장음표시 사용
101쪽
9 ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL. LIB. V
Iirte quantocrus inde removenum putat , impediendo idcirco ipsius coagulationem, atque potenter dissolvendo partes ipsius crassiore sub cute latentes &Ecchymosin em cientes, discutiendoque te nujores , ac temperando.insimulacriores , idque tam internis me dicamentis , quam externis . Ad sanguinis ergo coagulationem quamcumvis impediendum Author commendat oculos cancr. Anti monium Diaphoreticum, Mum iam,
sperma citi, Gum Galba n. Saga- Penum , Opium , cere visiam Joinpensem dictam , & sequentem Prae seribit formulam: . Acqu. hvssopi . 1 unietiit aa. i j. Acet. stillat. Spiris. vini νectis vel cui urvis Aromatici g f.
Hujus misturae propinat AEgro cochleare unum & alterum , aeque in sanguinis effusi concretione in te na ac externa sub cute. Parti affectae inungit ungu. martiat. de Althea compositum , aliudve aromaticum quodvis , additis quandoque oleis itidem aromaticis, Laurino, Anethino , aliisve potentioribus aut stillaticiis Terrae , Terebinth. Succini , Laterino , &c sed minori quantitate . Inter Emplastra aliis. prasert Emplastrum de Dermate citi dictum sequens: N. Cerae alb. f iv. oerm. Ceti J ii. Gum.galban. acet. disturi', j. M. f. Emplastrum , per quod liquatum trahatur tela ,. fiatque vulgo dictum. sparadra pum utrinque alternatim applicandum , quod. egregium ad sanguinem in externis corporis partibus omnibus . Fotus quoque conducere posse ait ex plantis Α-xomaticis & potenter discutientibus , in aqua vi nove coctis paratos , addendo subinde usus tempore aliquid spiritus vini . Ex
Crasse contusa omnia coquantu ex aqua pluviali sed igne lento Patque vase clauso . Servetur ad usum , vel cum sacculis applicetur , vel potest pannus laneus vel spongia mollis partem affectam tegere , apta Fotui calenti imponi , mox expresso liquore superinnuo parti dolenti applicari , atque sicut modo dictum aliquoties
Ubi in talem, tamve profundum locum effusus est sanguis, ex quo citra suppurationem & Abscessum
amoveri nequeat commodd i promo venda misere ac accelerandam Puris confectionem ac generati
nem , in quem finem cum aliis. Auctoribus Practicis commendat medicamenta emollientia & maturantia vulgo dicta, radices de sol. Altheae , Malvae , lil. alb. bran ursin. Atriplex, Mercurialis , de . horumve farinas ut & hordei , caricas pingues , Axungiam humanam , suillam , pingued. An seris , Gallinae . vitulinam de . iEx his sequens parate sole: Cata plasma:
Coq. in igne lento ex aqua pura ,.
102쪽
cerevisa tenui, & tepide applice
Carra a S. I 8. Cartesiani ad auferendum nos. Eccbmoma primariam curam eo locare solent , ut coagulatum resolvatur , attenuetur , di quantum
possibile , in Hebitam redigatur fluiditatem , ut in venas resorberi queat , quod vero reliquis succis immisceri ineptum est, apertis poris eliciatur , quapropter interne salibus volatilibus praedita exhibent sudorilara, subtilitate sua penetrantia , atque in membris haerentem sanguinem incrassitum non modo e quiete in motum provocantia, sed in motu comprehensum per patulos etiam meatus expellentia , quale sequens mixtura praebet remedium .
