장음표시 사용
121쪽
ii ENCYCLOP CHIRURG. R ATIONAL. LIB. V.
Imponunt etiam cataplasmata ex serina secatis , myrrha , de apio , in lacte e tyrato parata, vel lini menta illi nuut ex fuligine camini, thure, lithargyrio, Doriis cupris, sul thure, baccis lauri, radice aristo-ochiae, ni pro, vitriolo, aut alumine, aliisque cum butyro dc spiritu vini mistis eoinposita . Quin sequens timon. Diaphoret. Eoard. minerale martiale , imo omnia chalybeata hic conducunt, Ocul. cancr. C C. s. ign. pp. unicorn. GT. c r. s. Ign.pp. mand. lucii , Sacch. seu sal. Saturni : sed quis omnia recensebit pin juniorum Medicorum gratiam unam , vel alteram communicemus tarmulam: ini in
M. detur ad vitrum,. vel detur L
chliatim, vel una vice propinetur. Vel in serina pulveris praescribatur sequens, vel similis
M. detur cuspidatim hic pulvis
cum aqu. nor. lam c. vel tu mar. vel cum potu Theae . Cinabarina delinimentum singularis existere di
vel so. in vehiculo convenienti N. pir. iam huc cochlear. aa. S j. Tartara L tristi mari. aa. A f. Camphorata egregia sunt in Erys -- pelate remedia . Vel sequentis Esirio cura i cili; assequimur obstruitionem in- sentiae detur do sis ad guttas 3o. clo.
flammatoriam tollendo , hinc acidum , de coagulatum a quo excitatur infringendo, ac in tertium mutando, de sic fluxum liberiorem pereanaliculos promovendo , cui proposito setissiciunt medicamenta tum Interna , tum externa , absque internis curatio nonnunquam seu strassistipitur, per interna enim lympha cum reliquis succis coagulata, in in tubulis stagnans ad fluiditatem ficili marte redigi potest . Exinternis conveniunt potissimum Diaphoretica , de absorbentia quaecunque , quae non tam Poros aperiunt , sed Zc succos acidos in al- calicos redigunt, Zc sic acidum Densundant, atque huius generis sunt alcalia, tam fixa, quam volatilia, de oleosa, conducunt ergo in Ery- spelate , spirit. C. C. Volat. eboris , pir. sal. armoniaci oleos sive aromaticus , spirit. catarrhalis volatii. spirit. s. sambue. Mixt. s. 'R M-γO rid. sine acido parata , 'R antimonii tartari sat. Essent. viperin. an-
M. vel detur 'R antimonii tartaria sat. ad guttas ro. bis in die. Prorusticis, de paupcribus sufficit seq. . AIb.graee. g j. Flor. Ombue. M j. CN. ex lacte dulci M. J vj.
M. quod calide dc imprimis vesperi ab ipsis bibatur.
Purgationes, V. S. tanquam noxia in Erysipelate rejicimus , hanc tamen plures in Erysipeltae instituendam volunt, non ad causam tollendam , sed ad sanguinis pressionem sertiorem tollendam imprimis urgentibus maximis doloribus Erysipelati conjunctis . Diu retica vero prosunt, quia dc per lure lympha coagulata resolvi, ac stagnans per
122쪽
CAP VI. DE ERVSIPE LATE ET HER PETE. 11
unicam educi potest, inter quς aliis palmam pCeripiunt 'R nostra Diu-
retica, arcanum duplicatum , de omnia nitrosa, imo ex salia, item succinata, ex gr. N. Ocul. cancr. p. g j.
M. f. pulvis, detur cuspidatim in aqu. n. Chamomii l. sam huc. Chaere- l. &u. Ut vero obstructio insanimatoria melius tollatur , tu auseratur, parti affectae adhibenda sunt varia localia ac topica remedia , quae sibi quiscue habeat commendata, que sint resoluentia, vel acidum destruentia , & coagulatum stagnansque dissolventia , ut lymphae coagulatae,& acri minimis in tubulis liberior
concedatur transfluxus, hinc coni mendamus omnia alcatina , & absorbentia', Camphorata , volatilia oleo se aqueis tamen temperata , s la saepe aqua calida cana sapone Veneto calide applicata', vel tantii minia sum Theae cum linteis Et usipelati oppositum funicit; item spirit. vii . camphor. vel crocu. vel in
quo stores , & baccae sambuci infusi , seu cui eorum spiritus adjun. tus fuerit, vel aliis pcie serimus se
via. eamph. aa. i s. M. applicetur calide quadruplicatis linteis. Vel r
. Aqu.f. sambuc. - . vin aa. gii. Camphor. S ij. Sal. Saturnis i. qua mixtura linteum quadruplicatum imbutum , saepius parti a nectae calide imponatur, quo non tantum acidum peccans , 8c obstruens tem
perabis , sed & tubulos a lympha
acri obstructos reserabis , quibus obtentis Erysipelatis symptomata ,
certo certius cessibunt ac imprimis ardor inductus . Si haec praeter spem non Iuvant, ad validiora transeundem est. θ:. u. pluviatil. Spir. r. sambuc. vis. crocat. aa. ij. myrrhae x, j. CamphorA, s. Dis.fat armoniaci uccd. Sal. Saturni θ s. M. calefiant parum , quo linteola madefacta parti ast fla: imponantur,eautae toties renovanda, quoties frige fieri, aut exsiccari percipiuntur.
