장음표시 사용
231쪽
Qui a beatae memoriae rege Sueciae Carolo XII adinventus est. Cum ad historiam rei litterariae ri usque decus pertineatis indagines, facta et vitae virorum in orbe Erudito illustrium, et praecipue illorum,
qui ingenio os factis Heroicis simul inclaruere, duplicem enim lauream Hi merentur, unam ab ingenio alteram a fortuna et ortu hinc relatu dignissimum esse existimem, quod de Calculo sexagennrio B beatae memoriae Rege Carolo XII inv0nto memoraturus sim: Ne millesimus quidem adduei posse reor ut credat, in Heroe tot factis et tanto nomine illustri, astumen etiam profundissimi judieii, et animi quandam Vim penetrantissimam in rebus nullis non, quae sub calculum Arithmeticae artis caderent, latuisse: Cumque milii contigerat illum saepiusuule loquentem audire et praecipue illa qua0 Mathematica et Arithmotica fuere, hinc in exemplum historiam unius modo calculi a praedieto Heroe adinventi producere hic sumetet. Cum quondam sermo incideret de natura et prima calculi Arithmetici origine, cumque Ostenderetur Methodum receptam calculandi non naturalem Sed artificialem m0do esse, scilicet quod simplices numeri in una Serie ad decimam notam eant, et dein duplici serie ad vigesimam, et sic per tertium et quartum numerum etc. usque ad centesimam, et fand0111 ad 1000 sit 100000 etc. quae cum dicerentur ortum suum fraXiSSea more quodam vetustissimo calculum instituendi per digitos, quos cum rustica et simplicior illius temporis gens ad ultimum perlegisset, noV0 ordine dein incepisse, et iterum ad eandem metam sequendo destem Suos digitos perreXisse, usque dium decies sie factum esset, quod notaretur ab illis binis d0in tribus, tum quatuor notarum sive digitorum conjunctio-
232쪽
nibus: cum dein hic Calculus numeris insigniretur, non fieri potuisse quin receptus tamdiu in usu et in digitis edoetuA integre servaretur adjecto etiam, quia non liceret calculum ex ingenio et expeditiorsem for marse, indo setiam uti nos hodie illo qui terminos et quasi pseriodos suas habeat in quolibset numero decimali: sed si licuissset G00metrae vel ouidam qui principia istius artis ex alto calluissset, orbi calculum suppetere, qui majoris usus et c0mmodi foret, deuimalem neutiquam et sectum
fuisse sed alium, utpote talem, qui dividi arit dimidiando ad principium
calduli sui, hoc est, ad unitatem c0ntiniae redire p0tuisset, et qui quadratum vel cubum numeri cujusdam in se habuiSset, siVe qui se conforma visset melius cum menSUris, ponderibus, Nummorumque divisionibus: set dum plura alia de his dicerentur, quae Heroi maximopero arriderent cupido statim inesessis in periculum alius indolis aut ordinis calculum mitisendi: qui cum neutiquam fieri posset nisi novi adinvenirentur numerisivse charaeteres, ut et denominationes e novo, hinc Statim in octonarium incidit, qui, ut dicebat, n0n solum dimidiando absque ulla fractura ad principium calculi sui sive ad unitatem rediret, sed etiam cubum numeri 2 in se haberet, ut et pondera quaedam et monetarum ordines ad 16 et 32, sive ad duplum aut quadruplum sui haberentur usu recepti. Jussit itaque, ut periculum fauerem noVum talem calculum in exemplum mittondi: qu0d peractis quibusdam diebus etiam factitam est, adjunctis una convenientiis, quas habere talis calculus octonarius potuisset cum nummis, mensuris et ponderibus hodiernis, una cum exploratione ouborum et qua dratorum faciliori, et expeditiore alia calculandi opera, et nullis non quae ad illustrationem ejus viderentur e0nducere. Quem cum Rex beatissimae jam memoriae bis et fer oculis lustrasset, et