장음표시 사용
491쪽
ARCHIEPISCOPI, ET COMITISTAR ANTASIENSIS,
A v RIN V M tandem reuerius sum ad decimuinquin tu Κal.Maij, die Cinnae Dominicae memoria percelebri. Nicia sacris peractis, die Psimarum discessi, vestrisque precibus uteredibile est in Nurimum adiutus, montem Tendae , cuius Bla recordatio mihi permes sta est, tanta cum facilitate, ac felicitate traieci, ut nihil magis ad votum succedere, vel optari mihi potuerit. Deo Opt. Maia innumeras gratias ago, quod, cum parum abfuerit, quin ventis agitati, ac niuibus obruti perirent, qui pridie quam ego,illhac transierant, in eam calamitatem non inciderim: est enim ille mons perinde, ac mare, modo placidus ac tranquillus, modbabeunte Zephiro,&i cedente Aquilone, ita trahseuntl-bus infestus, ut nunc in abyssim obrui, nunc ad sidera extolli videantur. Reliquum itin iis iucundissimum fuit, summaq. cum voluptate confectum, noua, facili, sitii sima, &iumma laude dignissima via Emanuela, a Ciuitate Niciae usque ad Tendani montis radices porreeta: cuius .amplitudinem, si non
dum ea ad aures vestras peruenerit, quam breuissime potero, vobis explicabo. Rem
sane pcrquam dissicilcm agsrcitus est Ser nissimus Dux irm. industria, & eonstantia
perficit: quam non istum humanis viribus destitui, seu vix cogitatione coprehendi pose scii det ipsius operis magnitudo. Est enim a Nicia ad Limoni opsidum, ubi via termin tur, trium dierum iter, fiequentissimum quidem mercium causa,aliarun . rerum, quae vi. cino mari iubministrantur, salis praesertim , pro cuius vec via octinaenti muli continuo aluntur, sed montibus, sinibus, rupibus, ac praecipit 'sis angusti js summopere arduint ,
atque visu horrendum.Quapropter,quoniam ob viarum dulicultate sarcinas,tum sali tum aliarum rerum,parum graues esse oportebat, nec sine magius impensis vehebantur, utilissimum fiat de Eminat uela via extruenda consilium,qua sumptus minuatur, ac vinurae facilitate res maritimae citius, copiosius, ac viliori mercede,ubicumque opus fuerit,iras. mittantur, cum publici etiam census auginisto. itaque relictis tortuosis, saxosis, ans silique semitis, variarum, ac fiequemium flexionum causa molestis, sternitur, aptaturi.
plana , facilis, lataque via, quae quadrigas , currusque etiam binos, si simul ire, aut sibi
obviare contingat, commodε capiat: cumque ad montis cacumen ob ascensus dissi. cultatem perduci nequcat, montem in ima parte, ubi nouae viae coniungitur, inaudito artificio duorum millium passuum spatio te-rcbrari debere visum est : quod nec ipses Olini rerum dominos unquam secisse, nec forsitan cogitasse dicere ausim . Nam , quoad vias Flaminiam, atque Appian ,
492쪽
non possunt satis laudari earum auctores I la
minius, & Appius; ille, quod Ariminum; hic, quod Brundi liu usque ab urbe eas lapidibus
strauerint. At uterque per planitiem, tem-ro'. colles opus omne absoluit. Carolus vero Emanuel,&animo,& rebus gestis clarissimus, nullique antiquorum inserior, non tantum viam factam commodiorem reddidit , sed per saxa, per rupes, per saltus , per montes altissimos, per valles profundissimas invia loca peruia fecit: has impleuit, illos
ferro, igne,iabore, impensa perforavit, vicit, domuit,& non modo hominibus, sed iumen- ltis quoque, ac vehiculis ipsis facilem, atque laccommodatissimam viam aperuit. O pru- identem, o magnanimum Principem, cuius
beneficio Subalpinorum,& Allobrogum cum
externis nationibus commercium mirum in imodum auctum est ; quodque maiore admiratione dignum est, absque ullo, vel populo rum,uel aerar ij incommodo. Honoratus quip- lpe Botinus publicanus , qui ad sexdecim annos salis vectigal conduxit, non solum ero prio aere Emanuelam viam aedificauit: led, l& praeter cent mille aureos nummos, quos
Ducali fisco singulo quoque anno soluturus
est, primo quadriennio centum decem,secun- ido centum viginti,tertio centum quadragin- ita, ultimo centum octoginta mille item au- lIeos nummos repraesentare debebit. Exacto lvero conductionis tempore censes publicus, qui centum mille aureos nummos non excedebat,ad ducentos mille ascensurψs eii: tanti additamenti causa non obscure existente
via noua, qua unicum iumentum tantii oneris vehiculo transmissurum est, qu*ntum per salebrosos, praeruptosque montiunt an si acius quinque iumenta dotio antea vix transmittere poterant ; cum sublatis impedimentis, totum iter planum suturum sit, ac tu aue: vel, si
locorum natura urgcnte, vitari intcrdum
ascensus non possit , id cliuo transeuntes sal lente ita sat, ut, qui se ascendere non putet, postea te ascendisse sentiat,magna certe cum rei puolicae, aduenaruinq. utilitate, & commoditate , quae etia multo maior exit, si apud Niciam portus, aut statio aliqua conitruatur, quam, nisi bellum intercessiilet, iam Princeps ivllillet inchoari, ut naues ab aduersis vcntis, procelli . defendantur. Nam, prae bente etiam via Emanuela transeundi facilitatem , nullum videtur toto in mari in sc ro, vel niagis celebre, vel magis frequens satia.
rum cniporium: unde ex Oriente, & Meridie, atque ex Occidente confluentes merces,
Pado i lumine pcr Subalpinos, Insubres, Vc. tos , aliosve finitimos populos, nullo scruca ex μην Disoia. negotio vehantur, ac distribuantur. Certo siquidem anni tempore, insultantibus praesertim Noto, & Astico, maria adeo exagita
tur, tantaeque excitantur tempestates , ut l, illae.Francae portu, quo, Orientem versus nullum est in ea regione nauigantibus tutius perfugium, ullum nauigium, quocumqtie
petere velit, disceque re nequeat. Dum huius
viae occasione, rupes secantur, montesque
aperiuntur, alias commoditates, aliasque delitias suggerit locorum opportunitas; varia nimitii marmora statuis, columnis, alijsq. id ganus operibus conficiendis aptissimata, nec non scaturientes, praesertim apud Surtium oppidum , ex montium venis limpidi Gsimos sentes, imparibus , quasi manufactis, si phunculis, supra, atque infra strepentes , viatoribus, tum aspectu ipta, tum ad sedandam sitim gratissimos, quorum oculos suauiter detinent, ex rupibus, celsissimisque montibus praecipites cadentes aquae, rigore,& colore cum nive certantes ; quae cum alijs subinde coniunctae, flum n faciunt, etian , nisii saxa vetarent, nauigioru patiens, adem.