vel ex herb. rutae, scordii, absinth nicotian. fiat. decoct. cui add. spir. vin. camphor. vel crocat. sic etiam conducunt lintea saponis lixivio , vel aq. calc. vlv vel urina naadelaeia
Eivsipelati impolita. Nescio quo anili metu absterratii hactenus Medicii, ac Chirurgi, quod non audeant Erysii elati applicare remedia humida , sed tantummodo secar ast sciant hi scioli, hec humida volatilia magis per poros penetrare , facilius tubulos aperire, succos stagnantes ad liberiorem
transfluxum incitare, sicque obstru- monem instammatoriam tolli posise : ego vero omnibus junioribus Medicis Epithemata varia caliduapplicanda commendo, de ex CX- perientia videbunt, quantum Prinxis Rationalis Neotericorum distet a Veterum obstinatorum irrationa Ii ., Sicca vero non rejicienda vo-IO ,.sed & ea magnos cum fructu saepe applicari statuo, hisce autem nihil juvantibus, ad humida odio
tuosa, ac temperata confugiendum esse . Inter sicca topica eminent
123쪽
1 16 ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL LIB. V.
Iate assecta quinquies, vel sexies dena , Creta contusa , larma lupinorum , tritici, lini, cortices interiores sambuci cum farina Eruli pelati imposita. mulierculis remedium est universale , melius vero conducet pulvis ex saccharo Saturni, cerussa, minio, thure, croco, camphora paratus , Sc cum lino , vel canabi applicatus r Pulvis quoque liqui ritiae
nor. sambuc. melilol. chamomii l. lac Virg.&C. eodem modo Impositi laudantur. EX. gr.
M. externe inspergatur hic pulvis: vel sequens magis simplex: . Farin. e. g j.
M. f. pulvis tenuissimur. Creta enim de farina saepe sola sussiciunt , quoniam ex alcait Con-llant , quorum particule minimae cutis poros. intrant, & acidum
quantum possunt absorbent , pari modo sicuti colcholar vitrioli acri expositum denuo acidis saturatur particulis. Huic scopo ob alcati copiosum convenit spernia ranarum , dclintea spermate hoc probe impraegnata , ut de pannus lineus croc tus MFns conferunt . Alii laudant fel carpiorum calide illitum , alii commendant folia raphani rusticani, quae in forma sicca imponenda Mident.
Hic etiam cataplasmata non negligenda, quae saepe totam implent
Paginam , ex her . rvt. scord. a synth. abrotan. decocti cui add. sal. armoniaci depurat. sal. tartar. spirit. vin. camphor. dc tepide applicetur Vel Theriaca Andromac. vel Dia- scordium tepide applicetur per vi- , 5c hinc plus commodi, quam aliis percipies e mutanda enim sunt saeptiis medicamenta, quia saepe unico essectum non praestante a
liud practabit. Pars etiam Erysipe-
die mastiche, & thure suffumigetur, summenta enim ex sabina , rad. levisti ei, fl. stoechad. dc aliis, quae jam in vulgus abierunt, de optima sunt. Uti enim pulveres temperant & moderantur ardorem , ita sussumigia particulis suis alcatinis volatilibus dissipant , de in motum cient stagnantes, de subsistentes particulas, ut vel in ordinem redeant, vel exhalent. Curatio Herpetis , seu Erysipelatis exulcerati ex jam dictis constat, non multum dissert a cura Erysip latis, sal Herpetem producens acrius esse, quam in Eruspelate, pauci Orique sero esse dilutum , quare ut illius quoque curam absolvamus , necessiim habemus ea adhibere remedia , quς salium acrimoniam o
tundunt , poros glandularum miliarium obturatos reserant, cuticulae angustiores poros ampliant , Um-Phaeque Penu adaugent. Herpetis curatio variat prout ipse assectus , si adsit intemperies sanguinis salsam riatica , vel acida , ea s quantum imbitu, ) auferenda exhibendo in-nti , vel nutrici appropriata alimenta , de medicamenta arcedinem involventium, ut decoctum radicis.chinae , de leviorum Diaphoretic rum usus sit continuus, conducunt enim omnia Diaphoretica, & Diu- retica superius recensita, δc externe fere nihil tentandum , nisi in antecessum internis causis sit prospectum, quo peracto sponte saepe curatur, quo neglecto multa sipe graviaq: symptomata subsequuntur. Diver1a autem in usum vocari possundium lavamenta ex mundiscantibus. variis absunt h. aloe, myrrh. camph. sal saturni, spir. sal. armoniaci, am calc. vlv. di similibus conflata linimenta ex unguento rosac. c. sale
Saturni, vel Mercur. librato albi.sejunctim , vel simul , vcl cum aliis
camphor. therebinth. ocul. canc. s. tart. sal. armon. commixta prout res
exigit 3 tum pulveres aspergendi ex
cerussa , lap. calaminar. tui. Ocul. canc. sal. Saturn. cret. &c. Omnia quoque medicamenta , quae In scabie praescribuntur, α hic' prosunt
124쪽
CAP. VI. DE ERVSIPE TE ET HER PETE. 1 ir
ducit pulvis Herpeti inspergendus:
Der m. ceti S J. eamphisae S g. M.f pulvix. Vel illi natur balsamus Peruvianus, vel cum linteis carptis imponatur. Quandoque etiam ad fortiora accedendum est, ex. gr. sequens in Her- pete saepe optimum pretiitit effectum,
caute tamen applicandum. N. Sublimato . Rr. xij.