ηι. M. Chaeresel. menth. Sij. ἰr. Iumbricor. Usenti M. Si. Salis volat. C. C. gr. iiij. r. Hyperie. bilia. F. λιωra duabus vicibus ex- , hibenda. Juxta sudorisera , vel post eademusiarpata , diu retica quoque pinsidia in usum ducunt , ad reliquias
crassiores egerendas , quorum numero inserunt oculos cancr. san-fuinem hirci , eausque sal volati- e , sal succini , sperma celi , rubiam tinctorum pulveri satam , vel decocti, rina exhibitam , mu-mlam , Camphoram , myrrham , spiritum florum sambuci , aliaque humores crassos resolventia. Exter. ne ea quoque adhibent remedia topica , quae Poros aperiunt, sangui
nemque concretum attenuant atque
discutiunt , ut succum raphani , mucilaginem radicis sigilli Salomonis , & gummi tragacanthae , aqua chaeresolii vel liliorum extractam . aquam calcis uiuae , spiritum lumbricorum , armoniaci , cataplasma ex farina fabarum , dc aqua florum sambuci paratum , Unguentum de cynoglossa . Abluunt etiam maculas lividas stequentius urina calida , vel sequenti mixtu
. f. I9. Cura Ecchymosior & Plagae Nostra me Arbitro , eadem eri , eaque vel Cura i interna est , vel externa . Interna Ecci m/medicamenta , quibus hic uti ne- .cestum est , sunt sudorisera ac attenuantia sanguinem congrumatum
resolventia , sicque fluidiorem res dentia , di sic conveniunt omnia ea , quae in pleuritide & casu conducunt , ut sunt pulvis contra casum , sperma citi , lapis Irland . antimon. Diaphoreticum , oculi cancr. Sangu . hirci , cervi , terr. Japon. mandibul. lucii , flor. ρο- pav. errat. & omnia absorbentia , Diaphoretica blandiora cum absorbentibus maritata optimc propinentur. Uolatilia quoque maxime Pr sunt , quia sanguinem congrumatum rite dissolvu N, inter quae spirisal. armoniaci aromat. aliis praeferimus , omnia enim alcalia sanguinis agnanti & quiescenti motum restituunt , ut sic melius fluidior nempe readitus a venulis resorberi queat. Imprimis hic conducet Mixtura Sulvii contra haemorrhagiam sanguinis saepe prascripta , sine tamen aceto parata cochleatim exhibenda . Vel sequens in Iuniorum Iuronum gratiam praescribi potest formula: . Aqu. sor. Iambueri ehaere fol. aa. j.
M. f. pulvis . cuspidatim exhi
103쪽
quae in Capite de Inflammatione
retulimus , sanguini grumoso ac coagulato stagnanti dissolvendo eidemque discutiendo appropriata , ut sunt spir. viri. Camph. Crocat. cum spir. sal. armoniaci, Cum calc. Viva parat. mixt. & parti sugillatae tepide cum linteis duplicatis imposita . Huc pertinent varia Cataplasmata ex rad. Bryoniae Sc herbis ammaticis concinnata , & calide imposita , nec negligantur suffumigia, quae & saepe graviores sugillationescitissime resolvunt . In contusione partium nervearum , & smul exorta Ecchymosi conducet Bais Peruvian. in viteli. ovi &'spir. viri.
Camph. Matri cal. dissolutus . Leviori in suffusione sum cit saepe Emplastrunt contra Livorem faciei M Uetii, vel sequens Paraeir
Ol. rofar. q. s. M.f. l. a. Emplastrum.
quod valde refoulit , ac fluidiora omnia reddit. Sic etiam quandoque sola bryonia rasa parti assectae seu sugillatae
talposita sussicit. Sequens vero me raro defellit, quoniam partes acidas congrumatas maxime dissolvit attenuatque, acidumque temperat: N. MFrrh. H. -'alaer Epat. M. fit. fetu. Retin. Dunpar.
Elix. vitae Matth. aa. I i. is. Matricat. xx. Camphor. Si ij. Salinaturni g. solve Myrrh. de aloen cum spir. matricali, & misce in vase clauso,& adde ultimum Elixir vitae de Camphoram , de cum spongia ap- licetur , saepius calide , vel cum inteis quadruplicatis apponatur . Cum autem hujus Spiritus Matricalis saepius mentionem injecimus, ejus descriptionem hic dabimus. N. Mastierit Myrrhaeolibana Succini aa. Ju. tr. vis. rectis. Eii. F. Infusio. dein destilletur, & dein cohobetur Spiritus , qui insigniendus nomine Masr calis, qui solus calide a plicatus Ecchymosin tollit . In Conru e semen cumini cum Carvophyllis & rad. Sirili. Mariae applicatum egregie conJucit , vel absynthium in vino tostum δc a plicatum adhibent Nostrares. Alii
solo spiritu vini in quo Caryophyll.& N. M. fuerint infusa , ad illianendum vel applicandum utuntur. Omnia enim hic conferunt Salia aromatica vegetabilia , Quoniam eorum spiritus , salia volatilia αolea operari , de externe apposita sanguinem resol vere debent, sequens ergo erit egregium.
luod remedium omnibus contu-ionibus & sugillationibus applicari potest . Sequens nuper in oculi contusone S inde nata Ecchymo. si oculo instillatum juvit.