purum. & cristallinuin, ut iactae in eo sit pes, de calculi numerari possint: ubi, desernuntur pilces ludere, ne non inter saxa modo I emergere, modo emergi I rursus nunc appa-l rere, nunc tegi, iterum te se ostendere ; alii quando, vel strepitu, vel praesentia hominu , perterritos, insidias sibi metuentes, oculisl aspicientium subtrahi. Totum illud spatium, quod ad mare vergit, vitibus, sicubus, oleisl vestitur. Viarum margines malis granatis,l buxis, aliis a. arbusculis ornantur. Non parum . quoque deiceiant seccurrentes campi,i prata item decliuia, atque arbusta . x biquel tanta roris marini copia, ut incolae eo pro li-l gnis utantur. Vlterior vero pars, quae ad montes pertinet, pro oleis , mirtis, lauris,l aliisque eiusmodi plantis, quae cauo tepidio-l re laetantur, iuniperos alit, pinus, nuces Apopulos, fiaxinos, quercus, ex quibus sunt etiam procerae , &densae, de antiquae siluae, ac caeduae, cum ipsis montibus descende ites.Viridia insuper ubique stibadia, adeoque laeta omnia, ut hinc ad paucos annos ripis, huiusque uiae marginibus nihil elegantius, nihil gratius futurum sit cum arbores, asebusculae, fruticetque altissimis actis radicibus suppullulent, unde, de aestiuo tempore, locis densiore umbra opacioribus iactis, nihil a solis ardore metuendum sit Longius se san, quam cpistolae ratio postulet, si rogressus suille vidcbor. Sed me, nec quod opor tet , dixisse iudicabit, quicumque uiae Emanuelae antiquum situm, structuram, nesoti j
493쪽
difficultatem, tommoda denique, ac benem
cia in dies maiora futura,intueatur. Ego, nisi tanti Herois priscorum Imperatorum aemuli,
virtutem perspectam haberem, opusq. hoc immortale breui temporis spatio iam pene absistinum proprijs oculis vidissem, hum nam industriam tanti esse nunquam credidissem. Etenim supra fidem,supra vires, supra denique ingenium mortalium esse videtur, quod sactum est. Hactenus de rebus laetis. Ad tristia inuitus trahor. Huc veniens, Dacem, ac Principem abesse inuenit hic Verecllas, ille alio cum magna militum manu σν perauerat ; & ut ferebat fama, ad oppiduin Bestagnum firmissimo praesidio, ac veterano
milite munitum: ubi, cum praecipuum robur exercitus collocauerint, licet locus tutus esse videatur, attamen, ne obsideatur, aut oppugnetur, pene fieri non potest, quin prou cantibus hostibus, ad arma veniatur. Dux enim ad omnem fortunam paratissimas, ac strenuus, tantum abest ut pugnam recuset, ut
non modo Iu' ratoris , sed & priuati militis ossiciost ncturus sit. Ideo a Deo petenda summis precibus, voti . Caroli Esnanuelis incolumitas, a quo omnium salus , ac quies pendet, pro qua ad Vicarium nostrum scribo, ut iterari ieiunia suadeat, supplicationes nouas indicat, sanctissimum Christi corpus ubiq. locorum exhiberi mandet,omniaq. alia fieri curet, quae a veris Dei seruis pro clementistimo, ac maxime pio Principe expectanda sunt. Vestrae erunt hae praecipue par tes , fratres charissimi vestra etiam cura rin hoc sedulo incumbite, hoc agite, atque inprimis de peccatorum poenitentia solliciti, hunc christianum sensum in animos vestrorum subditorum instillate. Id fecit Ezechias; , & centum Octbginta mille Assyrios, nox plusquam unius noctis spatio, ab Angelo deleri vidit, cantante Iosaphat: Hostes vicit Deus. Moy les item non armis. sed precibus aduersus Amylechitas pugnauit. Nobis quoque, si vincere velimus, orationibus, vitae q. emendatione pugnandum est . ubique sunt haeretici, & nostri interdum haereticis magis infesti, omnias licet turpia, abominanda, illieita , sibi licere arbitrantes, ae si non in e rum patria, Italia scilicet, bellum gereretur, sed ubi Christianae veritati tenebrae offunduntur . In quibus olim quot matronae, quot virgines etiam Deo consecratae , quot ingenua, nobiliaq. corpora monstris illis ludibrio fuere Capti sunt Episcopi, ac carceribus mancipati, intersecti Sacerdotes, clerici trucidati, spoliata nudataq. templa, combusta ,
Alo aequata. Ad altaria,de ubi Christi corpus lj asseruabatur, stabulati equi; martyrum, ali rumq. Sanctorum invi e reliquiae, thecisque,
quibus includebantur, aureis, atque armis teis sublatis, proiectae, & concuIcatae. Vbiqc
planctus, ubi q. eiulatus, ubiq. gemitus, minis ror, terror, ubi q. mortis potius, quam vitae desiderium. Haec toto mentis assectu perpenidenda, credendumq. omnia ruitvrs, nisi erecta ceruix nostra flectatur . Peccatis nostris hostes sortes fient, tiostris viiijs fundetur, ac dissipabitur noster exercitus. At, nos quasi haec non suificiant, nouis culpis, nouas nobis struimus calamitates,ad deteriora procliues. Ego omnem adhibebo diligentiam, ut redire possim. Hactenus non licuit. futurum tamen spero, ut vestra, Beatiq. Georgij intercessio. ne, cuius natalem diem hodie celebramus, breui licet . Interim valete,de vestraq. salute me certiorem facere ne grauemini. Augustae Taticinorum x. cal. Mah M DC XV.
