Nicolai Vptoni De studio militari, libri quatuor. Iohan. de Bado Aureo, Tractatus de armis. Henrici Spelmanni Aspilogia

261쪽

Ne ira su simplici plano in Armis.

SUperius dictum est de fimbriis sive

hordiaris in Armis depictis. Sequitur jam videre de tractibus. Et primo de tractu simplici. Et vocatur pro

eo, quod rem an Cnte campo Armorum tam infra quam extra, Protrahitur novus

tractus de alio colore, ut hic, ad modum scuti. Et qui hec Arma possidet, Po - ΥΑΥ UNuM TRACTuM SIMpLICEM PLANUM DE Ru Io IN CAM po Au Eo. Et Gallice sic, lupori d or uri trace playu dege leta. De tracilis in gradato ex istraque parte.

ET iste tractus aliquando in gradatur

de utraque parte, ut hic. Et qui habet ista Arma PORTAT UNUM TRAC1uM Ex UTRA Di E PARTE IN GRADATuM DE Au RO IN CAMPO Ru BEO. Et Gallice sic, It pori de geruleo uri trace eu-greilee de chescun coyse d or. De Armis Regis Scotie. Duplicatur autem predictus tractus ut in Armis Regis Scocie, ut hic. Et

262쪽

De tractu triplicato.

S int insuper alii qui habent istunt

triplicatum & qua triplicatum : ut nuper vidi in Armis Episcopi Cenomanensis, qui PORTAVIT pro Armis suis Usu M TRACTUM TRIPLICATUM DE NIGRO IN CAMPO Au REo, ut hic. Et Gallice sic, liport olor uet trace triple de fabis. De tradiu ' lici cum duobus coloribus in Oectis.

SUnt autem quidam nobiles qui portant unum tractum simplicem de duobus coloribus invectis, ut hic. Et

qui ista Arma possidet, ipse PoRΥΑΤ U-

gent.

De Fisse ris. IN precedentibus dictum est de bendis, L earum disia

ferentiis Nunc dicendum est de fissiaris. Que quidem si sitire in sinistro cornu scuti incipiunt, & protrahuntur ad dexteram partem scuti inferius, ut hic. Et iste fissure tot modis variantur quot modis fiunt predicte bende. Fiunt namque Fissure plane, in gradate, invecte& fusula te ut supra dixi in materia bendarum. Et istas fissuras portare solent,ia saltem deberent bastardi. Et tunc ista fissura vocatur baculus, Gallice Da pon. Sed communiter vocatur fissura

263쪽

pro eo quod findit arma paterna in duas partes, quia ipse bastardus finditur dividitur a patrimonio sui patris. Et sic talis bastardus prohibetur portare Arma integra sui patris ob reverentiam sui sanguinis, set ipsa portare potest, cum tali tamen fissura sive baculo, ut predixi, ad sue basiardie sinalem declarationem ia ad differentiam proprii heredis sui patris. Cum vero talem siluram in Armis habueris planam, seu in gradatam, invectam, vel fusula tam de ipsa dic sicut superius in materia bendarum planius est expressum. Bastardus vero ille qui predicta Arma pollidet, PORTAT UNAM Fissu RAM NIGRAM IN

De Armis capitatis. Unt autem quidam nobiles qui portant arma capitata, ut hic. Et nota quod tunc Arma illa vocantur capitata quando superior pars scuti, videlicet Caput fit de uno colore, aut ex diversis coloribus : & illa pars non extenditur ad

medium scuti ut hic. Et nota quod in istis capitibus est bonus modus portandi Arma diversia, ut forte aliquis nobilis habet multas terras, grandia dominia per matrem suam, Propter quas tCrras maternas intendit portare Arma sue matris, ut est Justum : set quia descendit de patre nobili, vel generoso, per quem habuit aliquod simplex patrimoni iam, tunc talis nobilis, si voluerit, potest portare integra Arma sue matris in parte inferiori sui scuti. Et in tali capite, ut predixi, potest ipse, si voluerit, portare integra Arma patris sui. Et ille qui habet ista Arma PoRΥΑΤ

