장음표시 사용
282쪽
depictis singula discernere I describere inveniatur dissicile, ad instantiam igitur quarundam personarum, ia specialiter Domine Anne quondam Regine Anglie hunc libellum compilavi, sequens in parte dogmata ac traditiones excellentissimi Doctoris & Preceptoris mei magistri Francisci de Foveis, omnipotentis Dei nomine primitus invocato sub hac forma procedam Primo ponam differentias colorum, & quis ipsorum dignior vel nobilior inveniatur. Secundo qualia signa in armis portanda sunt, & qualiter, ac quid per ipsa signa representatur. A Tertio
283쪽
Tertio D ultimo pandam quomodo isitetur per quantum arma vel insignia habita distent a primo assumente.
ET PRIMO pro nobilitate colorum discernenda
tuis ipsorum nobilior dicatur, Premitto primo notata Domini Lartholi in suo tractatu de armis pingendis circa medium, ia illa que notantur per Philosophum in libro de sensu sensito per totum ubi dicitur, Onnus color mundi dicitur nobilior vel in error duobus modis, aut color dieitur nobilior secundum se, aut secundum quo imagis par rici put de albedine mel minus. Et si primo modo loquamur de loribus, verum est, quod non stant plures colores ouam duo, scilicet Ai sus COLOR ET NIGER, sed omnes alii colores fiunt & destandunt ex ipsis, Ut plene notatur
per ipsum Philosophum in libro suo de sensu ct se aio.
Corrige tamen Dominum Bartholum in grammatica, qui dicit quod color niger est vilissimus, cum ad positionem gradus superlativi requi untur tria ad minus, quare dic, it dicit magister meus Franciscus, quia In armis duo colores principales inveniuntur scil1cet ALBus ET NIGER, LOmnes alii colores artificialiter fiunt ex illis, ut AZonius COLOR, AUREUS, ET RUBEu S. Et ratio quare ego premitto colorem agorium alus, quia ' color 1lle ex commixtione colorum albi cum nigro resultat non alia data opera sed alii colores ex pluribus materiebus albis& nigris una cum operatione ignis Vel aque sunt L si iam recipiunt claritatem. De quibus coloribus omnibus Ω eorum rationibus currente stilo tractabo. De Colore albo.
OLOR autem AL pus ideo dicitur nobilior, quia po- . test in loco distantiori remotiori percipi ia videri,
ut cotidie videmus. Item, quia per colorem album lux designatur, k contrarium lucis simi tenebre que n1gredinem significant, ergo illud quod per tenebras designatur non est ejusdem valoris cum albedine. De 11to eli Dominus Bartholus in tractatu suo de armis pingendiS, m
284쪽
effectu, L concordat cum eo commentator Ameros in li
Color autem proximus, ut dixit magister meus Fran
. ciscus, est COLOR AZOREUS , quia per ipsum representatur nobilis ater, qui equale est receptaculum tam lucis quam tenebrarum, est color medius pri-
Ister colores autem medios secundus est COLOR Auia REUS , quia aurum ab aura est dictum, ut dicit Psidorus libro xvi. eo quod ex repercussione aure plus refulget. Naturale enim est ut metallorum splendor plus splendeat luce alia repercussus. Inter que metalla plus splendet aurum ab aura repercussum. Color itaque aureus ideo nobilior dicitur, quia colorem Solis representat, & per Solis virtutem in minera generatur. Color iste tamen non est tanti valoris quanti est color albus, sed ab illo colore scilicet albo, lucem suam e sientialiter capit & claritatem, ut susticienter patet per premisia. Cum isto concordat Bartholomeus de proprietatibus rerum, in capitulo suo de auro. Et sit volueris argumentari dicendo, quod hoc aurum est metallum nobilissimum, ergo sic ejus color. Ad hoc responde,ut respondit Bartholomeus de proprietatibus rerum, in capitulo supradicto, dicens, quod plus de argeuto vivo quam de sulphure albo ad compositionem auri recurrere consuevit; quare dico, quod ex ipsis materiebus albis.aurum capit suam soliditatem, & etiam nobilitatem. Concordat cum Bartholomeo Rieardus Rusus qui multum tractavit de metallis.