commoda quaedam in calculo decimali ignota et hic fortassis exstantia vidisset, usque tamen non voluit favore illum suo dignari, et quantum opinari licuit, illam ob causam, quia facilior admodum tam eoneeptu quam usu esse videretur; hino objectum statim est, velle se ullum numerum quam oct0narium, Aetlicet talem, qui simul cubum et quadratum in se haberet, et nihilominus r0ferret se ad octonarium, et ad unitatem Suam dimidiando rediret; qui cum non alius esse potuisset quam 64, qui cubum eX numero 4 et quadratum ex 8 contineret, et dimidiando ad Originem
Suorum numerorum sive ad unitatem sine fractione recurreret, statim
233쪽
objicere oonetus Sum, Seriem lito numerorum fore nimis prolixam, scilicet ope simplicium numerorum ad 64 continu0 ire, et dein duplici serie usque ad 4096 of post triplici ad 262144, antequam quartus ordo eXeiperet, EX quibus s0queretur difficultas calculandi incredibilis, non modo per subtractiones et additiones, Ased ut plurimum per divisiones set multiplicatio nos; memoria enim tenere necessum foret 3969 numeros se invicem multiplicantes, cum in ostionario non nisi 49, et in decimati Si modo opus eSset; qui posteri0r HSque non Sine inedio quorundam memoriis Servnretur, et in usum eum requiritur, referretur. Sed quantum exag-gorarem difficultates tantum factus est stimulatior et cupidior calculum talem tentandi, per ardua visus est Melle niti, nec aliud responsum dedit, quam qu0d difficultates allatae per plura adhue commoda c0mpensari
Exacto uno alterove die iterum accersitus sum ad beatae memoriae Regem, qui sermonem iterum de novo illo caluulo haberet, et interrogavit, num poriculum sedissem γ cum difficultates rursus easdem objiuerem, demensa sua chartam tulit, quae novis Characteribus et novis numerorum don0minationibus Suamet manu exaratiS notata fuit, quam eum eXpeterem data mihi rius copia fuit, et ecce, non modo novoS charactereS et numeros Nominis sui litteris valde affines) adinventos vidi, qui c0ntinua serie ad 64 commodissima quadam divisione et pro memoria facillima irent, sed
etiam novas denominationes; quae bina ita inventa fuere, ut ad myriades possent extendi, Variante Semper charaetere et denominatione cumque juxtis viderem novos quosdam modos, additiones et multiplicatio nes per talem caleulum formundi, qune ope artis Sive notarum characteristi earum in ipsis numeris fierent, ut et ingeniosissima alia tentamina facilitandi hujus calculi usum, non potui non quin Heroidam ingenii ejus vim admirarer, et stupore quodam plenus Tantum Virum non m0do Remulum sed etiam victorem fateri coactus essem. Cumque adhue eundem chartam manu rius notatam servem; hinc oliaraeteres hos et modos per illos calculandi, cum licuerit omnia aeri mandare, quo Sunt dignissima publico sistam: ex quibus licebit videre, quanto sit usus imaginandi acumine, et quantum penetraverit Arithmeticae artis latentissima arcana. Quanto in calculando praeditus fuerit uoumine, ex eo etiam sciri
p0test, quod difficillimi calculi exempla mente solum et imaginatione
234쪽
penitus evolvere et eXfricare potuisset, ad quae opus haberent alii labore satis taedioso Ut taceam cum Benderae esset, integrum Exercitiorum Militarium Volumen composuisse, quod a peritissimis illius artis multum aestimatur. Hinc etiam ex consideratione emolumenti a scientia Mathematica et Arithm0tica profluentis interdum dicere solebat, viae dimidium esse hominem qui calculare nesciat.
Quod effluvia vel particulae minerales influant in matrices suas et illas impraegnent metallo, mediante aqua.