104쪽
CAp. V. DE ECCHYMOMATE ET PLAGA. 9ν
exoptant , inter quae aliis palmam
eumr . aa. 33. no , de Spermate Ceti , de Bru nia , Diachyl. scilicet de plura alia alibi dicenda . Saepe etiam sanguinem evasatum Scarificatione lacta eximunt, de cutem defoedatam illinunt oleo Talci.
sequens In quacunque sugillatione proderit Cataplasma.'. Radie. RG. M. ἰreor st.
herb. Sata. M. Ig. ωοοphyll. Maeir aa. Sit, Coq. in Vin. Gall. dc add. Panis biscoct. q. s. ut fiat Cataplasma, quod calide parti imponatur sugillatae . Si Sugillatio fuerit ex contusione fortiori, ex qua fit sanguinis e vasis suis enusio, debet di uti & con-
Dcc.ulos discutientes exa, Q Anguinis , aliorumque machi- armoniaci &c. Paratos. In magnis saepe contusionibus de
plagis metuenda est gangraena , vel exulceratio , vel inflammatio , vel abscessus , in quem finem ad haec Symplomata impedienda nullum praestantius ostendi remedium , quam sequens , nunquam me nec motum , consistentiam & flagn tionem , seu e tubulis suis e sationem plurium morborum esse, Vii ς inde eam derivari& illustrari posse in consessio est .
Hula enim morborum utplurimum est motus sanguinis ac reliquorum
Iuccorum male se habens , ut hic vel instar omnium si, de ficem in
nicare libet. N. Summ. AUFnth. M. , Scordii
s. Chamom. melilor. Lambue. aa. P. U. Concf. coq. ex decocto earumdem CPq. ex aecocto earumdem acria , Sulphura Phleemata suis tin
. lini q. s. Dein add. Sal. armoniaci deparat. Js.
ataplasma hoc tepide applicetur, de effectus mirandos in Inflammationibus malignis , Punctura nervorum, Gangraena de Sugillatione
minus morbos excitat Motus Sanguinis ac Succorum Littoralis, quo alluitur ad littus Microcosmicum , Cutem nempe , ex canaliculis plurimis de variis mire contextam . eiusque glandulas minutissimas miliares dictas . Non raro huc sordes, quisquilias , dc peregrina acida , acria , Sulphura Phlegmata suis un- particularem huic illive astricat .
moini huic vitiato debita , sive ab se Intrinseco ardore i pustulis ad exti- m p mam vestem emorescat instar rose , sive Solis calore incalescat pars , ut canaliculis ruptis humor insideat magis , de alcati cum acido hum rI insitu in effervescat . De hisce aum agere impresentiarum animus
105쪽
bs ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL. LIBI.
flammatione Iam superius tractata, in cute cum febre. etenim gradu tantum disserant, & Herpes seu Hermion, Latine qui non inconcinne Erysipclas , ut busdam etiam Serpigo dicitur , species Inflammationis minor con- item ulcus serpiginosum , seu pu sideratur , eadem enim observan- stulae serpigi nolae . Duplex vulgo tur Phaenomini, de essectus a sini- statuitur, Miliaris , de Estbisme-libus preterpropter cautis derivia, nos , seu exedens . Herpes igi-
di Herpesque dici potest infam- tur describi potest , quod sit lin-matio leviter exulcerata ; quare flammatio exulcerata a sale acri &tantum in co disseri , quod hu- rodente , pau oque phlegmate so-mor seu succirs magis acris , de luto , in superficie partis alicujus non multo phlegmate refertus in saepius cum pullulis , dc erosione minuti mimis tubulis de canaliculis cutis , producta . Mutaris ille di-
cvasetur stagnetque . Ast cum Au- citur, qui summam exasperat Cuctores hanc jam triverint viam , tem , dc sub eptacrinide consistit, eandem in juniorum Medicorum exiguas illic pustulas producens, gratiam etiamnum, sequi volub quae minimum exstantia ut promus. minent , millio semini haud ab-E Uριui Erdi alas ergo dicitur, de ignis similes . Exedens seu ferus Her-
