Opera quaedam aut inedita aut obsoleta de rebus naturalibus : nunc edita sub auspiciis Regiae academiae scientiarum suecicae

261쪽

EXPOSITIO

LEGIS HYDROSTATICAE.

ACTIS LITERARIIS SVECIAE

EX ANNO 1722.

263쪽

monstra i Pot2At Q ssescitia A Qt vi S H iacto cliliavi nocies altissim aes in AHXH Qt m AtQPin A scincti Sui.' In tractatu quodam Vernacula lingua c0nscripto '' demonstrare ex regulis hydrostaticis conatus sum, in fundo aquae diluvianase altissimaselouo moveri potuisse Saxa molis satis ingentis, quibus terram borealem imprimis obsertam ess0 et quasi stratam videmus; sed ut veritas hujus assertionis melius innotescat, necessum est ut regillae praediosae evidenter

D sit vas vel reoeptaeulum quod dam aquae; a Saxum vel alia quaedam moles aqua gravior in fundo ejus. Dcolumnta aquae incumbentis. Ex regulis hydrostati eis notum est. I. Saxuma premi undiquaque Bb nqua. 2. ΡreS-sionem illum esse sequndum altitudi nem ColumnRe Rquene. 3. Seeundum altitudinom illam premi Saxum tam SurSum quam deorsum, dextrorSumquam SiniStrorsum, hoe est, ad omnia latera. 4. Si moveatur moles haeo cum volumino aquae motne, ut eXempli gratia, si lignum sit vel truncus arboreus qui motui aquae plane ObSequntur, adeo ut eadem Velocitate feratur a, qua volumen ipsum B quae; inde Sequi fur, quod nihil0minus premat aqua seeundum altitudinem suum tum SuΓ- sum et deorsum quam ad latera. Ratio est evidens, quin moleS, quae

η Invenitur tu Aetis Literariis Soeeiae, paginis 353-356, anni 1722. '' oujus r0censionem vido in Act. Lit. Soee. Tr. I. 1720. p. 5.

264쪽

0btomperat motui voluminis aquae, non aliter eonSiderari potest, quam in aequilibrio, et pressio ejuS ab aquis Π0n aliter quam si moles illa una cum aqua plane quieSceret. 5. Sed quaeritur hic, Si moveatur volumen aquae DBD, quiescente in fundo ejuS Saxo a, num in hoo casu aequalis sit pressio aquae in omnia saXi latera 2 Feratur volumen aquae ab m adn, quiescente mole a, dico in hoc casu molem dictam a magis promi ad latus m quam ad latus n; Si enim ferntur aqua ab m ad n, vis pressionis us una cum volumine ab m inclinat ad n, adeo ut quantum augetur inm, diminuatur in n. Videmus hoc evidenter et ad oculum in omni aqua violenter mota, quae Si feratur in quiescens quoddam corpus, ut ab m adn, apparet circa n defluXHS quidam aquae Vel species Vacuitatis, quae conum vel hyperbolioe Vel triangulariter referat; idque eo evidentius, quo

viol0ntior aquae vis: Cum itaque videmus Velle qunsi discedere aquam a parte illa n, dum violenter agatur, SiVe tempore opUS habere, antequam recurrere possit, manifestum inde fit, pressionem aquae ab illa part0 diminutam iri, remanente et aueta pressione Versus m. 6. Cum itaque movetur aqua in corpus quiescen S et grave, Sequitur inde, eo majorem esse pressionem vel impulsum, quo altior sit columna aquae. Ρremit enim aqua secundum altitudinem Suae columnae; cumque fiat hoe in unum modo latus, nec aeque in oppositum, a quo discedere nititur aqua, hine ratio pressionisost secundum altitudinem aquae. Ex his asserere potui, Saxa et fragmenta rupium in fundo aquae diluvianae huc et illuc moveri cum aqua potuisse, et in planities a montibus suis avulsa advehi, undo regiones hic stratae, juga hic formata qualia videi se li00t plurima in Suedia) et crusta terrae hic set inde inaequalis

facta. Idem hoc experiri licet oirea molimina siVe aggeres aquaticOS, qui se saxis constructi sunt: si altitudo aquae sit tantum unius ulnae, remR-nent in locis suis saxa; sed si aqua ad altitudin0m 3 vρl 4 ulnarum increVerit, Statim lovo suo emoventur, et praecipitia aguntur cum flumine. Idem hoc vider0 licet circa opsera minerae fusoria Puchwerct alias appellata: Ρulvis sub malleis confusus in canales inferiores fluit, set videmus ibi particulas saxeas non tam sexiguase molis ad multam satis distantiam deferri versus canalis inferiora et in ipsos saepe puteos. In aere Sive infundo atmosphaerase nostrae idem licet exp0riri, si ventus vel Volumen aeris in planum quoddam feratur vel si planum in volumen noris, vis ibi

265쪽

et resistentin se undum velo itatem augetur; quae omnia ab eisdem rationibus oriri putandum est. Ρlurima alia in fidem hujus assertionis afferri poSSent, nisi haec sufficerent. Ad manus nuper pervenit libellus Lipsiae editus, qui Historie derGelehrsamideii vocatur ab Anonymis conscriptus, qui calamum Suum in OBSERVATA nostra MISCELLINEA strinxere, et praecipue in Errata Typ0graphica, in legem praedictam Hydrostasicam, et in opinionem nostrum do Ρunctis Mathematissis, de quibus alias volento Deo. Sed hi ipsinistid0 se in Praefatione ita l0quuntur, quod collectores sint anonymi, quod nullum habeant directorem, nullum caput. nullam inter Se legem, quodque unuS SOcius non cognoscat alterum, et quod tamen quotanni S, citra opem inspirationis, iit Munt, excludant foetum vel libellum, qui dicto nominpinsignitur. Nec quinam aut qualeA Sint, nostra refert; Sed quoniam Sunt anonymi, et Sine duce, et sine lege, ut tuto viatoribus insidiari possint: hinc ignoscant, quod illos nunquam in pugnam nliquam prOVOenre de Orum

aut consultum ductamuS.

267쪽

EMANUELIS SWEDENEORGII

ET ALIORUM.

269쪽

angar), at Amaningom paOha och Drfardiga, nemi: de novis inventis et inveniendis Mathematicis, eller s0m nustan thet Samma ar, de incrementis Matheseos intra unum vel duo secula; hWilohet Atracher sig fit alia partes

Matheseos, thet Guli larer mig i resande bata, et sir jag thit han fora altiliet jag i Mathesi Warder observerande. Hwilchet miti propos, om thet ei