De impraegnatione matrioum et generatione Metallorum in sinu terrae plurimae foventur opiniones, et quoniam remotius ab oculis nostris abditae sunt causae et origines, hinc idearum auxilio opitulante etiam dolumentorum QOpia, quae Serutatorum Oculis se passim sistit, rimandali
sunt: scilicet quid sit quod effluvia ferat, quid quod metalla et sulphura
in saxa insinuet. Ingeni0sissime a multis putatum est, ignem quendam eSse Sive
solarem Sive centralem, qui penetret abditissima loca et qui intret portis exilissimos, una cum ρffluviis subtilioribus, et Aio particulis quibusdam gravioribus et quasi heterogeneis saxa occupet, et illa metallis ditet. Quod ignem Solarem attinet, ille in dubium fortassis vovandus est; ratio est, 1. quia in abditissimis locis et in profundissimis ditiores apparent saepenumero Venae quam propius Versus si perseiem, in qiuae loca vix rationi con-Sonum est, radios solares inire, et ad tantam altitudinem versus centrales telluris partes se demittere posse, praesertim eum non modo obvia sit Aqun,
sed etiam diversissimae partes humi et o0mpactissimarum petrarum et radiis solaribus imperviarum, et in illis frigidissima quasi temperies: quae 0mnia ad minimum calorem e solo exeuntem hebetant vel transitum denegant profundiorem. 2. In locis frigidissimis, ut versus aquilonareS plagaS, neque divites of msetallo luxuriantes petras invenire licet, quam in partibuS aequatori propinquioribus: in Lapponia, in boreali Sueuiae Solo, opulentioreS Saepe dantur venae quam in australi: quod si a Sole ejusque radiis, qui sulphur in se subtile reoondant, et qui ab Oceanis mundi igneis per atmosphaeram in regionem telluris infimam transeant, originem ducant
235쪽
sivse influxum forment, primum sciendum est, num esse tum eundem Sol obliquissimus ut LapponicuS exerere valeat, quam Sol perpendicularior*ut taceam transitum caloris Si a calore deducatur influxus, non vero a
radiis) impeditum omnino iri a ' ι partibus frigoris, quod annum ejus et
montes continuo occupat. 3. Accedit etiam hoc, quod ubicunque vena quaedam metallica, praesertim dives, reperiatur, experientia teste, frigidius sentiatur, et ex ipsismet illis montibus hyemulo quoddam exhalet: si Saxonicas minas in exemplum Vocare libent, si LuneburgenSeS etc., quΛΠ- tum in illis locis non existit frigus; si Sueuanas et LapponienS, pariter, quamvis circumjueens regio calidius et vernale quoddam spiret; unde etiam Dive operiuntur plerumque montes minerales, cum reliqui licet in vicinia nil nisi rore vernali; et frigidum sentitur in monte minerali, cum in vicino aeque alto temperatum; Ut faueam exempla, quae SVecta Suppetere possit innumera, ad minas Eislebienses eXpertus sum, eXigua Sutis abinde distantia temperatum calore fuisse aerem et gratum, sed ubi ipsissimae minae effoderentur, frigidissimum, quamvis ne quarta parte unius milliaris indo distarent, vixque altius exstarent; pariter in locis
plurimis aliis, ubi idem tempore hy0mali experiri licuit. Ex quibus
Videtur minerales montes neu ab igne sive calore S0lari neu a centrali impraegnari, cum minus a calore participent quam a frigore, cumque
exhalent potius effluvia quam intrent; si ergo frigus et calor eoneordiam quandam inire possent, fortassis etiam concipi poterit, ope caloris provenientis vel ex sole vel ex centro telluris, partieulas in venas transfundi posse, quae in Se frigidae sint, et tam sensibiliter se variis in locis prodere
Ssed J0quor hie tantum de influxu effluviorum in venas, non de ortu si ortum partieularum quis dedueere velit ab igne quodam Sive superiori sive inferiori non his l0eis expugnatum ire volo. Neve si quis influxum particularum mptallicarum statuere velit a planetis aque illorum et Solis lovissimis et mobilissimis radiis, qui etiam frigidissimi esse possunt. Quod sententiam nostram attinet, quod effluvia et partieulae metallicao influant in petras; et matrices mediante aqΠa imprRegnent, Vero- similes rationes a sequentibus habentur, quas cum in medium protulerim, putem experientia evinci posse, ope aquae idem effici, quod Ope particularum subtilissimarum Solis aut centralis cujusdam ignis.
236쪽
Sollicos 1. Videmus aquas dari, quae admodum imprRegnatne Sunt offluviis diversi generis metallorum, quae ut plurimum emanant eX rimis illorum m0ntium, qui venis hujuscemodi sunt graves, quas reperiri licet plurimas Sueoiae, Germaniae et praesertim in regione Leodiensi, ad Spat m, Hungarine, Angliae et alibi; ad 00 ut negari neutiquam possit, quin in aquis saepe deliteseant effluvia et particulae subtiliores metallorum.
