장음표시 사용
291쪽
facta in fructibus recolligendis nihil fuerat ea de causa consecutus. Igitur in parte fructuum tangente maritum confunditur pars expensarum ab eo factarum. Alia autem pars deducitur de fructibus tangenti. bus mulierem pro rara. vid. l. ctin. cum isas Arateianti . 'Non obstat tertium, quia ex quo inter colonum partiarium &Dominum intelligitur contracta secietas, impensi facta occasione societatis deducatur de communi,quia in casu nostro in tali societate Do minus solumodo tenebatur ponere fundum , colonus autem partiarius curam, operam, semen,instrum cium, sumptum,&omnia i supra pater. Merito ex quo colo .nus tenebatur iure dictς societatis ponere sumptum de suo,non recuperet a comuni corpore societatis,quia tuc no poneret de suo, sed de communi, esset contra naturam dictae societatis, nec hoc est iniquum, sia colonus partiarius ideb habet medietatem fructuum, qui recolligutur,quia ex parte sua ponit omnia praedicta. Dus auteidco habet aliam medietate, quia ex parte sua ponit fundum, ut supra. Igitur haec diuisio es aequa .l. inoberinr steriscio. ST I O x.
Nudo dicto fidei commissatij testa.
toro Eoc ita dispqnetite, quantum in hereditate sit,num credendum 3 itemane, pensis, quae ab uno ratione am
plioris familiae factae sunt, alteri secto aequaliter po
t Veriam significans communis m ad qua
a Expcnsa aequaliter inter secus nodaeaxon obstante quod - maiorem habeat s.
nam, modo bonorum commanis inter 'ressi acta. 3 Testatoris voluntas non ita infer eunda mi diaratur addecretum aluna voiantatis.
V D ex duitur mir bonis. ' .Ro,Bohoniensis quidam,habens bona cum Titio fratre suo,& cum eo
communiter vivens, fecit restametum, in
quo pupillum suum herede instituit,&d. Titiu cide tutorem dedit, & inter caetera disposuit per haec verba. Ite iubeo restitui per Titium fratrem meu omne id,& quic quid ego&dictusTitius,vel alter nostrum recepissemui vel habuissemus illicite a quocunq; de bonis communibus meis &suis, secundum quod ipsi Titio placuerit,&de hoc stetur dicto ipsiusTith,&c. Post. ea vero in codicillis disposuit,quod dictus suus filius debeat stare & morari cu d. Ti. tio fratri suo, & coire usque ad aetatem annorum com fetam: Modb cu d. Titius tepore testamenti & codicillo ru,& postea habuit magnam familiam,dictus verb pupillus parua,&quasi nulla, dictus pupillus stetit cum dicto Titio, nulla facta diuisione, quaeritur an dictus pupillus debeat aliquid reliabere a dicto Titio, quia plus suit imposum in familia dicti Titi j, & quid importent dicta verba, Q debeat stare, coire Secundo cum d. Titius suo iuramento asserat, se multa Eluisse pro male ablatis, an
suo dicto sit standum,si non dicat quid tCirca primu videtur, quod dicta verba nihil importent , nisi quatenus pupillo sit
Vrile. ἄπων. eis. A. LI. g r. Vbi si testator statuit, ubi pupillus debeat morari, statur eius voluntati, quatenus pupillo est utile. Praeterea ista verba, qu bd debeat morari cum d. Titio usque ad aetatem et s. an videntur adiecta in fauorem ipsius pupilli,&dicto Titio nullum commodum debet afferre.j.ad Treb.L Elius satur. O quod iίi not. de r. I. insericom. g. eum ne dim. E. conexa videtur , quod dicta verba impor tent quod omniabona snt inuicem communia,dixit enim testator, debeat morari cum dicto Titio,coire, ex quo communio ebonorum videtur importari te.a g. Linus ad Treb.LLucrus.m 'm. 1 His 'si allegatis dico,quod verbum si lignificans communionem reseratur qi: adoque ad ias seu bona, & tunc si Ie dubio significat, ut ipsa sint bona communia aequaliter, ut dictis iuri quando ouc verbum communio refertur ad alium actum, ut in casu proposito, ubi communiter refertur ad stare & morari,& tunc verba sunt dubia. Possent enim intelligi,qubd solum cxpensae victus fierent communiter,id est,ae qualiter,& aequaliter quiliber confert.2sae cubo.LI. eis principium.ols .m e. Et istud ego crederem esse verum in dubio, in pluribus habentibus patrimonium diui Asim, ut dicimus in pluribus scholaribus, qui stant & morantur communiter, id est, aequali ror ad victum conferunt indictis te. Raa 1 gibus