Cura rani seris. Epistola II. ii ' RA V με quidem mihi fuerunt
- littera vestrae filis chariis, G mi , sed gratior causa, quae
vos ad calamum adduxit samor quippe, quo me pros qui mini,quemque a puro affectus vestri fomte in .mantem, nisi mutuo amem, durus pater, ferreusq. pastor sim . Grata item fuit v stra de reditu meo gratulatio; tum, quia meis laribus restitutus sum ι tum,quia sponsae meae propinquiorisi communibus votis aura Sere nissimi Ducis aspiret, vos coram affari, atque
amplecti breui confido. Vicissim vobis gratulor, iussa, vel potius eonsilia mea, tantum valuisse , ut, quae ego ad imminentes angustias depellendas, proposueram, & facienda,&synodali decreto silicienda duxeritis.Quid enim huic tempori magis Opportunum,quam ieiunio carnem subigere , stupplicationibus coeleste auxilium implorare, lacrificijs diu, nam iram placare, precibus, votis, donariis instantia supplicia vel auertere,vel retardarie Quid Deo gratius, quam eius sanguine r
demptos, a salutis via aberrantes, ab errore reuocari,& peccatorum remissionem pete
Quid demum utilius, qu1m operibus Chimstiano homine dignis, ab ipse mortalium immortali patre, ac saluatore, Pacem, prosperum q. successum,Reipublicae, huicq. religi sissimo Principi impetrare cuius felicitas,obe ana, quam ipse omnium curam gerit, pop lis suis est adeo neeessaria, ut pro eius incolumitate precari, &v ere,sit pro parentibus, pro
494쪽
pro libe is, pro aris, ac secis precari, ac vota nuncupare. Ipse enita patriae Patris titulo dignissimus est; ipse ciuium quies, & letitia . Iipse praestantissimum caput, cuius virtute , huius corporis membra, & sapienter regu tur,de officio sito feliciter funguntur. Quare, si quid unquam pro tanti benesaetoris meritis a diuina bonitate petendum suit, hoc maxime tempore summis precibus contendem dum , ut ad turbas irritatus, & iniurias prinpulsare,& auitam gloriam conseruare possit. Summas enim calamitates ac sisnesta exitia secum ferunt bella ,& quidem nostra causa; quotidie namq. diuinam nobis iram thesa ri Eamus, hoc est ex peccatis, quibus diuina
iustitia ad iram prouocatur, terrenarum Vanitatum pemiciosos nobis thesauros comparamus. Ideo dicit Saluator: Nolite arbitrari, quod venerim pacem mittere super terram: non veni pacem mittere, sed gladium. Durastae, sed iusta sententia. Quid igitur faciendum clamandum cum Prophetar Ostende nobis Domine misericordiam tuam, & salutare tuum da nobis: Audiamus,quid loquatur in nobis Dominus Deus:quoniam loque
eur pacem in plebem suam, & super sanctos
suos,& in eos, qui conuertuntur ad cor. Pr inde necessaria est conuersio,quae tamen ficta
non sit,sed eiusmodi, ut, diuinae misericordiae
amante aura, ad quietis optatum portum perueniamus. Pro certo habemus, Nuncium Pontificium, aliorum q. Principum Legatos breui Astam conuenturos, ut pacem constituant. Vtinam crepublica sit, quod actitri sunt: utinam extinctis intestinis odi si ad meliorem usum arma reseruentur. Quod & a li
berali Dei manu filii dilectissimi summo
conatu, summa q. humilitate petendum, &, Beatissima Virgine opem fersnte, neutiquam desperandum. interim valete. Augustae Tau-tinorum viij. cal. Iunij. Anno sal. MDC .
o magis ad vos venire propero, fratres dilectissimi
eo magis, ne iter arripiam , impedior. Serenissimus Dux , meis offici jς delii litus,vel sor- stan fatigatus , mihi optionem dederat ira nendi , & veniendi, nec non vobiscum commorandi , quamdiu pLbIica exigente caula, reuocandus essem. Sta,cum larcinas colligi, di ad cer nec cisaria parari tullissem, essemq. Breui disce iturus, ecce in prouisam, atque inoles iam novae morae causam, Lazarum, ic, licet, Caprium veterem amicum meum, ter triumque stapra sexagesimum annum aetatis . agentem, cuiuis excessisse. Ismenuncius non parum commouit, tum, quia amico orbatus sum, tum etiam, quia eius morte ad Brensem strepitum it alii me video, qui, si abesissem, hic me adesse cogeret. Possidebat enim Lazarus sacerdotium , seu ben cficium Ecclesiasticum,qii , co mihi prae moriente, ad me transsent, leti deuolui debere statuerat Pontifex Max. c,regorius XIV. & confirmauit eius succcstbr nunc vivens Paulus V. cum me ad Archiepilcopatum assiimpsit. Hoc Benz-ficium a summo ite Pontifice Clemente VIII. curante prudelitiis imo Philiberto Gerardo Scalia oratore, Vctauae comite., m q. adnitente, cum aliIs viginti tribus, sanctorum Mauriiij, ac La Zari reIigioni collataim, vel, ut aiunt, unitum, Dux Allobrogum, eiusdem Religionis magnus Magister, accepto unionis
diplomate , Comiti Ioanni Baptistae Solario
statim commendauit: qui propterea, quam uis diem obeunte La 1aro, ad me Benencium deuoluatur, illius tamen possessionem sibi
adiudicari petit: cuius centus, cum ad octin- gelatos, quos vocant, annuos ducatos ascem dat, nullaq. animarum cura, alioue, praeterquam unius in anno celebrandae Missae , on re gravetur, in re tanti momenti connivere
nequeo, sed insistenti amice teli sto, meaeque deuolutionis ius, cui ex Clementino decreto nihil detractum est, eo diligentius tueor,quo, me destincto, nihil video, quod unionis effectum impediat, aut Mauritianis ullum damnum asserat: quin & egregium virum adue sarium id aegre laturum non arbitror, cum &annis, di corporis viribus firmior, quam ego sum, longum fi uetum ex Ducali liberalitate, ut videtur, percepturus sit. Attamen comcordiam non reculo. Magnus vel Magistet caiisam diligenter cognosta, beneficiumque , cui iure debetur, dari mandauit. Ea me lis i me inopinatus catus fiat res vobis diuidit, absentemq. facit, quibus tamen ita desiderio coniunctus sum, ut neutiquam abesse videar. Ego quidem, cum Lazarum aetatis biennio anteirem, ille vero totus hilaris , t rus iucundus, atque a publicis negotijs alimnus , corporis quotidiana exercitatione, v nando praesertim, valetudinem confirmaret ,
ei stiperstes esse non putabam . Sed quis cognouit sensum Domini aut quis scrutatus est conssilia eius De statu rerum,quod a me sciscitamini, peres icurum est,nec scio quid sperandum, quidue timendum . In Incme in venit quod dicit Hieretnias. EXpectaulinus pa- Op s.cem, & non erat bonum. At quis sermo est
495쪽
pacem, cum omnia ad belluat spectent,pacis pene spe decidimus: immo ab ipsa lucis usura deij ci videmus. Namque, ubi bellum, ibi discordia, seditio insidiae, libido, rapinae, crudelitas,impietas,cultus agrorum inter inissio, vastitas in agris,in urbibus inopia, plerumq.