Quantam non copinm VidemuS aquarum Vitriolatisrum, ferro, eupro, argento
et aliis quam plurimis miscelis et speeiebus metallorum et salium impraegnatarum 2 quas Si qui S recenSere Velit, operam paene et oleum perderet: adeo ut videamus inter aquae particulaS apte recondi posse particulas subtilissimas metallorum cujuscunque generis, et cum illis fluere et obvia quaecunque tranSire; verb0, locum quendam natural0m inter illas habere. 2. Nec modo ab experientia hoe novimus circa particulas metallicas, Sed etiam Ciren cujuSeunque generiS Salinas, vitriola, aluminis, nitra et reliqua Salia, quae etiam non modo sequi possunt Volumen particularum aquae, sed naturaliter in illo quasi vivere et circumferri. 3. Et qu0d adhue mirum magis est, ipSum sulphur et 0leum, quod alias nulla fere arte cum aquosis miseeri potest, usque tamen mixtum reperitur aquis, inque iam exiguis elementis et particulis, ut cum B quae mOVeantur, Odorem genuinum, tanquam igne Solutum, Spiret, quod eXperientia innumera festa fur circa aquas medicatas et vitriolatus: adeo ut subtilissimae sulphuris particulae, quales in prima sui infantia et origine eXistunt, aquas una comitentur et eadem loca penetrent. Sed quando idem sulphur in majorses particulas coaluerit, vix miscibile apparet cum aquis, Sed modo cum exilissimum sit, et cum nondum Sulphuris fixioris naturam adeptum fuerit. 4. Ad confirmandum idem ultoriori experientia, dem0nstrari etiam hoc potest a solutionibus metallorum ope illorum menstrui; ipSum Ruriam, argentum, cuprum et reliqua metalla, auxilio quorundam auidorum, Solvi et in aquis fluere possunt; ipse etiam Mercurius Sine ullo alio menstruo sed tantummodo medianto aqua calida dividi potest, ut velut eandem naturam adipisci, quae in fluiditate aquae apparet; quae omnia testantur particulas subtilissimas Metallorum in aqua tanquam in fluido suo naturalisOSSe manere, et circumquaque tanquam rius vehiculo ferri: quae Simul probant, effluvia sive particulas metallicas posse in aquis esse et rimas petrarum una transire, et in matrices metall0rum, ut dictum est, mediante illa influere.
237쪽
Sed ab altera parto dem0nstravi etiam debet, ipsam a illam pDSSetransire subtilissimos lapidis poros, et per rimas ubique merere, et tam SurSum quam deorsum ferri, cujus rei evidentia a sequentibus etiam patebit; sollicet notum est. l. Aquam subire posse exilissimos por0S et qualeSaer et subtilior adhue materia nequeat; notum enim est, in poros lapideos apte insinuari aquas; inque tanta copia, ut gravior aliquantisper inde reddatur maSSR; quod eXpertum saepe vidi in saxis, quae in alveis fluminum diu mersa jaquere, etiam in 1110ntium frustis ope pulveris pyrii exploSis. eque tectis et parietibus fodinarum, eX quibus exsudat Saepe aqua, magnnsatis copia; adeo ut particulae tam subtiles sint, ut influere omnino pOS- sint in lapides et prausortim in illos, qui hiantiores poros habere videntur. 2. Nee modo in SaXn Sed etiam in quaedam metalla, ut in cupri efferri por0S per nurum etiam adnotam esse ualentem aquam ab experientia notum est. Per rima S et stra in montium iam sursum eniti aquamquam deorSΠm evidens satis est; pone modo binas lamellas et illas invi00m applica a rotissime, ut nullus sit neri transitus; si immittatur una extremitas aquae, surgit illiQO tanquam sponte SNn aqua et ad Superiorem HSquemnrginem emergit; et celerrime, cum modo via Semel humefacta sit; pari modo in eineres, in nullas non materias spongiosus, inter rimas subtilis-SimRS Stratorum, alitasque aperturas, quae Subtiliores sunt: adeo ut inde conStare poSSit, aquam penitus SubtiliSSimos petrarum poros penetrare et
