perterrefactos,totius p totus conquiescam : me enim unice diligit, riculi suspicione iam liberauimus. A vclis viget ingenio, & memoria: cumq. sibi inge- proximis Geneuensibus certe cauendum . uitam nescio quam anxietatem, di constantia fili, charisti quoniam maiore seruiti. in negotijs, praesertim litterariis, nec sine is ste numquam Iaborauerunt, quam nunc I inolestia, adhibere soleat, sere nihil est eoru , borant ; atque utinam non frustra, sed ita, ut in quibus ille operam suam conserat, quod ut horrendo flagello experrecti, erroribus, ad persectu sitiem non perducatur. Locuples quos turpiter nutriunt, nuncium iam remidi ipse mihi testis est, plurimum studii, plurimu tant,sanctarch sedis Apostolicae protectionem industriae posuisbe me, pluri inuinq. laborasse, agnoscentes,imaictissimo quoque Allobrogildi laborate, ut constitutiones meae in publicu Duci,quam eorum maiores adhibuerimi re. Exeant, ac quantum possum, eniti,ne carum uerentiam, ac obedientiam ipsi exhibeant. impressio retardetunsenes enim ambo sumus, Iaethiseris vero infimitatibus Me tempore ille paulo minor septuagenario, ego quinque ubique grassantibus, multos mortales patrim,u.. i, sexagenario maior. Quod cum memo- extingui, grauium auctorem quotidiana te- ν i. ' ria repeto, repeto autem laepissime simul stimonia fidem ficiunt, non tamen aεris, aut venit in mentem haec Pliniana sententia: Du corporum contagione: sed,HI anni intempe suppetit vita , enitamur, ut mors quam pala- rie,vel humorum comptorum tabida eorpo cissima,quae abolere possit,inueniat. Et qua ira reddentium, occasione, vel ex simili alia , quam ego is non sum, qui doctrinae, & inge- causa. Mei quoque familiares in adueris anti. admiratione immortalitatis praeconioc incideriant valetudinem ex aestiuis caloribus lebrari merear; attamen,cum ad publici boni contractam , quorum antesignanus cochius scopum lucubrationes meas collimauerim, & sitit, deinde maiores, & minores pedissequi,
materiae pr rogatiua,ac grauitate nobilitatas item domus praefectus, ac Ioannes Caninius diuturna, ni salior, eas vita donauerim ; nec Sacerdotum prior, quos Capellanos vocant; ablurdum duco, nec erubesco, in eorum nu- & alij; sed omnes citra mortis periculu. Gra- mero censeri, quos,tanquam semper cluctes, uissime tamen aegrotauit Ioannes Baptistata inter beatos collocat Plinius his verbis: Mihi meus ex fiat re nepos, Archidiaconus Tauri videtur acerba semper,& immatura mors e inensis, qui acerbissimo morbo diutilianae. rum, qui immortale aliquid parant. Nam , vexatus, chm vivere non posse videretur, periqui voluptatibus dediti, quasi in diem viuut, ne a sepulcro ad vita reuocatus, summo Dei vivendi causas quotidie siniunt: qui vero po- beneficio conualiscit. Hunc plures itares la
ficios cositanin memoriam sui operibus ex. ctauere, continua, tertiana,quartana,incon
508쪽
stantes omnes, ae vafiar, quibus adeo velimimens comes accessit dysenteria, ut nonnumquam centies in die magnis cum doloribus, ac torminibus, miseri languentis venter exa-
fuaretur: unde ei summa macies, summa d
ilitas, vigente tantum animo, di spiritu in corpore pene mortuo ; cuius lain deploratae
salutis incredibili moerore conficiebar, quod bonae gladolescetulus in primo aetatis fi
re meis, totiusque ciuitatis oculis eriperetur, maiora cosecuturus, si virtutes eius maturui Lsent. Quod eo magis me angebat,quo arcti Gsima miles cognatione coniunctum satis pingui, atque honorifica dignitate priuari vid