extrema fames,praeterquam,quod armorum, caedis q. consuetudine estcrantur animi moris talium, adeo,ut verum sit, quod ait ille rvi et Aen. Nulla es, pietasq. virιs, qui canr , sequimtur. Non est sceleris genus, quo milites non ςO 0R centur, non e it calamitas,quae a militibus non immineat, praebentibus vitiorum exempla plerumq. ipsis exercituum Ductoribus, Tribunis, Praeseciis, adeo, ut non militas , ted mercari, ac nundinari ; non gloriam, aut victoriam,sed turpitudinem, ignominiam, pr bra quaerere videantur. Rapiunt contra ius gentium,s poliant, corrumpunt, in rficiunt, nuptis, caedibus, vi omnia complent: nec tibi temperant ab inferenda amicis iniuria, civi.
bus, hospitibus, iocijs, benefactoribus ipsis ;sed undequaque, & usquequaque hostilia agunt,quin, & quandoq. a sacerdotibus non
abitinent, quos cum peregrinis, mercator,bus,agricolis, eorumq. iumentis agrorum
culturae necessariis ab omni molestia, etiam ardente bello, tutos este legibus cautum est re.vit de ire ideo Romani, quamuis se Marte genitos ia-
Deus habebatur, extra urbis moenia coniti in tui voluerunt ; nimiium, ut ab eo, a quo Omnia mala proficiscerentur, longe abellent, ne intra muros ciuitatis holi ilia perpetrarentur; contra, templo Pacis media ia urbe excitato, cuius non vulgares res iquiae hodieq. vi luntur: nempe,vc OItendet elit, cx bello omnia
mala,ex pace omnia bona oriri. Pacis igitur sol sulgentissimus optandus , ab iploq. vnino
Paciv conciliatore etiam atque etiam petentius; ut illud Lachaliae pro nobis stare misit:
eis. s. Non iuxta dies priores ego faciam ruti qui spopuli huius, dicit Dominus exercituum, s tale me pacis clit,de vinea dabit istucium tuum . Sed omittamus bellum, bellicasq. aerumnas, de ad pacis suauitate in sermonem sirigainus, de qua ita facundit Si lius poeta :
Perpetuam pacem , paci oum, Uucem . iEt Hieremias: Conticuerunt arua pacis a facie irae furoris Domini:ves,ut legunt Hebraei: Speciosis pacis. O quam pulcra es pax,quam pretiola . Sed unde tibi iste decor unde ista
elegantia λ Florente pace omnia laeta, omnia luciinda, omnia felicia. Florent vineae,rident prata, luxuriant segetes, agri,collesq. variis,& suauibus floribus, fructibus, plantis tectis, coloribus vestiuntur, adeo, vi nihil pulcrius, nihil voluptuosius videri possit. Itaque pax expetendi. ut luctus timore deposito, spem petennis gaudij concipiamus. Quod autem
de Principum concordia, terrenaq. pace dis
cimus , id ipsum fiiij desideratis imi de
coele illi aeternaq. pace accipiendum. Iustus enim in pace vivit,& moritur: peccator contra in bello prauae conscientiae vivit, & de anicaetae vitae turpitudine attonitus, sine spe salutis infeliciter moritur. Quare sanctis suinus ille, veteranusq. miles, scelestis Simeon apud Lucam, postquam Christum vidit, se in pace dimitti precabatur, non in bello. Et me ruit sibi diei: Loquimini ad cor Hierusalem r is, M. Completa est malitia eius: hoc est: dicite res bonas, iucundas, laetas, amabilest abiit mesitia tua, omnis, scilicet abor, angor omnis.
Ita in sacris litteris. Quocirca Christus apud Matthaeum: Sufficit diei malitia sua. Cessali inquam, tribulatio, quam singulis diebus se.
cum trahere molestiam, & afluctionem vid mus;& erit pax,tranquillitas, perpetua quies: etenim virum iustum, qui bene vixerit, diuianaq. praecepta custodierit, norum operum remunerator Deus itidem cuti odit,ac tuetur, morientem sempiterna gloria coronat, sibi q. haeredem facit, ut est apud Propbetam: Cum Psu. M. dederit dilectis suis somnum , ce haereditas Domini: in qua,controuersia nullaruissensio nulla, sed cuncta concordia,cuncta consona, pacifica, ac tranquilla, quae noctis, tenebrarum, nubium, sigoris, aestus expers, rerum omnium copi 3, ac temperie, eius possessores nee senectutis niserias, nec ipsam senectutem sentire sinit; Christo scilicet,obuiam ituros , in mensuram aetatis plenitudinis eius. Quale autem praemium ioiquitatis suae reportaturus sit peccator, ostendunt vobis haec,piritus sancti di tertiis ima quidem, sed maximp horrenda,vel ba. Pluet luper peccatores HM. a..
laqueos ignis, de sulphuri spiritus procellarum, pars calicis eorum. Quid prophetico peniticillo, vel clarius, vel terribilius exprimi
potuit e Pluulae enim verbo, rerum omnium,
siue bonarum, siue malarum copia significo tur. Arenam maris, inquit Sapiens, di pluuiae Me eLε. guttas,quis clausa erauit e Itaque de viventes, monentes pacem quaeramus, ut cum bib
496쪽
meone in pace dimittamur: qua, ut fiui M.tur, eficiat, qui cum aeterno Patre , & viui Scante Spiritu regnat, ac sine fine regnaturus est. Valete filioli, vestrarumq. mentium oculos ad utram q. pacem sedulo collimate. Augustia Taurin .cal. Iunij. Anno Sal. MDCXV.