aqv. pluvial. 5 vj. Coq. super cinerer ealtae M phialavurea ad dimidiar.
Mercu r. praecipit. S g. s. rosar. 8 s. M. fiat l. a. linimentum. quo Herpes calide inungendus est, vel theriaca vel diastordium , vel
git,ir. matri cal. cum aq. calc. vi v. vel lix. vit. imponantur: ex salib. volatilibus impositis saepe optimum Ο servavi effectum , imprimis fi cum aqueis fuerint temperata, sic & convenit sal volatile oleosum illitum. Suffumigia nec hic contemnenda sunt . Celeberrimus D. a Gulden-Mea Herpetem miliarem feliciter curavit praemissis cholagogis , & servorem particularum emendantibus remediis solis paucis topicis , cerato se. Hieronymi Fabricii ex succo tabaci , &c. & postmodum arcano Valesci de Granta applicato funditus hisce delevit .
Nier Tumorum genera Medici, Chirurgi reserunt indema, siverimus II. dor, quod derivatur a verbo Grς- σεδ Aa de ε' δ 'e, quod significat tumorem frigidum , laxum , mol- Iem , albicantem , doloris expertem
non renitentem , per quem materia
subtilis, seu coelestis libere sine remora perfluere potest 3 describi potest o dema , quod sit tumor mollis , laxus, digito prementi cedens, indolens&albicans in cruribus prς- Cipue apparens , a succis, imprimis lympha est ceta , & viscida , ac sta-fnante, vel plane e tubulis suis evaviata , a defectu aetheris ortum habens , morbisque chronicis plerumque succedens. Scirrhus derivatur etiam h Graeco verbo Mργω , quod propriὰ
tumorem durum , renitentem , ac
indolentem denotat . Sunt, qui diastinguunt inter Scirrhum legitiamum , sive exquisitum, dc non ex quisitum, quem vocant εγκεν ν evatos
Nos vero nanc distinctionem rej cimus , Pro causae enim , & loci. seu partis affectae ratione saltem differunt . Distinctio ergo in Sei rhum phlegmonoden , erysipelat dem , Cedematodem tanquam inutilem e soro Chirurgico exulare jubemus , cum doctrina haec de quatuor humoribus Galanicis sit relinquenda . Mirrhus ergo describi potest , quod sit tumor durus r nitens, & indolens absque inflammatione sensim in partibus mollioribus genitus, partes internas aeque ac externas invadens, a succis spiritibus volatilioribus fraudatis,' fixioribus, ac crassioribus in tubulis stagnantibus , & sic partem extendentibus obortus. Scirrhus diaviditur in exquisitum , & nothum
dolentem. f. a. Omnes corporis nostri pa res internae , ac externae , quatenus constant ex tubulis ex uno magno tubo prodeuntibus , pro parie aia
secta Cedematis haberi possunt , cum collectio humoris vilcos , ac acquei in hac vel illa parte facileri possit, praesertim vero in extremi talibus , di quidem pedum , hic tumor observari solet, & hoe secile
fieri potest ob loci declivitatem.