PMde sacer , propter acriorem calorem, pes , ruptis pustulis veram exul-lualem aegra in ambustis sentiunt, cerat cutem dc profundius haret , inc aliis dicitur ignis Silvestris, serpitque in latum . de altum sen- quasi emeratus ob fervoris sero- sim , multoque tempore emergit sciam inacis affectus hie appella pustulas monstrat aridas . Ametur , ardor , Germanice Elias diuturnus est , de febris ut- die Rose, das Rothia uir das hei- plurimum expers. Siccus ille est , lig oder Sancti Antonii sever ubi nullum adest serum , humi-
nonnullis die Schone . Latinis eti- dus vero vulgo dicitur , qui seroam dicitur ignis Persicus serus. 'iroratur multo . Sordidus vero sed ad quem finem Veteres uni Herpes dicitur , cx quo in rei clarae tot imposuerint nomina, nat serositas quaedam graveOrationem non video . Erysipelas lens. erso est vocabulum Graecum , de s. a. Subrectum principale asse-ori γinem suam deb. t me mini ctuum horum sunt partes mem- . - , tubor , n ouo in V, m branosae de cvtaneae , de quoniamber, oc verbo vii . . vel π- - , cutis ex innumeris canaliculis di-
Propinquo , ut ita denominationes versos vehentibus succos , Com-
me a Veteribus partim a colore , ponitur , facile hisce affectibus partim ab ardore desumptae vi- obnoxia cst , imprimis vero vadeantur . Erysipelas est tumor seu scula lymphatica cutis superficiem rubor cutis aliarumque partium , perreptantia patiuntur, & laesae pera succis sale acri , cic pungentia spiciuntur , ex eo , quod Erysibus fatu ratis , in aliqua parte ut, pelas , dc Herpes in cutis supersi-ζlurinatim subculanea decumbenti- cie nascuntur; quod enim in Ery-us , cum macula rubra lata di . si pellate vascula lymphatica capil-spersa , dc aliquando pustulis cum laria obstruantur , di non sangui- dolore exortus . Descriptionem sera , ex eo patct , quod in Erv-hano quod attinet, licet non pla- ii pilate raro pus apparet . Lymphane conformis sit praeceptis Logi. ergo quoad particulas suas rigidio-cis , hoc nobis satis erit , Eryli- res acresque peccat, ullae hic cumu Pelas ad Medicam clare ac verὰ latae , 5c sui Iuris factae atque sedet incasse artem , hinc a nobis paratae, assectum hunc producunt.brevisti me deseribi solet , quod Si ex phlegmate acri interdum Erysipelas sit Inflammatio vasb. glandulae minutissimae, quibus curum lymphaticorum capillarium tis maxima ex parte contexitur .
106쪽
CAP. VI. DE ERVSIPE LATE ET HER PETE. yy
obstruantur , de succus stagnans& evasatus mediante acido & alcati incalcescat , nonnihil elevantur glandula: dc tubercula minima seu pustulas cum rubore partis em ciant, quae etiam ob modo dictam effervescentiam inter alcati de acidum multum pruriunt, unde Her-pes oritur. Paucis attingamus assectum horum disserentias . Disseri Erysipelas ab Inflammatione, quoniam in hac calor ardens est minor, quam in Erysipelate ι disserunt de dolore , In Inflammatione siquidem dolor est comprimens de pulsans , in Erysipelate vero dolor est instaracicularum pungens. Sic etiam colore differunt , si premitur digito cutis Inflammatione obsessa , tunc permanet rubra , in Erysipelate vero albestit . & dein iterum rubescit . Tumor in phleg-mone non ita a premendo cedit , quod tamen in Erysipelate observatur . Sic etiam tensio major est in Innammatione , quam in Erysipelate . Plegmone in eodem quoque manet loco sine mutatione , sed Erysipelas iacile serpit de loco in locum , de est instar ignis fatui modo in hac , modo in alia
