Nicolai Vptoni De studio militari, libri quatuor. Iohan. de Bado Aureo, Tractatus de armis. Henrici Spelmanni Aspilogia

231쪽

De Cruce patente.

V Ariatur enim ista CR ux PATEN saliquando in pede ejusdem, ut hic. Et tunc vocatur Crux patens figiti va, quia in terra figi potest talis Crux. In qua tres partes superiores sunt patentes in angulis, ia latiores quam in medio, ia ejus pes disponitur ad figendum in terra. Et PORTAT DE ARGENTO, CUM UNA CRu CR PATENTE Fio II 1vA DE NIGRO. Et Gallice sic, It pori d' argent ung crois pate chedes able. Et nota quod plures sunt cruces que potiunt fieri figitive, ut inferius patebit. De Cruce plana cordata. Ister cruces alias una invenitur cruxque C Rux CORDATA Vocata, ut hic. Et hec crux appellatur cordatur, quia sit de cordis. Ouam quidem crucem vidi nuper in Armis ci usdam nobilis vir1, qui de facto habuit unum avum qui fuit artifex L cordi fer, aut factor cordarum, ut ipsemet nobilis vir mihi retulit ore tenus : qui pro Armis suis portavit DL RUBEO, CUM UNA CRu E PLANA CORDATA DE ARGEM 1 o. Et Gallice sic, II pori de go te et, uri crois pla u corded' argent. Ne

232쪽

De u litari officio Lib. IV. vi

De Cruce plana perserata. Si insuper alia CR ux PLANA que mirabiliter a plana cruce beati Georgii disteri, ut hic. Et est hic notandum, quod opinio quorundam, dicentium quod ista Arma

simi scaccata, est omnino reprobanda: quia Arma scaccari non possunt ad omne minus nisi in numero quaternario, set in majori numero bene possunt, ut inferius patebit. Dicendum est igitur quod portat UNAM CRUCEM RUBIAM PERFORA

d'or ung crois de go leae partee au mitieu. De Cruce talentata. Abemus insuper aliam crucem quam nuper Vidi in

Armis cujusdam 'anueos, ut hic.

Et hee CRux vocatur T ALENΤ ΑΤ Aquia fit de talentis totaliter. Potest autem talis crux tortillari ita faciliter sicut talentari, quia talenta & tortille non dis serunt nisi in colore, quia talenta sempersunt aurei col oris. Nec est color talentorum expressandus in discretione Armorum quia esset inutilis repetitio unius Mejus de, dicendo talenta aurea, quia nulla alia sunt taIenta nisi aurea. Habes igitur ista Arma PORTAT UNAM CRUCEM TALENT AT AM IN CAMPO Ru BEo. Et Gallice sie, It portilego te: uri erois besanulee. De

233쪽

De Cruce forida. Unc autem sequitur ala crux que C Rux FLORiDΑ appellatur, ut hic. Et ideo vocatur florida quia habet fores in singulis suis finibus. Ista insit per crux florida aliquando in Armis por

tatur figitiva. Et tunc vocatur CruX

forida figitiva, quia in tribus suis finibus est florida & in pede figitiva. Et PoR

PATENs Dicitur, ut hic. Ideo appellatur crux ista florida patens quia habet fines sitos patentes, & in. medio uniuscuiusque finis resultat unum tercium ad modum floris, ut patet in ista cruce.

Gallice sie, It pori de gomo et, ung crois palee foui elee Hor. Ista insuper Crux aliquando portantur cum pede figitivo,ia tunc appellatur Crux florida patens figitiva. De Cruce plana undosa.

E )x insuper alia crux plana que eciam

CRux UNDos A appellatur. Ideo vero dicitur undosa quia fit ad modum unde vento turbate, ut hic. Quorum quidem Armorum dominus portat UNAM CRuCEM PLANAM UNDos4M DE ARGENTO, IN CAMPO Rusio. Et Gallice sic, It pori de go hae uri croys nudeed argent. De

234쪽

De EMilitari officio Lib. IV.

De Cruce invecta.

ULterius invenitur in Armis una

crux plana que fit de coloribus invectis, ut hic. Oue vocatur Crux invecta pro eo quod in ea duo colores invehuntur. Quorum quidem Armorum posscstar portat UNAM CRuCEM PLANAM DE COLORI Bus ALBO ET N1GRO INVECTIs IN CAMPO RuBIo. Et Gallice sic, II portia gom et, uri crois verre sargent di fabie.

De Cruce cruciata.

SEquitur adhuc alia crux que C RUXCRUCIAT A appellatur, ideoque ista crux dicitur cruciata, quia in singulis suis finibus est cruciata, ut hic. Set ista crux non ita frequenter portatur simpliciter per se in Armis sicut alie cruces. Multociens tamen portatur in diminutivis, hoc est, in parvis crucibus cruciatis. Et tunc Arma sunt pulveri Eata cum parvis crucibus cruciatis & qui ista Arma portaverit PORTAT namque UNAM CRuCEM CRuCIAT M DE ΑuRO IN CAMps AgoRio. Et Gallice sic, liport d,sor ungcios er cre d or Et quando tales Cruces ponuntur in diminitivis & sine numero certo, tunc vocantur in Gallico Crosielet tis ut supra dixi. De Cruce masculata.