125쪽
i8 ENCYCLOP. CHIR G. RATIONAL, LIB. V.
indematis ergo sedes sunt vasa*mphasica, emetam lympham vehentia cum intemperie sanguinis viscida & pauco sale reserta , hinc cum vasa sanguifera comprimamur, tym phatica autem distendantur , oritur pallor . Scirrhi vero pars affecta sunt glandule omnes, & tubuli quicunque , vel partem internam , vel
β. 3. D gnoscitur indema , seu tumor Cedetnatosus , ex iis , quae
iam superitis in ejus descriptione r
Iata fucrunt, tum ex eo, quod Uestigia digiti impressi diuti iis super.
sint, de successsive iterum eleventur, tum etiam ex pallore tumoris, de ex doloris, Inflammationis, ct caloris absentia , humor quippe obstruens dolorem , ae inflammationem non emuit, eo eo apparet , quod succus iste minime fermentativus est, unde patet, fibras haud tanta vi ex Indi, S per consequens minoremolorem, de calorem causast. Nullus enim in hac obstructione α deis malosa adest particularum minimarum motus intestinus . Hinc etiam Oedema raro suppuratur , materia enim obstruens est humor viscidus, ac crassus , qui non facilὰ , ut chylus, coagulatur, ideoque rarissime , vel nunquam in pus mutatur , nisi emciatur, ut alcati , de acidum in eodem tumore invicem digladientur, ac fermententur, non aliter , ac fieri videmus in oleo tariatari per deliquium oleo Vitrioli aia fuso , sal enim tartari, & quodvis sal alcati acuta habet spicula , inoe rim pluribus poris amplioribus est
donatum , & per consequens multum aetheras secum vehit, oleum autem Vitrioli constat ex particulis acidis scindentibus , non tam poro- e s, substantiae , porisque non tam, amplis , hinc etiam tantam aetheris quantitalcm non sert. Itaque si confusio duorum horum liquorum fit,
magnae oriuntur turbς , acidae erim, Q mi scindentes particulae se amplis malis Tartari poris insinuant , illi
que obstructis , a thera , quem copiosum secum vehit , viam pracludo , qui concitatiori motu in illos ruens manifesta nobis sui transitus exhibet signa , imo cum tanto impetu partes distendit, ut si incautius confiisio fiat, vitrum in partes dissiliat. Ab hoc itaque concitatiore aetheris motu calor, strepitus, de murmura deduci solent . Fumi autem oriuntur, quia per celerem illum aetheris motum particulae attenuantur , inciduntur , & resolvuntur, quae resolutae nobis fumos exhibent. In hoc vero indemate cc si sat haec effervescentia, quia aether per continuatum motum novos sibi mrmavit poros , quos libere , ac sine ullo impedimento transit, quamdiu enim libere transire nequit , & vi uadam ruere debet, tamdiu effervecentia liquorum, de succorum cor- Poris nostri durat, novis vero poris factis illa cestat. Seirrhἰ signa Diagnostica sunt tumor durus , & renitens, ab initio minimus apparens , de die vero in diem crescens, modo lividus , m do pallidus, juxta varietatem humorum stagnantium, & exinde enasam texturam partium , absque vero Inflammatione , calore, &cio
lore apparet hic tumor scirrhosus , ex quo iterum patet , succos hos non esse fermentescibiles , sed potius in ipsis cessare motum intestinum particularum minimarum, hinc est, quod nullus calor , nullusque
dolor percipiatur, de quibus jam
abunde egimus.ss. 4. Quemadmodum Galenkἰ ex Galenie/biliosa fluxione Erysipelas, sic ex ru opinio pituitosa deducunt Oedema, quod de causa
ipsis tumor laxus est citra dolorem. Oeaematis Norunt autem etiam tumores laxos fieri circa pedes in assectionibus aquae inter cutem, & tabem, ac malo corporis habitu. Ob pituit si ergo humoris influxum , laxum tumorem in parte aliqua oboriri statuunt . Causae primitivae ipsis sunt omnia ista , que intemperiem frigidam , & humidam producere , pituitaque proventum generare pos sunt, ut est aer frigidus , de humidus, victus inordinatus, crapula,&c. Causa antecedens im est tem
126쪽
CAp. VII. DE OEDEMATE, ET SCIRRHO. at 9
Hepatis , de pituitae in corpore prO- Oris sui consortio excludit , satisque ventus , quae est causa Oedematis sibi negotii in sui tutelam reperit do- coniumsta , quatenus est, ut illi lo- mi. Ergo latex semel a ibi repudi, qui amant, naturalis, dc Quarta - tus, vitaeque sodalitio spoliatus , &guinis pars insipida, & alba . in partibus quibusvis corporis descinia. Scirrhum autem exquisitum a vi. latus , excrementi statim indolem scoso , ac cra uo humore , parti- suscipit , quin suam sibique natibus Scirrho affectis adeo impacto , vam . Haec ipsi Hesmontis est ea aut aegre avelli possit , fieri con- Oedematum , de non tam causa , tendunt. Alii ex iras Scirrhi cau- qua in productum , lati m in O sam ab humore melancholico natu- acinate mimis vitae confitetudinerali , nonnulli a pituita crassa de' Privum, quani in Ascite, etiam ru ducunt . Ab hepate dc liene male sus in venas sorberi, dc ad renes la- allectis facile humorem vitiosum bi , ut ulti inam Iotia determinati