bam, quam, & Episcopalia priuilegia, di collativae beneficiorum Ecclesiasticorum praer gatiuae insignem faciebant: nec parum urgebar, quod ego eadem dignitate potitus,eam, quasi studioriam meorum testem, plus quam mediocriter venerabar: quippe videtur natu rate, ut ea,quae quis in virtutis studio adeptus est, prae carieris pretiosa putet. Sed diuina ope e mortis tandem faucibus liberatum prinpria continentia, assistentium vigilantia, ac
medicorum diligentia ut spero in recepta sanitate, coiirmabunt. Abiit enim febris, post uaginta quinque dies, recessit intestinus dolor; cumque dysenteria sensim minuatur, coepit & aluus filii, di melius habere. Quare
caeli, bliq. mutationem aegrotis iucundillima, atque utilissimam esse alias in me ipso expertus,tanta infirmitate uilicto corpori plurimuexpedire visum est , ut Fianum ad sesinen Annam illius loci dominam, viri q. nobilissimi Thomae Archori; uxorem,se conferret, ubi
sanctissimae matronae cura, atque in fratrem amore, aeris saluberrima temperie, ac quiete, & vires resumere,& amillae valetudinis
robur facilius recuperare possit. His angust ijs
vix expeditus, nouas attulit l. ovicus Rat. tus,unus, ut scitis, ex intimis domesticis meis, ac pene a puem apud me educatus, tardus
quidem, ac remissus, ted multiplicis ingenii, fidelis, ac prudens adolescens, omnem mei, mearuinq. necessitatum particeps, & curam gerens. Is, dum mihi apud Iesultas sacrum iacienti, at ulteret, repentina quadam animi desectione correptus, in hospiti si,quasi mortuus , delatus est: cum . sensibu estitutus, prae languore stare nequiret, accedente valida Lese plurimu e naribus languinem em sit, unde Omni pes lauto liberatus putabatur.
Sed, cum veli menter aestuaret, intenim. ca. pitis, ac renum cruciatu iactaretur, venarum
viri utque brachi iterata sectione,nec non cucurbitulis inter icapulas adhibiti tentata est dolorum Iedatio, luminaq. liberalitate prae-
si ita, quaecumque ad esus salutem necessaria visa sunt. Conualescere incipit, sed admodudebilis adhuc mihi dare operam nequit 'uod ipsi non minus acerbum, quam mihi molestum; neque enim desunt inter meos familiares, di quidem elegantiores, qui ex aduersia eius valetudine assiduis otia iis propriae indv. striae mihi probandae materiam aucupentur Ego vero, cum longum in me studium, s leDtisq. alumni mores mecum recolo, aliorum opera,quamuis grata parcissime utor. Hunc,& cxteros infirmos semper monui, & rogaui, ut humanae fragilitatis memores, Deum ante
oculos haberent,morborum impetum sertiter exciperent, ac de animae discrinii ne anxii, cuPsalmista dicerent: Fiat manus tua, ut salvet pime e quoniam mandata tua elegi. Concupi. ut salutare tuum Domine: de lex tua meditatio mea est. luet anima mea,& laudabit te,&iudicia tua adiuuabunt me . Item peccat rum conseisionem frequentarent; u aegrit do longior esset, quam vellent,nihil, quod i 'sos puderet, aut impatientiae reos faceret,unquam committerent: nihil peterent,aut acciperent, aut agerent,qiκγd Medici agi G pe mitterent: potiones, pharmaca, medicamεta, aliaq. malorum remedia prompte, atque ii, Iare sumerent . A vino omnino abstinerent, quantum medicis videretur, quibus magis,
quam ipsis parentibus, languente praelertim corpore, obtemperandum. Haec, & similia morbo grauatis consideranda propono; primum, ut edi lcant, quomodo, vi in angust ijs infirmitatum positi, ct conualescentes se habere debeant; deinde, ut quamuis ego iaces,