V OD in optatis, ac spe suerat fratres charissimi iam ire Η re, atque impetratis esse, vin
namque sunt preces vestrae. Agessit nobis tandem in Beati Ioannis BD ptistae huius ciuitatis numinis tutelaris perutigilio, dili expectata pacis lux, tota Italia exultante, quae, ne malum hoc latius serpe ret, iure dubitauit ; nec opinionem exitus sesellisset, nisi principes, rerum vicissitudine pensitata, oblata concordiae remedia, cre-icentibus periculis, opportune adhibuissent rnimirum magis, ac magis in dies undiq. -- Iitibus, ac proceribus ex Gallia, Belgio, ,e mania ad subalpinum exercitum confluentibus r inter quos Henricus, unus ex Saxoniae Principibus,relicta patria, ex ultima Germania ad sopinqui sui defensionem, cum non
contemnenda armatorum hominum manu
properabat. Ex Gallia item Franciscus a Grangia Montigninus, vir, & nobilitate, &auctoritate insignis, torquatus eques, domi, serisq. clarissimus, consilio, & manu promptus, quadringentis primariae nobilitatis iuuenibus contraαs, quasi Caenomano ua Ducis praecursor; qui cum selecta peditumia,
equitumq. manu Taurinum aduentare nu
ciabatur,ut secum Duralibus copijs coniun. geret. Ex Belgio pariter vir sortis,ex Comitibus 1 Nasiau, mille veteranis equitibus, multoq. pluribus peditibus collectis, strenua
Duci operam nauare auidissime cupiebat. Sed di in vulgus exierat, Germanos,Insubres, Neapolitanos, omnesq. sere Italos ad nos desecturos,cum inter coetera incommoda , quibus vexabantur, aquae penuria plurimum laborarent, quae inualescentibus aestiuis caloribus,& crescente militum numero, quotidie maior fiebat; adeo,ut,qui ex praelijs vivi eua.debant, aquae putredine,anni tempore,& ca da veruin corruptione ,& istore, incredibi- Iique muscarum multitudine, quasi caera ab igne, vel nix a sole, pene liquefacti, aut in morbos grauissimos inciderent,aut diem extremum miserrime clauderent. Nostris au
temnitul deerat, praesertim cibaria, di adsitim leuandam necessaria, ciuitate, extra quam castra habebant, ad recreationem opportuna quaeque illis subinde subministranter
unde, & audaciores, S ad pugnam promptiores, militaria munia alacrius implebant, utiq. maiore progressit, nisi seruoi una suorum precibus Deus exoratus impendentem ruinam auertisset. Quare ad V icarium scripsi, ut in ciuitate , & tota dioecesi tabernas claudi,& supplicationes iterari mandet ; quibus, &pacis inaetiimabile donunt summo humani
generis patrono acceptum reseratur, & de collato in Principes nostros immenlb beneficio immortales eius clementiae gratiae agantur , quos diuinitus conseruatos euidentissima, quibus se obtulerunt, pericula nono
scure mani sellant. Siquidem, non solum puter ad omnes labores, ad omnia belli discrimina paratus, omnibus praeibat, priuatique militis, etiam iniquo loco,ac tempor partes
obibat ; sed, & pugnacissimi leonis generosi catuli, eius filii in bellicis certaminibus,summa virtutis constantia inter consertissmos
holles, plumbeorum, serreorumq. globorum grandini intrepida pectora obiicientes, foriendo, Occidendo, exturbando, prosternendo obuios quosque, ita se gesserunt, ut soli
gloriae intenti, vitam quodammodo proi ciste viderentur. Vno, & eodem die, cum
Princeps Victorius Vercellas abi; siet, patri
equus unus, quo vehebatur, Principi vero Thomae adolescentulo, eiusq. filiorum natu minimo, equi duo interempti sunt; utroque lesiore illato; successu sane admirabili. Aliquando, vel ictu , vel aeris verberatione maioris bombardae patri pileus capite deiectus, aliquando caligae minoris tormenti pitula umi ibratae. Sed, nec lectus in quo ille iacebat,
a periculis tutus: quondam enim, cum cras
sillimum cubiculi parietem, in quo ille dormiebat, maxima pila aperuisset, ac circum- quaque instar fulminis vagata , thalamum puluere, caligine,caementis q. compicitet,st et o etiam cubilis fulcro, iacentem tamen ,nec ostendit, nec perterruit. Quae rei novitas, ac magnitudo utrius'. sexus, ac conditionis ciues, milites quoque, ac Duces ad stupendum spebaculum pertraxit, nobiles praelertim, qui, cxplorato loco, necion parietis,ac iulcri ruina, globoq. ad septuauinta librarum pina, dus circiter ascendente, summam piincipis,
tum constantiam, tum vitae discrimen admirati, diuinam prouidentiam collaudauerunt,ut q. omnia deinceps ei sausta, & prospera euenirent, precantes pro eius salute, unde nostra quies pendet, publica omnes vota lu-keperunt. Tanti vero apparatus, tanta mor talium
497쪽
talium commotio, tantae turbae,quid tandem mei, contendite, in quana, fide, charitate, Ia- attulerunt Nihil sane,quod Reipublicae con- crymis, eleemosinis, votis, Omnivnru. viri ducat: quippe bclla, pacis caula suscipi, ac tum neruis, ae viribus, ut vobis dici audiatisi tractari certum est. Sed, cum liaret pax, cur Fides vestra vos saluos secit: ite in pace. ci . turbanda,aut proiicienda fuit, ut pollea quae- ius radices saxit ille, qui pacis radix, colu-reret e Vtinam quaesita, ac tandem inuenta men, ac praesidium est, ut animis vestris infi- stet. Vtinam, cum alias pacem pdteremta, Xae, aeternos fiuctus veritatis, & salutis vobis exaudirer. Profecto, qui dignitatis conlur- afferant'. Valete. Augustae Taurinorum . , uandae praetextu arma sumpserunt, propria se calen. Iuth M DE XV. aeraria non exhausissent, populos sumptibus
non fatigassent,vicinorum non perturbassent Coro Populoq. I arantasiras. quietem, non denique suoruin caedein vidi se Epistola V.