285쪽
COLOR autem Rus Eus est color medius ab extremis albedinis L nigredinis eque distans, quI in superficie corporis perspicui resultat per incorporationem dati luminis ignei atque puri, L ideo intense rubrum admodum lucidi dis regat visum, nec aggregat sicut n1Rrum: propter quod pannorum venditores pannos iu spendunt rubeos ante lucem, ut VidCntes alios pannos Co-Ioratos propter nigredinem & rubedinem sp1ritum viii bilem disgregantem quo minus Valent colorum disce inere velitatem. De isto notatur per commentatorem Averos
in libro de sensu ct sensato, quem etiam colorem nemini licet portare sine Principis licentia speciali, mi 1 1 oli 1'Uncipi, ut notatur C. de mest. Olobrais l. iij. 9 b. temperenturct C. que res vendi non possunt l. i. ct ij. Ω huic Constituationi contravenientes capite puniuntur, ut iusne ipsius koij iij. C. de meli. olobriis ct C. de osci Comitis sacrarum D, -
itionum 1. Et est, quare ist C color magi S attribu 1 tur Principi quam alius color, ut albus & niger, a Zorius vel aureus, quia iste color significat ferocitatem vel irtitudinem & Principes in correctionibus, & contra inimicos essent feroces vel tartes jam illis hic color attribuitur ut inferius dicam. De Colore tiridi.
idam addunt alium COLOREM, scilicet VIRI EDM ;qui color,ut ego credo,initiu habuit ab aliquo milite histrione vel gaudete, qui nobiles non sunt, ut dicit dominus Bart. C.de dignitatibus i. i. circa medium tractatus sui. Sed quia in quorundam armis Dominorum in Anytia ille color non invenitur, reprehendendo in nostrum libellum ipsum colorem admisimus. Et pudor
causam prestat; Nam ne vereamur cum colorem ipsum in armis videremus ipsum discernere non valentes. Et ratio est quia antiqui ipsum colorem inter colores Armoruma non
286쪽
non admiserunt,quia videbatur illis absurdum & inconveniens dicere, quod quis deberet dare differentiam triplicem colorum sic dicendo, Colorum quidam sunt principales secundum se, quidam sunt colores medii, & quidam submedii. Colores principales secundum se sunt color albus niger. Colores vero medii sunt agorius aureus & rubeus. Colores autem submedii sunt color v1ridis alii similes si inveniantur. Et ratio mea est quare dico illum colorem submedium, quia non potest aliquomodo fieri ex duobus coloribus principalibus, scilicet albo& nigro, sed fit duntaxat ex duobus coloribus mediis, scilicet ex colore agorio & aureo adinvicem mixtis: quamobrem non potest vocari color medius, colores medii fiunt permixtionem aliorum duorum principalium colorum ; sic non ille, ergo non debet vocari color medius sed 1ubmedius. Jam proximum est, ut videamus de rationibus probantibus unum colorem esse alio meliorem.
Et primo dicendum est, quod color albus dicitur melior propter tres rationes. Q.
Prima est hec, quia color ille potest mutari in Omnes colores medios L submedios. Secunda ratio est,quia non possumus dare contrarium directum alicujus alterius coloris nisi ipsius, vel econtra. Et si quis quereret quid esset contrarium coloris albi, statim respondere possimus quod color niger est ejus contrarium, sic non possimus respondere de aliquo colore medio, ergo neque submedio. Tercia ratio est, quia color ille, qui potest a loco remotbori facilius concipi quam aliquis alius color, est nobilior iaprincipalior, sed hujusmodi est color albus 9 ergo color albus est color principalis L inter omnes alios dignior, iste due rationes secunde, sunt rationes Philosophice in loco Iuperius allegato de sensu & sensato. Et de prima ratione est textus, conc. Acursi in te. iij. C. devest. Olob. Et Patet pei Bartholomeum de proprietatibus rerum in capitulo de coloribus, ubi dicitur, In nullo etenim colore melius fundantur colores medii quam in albo, & quanto album eli intensius quod substituitur, tanto adheret fortius
287쪽
color qui super inducitur, sive sit nigredo, sive pallor
ut color agorius, sive candor ut color aureus, sive rubedo fuerit. De Colore nigro.