quae doceo, seruare soleam, urgente tamen in ualetudine, ipse me ad eam adstringa te
perantiam , cui eiusmodi monitis, quasi pignore , me obligauerim. Nec praetereundum videtur, filii dilectissimi magnum me ex varijs aegrotantium casibus stucium percepisse. Si quidem, quod plurimis argumentis, rari
nibus, ae libris summi Philosophi persuadere
conantur,ego,& vobis, & mihi paucis verbis demonstrare possum, vi,scilicet, cum sani si mus,tales esse perseueremus, quales,cum iace 's, nos suturos profitemur, si conuale icamus. Quem enim corpore male assectum pungit, angitvξ, vel auaritia,vel alia turpitudo Z is certὰ, nec libidini seruit, nec honores ambit, immo diuitias c. itemnit, voluptates
fugit. Tunc ad Deum conuertitur, tunc hominem se esse recordatur, nullius virtuti, aut se licitati inuidet, neminem odit, neminem ,
odit, neminem despicit,inimicis, sicut amicis, nulla personarum distinctione habita, omnia prospera auguratur, omnibus unus, ct idem:
509쪽
sed potius, sitiens, ut aegrotantes solent, sontes, flumiria, locaq. omnia cogitat, ubi aliqua.do bibere potuerit, ac si non biberit, cum piget non bibisse. Haec summa votorum, haec
summa curarum, quarum comes est peccat O-rum dolor, cum morum reformatione, atque
aeternae salutis studio coniunctus. Itaque putemus fiiij dilectissimi nos infirmos esse, ut de caelesti incolumitate tantum soliciti,terrenae sanitatis pericula negligere, & ad verisaudii sontem vivum Deum festinare discamus. Quod ab eius immensa clementia facile impetrabimus, si mundanas deli ias , di uinarum comparatione, serdes , ac miserias iudicabimus. Valete,& orate. Augustae Ta rinorum, Kal. Nouemb. M D C X V.
Desi KERMOLESTum prosecto fuit, sin quod accepi, filii charis imi
P χ vos.scilicet, ex falso rumore de meo in Hispaniam reditulisthic disseminato, veram concepisse molestiam, cum alias mihi pergratum sit, tristitiam vestram ex ea, qua me pros qui mini beneuolentia,manantem, euanesctate causa, in gaudium conuertendam esse. Si quidem hac de re non selum nihil determinatum, Ied nec rsitan cogitatum cst; quodq. in vulgus exijt, otiosorum potius hominum . coniecturis nititur, quana probatorum virora testimonio. Neque enim res in eo statu esse videntur,ut inter hos Principes de mittendis utrinque Iegatis hoc tempore conuenire pos. sit ; nec, quando id faciendum sit, defuturus eli ex Ducali aula praestantibus viris resertiIsma qui longe valentius, ac prudentius,qua ego facerem, tantum onus sustineat. Mesenectus a laboribus a cat, suadetq. otium quaerere. Post adolescentiae curriculum in lit. teraria palaestra non inutiliter confectu, Tau.
rini puόlicus in schola legum professor, & in
Ecclesia sacrorum mini lier, meliorem aetatis partem consumpsit apud grauissimum Ca dinalem Ruuerest, & amoris, di honoris Maecipuum locum Romae tenui, non otiosu ut mea illius temporis scripta teliantur. Aulici magistratus, quem a supplicatium libellis r
ferendis. Reserendarium vocant,dignitate is cohonestatus, scium meum desiderari nunquam passus sum; eamque in istud ijs, vigilijs, muneribusq. publicis, praesertim in tractandis 'Serenissimorum Ducum, Vrhinatum primu , mox Hllobrogii apud Clementem VIII. &Paulum V. Pontifices Maximos, negoti, si ac
denique in aula Catholici Regis Philippi III.