MASCULATA vocatur, ut hic. Ideo hec autem crux vocatur masculata

pro eo, quod ipsa st de masculis. De quibus quidem masculis videbitis infra in capite de fusulis L losengis, ubi ista materia latius tractabitur deo dante. Et

235쪽

Nic o IN CAM po ARGENTEO. Et Gallice sic, II pori olbr-gent ungcros masculee de sabis Sed ista Crux masculata alia quando est perforata in masculis, ut hic. Secundum quod patet in perforatione

mascularum. Et PORTAT UNAM CNuCεMMASCuLATAM PERFORATAM DE Rusio INSCuTO ARGENTEO. Et Gallice sic, Il port 'argent uri crυs de go Det, masculee persees De Cruce molendistri.

SEquitur jam de quadam alia cruce que C RUX Mo-LENDI NARis appellatur. Et dicitur hec crux molendinaris ad similitudinem cujusdam instrumenti ferrei in molendinis, quod portat lapidem molarem superiorem, per quod eciam instrumentum ille lapis in suo cursu feratur equaliter, ut non declinci ad degateram neque ad sinistram, ministrans unicuique quod suum est equaliter u sine fraude. Istam crucem in Armis deferre

deberent Judices, & ipsi qui jurisdicti

onibus presunt. LIt sicut dictum instrumentum serreum dirigit molarem lapidem equaliter D sine fraude, ita & ipsi Judices reddere teneantur unicuique equitatem. Possessores namq; istorum Armorum portant

Et Gallice sic, It port d,sor vet cros mol ne 'or. De Cruce iuversi. ULterius habemus unam crucem aliam que C Rux INVERSA appellatur. Et dicitur hec Crux crux in VCrsa, pro eo quod hujus crucis fines undique invertuntur ad modum cornu arietis. Et istis Armis utentes portant UNAM CRU

236쪽

De Est fili turi officio Lib. IV.

CEM Au REAM INVERSAM, IN S CLITO RUBEO. Et Gallice sic, Ilpori dego Let, uri crois recer De d'or. De Cruce furcata.

SUnt & alii qui in Armis suis por

tant quandam cruCem furcatam, ut inferius. Et dicitur hec CRux FuKCATA, Pro eo quod omnes ejus fines sunt fissi L furcati. Habens igitur ista Arma PORTAT UNAM CRUCEM FURCATAM DE Ni GRO IN SCui O ARGENT EO. Et Gallice sic, Ilpori gargent ungerodis furebe de suble. De Guce ingradata.

in id in autem nobiles sunt viri qui

portant unam crucem in gradatam, ut hic. Et hec crux ideo vocatur

CRuX INGRADATA, quia in nulla parte sui est plana, set in gradatur tam ad ejus longum quam ad latum. Verumptamen ista ingradatio non est propria locutio secundum suum aspectum, set potius in-

dentatio, ut Verum fateor, tamen Com

munis modus loquendi in istis Armis ita se habet, Igitur dicatis ut predixi. Et possidens ista Arma, PORTAT

Et Gallice sic, Ilpori d'or uri emis de sabis.

237쪽

De Cruce truncata.

m is virorum nobilium multociens portatur, que vocatur CRUX TRuNCAT A. Hec autem Crux ideo crux truncata dicitur, qui sit de duobus arborum ramis truncatis, ut hic. Horum autem Armorum possessor PoR1AMU NAM CRUCEM TRUNCATAM DE NIGRO

IN CAM po ARGENTEO. Et Gallice sic, Ilpori dargent ung crois recope de fabis. De Cruce Notitulata.

St insuperquedam crux que Vocatur CRUM NODULATA. Que quidem crux ido dicitur crux nodulata, proco quod in singulis suis finibus habet cetatos nodos sive nodulos, ut supra. Et horum Armorum dominus PORTAM UNAM CRu M AZOR1AM NODULΑΤΑΜ

IN S u1o Au REO. Et Gallice sic, Ilportd ir ung crotae botonee d a ore. Et ista crux aliquando invenitur in Armis figitiva, & tunc ejus pes est sigitivus, ut supra dixi in aliis. De Cruee florida no stata. Ut terius habemus quandam crucem floridam, de qua stiperius dimini est, que quidem CRuX FLORiDΑ aliquando invenitur NoDur ΑΤΑ, ut hic. Et hoc est, quando tales, ut predixi, nodi sive noduli reperiuntur in finibus D angulis florum dicte crucis. Horumque possessor PORTAT UNAM CRuCEM FLORI