COLOR autem Nio ER est privatio albi, sicut amarum est privatio dulcedinis. Unde dic quod albedo est prima origo colorum, sicut principium saporum est dulcedo, ut dicit Aristoteles de sensa sensato libro xi κ. & sequitur ibi. Color niger nihil aliud est quam privatio albedmis, I ideo nigredo est species visibilisag gregativa, Si ejusdem repercussiva, propter quod ledit
visum quando nimis est intensa, ut patet de diu incarceratis qui de carcere exeuntes parum vident, de istis notatur per Loio. in suis topicis, in capitulo iii 1 in illa Regula Quando unum contradiosoriorum s .erum, residuum es falsum quare concludo, quod color niger est color secundus in dignitat .
COLOR autem AZORI Us qui color medius est, proximam in diguitate sedem obtinet post colores supradictos, ia est color ab albedine incip ens in nigritudinem degenerans. Est eciam celestis color propter dominium ayeritatis in superficie peripicui materie pure,& assimilatur Saphiro secundum quosdam, adsis datur etiam lapidi adamanti secundum O idium, quia lapis ille habet colorem a Zorium. Et ratio est quare Omidius lis similat colorem istum lapidi adamanti, quia lapis ille secundum Dioscoridem est lapis reconciliationis & amoris. Et concordat cum eo Bartholomeus de proprietatibus rerum libro xvi. capitulo viij. & de sui natura ; hic color est maxime indicativus amoris, ut patet per Osidium de arte amandi libro iij. capitulo iij. ubi dicitur. Palleat omnis amans, hic est color aptus amanti. Istud
288쪽
etiam patet in hominibus amorosis, qui pre amoris magnitudine spiritus cordis incipiunt evaporare, propter quorum nutrimentum k restaurationem natura colorem ab exterioribus ad interiora revocat, & sic superficiem cutis pei iubtractionem calidi sanguinis reddit a Zoriam sive pallidam. Aliam etiam cautam assignat magister meus Franciscus, assimilando colorem agorium ferro, k hoc quia ferro prius deberet Imperator coronari quam cum alio metallo, ut notat doctores in C. venerat. Extr. de elect.& patet per Hostensem in capitulo super quibusdam, de
verborum significatione, & concordat spe. titulo suo de R. present S. si. versis. Item quod est autenticum, nam per ferrum designatur fortitudo, qua scilicet fortitudine precellere debet imperator omnes homines, Qua etiam rebelles insideles repellere poterit L expugnare. Item adhuc & aliam rationem assignat magister meus Francif- cum que est ita. Color a Zorius ideo prefertur omnibus coloribus medus, quia color iste fuit a Deo misius per angelum Karolo magno, Regi Francorum, tanquam pro sub-3edio & fundamento suorum armorum, detulit quidem Angelus Scu Tu M CuM CAMPO AZORIO ET TRI Bus FLORI-hus AuRE1s, & sic ibidem color aureus fuit inferior coloriagorio, quia fuit accidentalis L non substantia. Et si velitis sic Gallice, It port d 'atour tros sordeos Core. De istis patet in Clonicis de Karolo mareno. Et notatur argu mentati ve saltem lxii l. d. Adrianus D xxii3. q. vi'. hortata. Item habemus quomodo iste Color fuit alior tempore a Deo misius, ut patet in Speculo historiali sub rubrica de mirabili nece Juliani lib. xl. e. xlib. quomodo a morte resuscitatus fuit beatus Mercurius, cui Omnia arma erant necessaria, una cum S Cui o AZoRIo ΕΥ CRu E FLOR 1DA CuM OuΑTuo R ROSIS AMREIS per angelum fuerunt delata, ut1dem 1pse Mercurius Dei fortitudine I potentia ratianum apostatam debellaret, quem alta voce clamantem, mirifiGalliee, oleisi, antedictus Mercurius penitus interfecit. Et si velitis arma seri St1 Mercurii sunt isto modo Gallice describenda. II port dbaeour eros fortiee ct quatuor roses rore. Ex istis breviter concludo quod color aZorius inter omnes colores medios L submedios est dignior.