264쪽

Sti ut insuper alii nobiles qui portant

in Armis suis unam quartam, si Veunum quarterium at terius coloris dinferentis a colore , sive coloribus scuti,

ut hic. In quibus dicendum est, quod talis nobilis PORTAT ARMA PALATA DEAuRo ΕΥ AZo Rio CuM UNA OuARΤΛHEREM 11 1CA. Et Gallice sic, I oripalee d oris d'Uor ung quari Uermn. Et nota quod habendus est respectus ad colorem illius paliqu1 ascenderet ad dexterum cornu scuti, si ipsia quarta ibidem non foret, Et in illo colore incipiendum est in discretione istorum Armorum, ut superius dictum est. De Armis scaccatis.

Ut terius enim videmus quod aliquando Arma sunt scaccata, &vocantur Arma Scaccata quando formatur de duobus coloribus ad modum scaccorum, ut hic. Et ista Arma recipiunt multas differentias, ut in capitibus,

in quartis sive quarteriis, in barris, I bendis, & quandoque in signis capitalibus, de quibus dicetur in sequentibus. Et habens ista Arma PORTAT ARMA SCACCATA DEAu RoET A sonio. Et Gallice, Ilpori Aede dor, ct asor.

265쪽

De Onis capitalibus, que Gallice mocantur Chemerans. HAbemus autem multociens in armis quedam signa que vocantur signa capitalia, ut hic. Que quidem signa de facto primo per Carpentarios L domorum factores portabantur. Et in latino sermone vocantur tigna, &Gallice vocantur Cheterons, quia domus nunquam perficitur, quousque, ad modum capitis, illa tigna super ponantur. Et duo talia tigna con 3 uncia, L adinvicem copulata faciunt unum signum capitale. Quandoque portantur duo talia signa in Armis, quandoque tria, & aliquando quatuor, ut est notum. Item aliquando istud signum descrtur in Armis ingradatum. Et tunc, illa Arma defcrens, dicitur portare UNUM

GRO IN CAMPO AuREo, ut hic. Et Galli-lice sic, It pori 'or ung chemeron de sabis. Item in istis signis capital bus quandoque oritur dubium in eorum declaratione sive discretione, quando fiunt de diversis coloribus transmittatis, ut hic. Et tanc habens talia

TRANsMUTATIS. Et Gallice sic, Ilpor quartelee ce argent de sabis, ct ung che- veron chaungee suet de I autre. Item variantur ista signa capitalia in Armis partitis secundum longum, ut hic. Et habens ista Arma

ior, ung cheveron chau ee Iung de Pautre. Oritur insuper aliud dubium in tali modo

266쪽

De J filitari ossicio Lib. IV.

portandi Arma. Et vidi quosdam Haraldos pretendentes se peritos in hac materia m1rabiliter sompniare. Verumptamen non oportet multum dubitare de eis ut opinor. Nam qui ista habet Arma, PORTAT DuΑs P ΑλΤES CAPITIS SCu1i DE RUBIO, ET TERCIAM PARTEM DE ALBO, ADMoDuM SIGNI CAPITALIS, ET TREs Ros hs DE EisDEM COLORIBUS TRANsMuTA 11s. Et Gallice sic, Iliportle et, vix parties ta chi de gravis et le troi-sime Hargent partieae en maner du chiveron, e, trotes roseae l.ng de lautre. De Armis umbratis.