sent:quod proculdubio sine lucro, non tamen isne magno periculo,factum eis. Tandem , DDITAE mihi sunt litterae diuino ante spiritu, paccm habemus . Lae. Leu mi vestrae, fratres Bilq. charis,
tamini fratres pristinam populis pacem , R simi necnon, quae ab aliis
restitutam, laenamini inquam, non in choreis, de statu vestro ad me datae non in ludis,non in comessationibus, seditata sunt: alterae periucundaequb Domino, sine quo pax esse non potest; exul- dem, alterae vero permolestae. Laetitiam ait late in poenitentia, in vestrae fragilitatis con- lit, quod scribitis, vos scilicet pacis nuncio fessione, in sacerdotali absolutione a pecca- accepto, tanti beneficis stipremo auctori, &tis, in sacrosanctae Eucharistiae participatio- gratias egilla, di quantum per vires licuerit, ne, in supplicationum, precumq. frequenta- reser re paratos. Contra iciliatus sum, vos, tione, gratias agentes liberaliisimo aeterni tum ab amicorum litteris , tum ab hominum Thesauri dispensator quod milericordiae suae sermone, nisi me aspectus fallit Deum ti dextera, bellicis vos miseriis liberauerit, si- mentium male audire. Ex iis enim, qui me mulq. humillimo cordis allectu petentes, ne conuenerunt, Vnus, rerum , quae lithinc Κ hoc itae suae flagello vos amplius verberari runtur, neutiquam ignarus, sed de erga vos patiatur . Quod si seceritis,pi aeter terrenant, bene astectus,de moribus vestris tui commi- quam allacuti estis,coelesti etiam pace, immo serando, tum errata reprehendendo , ita lo Deo ipso fruemini, de quo ita Ioan. Chryso- cutus est, ut me etiam etficaci hominis ora, stomus t . ando amicum,& beneuolum ha- tione commotum, & erubescere, & expalle-bi ierimus Deum, etiam si in delerio fueri-jscere plurima cum animi pecturbatione coomus multo securiores vivemus, quam ij, qui gerit. Fuitque accusationis summa,vos, ominia , . in ciuitatibus versantur. Et Iustus Urgilita- nesq. sere utriusque sexus prouinciales, v nus ad illa verba canticorum : Ego murus,& luti canes ad vomitum, vel sues ad voluta. ubera mea, sicut turris, ex quo facta tum co- brum rediisse. Dolui sane, ut debui, rationeram eo, quasi pacem reperiens . Ex quo, in- praeditos somines, supremi iudi non igna quit, in Christo pacem reperi, ex eo,& nau. ros, ad gloriam aeternam natos, nRmitorim rorum praesidia, & turrium propugnaculata. meorum memoria deposita, tam indecore, cum decore suscepi. Quod etiam indicat ba- tam q. impudenter in verba Satanae iuraste. lomon aliis verbis, ita loquens: Cum placue- Ruxitq. dolorem, piscatores hominum, pinrint Domino viae hominis, inimicos quoque puli magistros, spiritalis cibi dispentator ,
eius conuertet ad pacem. Quae,cum Deum . unde pietatis, & continentiae exenam pe- solum auctorem habeat i Exuperat onmem tenda sunt, vitae licentia alumnos sitos ad le-
senium. Mentes igitur, filioli leniusq. om- gum salutarium contemptum pene inuitasse. nes vestros ad pacem intendite, ut pacis, ac Proinde noua ab ira diuina vobis flagella dilectionis Deum possidentes,pacifici, beati, metuenda, verendumq. ne quod in subalpi-
& Dei filii qui fine uos pacem esse voluit mnis diuina sententia permillum est, id ipsum,
iure vocemini. Hae tamen si plene fiuic &cumulatius,&vehementius iii hic quoque pieritis vos diuini amoris igne accendi fieri permittatur. at vestra quidem culpa oportet, quo exardeicens religiosissima Ma- filii): ciam, morum emendationem profi-ria Magdalena cis salutis nostrae reparatore itcntes, de veteressensuum via decedere ne- sibi dici meruit: Fides tua te saluam secit: gligatis; immo criminibus crimina addendo, vade in pace. Sanctissimae huius neminae animarum curam vestrarum abiiciatis. Bel- Apostolatus priuilegio coliOncitat, exempla, loruni rabiem, multiplicesque miserias ali- contendite vos quo Q. Genui collimilitones quando experti estis, ted non eo modo, quo nouissi-
498쪽
noui sine subalpini,insolito certe, humanisq. auribus niaxime horribili. Inuenta sunt to menta bellica, fabricante inutilia, hoc est patre mendacii, ut moenia ciuitatum delerentur,ut turres,arces,ac propugnacula destru
rentur, unde militibus ad capienda, ac diripienda obsessa loca iter pateret. Sed, quae mala, quanta incommoda, quot praeterea damna secum affert bellum innumera prorsus, atque eiusmodi,ut, cum Regi Daviὸn tissima essent, dederit q. ei Deus optionem ,
ex tribus flagellis, pestilentia, me, ac bello, eligendi, quod mallet, elegit ille pestilentiam, licet eo summe detestabili, hominum l. commercio perniciosissimo morbo, ciuilis consueti ido, societasq. dirimatur, ipsorumq.
immutabilium naturae praeceptorum obseruantia non raro impediatur. Uxorem enim
viri peste laborantis tactu abstinere, eique plurima uxoria ossicia licite subducere videmus, charissimos quoque liberos a parentibus vitari, ac deseri, necnon a liberis proprios genitores,& a seruis dominos, quodq. mol
stius est,i Sacerdotibus proh dolor Ecclesiastica sacramenta aegrotantibus aliquando non posse ministrari. Strenuus tamen miles David, eximiusq. Imperator, cum diu in armis exercitatus, bellorumque vici: situdines pertus, nihil magis ab humanitate alienum,nihil ue mortalibus magis noxium intelligeret,quam bellum, tamet si sortissimos veteranos, reiq. bellicae petitissimos, ct milites,& ductores haberet, adeoq. validum exercitum, ut nihil sibi ab hoste tim rei, pestem maluit, quam bellum. Idcirco,existente Ioab Regis exercitus ductore in castris ad uerius Ammonitas, illisq. magna damna inferente, eum nihil magis, quam pacem, cogitarct,
. . in ii. quaesiuit ex Vria, quam recte ageret Ioab, ae
populus, ct quomodo bellum admini lirare.