parte . Humor quoque Erysipelas producens tenuior est , quam Innammationis. g. g. Diagno is nunc asse tuum nostrorum consideranda venit :incipit Erysipelas cum horripilatione , quae nulla alia ratione produci potest, quam ex nimia &Continua agitatione particularum rigidarum , ex quibus acidum de aleati,constituitur , hinc exist mamus , rigidas particulas illabentes panniculo carnoso , eum titi I-lare ac vibrare , unde horripilatio animadvertitur . Sic de saepe adest capitis dolor ab eadem productus causa , nervosas capitis fibrax vibrante. Calor etiam intensor adest Ze volatilior , propter majorem istius succi obstruentis tenuitatem , particulae enim alcaticae de acidae subtilis materiae ope magis ast invicem colliduntur , hinc calor augctur . Adest quoque dolor initar acuum vel acicularum pungens, & quoniam particulae siexiles , ut olliola de ra mo- se ineptae sunt, ad dolorem hunc Producendum , necessum est , ut particulae rigidae continuo fibras nervosas vibrcnt , unde talis percipitur dolori, qui propter minorem tensionem tolerab Ilor existit Color rubicundior hoc in a Diectu apparet ex eo , quod sanguis praeternuens hie non tam diu stagnat , quam in Inflammatione , sed cuticulae magis. appropinquat shinc fibrae eodem liquore majori copialirrorantur , sed in Inflammatione profunditis latet humor , adeo ut color nimis saturus sit , quam hic , de quoniam digitorum pressione succi isti.stagnantes facile ex fibris.premuntur , de hae exsuccae redduntur , color ruber potest meliori jure adscribi texturae tubulorum mutatae , unde radii luminares aliter reflectuntur r color albus sub digitis apparet , sed remotis digitis , succis eundem locum petentibus , rubor denuo apparet , ut ante . exinde etiam constat succos stagnantes minorem obtinere sui
Tumor in Erys pcIate non tam alte elevatur , idque ob minorem humorum coacervationem dc
stagnationem , dein ob majorem fluiditatem facilius humor vasa perfluit , huic tumor non adeo elevatur , nec tam rubicundus de calidus , uti in phlegmone apparet , hinc & ob humores istos magis de facilius transeuntes sanguinique cedentes minor est tensio , quam in Instammatione , in qua humor obstipans solidior ac crassior est , de sanguini miniis cedit . Certum ergo est , quod in Erysi Iate tumor non adeo esselatus , uti in Inflammatione, sed calor intensior , dolor item acicu Iarum instar pungens , Sc muItum tolerabilior est . Color rubicundior est , de detervescente humore
107쪽
i oo ENCYCLOP. CHIRURG. R ATIONAL. LIB.V.
ad flavedinem magis vergit. Loco sepe mutatur de vaga est, nec ten-
sio adeo dissicilis , cedit quoque ementibus digitis , dc color ru-eus in album mutatur , qui tamen, ceu jam diximus , ill ico rubescit . Febris quoque aliquando adest, & comitatur Erysipetis, obturbatam sanguinis mixturam , dc secessionem particularum.
Herpes sere cum omnibus hisce explicatis symptomatis convenit,&in eo ditari , quod Erysipelatis tumori accedant pustulae , & a rigidis particulis cutis glandulae miliares corroda 'Fur , hincque parte agra vesiculae ac bullae producuntur , ex quibus liquor salsus , dc
acris corrosivus parumque tenax
emanat, quod Batavi belroos dicunt . In hoc assectu ergo adsunt tumor latus εc partem exasperans , durities , dolor, sensus ustionis , progressus quasi in orbem , medio, dum extrema procedunt , sanescente . Hinc assectus hic merito jure Ernipelas exulceratum vocari potest. Galoiso. F. d. Aeti igiam instituturi ,rum eauin premi timus aliorum judicia.no-D L ω- stro, dc quidem agmen ducunt νιlatii. Gahnici, quorum de causis Fr Dpelatis haec est opinio , quod originem sumat ex sanaui ne serve te ac tenui, ex sanguine se. ac bile , quum enim sanguis superat , inflammationem Erysipelatosam et
auum flava bilis , Eryli p. las in-ammatum appellant. in communi vero, tumorem ex sanguine ac
bile calidioribus factis productum Erysipelas nominant . Sunt qui causam bilem alimentalem dicunt non excrementitiam , s quae icterum absque sebre generat, I a calidis visceribus , motu , temporei aestuoso, cibo, potu calido , dcc.