292쪽
gib.Sed i quando ista verba referuntur ad plures habetes patrimonium commune, ut fuit in qu stione nostra,tuc credo quod ista verba debeant intelligi, quod omnes fructus communiter,&aequaliter percipiantur,&aequaliter expendantur,&illeTi. tius ratione maioris familiae plus ponere non cogatur. Hoc probatur primo ex illo verbo comuniter, quod debet exponi , id est,aequaliter. ut dign. g. Lucisu.deri,a. ividetur ea . o de His ra. deno.bene mare B.e. duo tres is usibin sudorum. scit optime Τ osor. l. eum duobus g. Papi. aliin incipio a- ires. Hoc etiam fortificatur, quia dicere vivere communiter hoc importat, quod ratione maioris familiae a dicto Titio plus non exigaturi peri. R. sin δῶ δεθ.excepUbi testator grauauit unum, ut parem rationem faceret cum suis heredibus, quod exponitur ibi per Glos. id est , pro tua par
dem est dicere,quod aequ si ter seu pariter, exponatur, ergo quod dictus pupillus dictum Titium prodictis tructibus, usque addictum tempus non conueniat. Et istam
interpretationem ad: uuat mens testato.
iis , quae colligitur ex eo, quod ipse in sua vita fecit cum fratre suo,&verba du.bia fideicommissi declarantur. Ldamnvi. g. Ade is te sis ad .seae .de .Lr.IDrum , samon gs cum l. Super secundo dubio vi
detur, quδd dicto illius Titu si standum,
secundum quod testator voluit. I. Theo pompus.JdedouhHeg. ubi videtur casus.
Econtrat videtur, qudd non, quia ista
voluntas videturcaptatoria, per quam testatoris voluntas ad secretum voluntatis alienae confertur, & sic a iure reprobatur. captatorias. Qis her.1U. de let tia Morras. Breuiter super isto puncto debemus ex aminare de viribus verborum. Primo
quid importent ista verba , secundum quod ipsi tutori placuerit. Secunii 3 quid importent ista vcrba.& de hoc stetur dictoi pilus Titia i De primo dic quod verba, placuerit,&c. inteli guntur arbitrio boni virast. desideicom. bb. t Thau anciri. 3 foro. rem. ubi es ex sum. eodem Tit. Lucim. Eth attento apparet, quod administratio ni ipsius Titij non est standum, nisi quate nus vir bonus arbitretur, hoc est 'Iudex, qui dicitur vir bonus. l. vir bonus. J.iuae. sta
t ρυ-- f. Hi Praetori s nota.m lsi societ talem. f. arsurorum . prosoc. Sed virbonus non arbitraretur, nisi quatenus constaret,&probaretur legitime ab aliquo exomam esse.Lillicitas. 3 queris. .deos Vs. Ergo,&Q. De secundo,cum dicitur,quod stetur eius dicto, &c. dico, quod dictum dicitur, quod nuda assertione profertur. dum. 3. dictum. de adit edis. Et in mera voluntate videtur conferri magis,qua in boni vitiarbitrium .ar. l. Thais. f. Lutim. d deuomzl sed hoc apparet, an debeat,&cui debeatur,consertur in voluntatem dicti Tith,&sic talis di spositi o est i pso j urenul la. ut uti. captatomia. ct c captaram. in quibus est casus. Non obstat L Theopom'. quia ibi loquitur fauore dotis. I. cum P. f. generin.de
rure ἀσι. t raeterea testator posuit ita in vo luntatem alterius, quod ille decipere non possit, ut ibi patet. Noohstate. mnia . quia debet intelligi secundum distinctionem iuris ciuilis. Vel ibi loquitur tantummodo in relictis ad pias causas, sed magis est relinquere alteri debitum. praeterea ad
hoc facit , quod quidam in contractibus dicunt, quod si promitto stare simplici dicto tuo,hoc no valet,nec tener, ut dicit Cy.