238쪽

DAM AC NODu LATAM DE AZORIO IN CAM po Aungo. Et Gallice sic, It pori aeor ungcroissouretee botonee d' asor. De Cruce dupla partita. CRux Dur pi A PAR TiTA in Armis diversorum Nobilium reperitur. Que quidem crux ideo dupla partita appellatur quia si esset secundum longum aut secundum latum partita, seu de visa, adhuc remaneret ibi

una crux dupla, ut experimentaliter hic videre possumus. Vidi enim multos notabiles viros dubitantes de ista cruce, plusquam de omnibus crucibus supradictis, qui tamen post longas disputationes in opinione predicta remanserunt. PosLsden; igitur illa Arma PORTAT CRuCEM DupLAM PARTITAM DE NIGRO IN CAMPO ARGENTEO. Et Gallice sic, II portaeargent ung crois Lubis partie de sabie. De Cruce dupla partitas rida. VAri tur autem predicta crux dupla

partita aliquando, ut hic. Et tunc vocatur CRUX DupLA PART ITA FLORIDA, inproprie tamen ut mihi videtur ; quia deficit medium illius floris, ut statim sequetur in proximo scuto, quod quidem medium nullo modo apponi potesst in ista cruce dupla partita ut statim patebit. Set qui ista Arma habet Poχ-

REAM Ιω CAM po Rus Eo. Et Gallice sic, II pori rigorulemung oros Lubie parte uretee Hor. Set, ut supra dixi, hec crux inproprie, ut mihi videtur, appellatur crux dupla partita florida, quia deficit ibi medium illud per quod f a cruX

239쪽

crux florida perficitur, ut hic patet; quo quidem medio addito, non erit hec crux dupla partita florida, imo vocabitur omnino crux tripla partita florida , Ω tunc rite discernitur, quia si dividatur

vel secundum longum, aut secundum latum semper una pars remanebit tripartita in modum crucis, ut patet in Armis pre- scriptis. PORTAT, igitur, UNAM CRU- CEM TRIPARTITAM FLORIDAM DE Ru BEO IN CAM po Au-RΕo. Et Gallice sic, It pori 'or ungerois trafois partee uretee de gomtita. De Cruce modendinari umbrata.

tos de quadam UMBRA CRUCIS MOLENDINARIS, ut hic. Et notate quod vocatur umbra crucis, quia semper fit hec umbra de colore nigro de quocumque colore factus fuerit campus Armorum ut hic, & corpus dicte umbre est de eodem Colore cum campo. Et qui portat ista Arma, PORTAT UNAM CRu-CEM MOLENDINAREM UMBRATAM IN CAMΡo Au REO. Et Gallice sic, Ilpori Hor ung eros moleyuee umbre. De Cruoesorida patente umbrata.

ALiud exemplum nuper vidi de umbratione cujusdam crucis, ut hic. Et ista crux vocatur CRUX FLORIDA PATENs UMBRATA, Set recte loquendo & proprie non est crux, sed umbra talis crucis: & ratio, quia corpus dicte umbre est ejusdem coloris cum campo,ia sic color qui est in campo per totum

240쪽

Ded a Tisitari Ospicio Lib. IV. et M

corpus dicte umbre ostenditur. Habensque ista Arma, PORTAT UNAM CRUCEM FLORIDAM PATENT EM UMBRA TAM IN CAMPO Rus Eo. Et Gallice sic, It port dego letann erois palee furelee umbree. De Cruce stirida patente umbrata perforata.

Notate tamen quod secundum quos

dam ista umbrata crux aliquando mirabiliter perforatur, ut hic. Et tunc appellatur CRuX FLORIDA PATEN sUMBRATA EΤ PERFORΑΤΑ, quia con Cor dat cum cruce precedenti, excepta illa perforatione in medio dicte umbre. Et tunc dicendum est quod talis PoRT ΑΥ UNAM CRuCEM FLORIDAM PΑΤENΤEMUM ARATAM PERFORATAM CUM Ru Aio IN CAMPO AuREo. Et Gallice sic, Epori illor ungcrois palee murtee umbree ct percee de gom α.

De Cruce fmbriata. REm n et tamen adhuc apud quosdam unum magnum dubium in differentia inter istam crucem fimbriatam sive borduratam, ut hic; Et predictam proximam crucem umbratam, pro eo quod multum assimilantur ut apparet prima facie. Set, si bene concipiatur, est magna differentia quia fimbria hujus disteri & variatur tam a Colore Crucis, quam a colore campi, ia tunc nullum est dubium. Nam qui habet ista Arma Post 111 UNAM CuRCEM NIGRAM FLORIDAM PAΤENΤEM PERFORAVAM FsMBRIAΤAM, SIVEBORDu&ATAM, CuM ARGENT O, IN CAMPO Au REO. Et Gallice sic, IIpori ungcros murtee patee percee de sabie, hortare gargent. De