generatum an tis. Herpetis causam dicunt flavam bilem citra alterius humoris admixtionem secretam , in parte aliqua consistentem, de siquidem bilis crassior fuerit compage , - gisque acris , totam cutem usque
ad subjectam carnem exulcerat, echine ab ipsis vocatur Herpes ex edens . Si vero tenuis , de mimis acris ac calida , bullas parvas in summa cute excitat milio similes, de miliaris Herpes ex similitudine dicitur ; verum ex Oribasii sententia , pituitae cum nava bile mixtio miliarem Herpetem facit . Causam Herpetis remotatu, de externam dicunt omnem, quae bilem producere valet , ut aer calidus, cibus de potus calidus, dcc. interna vero sunt dispossitiones viscerum calidae , coniundia autem est bilis sincera de ardentissima , quae ob tenuitatem partes carnosastra sit, de cuti tanquam subjecto demsiori adhaeret , illamque corrodi . Quamvis tam Herpes , quam Erysipelas , a bile fiant , in hoc ta. men disserre ajunt, quod hoc fiata bile alimentitia , 'ille vero a bile praternaturali , quae dum magis sera de acris est , magis depascitur Ec vocatur Herpes exedens, eculcera faciens: in hoc et: am disserunt Herpes , dc Elysipelas , quod ille sensim , hoc vero de repente invadat e quod ille si cum prurigine : hoc cum
I. s. Paracelso Erysipelas est con sumtum sal vitriolatum , hoc primum in rubedinem , dc corrosi jausanem, postmodum in ulcerationem transit a locum ejus esse utPluri- iii intim inter genua de calces ci cumcirca crus e ibidem esse morbum Mercurialem dicit, dc quamvis vitriolatum sal morbum eniciat , est tamen ipsa minera Mercurialis tantum , a qua proprium
recessit balsamum, dc liquor salis, ejusque species pro quantitate recessus demonstrantur.
Persicum vero ignem esse sulphureum corpus accensum , quod ex suo transformatum est iliado , cum omnibus speciebus sulphuris, de est calx viva sicca, de calx vlva liquida , quae suam accensionem a liquido sale recipit, postmodum urit , consumitque membrum penitus , uti calx cadaveraI uoci
108쪽
CAP. VI. DE ERVsIPELATE ET HERPETE. 1 or
am tuis Herpetem vero Mordacem vel Esthiomenam , vulgo lupum , oriri ex sale Mercuriali tantum contendit Author , eiusque centrum
figi , ubi desectus major fuerit r& quamvis adscribatur hepati , vel
per ejus curam procedatur, morbus tamen eam per se recusare ait . Fixum quoque esse , de in circumferentia centrum suum coagulare intrinsecus ad os Ediens , urere callososque nodos tandem procreare usque ad mortem, arguit. Dimontii g. 6. Ex pelas Helmontis etiam opinio da vocatur Apostema igneum , unde
causa Eu Author hic de ipsius causa ratiose isti . cinans supponit fingitque . A cheum aliquam in parte ultimae di- stioni simulante conceptum do- oris stigma inique serentem , a velut furore percitum Erysipelas suscitare . Unde in Erysipelate venenum aliquod ideale ab Archeo
natum esse contendit. Frigus quoque insolitum modicum , non tamen rigorem in initio Erysii pelatis obvenire ait., quia acor halituosus adhuc modicus est : quidum ad corporis superficiem pertigerit , extra proprium sui diversorium ibidem acescit atque pu . trescit. Hinc saponariam & lixi- vialem medelam exstinguere Erysi- Pelas arguit , eo quod in lixivialibus omne acidum commoritur . Febres enim continuas ab intus detenta aciditate similiter primum rigere , & in finem sive consumptionem usque postmodum aestuare comprobat . Aciditatem ergo vaporalem pervadentem in Erysipelate corporis penitissima acidum esse humorem nullus dubitat , imprimis hoc demonstrat exemplo , quod seponariis aliisque lixivialii bus acidum domantibus mitescit
remediis . Gustu etiam comprobat , liquorem illum ex Eryspelate emanantem non esse amarum
seu bilem , uti Veteres existimant , sed acido-salsum . hine Erysipelas produci ait a spiritu vitali alcaiisato'. Causa Errsipelatis occasionalis est sal quodaam acidum , si hoc copiosius abundat, Tρmus II.
Archeum in tantum lacessere potest , ut is partem aliquando gangraenet , vel etiam fieri potest salium corrosivorum incensio in particulari membro , ubi affluente latice & cruore Pars intumescit , & Archeus partis rebellis existit. --
causticum de sorte alcatium pro ea a allegat Helmontius , rejici ue Calenicorum causam , quame amaris & bile fingunt , quapropter effectus maxime ignei in corporibus existunt . Ridet frustraneum bilis commentum , cum praesertim , qui ignis indolem imitantur , minime sint humoris biliosi clientes . S. T. Iuxta retia um exoritur Uria si Erysipelas a sulphure extra temperiem ordinariam evecto , cujus 6 particulae quaedam cum aliis prin- - cipiis congeneres non existentes , & cum ipsis sororiari non valentes , a mixtione solvuntur , eL ferataeque evadunt , & sanguinem exagitant , ac conturbant .