rangitur in Specu. de proba. s. nanc vidend m.vo. quid si sed dicit quod tale pactum valet videlicet, sed si male arbitretur re. ducetur ad arbitrium boni viri, ut ipse not.deprator. l. I D. Ego tamen dico in casu proposito talem dii positionem nullius esse momenti, &aisertioni dicti Titustandum non esse. ista verba sunt Bari. mconsisto quodincipit Bononiensis quidem.
Colono num semissio seu uum fiat propter sterilitatem
r obnos remisso fluctuum pro reservi
OV AERo,quidam dedit ad coptumum' in quinquennium quoddam podere
more nostro,in quo erant oliveta,vine ς de etiam terrenum laboratorium .pro xo. sal
293쪽
lnio, contigit quod propter intemperiemi quod graue damnum inferat, & sic de-
aeris, pruinam ultra solitu in hyeme olii Dccatae sunt arbores seu vites, & per con. uetum est desiccatum,desic arbores vel vi- sequens casus venit in arboribus, ex qui nea est desiccata,&scvites. Modo dicit bus percipiebantur fructus, non in fru- locator,te spodeas mihi de vino& oleo,dictibus. Facio enim differentiam, an steri
eit ille conductor oliqetum casu fortuito Iitas veniat in fructibus, an vero veniat inest desiccatum, vinea est desiccata adeo, re, ex qua fructus percipiuntur, quia for-
qubd quasi nihil recolligi potest de oleo
te chasmate periit, vel colonus re loca-
vel vino. Dicit 'Iocator quid ad me,remista ad fructus percipiendos 'uti non posio mercedis non debet fieri , nisi propter
sterilitatem magnam, quando non recol-Primo enim casu , quando sterilitas ligitur medietas fructuum eius,quod convenit in fructibus , & tunc habet locum sueuit percipi, ut plebe habetur in e optere. propter serit talem. cum concori de Obmμ- gerilitarem. de locaIlisu. Cloeari.vbi per Bal. a. quia si damnii est intolerabile, regulas locati. l. ex condiau. F.sed crstitis. ibi oriter fit remisso mercedis,ut supra,& non
mnemque fructum tulerit damno coloni dicitur damnum intolerabile,quando da. non esse, ne supra damnum seminis amismnum est in uno fundo,&potest rostaa. si mercedes agri praestare cogatur. Vmer. rari in alio eiusdem conductionis, vel da. ces. g.--- .locati. ibici plus quam tole. mnum est in oleo,& potest restaurari in rabile est laesi fuerunt frulius: modicum frumento, ut supra dixit Bald. Si autem enim damnum colonus ferre debet, ut stetilitas, seu casus venit in re, ex qua per ibi.dum dicit textus. Alioquin modi- cipiebantur fructus, & tunc si modicum cum damnum aequo animo ferre debet est damnum seu incommodum , non fit
colonus, cum modicum lucrum non au. remissio mercedis, ut in i uri bus supra alle. feratur. Facit eod. ti. l. habitatores,ibi,aliquia de minimis no n curat Praetor. l. Si io.
quam partem paruulam incommodi su-jderest. in inte. Si autem damnum non est stineret. Facit I sivso. s.cum quiM- .loci modicum,ut in quaestione proposi ta, licet ubi dieit texti cum quidam de fructuu ex- non ascendit ad dimidiam pensonis, quae
imitate quereretur, n6 esse rationem hasbluebatur, vel fructuum, qui consueue-bendam eius rescripto diui Anthonini rant recolligi, & tunc puto ficndam. rocontinetur Gl.dicit ibi nisi ratione stea missionem pro rata, de idco si damnum rilitatis. Ad ide iacit tex.inaei uno. 9.ium est in oliueto, quod casu fortuito est desc-abo. ubi dicit tex. item alio rescripto contiscatum, licet non si in segetibus, vcl. innetur, nouam rem desideras, ut propter vinea , tam n puto fiendam remissionem vetustatem vinearum remissio tibi detur. mercedis pro rara. Similiter si damnum
Et ista pars videtur ibari per id quod di .