tur, cupiens nempe, ita rem calirenicin ita
habere, ut citb bello finis imponeretur, paXq. optatissima, atque intermissa quies populo redderetur. Quod ex subiectis Hebraici textus verbis apertius colligitur: Rogauit de
pace Ioab, Dauid scilicet & de pace populi,& de pace belli. Sed ,habente Ioab in
tentorij s exercitum, populumq. armatum, &ad pugnam paratum, nonne ablut dum videtur, Principem,cuius auctoritate bellum prospere gereretur, de populi , iii l. pace, ut
cumque quaerere cum inter pacem, & be . Ium nihil magis conueniat, quam inter a b dinem, & mgredinem Z Verum, stante vulgato axiomate; bellum ob pacem suscipi, potuit David eodem te inpote, de bellum malorum omnium te in inarium gerere, & de paceo;
filum bonorum nutrice, simul agere, qua plane nihil iucundius. Audite pacis laudes ex Euripide apud Polybium : Pax opulenta felicium dearum optima. Et paulo post, ad haec di bellum morbo simillimum else dicit, & pacem sanitati. Hanc enim,& laborantes quoque complecti, ac recreare; in illo vero etiam
sanos perire. denique in pace senes sepeliri 1iuuctibus ordine naturae; in bello vero accidere contrarium I &quod maximum est, in bello , ne intra muros quidem esse securitatem,&in pace illam esse ad terminos usque regionis. Ideo voluit Deus, in sacrificiis,quae pro pace fiebant, symbolum laetitiae, oleum scilicet adhiberi; via de Propheta: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae, prae consortibus tuis: in ijs vero, quae ad bellum , aut ad peccata spectabant, non item : quo, ut interpretatur Origenes peccatori nihil elle commune cum laetitia significaret, quere non laetati, sed dolere, sed flere oportet,quod rerum omnium iactorem multifariam laeserit. Christus est pacis, &laetitiae sons perennis : -- . Christus pacis sacrificium in ventre materno fuit. ideo laetantes Angeli, mundo pacen
nunciaturi, cecinerunt: in terra pax homini- mi
bus bonae voluntatis, qti ad iam piaedibeium fuerat a Propheta: Sicut laetantium omnium habitatio est in te. Hac autem amissa pacis laetitia, quam diuinae clementiae boneficio recepistis , si ui cupientes, stati escharissimi postulat christiana pietas, ut lacrymis poenitentiae, peccatorum consessione tanti muneris largitori vosmetipsos sacrificolis, lancti a. Spiritus voluntati sequentibus vel bis expressae tota mente adhaereatis. Fili ait Ecclesiasticus) accedens ad seruitutem taeu Li. Dei , sta iniustitia, & timore, di praepara animam tuam ad tentatiotiem; hoc est ad angu ilias, ad mundanas aduersitates, ad patientiam , ad flagella , ut pro vobis stet, quod a Propheta dictum sui ite, superius retuli: Sicut
laetantium omni uin habitatio est in te: quodque in Exodo legitiar, Deum promisisse fili si irael, dicens: Habitabo in medio filiolum . 1,-- lsraeher M. eis Deus,& scient, quia ego D minus Deus eorum, qui eduxi eos de terra
Aegypti. Quod si neglexeritis, prope est, ut
ad vos venire nolim . Dum verba haec, Non ascen dam tecum , quia populus durae cerui,
cis est, ne ibi te disperdam te in via : quae dixit Deus Moysi, attentius perpendo, a quibus non discrepant scquentia : Rcusabo pi denda tua in facie tua, & ostendam gentibus
nuditat cin tuam,& regnis ignominiam tuam, ct proiic: am super te abominationes, & contumelijs te 2 ilicia:u, ct ponam te in exemplum a
499쪽
plum. Quocirca vobis dictum putare debetis, quod dixit Deus ijsdem Israelitis: Iam depone ornatum tuum, ut sciam,quid faciam tibi .
te, inquam, supernacanea Ornamenta, nec tantum ungulas, crispantes capillos, stridem tes mitras, cerussam, purpurissum, gemmas, sericas, auroq. & argento contextas vestes, aliaq. Iuxuriae fomenta , carnis irritamenta, naentiumque impudicarum testimonia; led omnino ei licite,ut fastus, ambitio, auaritia , rapinae, cum similibus corruptae naturae momstris a cordibus vestris exulent; pro certo habentes , futurum, quod Sanctus Ambrosius asserit, dicens : Nouisse Deum sententianti mutare, si nouerimus emendare delicta. nam sicut non vult mortem peccatoris,sed, eun potius vult ad se conuerti,& viuere; ita tepidos, otiosos, vaniloquos, intemperantes, sui amantes, aliena appetentes, odio prosequi, tur, nuncq. fame, nunc peste, nunc, Omnium malorum pessimo, bello, eiusq. innumeris ca- Iamitatibus,perdere festinat. Quibus,nec vos opprimi, nec torqueri permittet maxime pius redemptor noster, immo restitutae pacis fructus cum foenore ciuitati vestrae multiplicabit ; si de consiliis meis soliciti, quae vos facturos pluries promisillis , re ipsa praestiter,
iis . At, quandoquidem verba non iussiciunt, ubi facto opus est, omnes conatus vestros, omnes neruos intendite, ut eo peruenire possitis, quo a Deo per Hieremiam inuitamini. Tu sernicata es cum amatoribus multis: tamen reuertere ad me,& ego fulcipiam te. Et ora aduersum vos rugientium Leonum obturabitis, impiorum, Lilicet hominum, qui in- conlutilem Christi tunicam scindentes, fratrum fidelium confusioneni, ac ruinam minliuntur . Propterea surgant, qui adhuc non surrexerunt,e voluptatum coeno, & expergiscantur ; ut ab omni mundi contagione, ac labe mundi, me redeuntem duplici gaudio excipere possint, liceat l. mihi de illorum conuersione, illis vero de aduentu meo vici sim gratulari. Hoc summopere aveo, hoc expeto, hoc inter huius vitae prosperitates sum. inum mihi bonum statuo, simul cupiens,cum venero, non habere, cur vos accusem, aut ulciscar quod plane,sicut inuitus facerem, ita, si casus tulerit, cumulat E, atque ex acie sa-ciendum esse intelligat quicumque, aut leges, aut edicta mea violauerit, aut fiat resina scandalizauerit: ne, si caecus caecos duxero, omnes in foveam cadamus, cum potius villi,cationis meae rationem redditurus, summae animi contentione eniti debeam, ut a supremo iudice mihi dicatur: Euge serue bone, &fidelis, quia in pauca tam fidelis, supra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui. Vtinam ct vos haec cordis aure, ac sensu excipiatis, ut operibus vestris ad calculum reuocatis, de otioso talento non damnemini. Valete. Augustae Taurinorum, xv. cal. Augusti, Anno salutis M DC XV.
E TIN A M vera sint,quae scribitis, & omnino fessa, ex prauaque consuetudine expressia, quae audiui. Philafilae vim , vel potius vitium quis ignorat ξ Hoc,qui laborat, omnia sibi condonat, aliis nihil ignoscit; propriae domus obliuisc, tur, vicinos ad familiarem curam hortatur; pioprij oculi trabem non videt, in alienis festucam quaerit. Non me latet fratres, ac Militan
filii desideratissimi plures reperiri, qui probos , atque egregios viros contumelijs, ac maledictis consectentur, impendentium sibi poenarum remedi uim existimantes, quod nemo bonus sit, quodque eorum d tractione νplurimum crescat turba pereuntium, magnaque sit multitudo peccantium. Cum huius. modi hominibus, quibus nec unquam caruit, neque cariturus est mundus, ita agendum est, ut nullam, quoad eius fieri possit,
detrahendi occasionem habeant ἱ cum non saccusent, ut vitia extirpentur,vel, ut legibus honor reddatur, sed, ut fratres confundantur. Vtinam, quae vos exagitat, non culpa, sed calumnia sit: utinam, inquam,ita se res habeat, ut vos obiecta diluere,& vera asserere censeamini, reprehensores autem vestri mentiti deprehendantur. Ego quidem in re tam dubia admittere nequeo, nisi,quae certa esse cogn uero ; hoc est, excusationem vestram tantum accipiam, quantum mores vestri eam accipi mihi deinceps persuadebunt. nam,sicut prae- Ci destit teritorum memoria, futurorum est prouiden- '
tia, ita ex praesentibus argui solent praeterita, cum vita posterior sit prioris indicium, falsiq.