Dominium itaque obtinentibus sulphureis particulis , laxataque cruoris compage , seiritus avolant , augescitque liquoris sanguinei femvor atque excandescentia , sulphure a spiritibus nullo modo amplius contemperato . Circulante itaque sanguine , iuribundae illae sulphureae particulae sibi
invicem impingentes simul c eunt , & uniuntur , majorisque hac ratione vires acquirunt , dc sanguinis incendium intendunt , sed quum ad angustiores quo dam tubulos pervenerint , quos ob crassitiem percurrere non possunt , in iis commorantur & aggeruntur , adustionisque sensum excitant , & adaucta indesinenter e rum aggerie , ad superficiem usque propelluntur, cutemque distendunt,& in tumorem elevant . At quum eodem impetu semper agitentur, nisi cito compescatur ipsarum consi gratio , repagula a quibus cohibe
tur , effringunt & disperdunt , partesque , in quibus contine
109쪽
1 oi ENCYCLORCHIRURG. RATIONAL. LIB. V.
tur , exurunt . praedita , ubi enim sensus maior Herper ex Vmulsi sententia pro- non est , ut in parte carnosa , ducitur , quando sci licet sit in juxta Ipsum corrumpitur & morti- sanguine luxuriat , vel summo jure sicatur ea nonnunquam sine ullo potitur ι quum siquidem sal ube- sensu . Ortum quoque Is si videturrius ab alimentis masia sanguineae Eryli pelas ab humore bilioso &suppeditatur , vel ob pravam di- lymphatico vel pancreatico acri- gestionem rite non exaltatus, cru- bus , & vitiose in corde simul eLdiorque remanet , aut dissipatis fervescentibus , febrimque produ- depressisque spiritibus ab aliis disi centibus , arctiusque inter se , sociatur , fluoremque assequitur . ideoque laxius sanguini junctis ,
Salinae itaque particulae caeterorum atque cum ipso tamen quaquaverin principiorum jugo solutae una con. sum propulsis, & facilὰ in corpo- fluunt , & per totam massae san- ris superficie , ut & alibi forsanguineae compagem sese explicant , haerentibus , ibique tumorem le- atque ob eam , qua gaudent , si- vem , ardorem autem ac dolorem militudinem , una coeunt de con- magnum EIDelatis nomine no-junguntur , cruorique acido-sal- tum excitantibus ., Si tumor hic sani diathcsin communicant . San- amplius ibi corruptus , ab externo guis enim universas corporis par- frigore imprudenter admisso repeltes pervagans , ad superficiem ad- latur ad interiora , & sanguini advectiis , salinas illas , quibus infe- misceatur , vel non satis medica- statur , particulas humore Iymphi- mentorum externorum ope via ipsico dissolutas in glandulis cura- sternatur ad exitum , nec intern neis , in quibus omnia recremen, rum opera propellatur Idem seras, ta sua deponere assolet , relin- juxta Ipsum gravior producitur i quit . Pori vero minimarum ista- bris cum delirio , de saepe morsrum glandularum arctiores existen- sequitur ipse . Humorem enim tes , quamvis lymphae huic a sa- hunc , & de bile maxime particilinus copiosioribus viscidiori facte pantem , ad corporis superficiem exitum prabeant , eam in sinu suo tropulsum , magis a temperie sua retinent , illaque plus nimio satu- degenerantem & acriorem factum , rati obstruuntur . Salia autem ista non sine summa sanguinis noxa ob varias , quas inter se fecerunt, eidem admisceri , unde mox ar- concrescentias , & plurimas terre- dentiore produci febrim , & efferstres particulas , quas secum abri- vescentiam nocentem in corde ante uerunt , maJorem acquirunt mo- Omnia cerebro , animalibusque funem , glandularumque substan- ctionibus aduersam , quas mox ita tiam , in quibus caespitant , in tu- turbat ac confundit , ut sensus ex- morem extollunt . At salium spi- terni vacillent , interni delicula utut ab admixta terra obtu- rent , animique motus turbentursa , per poros cutis , cujus fibril- aeque ac motus corporis animalis. las vellicant & dilacerant , foras Bilem acriorem sanguini a musam prominent , & pro intensiori re- delirium excitare in febre tam inmissiorave acredinis gradu dolo- termittente , quam continua , asirem aut pruritum excitant, di cu- serit Author . Hinc in Erysipelatem exesam in squamulas discin- te retroacto post turbatam mentem dunt. mortem in sene jam delirante , &f. 8. Erisii petas ἰυ ur cum Gri medicamentis praepostere utente
Ieri r a bile pura deducit , ubi Noster se scribit observasse. scilicet bilis sine sanguine in par- In Imrpera vero bilem acriorem Π tem aliquam effunditur aut crum- ad corporis superficiem , cutem sic. pit . illamque acrimonia sua ve- delatam accusat Sylvius , quae ibi-xat fle male assicit , ac ex confli-idem existens bilis cuticulam cor-ctu dolorem excitat in parte sensu. rodit, vesiculasque producit.
