C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

441쪽

LIBER I I I. Eiti detritarum sircire, reliquit is opere eobonesdras,quaestpecie munitionis praeberent: se diuerso itineis re, quivi potuit occubiginie,reliquas cohortes numerox x xii r. in quibus erat legio nona,multis amisis centurionibus,dmmuto. militum numero,ad legionem Pompei ,castra,minoras duplici acie duxit, nes em prima opinio stfellit.Nam er peruenit prius, qgam Popeius sentire posset,er tametsi erat munitiones castroru magnae, en sinistro cornu, ubi erat ipse,celeriter aggressus Pompeianos ex uallo deturbauit. Erat obiectM portis Eritivi:hic paulisper est pugnatu, cu irrumpere n- .conaretur ili casu destiaderent,*rtifim T. Puleione, τ Pulci cuius opera proditu exercitu c.Antonij demostrauimus, eo loco propugnate sed eme nostri uirtute incera exciso, Eritis,prmo in maiora ea tira,phi etia in castellu, quod erat inclum maioribus eastris, irrupersi ,et quod eo pulsa legio sese receperat,nonullos Ibi repugnantes intescerui. sed 'rtuna,quae plurmupotest cum in re,

siquis rebus,tu praecipue in bello,paruis momBis metra rerum comutationes escit,ut t- accidit: Munitionem, quam pertingere a castris ad 'men supra demonstravi, mus, dextri caesaris eornu cohortes ignorantia loci sunt ρcui cu porta quaereret castroru, quod ea munitione 'ea raris esse arbitraretur: quodcu esset an aduersum,coiuncta eam muni. βι ini,protinus his munitionibus destndente nullo, tionem. ranscenderut omnios noster equitatus eas cohortes est secutinanterim Pompeius hac longa satis interiecta mois ra,er renunciata,v legione ab opere deductam subsidio

442쪽

Caesarianora

ab decumana porta rostere eonath atque ultro in naa os impet- faciebat,equitatus caesaris,qubd angusto itinere per aggeres ascendebat,receptuisuo times,mitiu*grfaciebat. Dextrin cornu,quod erat a nistro Ieria, μm,terrore equum animaduerso ne intra munitionem opprmeretur,ex parte,ex qua proruebat, sese recipitabat, ac pleris ex Vr,ne in angustias inciderent, x. ped

munitionis sese Mn 'fas praecipitant,primis, oppresis, reliqui per boru corpora salute sibi,ars erita pariebarit.

simi tiro cornu milites,cum ex uallo Pompeirum adesse et suos lugere cerneret,ueriti,ne angustiis intercluderetur, cum extra, T latus hostem haberet,eodem,quὸ venerat,

receptui cosulebat,omniab erat tu multus,timoris, Agaplena:adeo, ut cum Ceser signa fugentiam manu prae, bendere, er eonsistere iuberet,alij dmilia equis eudem cursum conficerent,alii ex metu etiam gna dimitterent, ne, quisquam omnino confisteret. Hn tantis malis haec subsidiasuccurrebant,qub minus omnis deleretur exerciatus, quod Pompeius insidias times, credo, quod haec prae. terhem acciderant eius, qui paulo ante ex castris fugi tes suos conlpexerat, munitionibus appropinquare aliis quandiu non audebat,equites, eius ' angustiis, portis, Caesaris militibus occupatis,ad insequendiam turdaban, tur. Ista paruae res magnium in utrani partem momenta habuerunt. Munitioncs enim a castrιs ad flumen perdum ct expugnatu iam castris Pompei ,propria,σ expediatm

443쪽

LIBER III. 'tis caestris uictoriam interpellauerunt: eadem res celtaritate in equentium tardam, nostris salute attulit. Duo,bMhu univi diei praelijs caesar desiderauit milites non iis .gentos sexaginta, Cr notos' equites Ro.Festinae,Tum eanum, Gallum senatoris filiunt, C. Febriatem, Plincesso de Tutianum tia, Agramin, Puteolis, M. sacrativirru, Capua, Tribuanos init L. er centuriones x x x. sed horu omnium pars a pueεως cimagna in 'fis,munitionibME ,er 'uminis ripis oppressa buorum terrore, ac βιgasine ullo vulnere interili: sa κ. saerato, uignus fiunt militaria κκxia. amissa. Pompeius eo prcasio imperator est appellam Hoc nomen obtinuit, sitque ει Ciniurio tu, postea silutari passus est. Sed neque in literis, ques nυς l. scribere est solitus, licet in fascibus insignia laureae prootulit. At Labienus, cum ab eo imparauisset, ut bt c ptiuos tradi iuberet,omnes deductos ostentatiouis, ut uidebatur, causa, quo maior per Vis fides haberetur,