mitti posse non dubitant. Plerum- nem iubeat, contendit Author. LM. que tamen a Medicis Scirrhum fi tex enim, secundum usum, in cru ri a)unt , qui inflammationes di oris massa innoxius vagatur, ad Io- ignes sacros Perfrigerant ac adstrin- ca opportuna desertur, distributivaegunt. iacultati prompte auscultans . Pari-P-. .F S. Oedematosum tumorem Pa- ter licet in morbis obsequiosus arti is a d. racelsus deducit a liquore in par- bundet, de cedematos a crura inisset, eausa m. te quad m resoluto , producto ab id forte contingere ait . Natura cidematis . externis causis re accidentibus, cum nim , ut loquitur, generali nisu quisquam laesus fueriti, vel ex diosum tibi hospitium parit, illud. bundantia liquoris, sal autem quod- que excrementis sarcinat, quae abivis resolutum in suo loco rema- gere optat . ch Hemata fieri statuit,nere statuit solum , nisi per poros si attractrix laborat restagnatque i transeat, quod in Oedemate sieri ne rex Da hepate. Ea propter Galenicorum queat . opinionem , quam habene de pituitas i, hi Scirrhum vero in omnibus cor- in Oedemate idu tumore laxo collo potis partibus vel a sale nitroso in cta , ridet, de pluribus comprobat eas deaec o , dc ibidem alienam in- rationibus de experimentis , eam El- dolem induente tumoresque hosce iam esse, sed potitis laticem acidum
producente, vel a vitriolo in duri- dc restagnantem accusat. tiem abeunte excitari existimat, quin Pro Seirrhι indole de causa rite tu ii posteriores tumores ob vitrioli expiscanda Helmonitur statuit, quod corrosivitatem aliquando In ulcera totus cruor , ut in Gas abeat, dua- transeant . bus alis ad volandum opus habeat, nimb4. q. 6. --οηrtur in cruore extra- aere dc fermento , quare quoties a- .ii ratio- venato , detento dc condensato es' liquid cruoris in externo corpo-rinium da se fermentum excitativum existi- ras ineptum sit , aut non sensim causa υι- mat, hinc latex quamdiu cum cruo- disponatur gradusque subeat , ut damatis re in venis existit , vel ad glandu- totum per totum fiat volatile relas fertur , communi vita potitur, transvolabile , eo momento jam nec regulis hydraulicis paret. Suse Scirrhor dc Nisor esse concepi sum vero atque deorsum nescit , arguit Duros etiam Scirrhor ex
quia non habet . Αst extra vitae Tartaro peregrino sepe coalescere consortium semel rejectus, Jam ex- non dubitat , Tartarumque hunc imcrementi naturam subit , deorsum- esse materialiter in eduliis de potique cepe properat , proprio grava- bus , itemque permanere Hr cligetus pondere . Uilis itaque pretii stionum officinas , atque proiculatex in Oedemase evasatus ab ipso tandem coagulari in miseriis tr habetur , ideoque quoties unum- dit Author . Coagulata in nobis fio quodque viscus male allicitur, sta- ri per exsiccationem c excepta croum laticem negligit, eumque acru- ta podagrica , J neque Per tartar in
127쪽
tio ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL. LIB. V.
tur cruoris latex, ac vi sua sermentativa pene exutus , chylo distblvendo atque animitando impar r peritur , illumque in serosum humorem permutari sinit . Quum tamen sanguinis fermentatio ejusque
accensio semper adeo non Invertantur 1 ut nulla ipsi amplius si persit chylum firmentandi assimia landive virtus , sed earum utrique aliqualis contingat imminutio , Iiquoris aquosi proventus semper c tosior non accidit , parcaque sinum modo copia aggeritur , & in peculiari quadam parte laxioris texturae aggeritur, quam in tumorem Oedema appellatum elevat. Millisus noster de Seirrbi ea aratiocinans asserit , adeo copiosas interdum adesse in sanguine terrestres particulas, ut activorum eius
principiorum volatili satio ab illis inhibeatur , & ipsius aeque ac succi nutritii consistentia spissior re
datur . latex ergo sanguineus it studineo gradu corporis partes perluens , terreisque particulis se tens, quum ad angustos glandularum ductus per arterias delatus fuerit, eos permeare , venarumque o Geula subintrare nequit . In glandulis itaque remorari cogitur , &in illis stagnare necesse habet; sed