110쪽
CAP. VI DE ERYSi PE LATE ET HERpETE. io s
Cart/s a. f. Q. Cartesiani a serosiori Recinarum ra- chylosi liquore in cute molliori .i .emium subsistente , de coagulato , tum de eausa rein illum superficialem produci EVDela- ierunt , quem Er' ellas voti . cant , partesque husus liquoris acutiores subtiles , sive salinas amateria aetherea celerrime agitatas, fibras culaneas dc nervosas tenui res vellicando dolorem aliquantum urentem excitare dc ruborem . Retineri vero particulas istas sub cute arguunt ob pororum ejus occlusionem & tubulorum obstructionem a liquore incrassato , quam in crassitionem interdum ab externo fiigore induci norunt, ob
quod in ductibus lymphaticis liquor iste in motu sive fluore suo impediatur , sed quia ob subtilitatem 1 calore superveniente lia quor hie ficilius resolvi queat ,
quam chylus crassior , eapropter etiam contingere affirmant , ut Erysipelas ad loca vicina migret ,
fluit enim aliquantum lympha ista a priori coagulatione resoluta ad tubulos proximos , Rd climvolatilioribus salibus sit destituta , in prii linam coagulationem lacile relabitur , dc in tubulis istis , ut in prioribus , stagnat . A vini acidioris potu largiori & ira affectum hunc suscitari norunt, quod lympha a priori non modo in copia augeatur , sed multis etiam particulis acutis , & cuspidatis re-leatur , quarum mucrones in fi-ris culaneis de nervosis facile haereant , & potos obstruendo in sensibilem transpirationem impediant, unde lympna diutius haereat , de quietem acquitat, qua sola coaguIatio ista producatur . Ob excandescentiam de iram succos omnes & maxime Ivmpham turbari , particulas angulares a reliquis segregari , dc majori copia ad partem aliquam una cum ivmpha transmitti dicunt , quando quidem ob vindicta in liquor ne volas impetuositis ad mcmbra externa , Ceu executionis organa ,
influens , lympham in vicinis tubulis simul propellat . Arteriolae a lympha hac in tubulis culaneis
stagnante compressae sanguinem in exterioribus suis ramulis diutius detinere aestimantur , cujus rubor per cuticulam trinspareat . Interdum una in parte tumorem hunc abire , & in alia etiam remotiori de novo exsurgere propterea existimant , quod tum pha ista resoluta in massam sanguineam refluxerit , at nondum ab
acutis istis particulis falsis liberata , circuitu sanguineo in aliam partem effusa , eandem obstructi nem Ic fibrillarum excitet agitationem . Pulsian in tumore non abes le existimant , quod minores
tantummodo arteriarum ramuli , non vero majores earum trunci comprimantur . Tubulos etiam
quandoque ab acutioribus partiaculis nimiium agitatis erodi , auta succis impetuosius irruentibus dirumpi credunt , unde pullulae
excitentur . Quando vero contingat , ut succi quidam lutosi viscidi ex chylo crassiore subsequantur Sc tubulos quosdam sub cute obstruant , Erysipelati simul cedema quoddam adjungi
A succo quoddam multis parti- Hertet culis angularibus imbuto , sive acido glandulas cutancas obstruente , casdemque in tubercuIa quaedam distendente Herpetem Criri volunt , quandoquidem lympha acidior dc crassior in glandulis stanans easdem in granula quaedamuriuscula disponat , unde Herpermutaris vocetur , sed a materia subtili interdum commota fibras vellicet , de pruritum provocet , ad quem sedandum si homines cutem scalpant , cuticulam abradi referunt, canalesque ita apertos asisiduo Iiquorem quendam roris instar emundere , qui particulis acutis erodentibus praeditus vicinas fi-brulas culaneas exedat , scque ultra serpat , donec tubercula invicem proxime jungantur , cutis valde destruatur , & in sommam crustaceam mutetur , cum