289쪽
COLOR autem AuREus est color proximus. Sed nisi per
domini Bartholi dicta motus estem,ego dicerem quod color aureus estet color infimus. Qui Bartholus dicit, quod colores ideo digniores sunt propter illud quod representant, D sic propter nobilitate metalli color aureus in se est melior secundu eum. Et ratio me movens est hec. Nam Color iste aureus generatur a colore vilissimo mundi, scilicet ex colore viridi, qui color est submedius ut inferius dicam. Et vir dis scilicet color existens in autumpno in plantis,in yeme mutatur in colorem aureum sive croceum i quoniam in foliis est materia humida multo magis qua materia glauca vel aurea, & grosia peractionem calidi consumitur,
nec tamen omnino destruitur a colore materiam elevante,
licet frigus ibi dominetur. Frigus vero dominans in materia mediocri generat colorem medium necesiario, quia iamelius potest transmutari in humiditatem quam in siccitatem, ideo generat ibi colorem medium habentem de colore albo magis quam cujus est color aureus. De istis est commentator super libro Aristotelis de plantis in fine ; Dconcordat cum eo Bartholomeus de proprietatibus rerum, in libro xix. capitulo X i. Et si tenueritis opinionem Domini Bartholi caveatis de exemplo ab eo ibidem posito quod est de luce, in tractatu suo de Armis pingendis, ni constat. ubi dicitur. Constat autem luce nil clarius mel nobilius, ut C. de silmina trinitate I si . cath. epistola inter claras, ia C. ne filius pro patre ibi totum mundum illuni Dat,ia propter hujusmodi nobilitatem nulli licet uti vestibus aureis, nisi solum Principi, ut C. de me, . Olob. I. I. cta. quia ipse dominus Bartholus dixit, quod lux fuit de sub stantia coloris aurei, & sic fecit similitudinem inter colorem aureum D lucem. Et ibi corrige Bartholum, Nam albedo est color ex luce multa u clara in puro perspicuo generatus. Si vero lux pauca L obscura fuerit in perspicuo, nigredo necessario generatur. Et iste est sermo Aristotelis, ia Aberos, qui ponunt nigredinem privationem lucis, & albedinem habitum sive formam ergo Bartho-
290쪽
Ius male assimilavit, quia omnis lux aut est clara & sic alba, aut obscura & sic nigra, aut est multa magna & sic alba, aut est pauca D sic nigra, si fuerit igitur lux clara &multa in puro perspicuo ergo albedo generatur. De isto est Aristoteles a. de anima,&sensu & sensato capitulo vij. Item sicut in medio perspicuo. Nam terminata presentia in alere luminis facit actum lucidum, absentia vero tenebrosum : Sic enim in corpore terminato presentia lucis facit terminatum sive coloratum C. album ; Et ejus absentia
nigrum ac tenebrosum. Ita tamen ut non omnino absit
lumen, ut dicitur in libro de sensu & sensato cap. viij. Item
sit generatio colorum mediorum secundum suas dimerentias proportionum, & sic suam capiunt dignitate, ut patet per Lartholomeum de proprietatibus rerum libro de consonanc. libro viij. Item fit generatio colorii mediorum secundum colorum principaliti dominationem D proportionem, et quanto sunt bene proportionate, tanto sunt delectabiliores, ut dicitur ibidem. Item Omnis color medius generatur
per albedinem Si nigredinem, que nigredo, ut supra dixi, vocatur aliquando privatio albi, ut obscuritas est privatio lucis: ut dicitur in libro x. Me thaphysice capitulo iij. Et de isto colore fiebant arma Imperatoria que adhuc ab omnibus Imperatoribus portari debent, ut quiscumque
fuerit Imperator portabit Aou LAM NIGRAM FIssAM EMEXPLANATAM IN CAMPO Au REO. Sed forsan queritis quare Imperator habebit aureum campum L non alium Colore, cum color aureus non sit color principalis, &cum
sibi serviri debeat de principalibus cum de eo dicatur F. ad I. I. de jac. l. deprecatio. & de quadr. prescripc. l. bene a Zenome, sicut deus tu celis, ita Imperator in terris. Ad hoc dicatis, quod aurum est metallum mitissimum, L quia non decet Imperatorem in omnibus ferocem esse, sed in quibusdam mitem, assumpsit sibi pro attemperamento colorem aureum. Et tunc quare habet aquilam nigram fissam &explanatam, dicatis, quia Imperator non esset magis declinans ad unam partem quam ad aliam partem respiciens
Jurium L armorum, ut rasinianus in proh emio in principio, ubi habetur, Imperatoriam majestatem non solum armis decoratam, sed legibus oportet esse armatam. Et ille color ni-B et ger