praecipue in illos lapides, qui in lamellas aut cubos elu. divisi sunt, et eniti Secundum Strata tam sursum quam ad latera oblique, hocque tam in Vacuo quam in pleno aere; verbo, influere posse in genera patentiorum lapidum sive in matricos, de quibus plura in SequentibuS. Sed ox p0ssibilitato illa adhue n0n licet conelusiones VernS et apo dictions formare, et plane ass0rere affluxum metallorum in matri Ces mediante tantum aqua, nisi adhue experientia idem evineat; et rationes eX probabilitate primum petitae confirment: quae rationes Sunt Sequentes. l. Infodinis plerisque sudores aquaticos animadverti, in quibusdam frequentius in aliis vero parcius, et videre licet ex ipsissimis set duris petris exstillari liquores, qui parietes et tecta oblinunt aut humectant; nullibi rima patente. 2. In quibusdam fodinis comitatam apparere aquam vitri0lO sive Ante genuino metallico sive sulphureo, ut Fha lunae Sueuiae et Gostariae, queis incrustatur saepe paries vel stiriatim ornatur; adeo ut Antis pateat,
238쪽
suceum quendam tranSmeare petrae pol OS comitante metallo vel sale ejus et se Asensim in matricem insinuante. 3. In fodinis, quae Stratis constant,
ubi lup videre lioet aquam in confinio strati set petrae fluentem vel olim fluxisse; et ubicunque via patuerit, in Strati interiora se insinuasse; quae etiam aqua apparet quam maXime particulis metallivis impraegnata, adeo ut ab ejus colore, pondere et Sapore conjecturetur a turba metallica ad statum et qualitatem minerae suae in stratis. 4. Ipsi etiam parietes inter eadem strata et petras quadam argilla plerumque tecti apparent, qui tam ab aquis in argillam emolliti sunt quam uortis coloribus tincti; quae Omnin Signa Sunt, B quam perpetuo intermeasse et m0fallis divitem ubiqu0 se insinuasse in matrices sive in lapides, cujus pori sunt aptissimi ei recipiendae. 5. Saepe etiam in apertum aerem erumpit talis aqua, et fontem sive seaturiginem format, qui impraegnatus est ejusdem generis metallis, saepe Vitriolo. Sulphure, alumine, ferro, cupr0 Rrgento, plumboete. 6. Si ipsae matrices, quibus integra plerumque Strata conStant, ut Spathum, Quaris vel et lapis stillatilius etc. examinentur, perpetuis queiAdam lamellis sive cubis aut trigonis constare videntur, per quorum interstitia, ubicunque libet, aquae transitus est; adeo ut aqua videntur astrati sui margine p0r tales juncturas influxum habere, et illa temporis tractu implere partioulis metallicis, quas secum advehere potuerit lympha unde ad matriues videntur illi lapides aptissimi, qui hujusmodi cubis et
lamellis constant, per quarum interstitia datur via et transitus aquae, non alibi. T. Hinc etiam spathum etc. constare videmus diversissimo col0re, ut albo, rubro, candido, prout tinctum est diversi generis aquis: ut et diversissimo pondere, quoddam vero levius: Et in his saepe observantur differentiae, prout Spathum propius ad venam vel remotius inde distet. Insuper etiam videmus clarissime in mineris, set fluvia se insinuare per lanisellas lapidum sive cub0rum interstitia in quartgio, Spatho etc. adeo ut ipsa se lamellae divisa0 appareant et notatae minera, quae mediante dein eadem aqua in nullas 110n lamellarum juncturas transversim et oblique irrepit, usque dum ovoupet totam massam. 8. Inde etiam mineras habemus Spathi instar candidas, quales saepse motallo sunt divites, ut ferro, plumb0, Stanno, urgento ete. et alia plura, quae testantur aquam per exigui SSima Slamellarum in matricibus juncturas influere, et sevum particulas metallorum trahere. 9. Conspicitur hoc oculatius in saxis scissilibus, quae mine
239쪽
rali quodam stipantur, ut in lapide sdissili Eislebiensi 0t alibi: minseram ibi non alibi videre li00t quam in junoturis lamellarum quae colore SUl
phureo, RUI eo, Cupreo alioque rutilo nitent; neu videntur insinuasse se effluvia in ipsam saxi substantiam; sed modo in illa loea siv0 inter lamellaS, quae apertae esse Solent aquis meantibus, et per quas liquores SurSum enituntur, Secundum multiplicem sexperientiam: adeo ut formari videantur nova interstrata m0fallida etc. Sio etiam in lapidibus mineralibuS, quorum parS aliuS generis petris eonstat, videmus plerumque junctu raS Oecupari Sulphure, vitriolo v0l metallo; et sensim inde se diffundere in iniseri0ra: hoo est, originum duui in to eis, per quae aqua meare s0SSevidetur et secum deferre parti uias m0fallidas. 10. Ut fa00um, ditissimas venas palustri quadam aqua obieetas apparere, lioet non 00nsirenter uSque tamen experientia vult t0stari; humidiora esse loea tam superiora quam inferiora, ubi ditiores usenis sunt petrae: und0 ignses erratiot 0t fatui in paludum locis plerumquo comparent. 