Legati munere sui gens,operam posui,ut iam festus, ac miles emeritus, rudem accipere , nec verear, nec Iccusem . Iis, qui prima, vel media vitae tempora patriae, vel I incipi d derint, extrema reseruant Ieges ipsae vener biles,du sc xagenari; s maiores ab omni opere vacuos esse permittunt ; in quorum numero annum ego quintum supra sexagesimii ages, missonem flagito. Longa , aedissicilia itin ra, montium asperitates, marium agitati nes, ct pericula, cali mutationes, ciborum
varietates,& quod maximi momerui est ne. gotiorum dissicultates etiam iuuenes labemctant, frangunt suppeditant, & multo magis senes. Nec sulficit, quod valens, di robustus Roma, lib. sim ; & ex sortibus sortes gignantur. Fuimus aliquando fiatres sex; omnelq. ad virile aeta- ictu, sed non omnes ad senectutem perueni, mus, licet ijs parentibus procreati, qui centusere annos vixerunt: quattuor enim iam multo me iuniores diem obiere. Ego superiles, post assidua studia, postq. tum mentis, tum corporis varias occupationes, di annorum pondere, & temporum calamitate grauatus, mihi, meaeque Ecclesiae vivere cupio. Pare tes nostri, cum laxe, di magnifice habitarent in summa quiete, caeloque laluberritri gris fertilibus,vineis optimis abundarent, loca , nisi, ubi vel nati, vel alti suillent, non mutarent, proculq. tandem a publicis negotiis,dinmestica tantum curaret, ad Neliorcos anno
vitam produxere, sibi lubditis charilsimi, &vicissim erga sibi iubditos ipsi beneficentis si
mi. Septuaginta septem annos coniunctis sibine simul vixerunt sine iurgio, sine ollens M. . V xor summa reuerentia virum coluit: ille ii, Iam ex Ccuae Marchionum per illustri familia natam , nice dilexit, di in honore habuit:
eumque tot annorum experientia, virtutum,
ac vitiorum Obseruatos exitus ad prolis inlibtutionem incredibili charitate conuerterent, illa,quantum materna oricia valuerunt,tib ros, ut decuit,educauit: uterque ad liberales discisa iras eos pronaouit; animauit,compulit, atque in primis ad pietatem , Deique tim Icur,initium nempe sapietiae, ante oculos e rum mundi contemptu, rerumque humanaruincertudinina identidem proposita; quaesium nihil firmum, nihil vestabile habeant, suis amatoribus iactationes, & fluctus sunt, im- ν- viii ab c ut ait Sapiens vanitas vanitatum. Valetudinem sustentabant corporum suorum notitia, earumque rerum Obleruatione, quae, aut obellent, aut prodestent, mira quoque intibo, di potu continentia,non tamen a fructibus,quibus,illaeso stomachinex consuetudine promi
510쪽
promiscue utebantur. Summa item volupta. te in Dei famulatu constituta , non modo im dicta ab Eccletia ieiunia, etiam toto Q dragesinae tempore, etiam cibo ni ruore , usque ad extreinum uitae religiosissime persoluerunt, sed & totius anni Sabbatis ad honorem beatissimae Virginis non plus quam semel in die cibum sumebant. Pauperes , &peregrinos liberalit Ar,.atque interdum supra uires ibuebant , excipiebant, subleuabant. cumque de nimia essusione arguerentur, imccepto opere semper alacriores , dicebant, sumptuum rationes lacile constare iis, qui facultates suas iuxta Euanselicam doctrinam diffibuerint, praesertiniit gentium subsidia, etiam si modum excederent, alias vero semper nimijs sumptibus parcudum. Quam aetatis metam quamuis ego quoque attingere possem, id tamen apud me tanti cli,quantum illorum exempIo ad virtutes incitatus, di turnam vitam me non pluris iacere gaudeo, quam Reipublicae,vestrumq. commodum pinstulet: quinetiam,vi parum victurus,charissimorum genitoru pietate mihi ob oculos proposita, pro virili parte enitor, ut operum imdustria suppleam, quod Arsitan breuius an norum curriculum mihi est ablaturum. Quid enim reseri, diu, vel parum me viuere, nisi quantum Deo seruies, vita dignus existimetὸ tunc longaeuus, tuncque immortalis futurus, cum ad gregis mei salutem totus intutus πι- ni pastoris partes pro muneris mei dignitate omnibus probauero. Quod, quamquam sine multis vigilus, plurimo t. negotio perfici non potestMon tamen, Deo annuente, vobisque precantibus,id impossibile, sed quantum in me est, Mec 'nerolum,nec dimile, immo i cundissimulta, futurum duco, sicut turpissimu, in officio delinquere. Itaque fiat res ciungrauissimorum negotiora si adium tot annos
valenter cuculterim, non erit absurdum, me. in eodem jatio, &ad cursum paratos, & ad metam properantes otioia speciatem, a liberali Principe, senectutis subsidium, quietem, scilicet, accessationem a laboribus fidenter
expectare. Quod, ut ex sententia succedat, fixit Principum Princeps Deus, utque' pro reditu meo a vobis nuncupata vota quamprimum Bl