rumores, quamuis constantes sint, grauesq. habeant auctores, aduentante veritatis sole, tandem evanescant. Propterea; quandoquidem tranquillitas vestra a vobisinet ipsis pendet; si falsum fuerit, quod obiectum est, laudem ex calumna, lucrumq. non paruum ex iniuria tandem consequemini. Sin autem
verum, profligatis viiijs, rumores supprim iis, detractiones prosternetis, ipsi,sq. detractores confundetis r siquidem non verbis, quamuis speciosissimis, sed virtute, coela
500쪽
emir inuidia. Nec Deus assectata oratione , vel ibio emendationis proposito, vel promissis colitur, sed charitate, humilitate, patie tia. Non enim ait veritas in omnis, qui dicit mihi Domine, Domine, intrabit in regnum Coelorum, sed, qui facit voluntatem patris mei. Vnde monemur, ad tanti praemii fisi gium evehi minime posse, qui praeter diuini nominis consessionem, fidei, ac iustitiae assidua quoq. opera cum verbis non coniungat.
in Sanctus ,regorius: Vera inquit fides est, quae in hoc,quod verbis dicit, moribus non contradicit. Neque est vere fidelis,qui minus
Ad του. . praestat,quam promiserit.Huiusnodi non homines, sed umbras hominum immundos v cat Apostolus,cum,le Deum nosse confiteam tur,laciis autem negenr. Nec iussicit Deum confiteri, ac profiteri, nisi, & eius praecepta Luci L custodiantur. Quid vocatis me Domine,Do.
mine ait Saluator & non ficitis quae dico & de hypocritis loquens: Populus hic labijs
me honorat or autem eorum loge est a me.
Non equidem, quia Deus honore nostro, aut obsequio opus habeat, sed quia aeterno bene- fictori pro acceptis beneficiis perpetuae nobis reddendae sunt gratiae, cuius de praeceptis vi ubinLi . mus. Etenim,ut canit Plalmographus: Man.
data eius desiderabilia super aurum, de lapidem pretiosum multu, di dulciora super me I, de savum, quoniam in custodiendis illis retributio multa. de Ioannes: Si diligitis me, mandata mea seruate. de inserius: Qui habet ma- data mea,de seruat ea, ille est, qui diligit me.
de paulo post: Si quis diligit me, sermonem
meum seruabit,de Pater meus diliget cum,de ad eum veniemus, de mansionem apud eum sectemus.Quid enim est vita nostra,nisi mors ideo, ut ad veram vitam perueniamus, quae Deus imperauit, facienda sunt. Si vis ad vita inis. εν. ingredi, dictum est apud Matthaeum tertia mandata . de. Propheta: Quis eli homo, quim. 13. vult vitam,dc cupit videre dies bonos Prohibe linguam tuam a malo,& labia tua non liquantur dolum: declina a maloide lac bonu :
cui consonum est illud Apolloli: Odientes
Roma. malum,adhaerentes bono. Quae duo manda. ta,cum recta praecipiant, praua l. prohibeant, totam continent i ultitiam, nec sine culpti.
omitti l ossunt. Vera, igitur, videbuntur, quae dicitis, silinulq. salsa , quae contra famam ve. stram iactata sunt,si, quam affertis excusati nem , obedientiae testimonio confirmabitis. Quod mihi maximopere in optatis clir tum, quia Christo militantium aures, de consilia ad eius iussa acco almodanda sunt; tum, quia desponsae meae salute plus, quam mediocriter anxius, tanto libentius ad eius me conr-c cernunt, ut Lia. plexum conferam, quod, ut quam primum
fiat, diligentisiime cum quanto eam virtutibus ornatiorem , coelestisque sponsi dicto
audientiorem esse cognovero . Quocirca stat res iuxta prophetica veiba, viriliter pat. agite,de consertetur cor vestrum omnes, qui
speratis in Domino. De pace quod quaeritis, immo quod conquerimini, quasi nulla sit,
nullo pacis signo apparente, nullis euntibus, ut moris est, ad Principes legatis, milite insuper legionario cum peditum auxiliaribus cmpijs,atque equitatu,de is illic, de hic sub vexiblis manente, de haud secus, ac si bellum serueret, stipendia faciente, ted, nec iis, quibus pro belli mole sui linenda, premitur oneribus, quidquam adhuc subleuata republica, unde,
certam pacem non esse conij litis: qui cscite s
filioli quiescite. Pacem habemus. Tram si uimus per ignem, de aquam, de eductisu. mus in refiigerium. Rediit pax, sbpitus est
ubique armorum strepitus, restituta sero S des, magistratibus auctoritas , senatui maiestas, iudiciis grauitas, agiis cultura, naui gantibus maris securitas, terrarumque habitatoribus, certa cuique rerum suaru in posses sio: honorantur boni, mali puniuntur, susciapit pauperem diues, nec contemnitur humilis a potente, suntque ad prili inani semquentiam, ac decorem restituta commercia; quodque mirum est, affluunt prouinciae no lirae incredibili annonae ubertate . Et quamuis Serenissimus Princeps tanta cum prudentia, ac iartitudinis laude, nec sine inuidia ,
pacem conitituerit: nullam tamen acclam
tionem , nullam laetitiae significationem , vel imperauit, vel admisit, eo consilio, ut sicut
contra Regem sibi, de amore, de arcti:sima acinitate coniunctum, immo contra regi rum ministrorum intemperantiam coactus arma movit; ita ad maiora, ac meliora sese
sitan intentus, se potius Principum rogatu, suorumque populorum precibus, quam gloriae ita inulo, vel timore aliquo, etd pacem uel cendisse ostenderet: qua etiam de cauia nullos pacis nuncios ad Principes allegauit. Inter eos vero, qui nos bellicis miseriis liberatos gavisi sunt, magna immensae laeti. tiae signa dedit rerum gerendarum peritii simus , omniumque virtutum laude spectati Gsimus, Petrus Franciscus a Costa, Savonensium Antistes : ac iure quidem, chin, de Principum concordia vehementer solicito, publicamque tranquillitatem, & nuncijs, de litteris, omnibusque ossicijs, studiosissis me curante summo Pontifice, cuius ipse apud berentisimum Allobrogii Ducem Niln-cium agit in pacis huius maxime arduo ne.