11. Quoties non videmus lapides por0Siores genuino et nativo qu0dam argento aut oupro repletos γ qu0ties non ligna eisdem metallis impra0gnata 2 et vidi quercin0s stipites ubique in duetibus filamentorum; per quos aqua alius fluere solet, et pro Vel Oobsitos, ut et ligna abi0gna Argento; et alia plura, per quae aquae Solummodo transitus est, quae sedum advocias partioulas in Jovis illis seposuisset. Quod adhuc sevidentius sest in t eis, ubi piscium figurae dolitescunt, quae quaquaVerSum apparent quadam eupri vena micare: quod indicium Sati S eVidenS est, aquam per rimas set intorstitia measse set in via lamellis et crustis tenuissimis parietes non modo obduxisse, sed etiam piSeeS replevisse seto. 12. Si etiam Ohrystallisationes metallorum nativas oontemplemur, annon in illis agnosuimus eadem vestigia easdemque formaS, qHRS videmus quotidie nasui ope aqua μγ interdum apparent filamentorum in Stur quae e rimis suis et e matrice in reuium et obliquum erumpunt per qua SVidetur aqua quaedam exsudasse; et in longitudinem stirias et capillares formas festisse: quid, annon videmus ex 00d0m lapide enasci metallum quo chrystalli, quas ab aquae cujusdam vapore ortum suum dueere ViXhodie denegatur; accedit, quod saepe ob duetas videamus ohrystallos minera cujusdam metalli, quae sive interstitia occupat, sive extimam illarum Superficiem, Sive ex interiori eompage se exoludere Satagit, quae omnia indigitare Videntur, ope humoris oujusdam formari iam ultro stallos quam hujus-
240쪽
modi minerae rudimenta: quid annon in aquis quibusdam vitriolatis tantum obseruntur cupri penu, ut stuprum ferro substituatur 2 quod eo meliuspis situm ad generanda metistin pro dueere posse videtur, eum subtile sulphur in aquis delitescere possit, ut et Vitri0lum et alia plura, quae originem praebent marcasitis et dein metallis; si enim aqua sulphurata transit pser lapides patentiore S, non mirum eSt, Si inaequaliores particulae inporis remaneant et aequales transeant, hoc eSt, Sulphur, vitriolum, particulae metallieae loca exilia occupent, aufugiente aqua, quae Vehieuli loco fuerat. 13. Si modo unum metallum et ejus vegetationis naturam examinemuS, ut eXempli gratia, argentum, reperimus mineram ejus diversimodi esse, interdum rubram ejus minorae speetem in chryStallos enatam, quasi eodem modo chrystalli exortae fuissent; ut chrystalli lapideae opse sueui ex petra destillantis; videmus nativum argentum jam in lamellas, jam in capillos, jam in ram0s et elegantissimus arbusculus formatum, quae in matrice Sua radicem quandam egerunt, et altius dein tanquam rami vegetabiliores frontem exseruerant; quae Omnia indicio Sunt, Suceum quendum fuiSSe, qui operatus sit figuras praedictas et qui in ordinem particulas Asecundum formas et situs redegerat: n0n aliter hoo fieri videtur, quam Cum urgentum Solutum Sit in menstruo et commixtus sit ei mercurius et reflua, Siri e Sal praecipitans, et arboretum quoddam Lunae vel chrystalli sexangulares vel lamellae formentur; quae cum ouulariter fiant ope aquae,c includi etiam inde p0test, quod reliqua etiam ope aquae fiant. 14. II eidem in aliis m0tallis satis perspicue apparet, plumbi vena Saepe in diver- Sicolores chrystall0s formula est; ut et stanni; vidi etiam serri os alius metalli minoras sensilem habere formas, quas chrystalli, adeo ut eadem 0rigo sit utrisque; cumque chrystalli oriantur a liquore eXsudante ex petris, hinc etiam eodem modo ortum traxisse ditiores horum metallorum
chrystall0s putari potest. 15. In quibusdam Dendritibus idem licet con
templari, Scilicet quod formata appareant arboreta et nemora, ut et tineia Snepe Sunt Suesso minerali rami sunt interdum sulphurati, interdum argenteiete. quod non nisi ex aqua influente originem suam ducere potuisse videtur. 16. Ρari modo eum Se rogenerent et renaseantur minerae in veniSSutS, 90St aliquot annorum effluxum, hoc fieri c0mpertum est in udis et IOUiS aqune Submersis, cumque contrarius sit aquae ignis, hinc illi adscribenda p0tius est, Secundum sententiam nostram, regeneruti0. 17. Idem