commilitones appellans, er magna uerborum contumealia interrogans, solerent ne ueterani militer fugere, in 'omnium conlpc tu interficit. His ribu3 tantum siduciae,ac spiritus Pompeianis acc fit, ut non de ratione belli cogi, dirent,sed uicisse iam sibi uiderentur. Non illi paucii nostrorum militum,no iniquitatem loci, atque angustio praeoccupatis cast is, Cr ancipite terrorem intra,extra munitiones,non abscisum in duas partes exercitum, climalter alteri auxiliu βrre non poss/t,causam fit e cogitu,

bant,non ad haec addebant, non excocliouacrifacto, nopraelio dimicatum sibi, ipsos multitudine, ais angustiis

444쪽

rin quam paruula sepe cause uel fesse suspicionis, od

i. repentini, uel obiectae religionis magna detr jme-α intulissent, quoties uel culpa Ducis, uel Tribuni uitio is exercitu est et offensum. Sed perinde, aes uirtute uiscissent,nes uda comutatio reru posset accidere, per ora terraru fama, ac literis uictoria eius diei cocelebra,

. hst, seri superioribus consiliis depulsus,omnem bicomurindum belli rationem existimauit. uno tepos repraesitis omnibus deductis, er oppugnatione dimisse, Caesaris ad coactos in uniam lociam exrrcitu, concionem apud miliau uer habuit hortatus est,ne ea, quae accidissent, gravitπf et,nelae his rebus terreretur, multis i secundis praealijs unam aduersum, Cr id mediocre opponerent:habenadam Fortunae gratiam, quod Indiam ne aliquo vulnere

cepissent: quod duas Histantis bellico μονα homi iaperit imis, ais exercinis is Ducibus pacavissent: quod finitimas, tamentoria s Prouincias in potestatem Ietiisse redegissent: deniqb recordari debere, qua fucilitate inter medias hostia classes,oppletis no solii portubus, sed etialittoribus oes incoluames essent transportatis non omnia . . cederent seclina Fortunam esse industria subleuandam: quaerere, quod esset acceptu detrimeti, cuiusuis potius, quam sua citus culpae deberi tribui. Locum securim ad dimicandam dea dis ,potitube este hostia castris,expulisse, ac superasse pugnantes: sed sue ipsorum perturbatio, siue error assi

quissue etia Fortuna,parta iam,praestruem, uictoriani. interpellassent, dandam omnibu3 opera sit acceptu incommoda virtutesarciretur:quod si esset factu, Cydetr initiuin bona verteret, vii ad Gergo i accidis Pt: ais ij, qui

ante

445쪽

LIBER III. ante dimicare triuissent, ultro se praesio osti rent . Hubabita concione, nonnullos signiferos ignominia notavit, ac loco mouit. Exercitui quide omni tantus incessit ex miscommodo dolor, tantinns studium infamiasirci iidae, ut nemo aut tribuni, aut centurionis p perium desiider ret,Er Abi etiam poenae loco pauiores imponeret labores sinia, omnes arderent cupiditate pugnaei cum superioris etiam ordinis nonulli oratione permoti mane dum eo loco, er rem praelio comittendam existimarent. contra ea caesar,nes satis militibus perterritis conside, bat,statiumq; interponedum ad recreandos animos pustabat, relictus munitionibus magnopere rci 'umerariae timebatacis nulla interposim mora, sauciora modὸ,Craegrorum habita ratione, impedimenta omnia fletio priama nocte ex castris Apolloniam praemisit,ae conquiesce,

re ante iter eooctu uetuit: his una legio missi praesidio

est. His explicitis rebus,duus hi castris legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia copluribus portu edums, e

dem itinere praemst, paruos statio intermisi', Mi gmilitare iustitutu seruaretur, er ne citifima eius prostactio cognosceretur,erclamari infit,stati s egressus, ernoufimu agmen cosecutus, celeriter e effectu castrorudiscefit. Neq; uπὸ Popeius, cognito cosilio eius, moram

ullam ad insequendu intulit, sed eadespectans, ct itinere impeditos, ta perterritos depraebedere posset,exercitu ecastris eduxit equitatins praemisi ad nouisimu agmen demorandu,nes cosequi potuit, quod multum expeditio itinere antecesserat caesar. Sed cum uetitu esset ad flumen Genusum, quod ripis erat impeditis, castinim eqritatas Genusum .