C Avendum etenim est de Armis umbratis, de quibus

partim superius dixi in capite de Cruce umbrata. Pro quorum quidem Armorum discretione, quidam forte hujus artis ignari sument regulam precedentem, Vim delicet de coloribus transmutatis, ut sepius vidi. Sunt itaque certi nobiles, generosi Anglia opu portant diversas umbras in suis Armis, ut hic. Et qui ista Arma habet, PoRΥΑΤ INuM LEONEM RAPACEM UMARATUM IN CAMPO Au REO. Et Gallice sic, Ilpori Hor ung Leou umbree. quorum quidem progenitorum parrimonia ia possessiones ad alios descenderunt. Ouorum tamen nepotes in optima spe viventes,& dicta patrimonia si ve possessiones habere sperantes, suo rum progenitorum Arma portant umbrata ut liac, omnes

alias disterentias supra dictas dimittentes : quia habito dicto sperato parrimonio, facilius est ipsum Leonem pre dictum sub colore illo portare sub quo progenitores sui illum portaverunt, & sic eadem Arma portare quam

prora

Et credo quod tales qui portant tales umbras habuerunt sitos progenitores portantes eadem non umbrata set integra,

267쪽

progenitorum suorum Arma dimittere prius, & postea illo habito patrimonio Arma illa de novo assumere. De Armis duplicibus.

O Iidam autem sunt nobiles qui portant Arma duplicia, ad modum unius duplicis tunice, ut si quis rie habens unam tunicam de colore aureo, duplicatam cum rubio, vult jaggare vel scindere superiorem partem sue tunice, dictas Jaggas sive scisi iras modicum elevare, MCAS CUIN parvulis campanis, vel aliis iliis, sive floribus argenteis pulveri Zare, ut hic. Et talis PORTAT ARMA SUPERI iis ScissΑ ET JAssΑΤA DE AURO, ELE-

SONETTs DE ARGENTO. Et Gallice sic, It pori 'or decoppeesur geruleet, pondi re deripet Iidet, sonetis ratae ui. Et nota quod ista Arma variantur secunduri I ymaginationem portandium. Aliquando namque portantur Arma pulverigata,

ut supra dictum est, I aliquando simpliciter plana. De qua quidem scisiura sive jagga subtiliter cavendum est. Nam vidi multos Armorum Haraldos, al1os de disseretione Armorum intromittentes, eggregie deceptos in illa scissura sive jagga. Et tamen non est nisi trusa si integritas duorum colorum recte concipiatur.

Variatur autem supra dictus modus portandi arma duplicia , ut hic. Et nota quod in istis Armis sunt 3. pecie admodum barri arum ablate δe superiori parte tunice duplicate ut predixi per qua' rum quidem pectarum seramina aperteia clare ostenditur dicte tunice duplicatura, vel saltem color ejus. Et Gallice sic, It pori degeruleae decone ou τυdesus or en manere de troisbarreae. Et dico quod PORTA 1 DE Rusio ABLATO Siv ΕEvACuΑTo SuPER AURUM AD MODUM TRIuM BARRΑ-

268쪽

RuM : Quia non sunt vere barre, quia non extenduntur totaliter per predicta Arma, sicut deberent si essent verebar re. Item variatur iste modus scindendi sive jaggandi, ut hic. Et sunt ARMA ARGENTEA Du-pLiCATA DE NIGRO in forma predicta.

Et Gallice sic, It port d argent deconeems Jubis. Tene menti hanc Regulam pro tunicis duplicatis, quia diverse ymaginationes fiunt in eis ut multo ciens vidi. Verumptamen non vidi talia Arma dura re usque in terciam vel quartam progeniem que a scissoribus habuerunt originem; quia spuria vitulamina non dabunt radices altas, neque stabile firmamentum collocabunt.

