Nicolai Vptoni De studio militari, libri quatuor. Iohan. de Bado Aureo, Tractatus de armis. Henrici Spelmanni Aspilogia

311쪽

De Armis quarteriatis ingradatis. SV ut &alia ARMA Oti ARTERIA ΤΑ ΙΝ- GRADAΤΑ, & quomodo Arma possunt in gradari vide hic in scuto &vocantur in gradata, quia Colores inseruntur gradatim unus in alium, & sic describitur: Po ΤΑΤ namque DE ARGENTO ΕΤ Α o Rio IM CAMPO Ou ARTERIATO, INGRADATO. Et Gallice sic, Ilpori quarteris e railedd' argent aetour. De Armis quarteriatis irrasis.

ΙRRAs A, ut hic, Et PORT)T DE ARGENTO ET Ru B EO IN CAMPO QUARTERIA ΥΟ ΙχRASO. Et Gallice sic, Itpora quarterierasee d argent O goul. De Amnis quarteriatis indentatis. SUnt itaque alia ARMA QUARTERIATA ET IN DENTATA, ut hic; Sed hic ca-Vendum,quia quedam sunt Arma I&DENΤΑΤΑ, & quedam IN BAΤALLATA. In- dentata sunt semper quarteriata - Inbatallata nunquam, ut hic in scuto. Et

portat sic qui habet indentata Arma Gallice, It pori quarterie en enu d'argent sabili. Et qui portat arma in balal lata, sic portat ut hic in scuto, Gallice, Ilpori de ore is ubi si enbatelle ut hic. De

312쪽

ut hic patet, u vocantur palata, quia aptantur ad modum pali, ut in l. pali F. de verborum significatione, F. de legi. l. rv. l. pali. Et PORTAT ARMA ΡΑ- LATA DE ARGENTO ET Ago REO, Et Gallice sic, Ilpori pali dargent Uisre. Unt eciam ARMA BARRAΤA, ut

hic. E t vocantur arma barrata, quia aptantur ad modum barrarum, Et id eli barra dicetur inferius. Et Gal-Jerconis quasi conus contra conum.

313쪽

De Armis bandariis. S int eciam ARMA que Vocantur

LANDARIA, ut hic. Et vocanturbandaria, quia sunt facta quasi de bandis ut hic depingitur, M PORTAT

ET nota, quod filius desiderans po

tare colorem campi tam armorum paternorum quam maternorum, eli

gere debet de istis odio differentiis supra Dotatis. Et si velit potest portare ipsos colores in Armis quarteriatis planis, Scin armis in gradatis quarteriatis, vel in quarteriatis invectis, Sc in armis palleatis, barratis, in angulatis, vel bandariis, ut supra.

E x eciam aliud differentie signum

quod laicis attribuitur , scilicet SIGNUM CAPITALE. Et tale signum capitale significat quod portans primo ipsa Arma assumpsit ; Et si filius ejus habuerit spatrimonium augmentatum, possit sibi asiti mere signum aliud capitale ut sequiti tr.

SEd si aliquis dominus ecclesiasticus

non habens arma, sed a Rege Haral doria petens sibi arma assignari, tun Cpotest ipse Rex Haraldorum dare sibi duo talia signa capitalia, vel tria ad

314쪽

Cum Pranci co de Hodeis.

maximum squia patrimonium domini ecclesiastici quamvis iuerit augmentatum, non transit ad heredes sed ad successores, Sc mortuo illo domino moriuntur L ejus Arma seu insignia. Predieta tamen intellige de armis propriis ecclesiasticorum domitiorum. secus est de armis ad ecclesiam solam pertinentibus. Ex predictis collige different ana inter heredes iasuccesiores. Heredes arma portantes possunt sua arma ma)orare vel minorare

cum concilio Regis Haraldorum, secundum quod eorum substantia crescit ac diminuitur. Sed succetiores eadem Arma portare debent que a suis antecesso

ribus erant apportata non augmentando

nec diminuendo, ut patet in abbatibus, episcopis I aliis. Et ratio est, quia heredes portant arma suorum parentum, Episcopi vero & Abbates portant Arma suarum ecclesiarum. Quare dic, quod si heres laicus habuit duo signa capitalia in suis Armis cum substantia diminuta seu minorata, potest demere unum signum ipsorum duorum, non ita potest dominus ecclesiasticus facere. Et econtra si pater alicujus portaverit unum signum capitale, Sc postea heres ejus inventus est pinguior in boni; & in subia lstantia quam fuit eius pater, ut ut per maritagium, vel per fortitudinem, Potest a sitimere sibi aliud signum capitale. Item illa signa sunt isto modo Gallice describenda; It pori dargent unche.eru

merons d argent. ut supra Patet.