446쪽

nouiyimos prelio detinebat . Hinc suos caestr equissopposuit,expeditos. antesignanos admiscuit c ccc. qui morum promere, ut equestri praelio commissγ pellerent οmsses complures, interficerent, ipsi, incolumes se ad agmen reciperem. conficto iusto itinere em diei, quod proposuerat caesar, traducto, exercitu flumen Genua

Asparagum, ueteribus suis in castris contra Asparagum cosedit, militess omnes intra uallum eastrorum cot inuit, equi

ruris per causam pabulandi emissum, costsim decuma. na porri is castra se recipere iusit. Simili ratione Poma prim conficto eiusdem diei itinere, in suis ueteribviciis stris ad Asparagueossedit:em, milites, quod ab opere integris munitionibM Mectunt. alii lignandi, pabulidi, cavsi longius progrediebantur alij,quh d subito consilia

profectionis ceperant, magna parte impedimentor ersircinarum relicta,ad haec repeteda imuiriti propinquia citesuperioru eastrorum, depositis in cotubcrmo armis

uadu relinquebat:quibus ad sequendu impeditis, caesar, Iod 're prouiderat, meridiano stre tepore signo proasictionis dato exercitu educit, duplicato, eius diei itineis rQv ii l.missibus passuu ex eo loco procedit, quod facere Pompei ε discessu militum non potuit.Postero die caesar similiter praemisu prima nocte impedimenita, de quarta vigilia ipse egredιtur , ut si qui imposita esset dimicandi nec sta subitum casum expedito exercitu subiret. Hoc idem reliquis recit diebus: quibus rcbus perfictum est, ut alifimis fluminibus, ars impedis imis itineribuε nulluacciperet incommodum. Pompeius enim primi diei mora G i iram, er x liquo dierum frustra i bore suscepto,

447쪽

i L I B E R I I ti se tragnis itineribus extenderet, em progressos eo sequi caperet,quarta die finem sequendi strit, atq; aliud Miconsillim capiendum existimavit. Caesari ad saucios

deponendos,stipendium exercitui dandum,socios confirmandos, praefidium urbibuη relinquenduminecesse erat adire Apolloniam.sed bis rebus iatum temporis tribuit, quantu erat properari necesscitimensq: Domitio,ne ad ventu Pompeii praeoccuparetur,ad eum omni celeritate, er studio incitatra Debesur. Totivi autem rei consilium. his rationibus explicabat,ut fi Pompeius eoie contendearet,abducta iesia mari, atq; ab ijs eopiis, quas m b chii coparauerat,stamento,uc commeatu abstractu,pari eonditione belli Ru decertare cogeret. Si in Italia transiiret,coniuncto exercitu cum Domitio, per Ihrisu Italiae

subsidio proficisceretur Sm Apollonia. Oricumj oppuαgnare, σ se omni maritima ora excludere conaretur,obmsesso tamen scipione, necessario illa uis auxilium ferre cogeretatas praemi is nuntijs ad O. Domitium caesur

scripsit, er quid feri uellet ostendit, prodisj Apollo,

nue cohortibuε quatuor, LUi una, tribus Orici residiis, quo erant ex uulneribus aegri, depositis,per Epeiru,ais Acarnaniam iter facere coepit. Popeius quos de caesaris consilio coiectura iudicans,ad scipione properandu sibi existimabas caesar iter illὸ haberet,ut subsidium Sciapioni terret. ab ora maritima, cororas discedere nolle qu)d legiones,equitatum, ex Italia expectaret, ipsent omnibuε copiis Domitium aggredereturmis de ea sutres eoru celeritatistudebat,ut suis esset auxilio, er ad opprimendos ad ersarios ne occaso teporis des. t.sed sarem

448쪽

ssa DE BELLO CIVILicaesarem Apollonis a directo itinere averteret. Popritu η'M , per candauiam iter in Macedoniam expeditum habeabat. Accesit etiam proviso aliud incommod uiuod Domitius,qui dies complures castris Scipionis cust a ces . iam habuisse rei frumentiris causa ab eo discesserat, π ' ueracleam sentieum,qiis spubiecta cana Muter fraeerat,ut ipsa fortuna istum objcere Pompeio uideretur. me ad id tempus caesar ignorabat. Simul a Pompeio si, teris per omnes Prouincias,ciuitates, dimiyis,praelio ad inrrhaebium facto,utius inflatiusq; multo , quam reseratgesta,fama percrebuerat, pulpura Iugere caesarem pene omnibus copth amisis.Ηaec itinera i sta reddide, ran haec riuidiges nonnullus ab eius amicitia averterant: quibus decidit rebus,ut pluribus dimisi itineribus,ὸ crisare ad Domitum, er ab Domitio ad caesa rem nulla rationester eonficere possciit. Sed Allobroges,Rosciti,