De Fusulis. SUnt autem generosi, & multi nobiles qui portant in siis Armis fusulos, de quorum numero fuit dominus meus specialissimus qui PORTA v ITTREs FusILos Ru BIOS IN CAMΡo ARGENTEO, ut hic. Que qui de Arma portavit ratione certarum terrarum ad Baroniam de Monte Acuto pertinentium. Et

Gallice sic, II pori argent trois fuseleiu de

gemis: . Et nota quod quandoque portantur tres fusuli vel duo aut plures usque ad numerum novenarium, quem si excedant dic quod illa Arma sunt pulveri rata de fusulis L non alias. Et sic generaliter nota quod si aliquid portetur in

Armis ultra numerum novenarium, tunc

ipsa Arma quecumque fuerint dicentur pulveri rata, Et aliquando portatur unus fusiliis per se, ut hic. In qua materia vidi quosdam dubitare. Tamen qui habet ista Arma PORTAT, de facto absque aliqua dubitatione, DE Ru Aio Curi UNAM Fusu Lo Au REO. Et Gallice sic,

269쪽

Ilpori degeruleae uno bull dor. Item adhuc. Fusulus iste aliquando portatur de diversis coloribus, ut hic. Et tunc est fortius dubium quomodo talia Arma sunt discernenda, set d c quod habens ista Arma,

ΥAT 1s. Et Gallice sic, It pori partiee detra ers 'argent suble, em ung si ullde me mes colo; rs tuta de pauli re, ut supra dixi in aliis Armis. Item tales fusuli aliquando portantur per modum beC darum sive unius bende, ut hic. Et tunc dicendum est quod habens hec Ar

lice sic, It pori cor ung bende fusulee degemles. Item quandoque portatur in Armis una barraius lata, ut hic. Et tunc dicendum est quod habens talia Arma, PORTAT DE ARGENTO CuM UNA BARRA FusuLATA DE Rusio. Et Gallice sic, tiport d argent ung barre susulee de geruleae. Sic ergo patet modus portandi fusulos ut creditur in universo. Et nota quod quidam dicunt quod predicta Arma inceperunt ab

tur talibus fusillis de lana filata factis. Et hic notanda est differentia inter fusulos, masculas, & losen gas; quare sciendum est quod fusuli sunt semper longi. Item fusuli sunt strictiores in angulis transversalibus quam sunt mascule. Et mascule sunt latiores in dictis angulis transversalibus, ut hic. Et crassiores in longitudine quam fustili, ut predixi. Et habens ista Arma, PORTAT DE Ru Bio SEX MAsCui As DE Austo. Et Gallice sic, II pori de gentet, ct ri masculen d or. Et

270쪽

De si ilitari Ol icio Lib. IV. etsi

Et iste mascule quandoque sunt perforate, ut supradixi in capite de cruce masculata ut hic. Et nota quod illa Arma vocantur masculata in quibus dicte mascule incipiunt plenissime in dextro angulo scuti, ut hic, ia terminantur Versus partem sinistram, caue tamen Arma de facto sunt palata & dividuntur in tres palos si subtiliter concipiantur. Et ha

Gallice sic, It pori argent ct asore maf-culee. Item losen ge nullo modo fiunt nisi in Armia bendatis. Et habebis clarissimam differentiam inter predicta masculata Arma & bendata in picturis Corundem, ut hic. Nam losen ge semperstant recte ita videlicet ejus angulus superior respicit in caput scuti, ubi semper talis angulus superior mascule respicit vel dextrum cornu scuti vel sinistrum ut patet in exemplo proximo precedenti. Sic ergo habemus differentiam signorum predictorum, fusulorum videlicet, mascularum, L losen garum. Item dicti fusuli nunquam reperiuritur perforati, neque losenge supra dicte perforantur. De Saltatoriis.

E Si aliud autem signum in Armis per diversos nobiles

portatum quod appellatur Saltatorium L fit ad modum quasi crucis Sancti Andree, ut hic. Et aismilatur secundum quosdam cuidam instrumento posito in diversis parcis quod tamen est mire magnitudinis ad comparationem hujus signi. Et esst bene notum quod in multis locis I parcis talia saltatoria ordinantur ad recipiendum seras bestiasque semel ibidem intrantes per ipsum saltatorium non iterato