quum scrofae particulae prae ea, qua pollent tenuitate , venarum orificia subire possint , a terrestribus desciscunt , easque relinquunt in glandularum vasculis, quas contianua sua aggestione adimpIent atque infarciunt . Liquor vero nervosus malo sermento praeditus, pravum istum succum in glandulis effusum ipsis assimilare nequaquam valet , & cum in illarum substam
tiam convertere, sed durum tum rem Seirrhi nomine venientem ex eo compingit & emormat g. 8. Sylvius in quibusvis corporis partibus tumores indemato rcontingere posse asserit, eorumque eauiam existimat serum & pituitam nimiam , non tantibri massae sanguineae admixtam , sed & intra partes corporis externas enusam ,
quod subsistens strum aut pituita
inexistentem clam , multo mimis ex Microcosmi conditione saxosa aut calcinatoria . Alioqui sui initio, prout 8c Sc rrhmum quodlibet,itemque bolus , Iulum , mucago , arena & duelech seminalibus initiis
juxta Ipsum coagulantur ac re sol vuntur, atque longe aliter solvuntur ac coagulantur , quam si pertinax & immutabilis rerum quarumlibet tartarus sua sponte in nobis peregrinum coagulum dedisset. Muci laginem quoque in partem aliquam per Crisin delatam suscitare saepius Scisphor pluribus Author
rationes cationem perfici tum sermentatione, do tum accensione , cruorisque crasin οε ς δι. integram permanere, dum earum v traque rite exercetur ; si vero spiritibus & sulphuribus dissipatis aut depressis , & sale a copiosiori aqua diluto, latex serosus praepolleat, infirmatur pervertiturque naematosS . . Chylus itaque in sanguinis massam confluens , eumque cadaverosum quasi reperiens, ab illo nequaquam sermentatur, nec di Glvitur, com minuiturvet chylus ergo nullam vel saltem levissimam paulis alterati nem, in aqueum vitiosumque commutatur liquorem , qui indies augescens sanguinem Osruit, ejusque calorem imminuit . Cruor autem curriculum suum per uni eram corporis peripheriam tardiori tamen gremi pergens, serum istud exuberans ex arteriolarum osculis in
laxiori quadam parte deponit , il. lud vero spiritibus destitutum de
torpidum existens , venarum orificia, a quibus reseratur, subingredi non valet , & majori sua diuturniorique aggestione , impletis om- . nibus poris partis , in qua res det, eam in tumorem Hevat . Morbus iste contingit etiam ex sanguinis accensionis desectu , quando scilicet inspirato crassori acre paucio usque nitrosis particulis dilato , Tanguis in praecordiis rite non ac cenditur, & tenujore in illo excitata efflagratione rem nullo modo
perficitur ι hocque pacto deprava
128쪽
CAP. VI l. DE OEDEMATE ET SCIRRHO4 11
in parte aliqua, ibidem Iuxta Romproducit Oedematosos serososque tumores in partibus particularibus , cruribus praesertim de pedibus, tum in singulis corporis partibus . Tu- mores hos saepe ortum suum habuisse existimat a nimio potu, cui
indulgent non pauci ob sitim fere inexstinguibilem, qua fuere affecti in quibusdam febribus de continuis & intermittentibus , imprimis durante frigore, existente tunc pin. , tu pernitioso. reui ε- ρνhs veto tumores juxta Sy vii fundamenta originem sumunt ex diuturniore partium obstructi ne , ob sanguinis ac humorum nimiam viscositatem, coagulationem, insipi stationem , aut pituitosi humoris intermisti nimiam quantitatem . Coagulationem hanc humorum induci ait ab acido nimis austero , unde sanguis ac pituita firmiorem de magis renitentem acquirunt duritiem. Canosia 'CAEriesiani a succo quodam obrum iu 'Crasso , sive lympha lutulentas, vidi m d. scida dc coagulata tubulos partium Oausa o. Obstruente tumorem indematosum rimaris. Progenerari docent, cujus succi vi-lcidi originem aecusant chylum crudiorem ex ingurgitatione cibi de potus ventriculum obruente pronatum , prasertim vero vinum acidius majori in copia potum tumori huic ansam praebere norunt, quandoquidem succi acidiores alias particulasporosas & volatiliores in motu suo impediant Ze in quietem cogant,sa que succos insipis lari . Frigus etiam externum vehementius vel inspiratione assumtum , vel poris corporis adhaerens, succorum motui in corpore obsistere , & in visciditatem eo,dem cogere fatentur, quapropter piscatores , aliosque homines saepius aquae calidae insistentes pedum Oe- demate tandem onerari norunt, uti& illos , qui tempore pluviali de hyemali si ve gelido iter aliquod longinquius conficiunt, quod asthma ticis & disti cultate spirandi assectis eo citius contingat , cum sanguis cum reliquis succis in machina eorum debite ventilari nequeat, ec Perins