ais Aegi familiares, quos perfugisse ad Pompeium de,

monstrauimus,conspicati in itinere exploratores Domi,

til,seu pristina sua consiuetudinetquὸd una in Gallia beLia gesserant,seu gloria elati,curi,Mut erant acta, expoasuerunt,er caesaris profectionem, er aduentum Poneta peij docuerant:i quibus Domitius certior factus, uix iiii. borarsistatio antecedensibostum beneficio perti Eginium, culum ad Eginium quod est obiecti ,oppo, flumi Thessili caesari uenienti oecurrit. coniuncto Gomphi. exercitu caesar Gomphos peruenit quod est oppidu prum Thessalla uenientibus ab Epiro quae gens paucis anu diebus ultro ad caesarem legatos miserat, ut suis omnibusfaculauibus uteretur,praesdium, ab eo militapetierat.

449쪽

L . I. B E R . I I I. si spelaenit sedeo finia uiri praecumrat,quam supra do, cuisus, de praelio DFrrhachino, quod mastis auxerat partibus. Androsthenes praetor Thesesiae, cum se uictoriis Pompei comitem esset mare quam sociu cae saris in rebius aduerss,omnem ex agris multitudignem ser-Mac liberorum in oppidum cogit, portasj praeci dis, Tad seipionem,Pompeium, nuntios mittit,ut sibi subsidio uerum se eonfidere munitionibus oppidi,si e lariter succurratur,longinqua oppugnationem sininerem n posse.Scipio distesι exercituum a DFrrhachio edagnito, rissim legiones adduxerat . Pompeius nondum 1 lin. Thessaliae appropinquabat: castr intris munitis,scabri musculosj ad repentinam oppugnation fert,er cretates parari iusit:quibus rebus ellectis, cohortatus milites Gomphos docuit,quantumum haberet ad subleuandam omnium rerum inopia potiri oppido pleno,atque opulento. stamia reliquis ciuitatibus urbis huius exemplo inferre terarare o id fieri celerite prius quiri auxilia concurrearent.Ieis usus singillari militum studio,eodem, quo Mat erat die,post horam nonam oppidum altifimis moeniabus oppugnare aggressu, te solis occasum expugnarivit, σad diripiendum militibus concesit, stam, ab

oppido east a mouit,er Metropolim uerit,',ut num Metropolis,

Eor expugnati oppidi, famam, antecederet.Metropositis eodem primuin confisio,iisdem permin rumoribus,

portas clauserunt,murosq; armatis compleuerunt: sed postea ea*riuitatis comprehensis ex eaptiuis cognito, quos caesar ad muru producedos curauera portas apes

ruerint,quibus diffigentii me astruatis,eod ta fortunaa a Metro

450쪽

set. DE BELLO cIVI Liraetropolitis eum easu Gomphen ,mea Thessa. liae fuit ciuitas praeter Larisbeos, qui magnis exercitibM

Scipionis tenebantur,qumccsari pareret, atque imperata faceretallenetis idoneum locum imanu nactus, quae propὶ iam matura erat, ibi aduentum expectare

Pompei ,eo, omnem rationem belli confine constituit. Pompeii, M Pompeius paucis post diebus in Thessaliam peruenit, eonrionum apud cunctum exercitum suis agit patias.

svnxur, Scipionis militer cohortatur,ut parta iam uictoria,prae,

όe,ae praemioru velint esse participes,recepti j omni, bus in una east a legionibus, suum cum Scipione hon rem partitur,ctificum, apud eum cani, er alterum illi iubet praetorium tendi. Auctis copiis Pompei ,duobu j magnis exercitibus coniunctis, pristina omnium confra matur opinio, er spes uictoriae augetur,ade),ut qui quid intercederet temporis,id morari reditum in Italianuideretur: ersi quando quid Pompeiuε tardius aut comoderatius faceret,unius esse negotia diei.sed illum dele.ctari imperio, er consulares,praetorioss seruoram ha, bere ninero,dicerent.Iamq; inter se palam de praemi A

.ixtaut M sacerdotiis contendebammannos, consulatum defumebant.Alii domos,bona, eorum, qui in castris erat casaris,petebant:magna inter eos in concilio fuit eo, trouersa,oporteret ne L. Hirti ,quod is a Pompeio ad Parthos misus esset,proximis comitiis praetorijs absenistis rationem haberi cum eius necessarii fide implorarent

Pompeii, ut praestaret, quod proficiscenti promissset,

ne per rius autoricite deceptus uideretur: reliqui in Ia, bore petri,ac periculo,ne Amri omnι is a Necederet, rea