315쪽

yohannis de Sado oureo de earmis,

II em ista C Api TALi A SIGNA sunt ali quando TRANSPOSITA, ut hic, &tunc dic quod portans perdit substantie sue partem; sed tamen est in spe recuperandi ipsam partem amiliani; non propones illud signum in toto demere, sed illud signum portat transposi um, ut hic. Et qui talia Arma portat sic Gallice portat, It pori Targeut 0. cheverons iransbosiis. Et hic cave de opinione eo-

esie PSALTER iu M, Gallice isn santer; nam opinionem illam ego non approbo, qui λpro eo fundamento non invenio ratione.

LInt eciam insuper qui portant ARMA PILATA, ut hic, quia in illis tormantur L pinguntur quedam pile ut patet, & sic PORTA 1 TRES PILAS DE N1GRO IN CAMPO Aus Eo, & Gallice sic,

IN CAMPO Aus Eo, Sc Gallice sic, vel per suum laborem dives effectus est, quia tales pilo significant labo 1em. Et ubicunque tres pilas inveneris sine Ili quibus differentiis aliis, dic quod ille qui eas portat vel suus antecessor laborarius erat. Sed ille pile semper sunt nigri Coloris vel biodii.

Sunt & alia ARMA que portantur qUC

tunda ad modum pile, sed sunt de argento, ut hic, M PORTΑΤ Ι 8 Es AGo-COPAS DE ARGENTO IN CAMPO RUBEO, Callice sic, II pori de goni trois tortensa argent.

316쪽

c vi Francisco de foveis.

C Unt etiam Arma cum serusis que aptantur ad modum pile, sed sempersunt rubet quasi serusia, Sc PORTAM DE Au Ro CuM TRI BuS SYRu Sis; Gallice, II pori de ore cum tro 's seruse vel tribus se- rufis, ut hic. ET nox quod cujuscunque coloris fuerint, si tamen rotunde fuerint &solide, dico solide quia sunt certa signa rotunda que non sunt solida, ut sunt anuli, ut patet hic. Et qui ista signa portat signum est quod fidelis est beneficii recepti memor, non obliviosus, quod scribitur An ulo sidet, subarratit

me e o. Et Moles Anulum memorie tradidit uxori sue; & qui ista Arma portat,

PORTAT SEX ANULOS AUREOS IN CAM

Po Rus Eo. Et Gallice sic, It pori rigoralis Φj. anuleis de ore. Si vero ipsa signa rotunda fuerit & solida D aurea, tunc non sunt pile, sed TALENTA vocantur, Gallice binatinis, ut hic in scuto sequenti depingitur , Et qui hec Arma portaverit, sic portare videtum PoRΥΑΥDE Rus Eo CuM TRisus TALENT Is Austi: ia nota quod hic non est necessarium dicere colorem in talentis, quia si non sunt aurci Coloris talenta non sunt. Et Gallice sic, It pori de ooui trois be- faunis. Ex predictis collige disterentiam inter pilas, inuas, talenta & maculas, artocopos vel serusia; quia secundum diversos nomina postulant : sunt autem omnium colorum pile preterquam aurei coloris, ac rotunde I solide, Sc vocantur Gallice peletis, naue vel talenta sunt

etiam similia pilis, sed semper sunt aurea ut supra dixi. Ea Macule

317쪽

MAcule vero sunt semper solide,

nunquam Vero rotunde, ut hic

in scuto. Et qui hec Arma portaverit, signum est quod primo ea assumens fuit piscarius, & sic describuntur; PORTAT DE NIGRO C IM TRIAus MACULIS ARGENTEIs. Et Gallice sic, Ilpori de sabili ct trois mascles Η'argent.

SEd in istis eciam cave de stellis; sed

stellarum notitiam habere potes per radios tortuosos, ut hic sequitur,& PORTAT DE RUBEO C uM UNA STELLADE A uno. Et Gallice sic, It pori de goui ct une ejioil de ore. Et nota quod ista non sunt proprie signa,sed disteren tie signorum, ut supradiXi. SUnt eciam labelle in Armis quorundam, Se ille semper sunt disterentie signorum, ut hic patet. Et qui hec

Arma portat, sic portat breviter, PoR-ΥΑΤ Au TEM DE Au Ro Cuia TRI sus PILIS Ruspis CuM UNA LABELLA DRAeto Rio. Et Gallice sic, lipori de ore trois petitis de goul un labeli de atoisr.