rationem frequentiorem aerem frigidum aperto ore in pulmones admittere opus habeant, qui massae sanguineae communicatus ejusdem circulitionem tardiorem reddat, &multis particulis acidis angularibus ad motum intestinum minus promtis eandem inficiat, unde tvmpha tam clara a reliquis ejus succis sequestrari nequeat, sed turbida Ze lutulenta per glandulas transire inepta , extremis corporis par tibus potissimim , de nonnunquam etiam ipsi trunco communicetur. Ab ipso vero clivio ab iisdem ScirrM. particulis angularibus , sive acidis coagulato Scirrhum in parte ali. qua gl ndulari pro nasci credunt , particulis enim volatilioribus &ramosioribus a crassioribus caseolis segregatis , posteriores si ruitiis compinguntur , dc interdum adeo incrassantur , ut in tophaceam S calculosam abeant duritiem. Nonnunquam in ipsis inflammationibus contingere dicunt , ut Per versa topicorum miniis convenientium applicatione volatiliores istaec hvli Obst ruentis particulae per P ros nimium dilatatos abeant in auram , quibus absumtis residuum in fluorem redigi ncqueat , sed ob terrest itatem suam in tubulis quiescat de eosdem obstruat , circaque obstructionem istam n vi succi , de praesertura cliviosus , tamdiu haereant , donec per diuturniorem motum intestinum v
latiliores eorum sales denuo aufugiant , de terrestres partes prioribus in tubulis jam morantibus aggregentur', de tumor Ita durus augeatur . Ut vero ejusmodi terrestreitates in succis corporis humani colligantur , multum attribuere censent victum crassum , frequentiorem & diuturniorem eis sum casei antis uioris , carnis ii sumatae , piscium marinorum insumatorum , vel muria diutius co ditorum , potum cerevisiae cras ris ex aquis lutulentis , sabuloisis aut calcariis paratae , nec non vi ni non satis depurati, & particulis. terrestribuo abundantis , aerem crassio-
129쪽
- ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL. LIB. V.
crassiorem , sulphureum , dc nebu- Immutatio iis omnibus. acciderelosum aut stig dum copiosuis 3c po isto , nec mirum quoque si diutius inspiratum , qui chylum in lympham. aliquando in partibus
sanguine contentum pariter inspisi stagnare videamus . Succus enim sat . Ex diuturniore moestitia mul- Oeaematosus seu lymphae ob craselos succos acidos , dc austeros in sitiem dc aquositatem suam non ia- corpore colligi putant, coagulatio- cile ab aethere agitari potest , nonni chyli aliorumque liquorum , mirum proinde est , quod in taliquam maxime accommodatos , un- tumore non graves suaveniant inde externa quoquc remedia acidiora flammationes aliaque symptomata .
inflammationi vel erysipelati sini- Subsequitui quidem Oedema mor-stre adhibita humores ibidem loci bum chronicum , & acutum nulla
detentos coagulare , Sc tumori causa evidente praegressa , nisi quod huie spissis ansam praebere laten- in morbis chronicis de acutis matur .. ximae sit spirituum animalium de- Πνεια 6. Io. Ut dc nostram de causa perditio, tenuis contingit illorum tantia da indematis addamus sententiam , di- reparatio , volatiliores sanguinis causam-. cimus de hunc tumorem esse a particulae dissipantur , de sale vo- dematis. stagnatione humorum in partibus latili oleoso sanguinis deficiente tubulosis , nullus enim tumor esi necessario lympha crassa ac emceta se potest , quando corporis nostri remanet , imo partium fermen- canaliculi aperti S integri sunt , latrones seu.,motus particularum sueei liberς perseuere au' circu- minimarum intestinus cessat . lare possunt , in Oedemate vero Saliva autem phlegmatis quae in succi sunt magis lutosa de eis uti , morbis acutis aut chronicis dis spa- quam in aliis tumoribus , humor ta fuerit , aeque ac par est non ab- enim in indemate est instar ge- undans, alimentis sum cientem non latinae seu ausculi carnis frigestisti: conciliat fluiditatem , acidaque il- in principio ex dilaceratis vastis lius ,. ut de salia crassiorem adepta
lympha di succus nerveus exstillant, molem alimeniorum tenuiores par.& in partes vicinas effluunt , quae liculas subire nequeunt , easque dein ope acidae acrimoniae in ma- intemeratas sere dimittunt . Aliteriam lutosam commutatur , non menta in ventriculum delapsa , &aliter ac si decocto cornu cervi at- leviorem tantum in ore passa prae- fuderis acidum , quod dein inuta- ea rationem , . aeque ac par esset. Etur in gelatinam , vel si jusculum termento stomachi non dividuntu Ucarnis exponas aeri acido a quo dc comminuuntur, quum per mor4.
crassius redditur . Causa ergo im- bi decursum vel ejusdemi violen- mediata Oedematis est lymphae in tiam notabile contigerit alcalico-oarte quadam stagnatio , a vase rum phlegmatumque detrimen lymphatico obstructo de distento, tum , dc fermentum ventriculi ni-
vel ab effusione ejusdcm in partem, hil aliud sit , quam liquor ex. al- in qua colligitur , a rupto vase , calibus acidis de Phlegmatis com cauta vero mediata est lympliae vi. positus , si liquor iste , qui astiditas , crassities , de aquositas ; sanguine secernitur , at calicis de experientia enim constat , tvm- phlegmatis tuerit , depauperatus , pham ex alaalibus sulphuribus- alimentorum salia apte non dique volatilibus , de ex sulphu- luet , nec eorum sulphurat, utiribus fixis ac phlegmatis con- necessum seret , dissolvet , unde stitiuam esse , dum enim prin- accidit , ut chylus , qui ex hac Ha ista ordinem suum servant, massa ita fermentata , oritur , justae sunt magnitudinis de figurae , crassus fiat ac viscidus , talis au-
ac motu aequabili aguntur , nulla tem clivius ad duodenum appellens , fit lymphς in corpore remora , at de intestinorum tubulum excurrens,
quum ex plurimis causis notabilis a succis in illorum cavitatem de
130쪽
suentibus non corrigitur . Bilis siquidem , quae ex multo alcalico fixo, pauco volatili, pauco sulphure , paucissima terra , & copiosoplegmate constat , satis abundantibus alcalicis phlegmatisque ditata,chyli acida , ut conduceret , non absorbet, nec convenientem fluiditatem illi impertitur, succi cii in ex Pancreate , tum ex psandulis intestinorum tunicis insertis emanantes, & ex alcalicis volatilibus sulphvribus, phlematisque constituti, al- calica satis copiosa non possidentes, nec phlegmatis ea, quae requir retur, abundantia praedita , residua chyli acida , ea qua par esset ratione , non absorbent , sulphura sum cienter non dissolvunt, chyli Particulas reliquas , ut conserret, non diluunt , nec juxtam mixtu ram illis conserunt. Is itaque chylus sanguini permixtus , ab isto corrigi nequit, omnesvue succi ab hoc sena rati, ejus indolem Partici-Pare deoent.
tuum ergo sanguis lymphae sensat, haec illius indolem redole. re debet. Si autem potior particu Iarum volatilium sanguinis portio avolarit, crassiores tantilin, inter quas primas obtinent acida, admotum ineptiora, de sulphura crassa remanent. Lympha ergo', quae ex fanguine a glandulis separatur , particulis suis volatilioribus fraudatur , de ex crassioribus tantum
sulphuribus , quibusdam acidis . de phlegmatis constat, sed paucis renitantibus alcalicis in lympha, quae sulphura eius dissoluta detineant , acidis in illorum ramis, sese implicantibus , de phlegmatis illa ci
cumducentibus resistere nequeunt , quare coagulantur, dc conglobantur, & in vasorum lymphaticorum angustiora orificia delata , in illis cespitant, eaque obstruunt, novae lymphae advenienti obicem ponunt, quae quum ulteritis progredi nequeat , hoc in loco remoratur, per tuoque affluxu vasis tunicas di-endit, partesque adlacentes in tumorem elevat Cedematosum ἔ at vero tanta fit interdum lymphae in
vase collectio, ut fibris tunicarum illius amplius sese extendere non liceat, cenanteque elatere, de continua facta lympsae in tunicas impulsione, fibrae tandem disrumpantur, vasaque contentum liquorem effundant , vel quoque temporis tractu delicatiora acida lymphae a sangui
ne communicata, remanentium al-
calicorum poros subeant, saliaque producunt, 'uae vasorum tunicas impetentia fibras illorum discindunt & dilacerant , vasisque aper turam inducunt. Quando ergo asest intemperies vile da , terrestris sanguis dc succus in remotissimis
minutissimisque tubulis iaci id sistitur , unde obstructio totalis sine dolore acuto, quia partes terrestres& viscidae praedominium obtinent, hinc partes salinae acutae in carceratae , de quasi scuti ensis in vagina reconditae sunt . Quando vero Oe-dema oritur, nulla praegressa causa
evidente , sex suoque res non-naturales vulgo dictas merito accus re debemus , Omnia enim ea contribuunt, que vel volatiliora alca-lica distipant , aut abundantiora acida sanguini ac succis inierunt, que Jam in capite de Inflammatione fatis fuia explanata sunt ι &quum lympha a sanguine tanquam fomite, ut supra vidimus , originem ducat , illius constitutionem emulari debet , Daucisque in illo existentibus alcalicis copiosisque acidis compositionem ejus ingredientibus, ad visciditatem coagulationemque prona fit, vel acrinamniam assequitur. Cum proinde debita inter sanguinis particulas non est proportio , ac proin intestina ejus agitatio rite non procedit , prevalentes cum nec claylosarum 1eu viscidarum fiat attenuatio , a particule crasse viscose , terrestres sibi mutilo facile adherent, sibique ea de causa in angustissimis, licet laxis , a corde remotissimis tu lisi h. e. in extremitatibus, mani bus pedibusque sistuntur , quos
tum totaliter Obturant, vixque ulla inter ipsas fit fermentatio, Pau cis acutis omnino involutis, nuru