PRO quibus labellis antedictis est diu

ligenter advertendum, vel quomodolibet advertendum, quod primus heres portabit integra Arma paterna, iadurante vita sui patris aliqua modica cruce vel parva disterentia uti debet; Post mortem vero patris integra Arma sui patris portabit. Secundus vero filius portabit Arma patris sui integra cum una

318쪽

Cum Dranci co de Hoveis.

Iabella, que labella tres habet pendulas, Gallice Pendaunis, ut patet in Armis proximo preteritis. Et ratio est, quare potius habet tres pendulas quam quatuor vel quinque, unam Vel duas, quia per primam pendula significatur pater ejus, per secundum vero significatur primus& heres, per terCiam significatur primus asium ens post heredem, quia est frater secundus. Si vero fuerint in Armis quatuor tales pendule, dic quod portans fuit filius tercitis. Si vero fuerint quinque, dic quia fuit quartus frater qui illa Arma portavit, L sic de ceteris. Tamen hiis diebus Reges Armorum ad libitum dant

disterentias armorum. Et generaliter nota, quod differentie signorum ut cruces, labelle, & cetere non pinguntur ultra numerum decennarium. Et si in majori numero pingantur, tunc est ibi pulveritatio, ut hic. Et hoc multociens contingit de cruce cruciata ut hic, &

SUot insuper alii qui flores portant

REIS. Et dic quod portare flores est signum instabilitatis, ut rosas & tales,

quia non sunt per annum duraturi, nec per totum annum permanent. Merito

ergo suerunt hec Arma predicta ad Regem Francie a deo misia, quia ut credo cum deus ipsa Arma misit, per Angelum deferrens, per ea inconstantiam & instabilitatem in Francia illis temporibus esse

319쪽

monstravit M similiter in diebus seminavit. Hec Franciscus de terra sua loqui

SL ut insuper I alii domini qui fusu

los portant, ut hic. Et dic quod ipsa Arma sumpserunt suam originem ab aliquo textore ut Crgo Credo, quia fusuli sunt instrumenta ad textores pertinentia, & sic videtur portare qui

hec arma portat, Pol Τ AT autem TRES Fusii os Ru REOS IN CAMPO ARGENΤΕΟ.

Et Gallice sic, It pori d'argent trois filiis Sunt & alii qui portant lodi lagos,ia sunt breviores quam fustili vel fusilli, ut sunt hic, ia sunt lodi syngi quasi

scaccaria angulatim versa. Et hic Poκ-ΥΑT DE ABGENTO CUM SEX LODOSYNGIS

DE Ru B Eo, Gallice, lipori d'argentseth Ios/iges de goi l. Et nota quod possunt perforari tam lodi syngi quam fusuli, Scsic de aliis pluribus. S Int insuper aliqui qui habent ARMA UNDos A DE Rus Eo ET Auno, &Gallice sic, it pori de goui ct ore --

diae. Vocantur autem undosia Arma, quia fiunt ad similitudinem aque curren ii S. Sunt

320쪽

Unt alii qui portant de coloribus invectis barratis ut sunt Arma que inferius depinguntur; Et Gallice sic portat, It port de sabi si di argent in Oerre

barr . Et vocantur Arma barrata in- vetita quia sunt barrata cum diversis coloribus in ipsis barris invectis, ut hic patet. Et dicuntur barrata quia appropriantur ad modum barrarum.

SUnx & alii qui habent Arma dupli

cata ut inferius, patebit. Et nota

quod quis potest duplicare,triplicare vel qua triplicare Arma sua secundum quod sibi placuerit; ut, si pater ejus

portaverit Arma patris sui una cum Armis matris sue, D filius ejus desiderans portare etiam arma matris sue, potest & tunc portare illa duplicata que fuerunt patris sui una cum Armis matris sue, & sic Arma erunt triplicata ut supra patet, L portat Arma paterna materna . Et Gallice sic, It pori depere mere. Et tunc est descendendum ad partes,& primo ad ipsa Arma que ponuntur in dextra parte Armorum vel sicuti &c.

Vel potest quis portare Arma dupla quarteriatim, L tunc integra Arma in quo- ilibet quarterio depingenda sunt, ut hic, in Armis Regis Anglie, qui PoRTAΤ AR

TERIATIM; Et Gallice sic, It pori quar- lterii d'Englitere de Fra ce. Et tunCest ad partes descendendum ut dixi supra, & primo ad dextram partem capitis scuti. Sunt