est in vinea, quae casu fortuito est desic cit Baian Ilices.Qisca. ubi dicit,quoci si unicata, puto similiter fiendam pro rata re uersa locatione inspectu emergat tolera missionem mercedis, licet una eslci locabile damnum, non fit remisso mercedis, tio, quae continebat vineam, olivetum &secus si intolerabile, id est, ultra mediam praedia pro segetibus,&damnum non sit iustae mercedis,quod in uno anno planum in oliueto, nec in segetibus, quia quando est, si in frumento nihil recollectum est, conductor impeditur uti reconducta ca- sed in oleo suppletum est, quia rotius annisu fortuito, vel culpa locatoris, in totum, unus fructim ere. s. ma. t diuortio. f quodis vel in partem fit remissio mercedis prosimentem.quia velamine ubertatis pauta rata eius , quo impeditur conductor utitas aboletur. Sunt verba Bald. ex quibus ipsa re locata. Nec consideratur utrum videtur patere decisio praedictae quaestio damnum sit intolerabile eo modo, quo hi . consideratur in sterilitate, quando steri-
His ' tamen non obstantibus, salua volitas venit in fructibus; dummodo da riori sententia, puto in casu de quo quae-mnum non sit modicumus loca. triuud ritur remissionem fiendam pro rata,quan-mum. f. inexustis. ibi. A. temporis quo advdo dictum olivetum desiccatum est intin
tum, vel in magna parte, adeo quod ma- uno. g. ubicunque. ibi .sed mercedis exoner, 'gnum damnum inici at, vel vinea desic. tionem pro rura.-ί sed saddes. g. quis cum cara est tota, vel in maxima parte, adeo in annum. ori si merces. Ss vicino. ibi, S: de
294쪽
mercedibus tquoque si cum eo agatur reputationis non habenda est. Eadem intelligimus si ostia de fenestras nimi-lum corruptas locator non restituat.
se l. habititores. l. qiu i ulum. ibi restondisi viciatum adisinum necesseris iamolitin inf' pro rime quanti praedium Acast. Quia
eius temporis habitatores habitare non potuissent rationem deducit. Usan . in pris. o g. namescolonus.ω.D. Et ad hanc distinctionem facit, quod dicit Imo. in aec. propter 'Minerem. super Glo ibi etiam semen non supersit. ubi formaliter ita dicit. Quandoque verδ colonus allegat fundi chasmastatem, ut quia dicit quod chasmate, hoc est ,rerrae motu vel ruinositate periit fundus, & tunc debet fieri remissio , per id quod habetur in Lex -- ducto. g.Hsi ager. . ωca. Quandoque colonus allegat fructuum inutilitatem, quia parum valeant, licet in magna copia fuerint percepti,& tunc non potest peti remissio, quia non potest dici, tunc suis esterilitatem , sed potius abundantiam. mandoque allegat fructuum viciosita
rum, ut quia nondunt ita boni, prout erat consaetum serin quia inum est magis acerbum, vel frumentum non est ita benὶ granarum, sicut Consiueuit,di tunc similitemon fiet remissio mercedis. quidamsaeriti Lex conducto. 3. I. Quandoque allegat colonus fructuum paucitatem,& tunc, si non est tanta, quod in ducat sterilitatem, & sic afficiat magno ineommodo, non fietremisso. si uno. g. cium quidam loca. Quandoque allegatur damnum in fructibus propter possessionis, puta vineae vetustatem, vel aliam sterilitatem, quam perpendere potuit coductor,& tunc etiam non est fienda remisso, ut dicta Lex conducto. g. r. se uen. Et idem etiam, si sit aliqua sterilitas consuerat, &tunc similiter non fiet remisso merce: dis, cum conductor videtur verniani liter illam sciuita. Facit quod ii be. tur in ae Lexconducto. 9.st iugo. θ. ista sunt verba Imolae, ex quibus patet , Quod quando colonus allegat damnum , quia chasma venit in re, fit reinlisio mercussis. Similiter quando venit damnum infructibus occalione possessionis , de colo. nus verisimiliter non potuit scire, vo in casu nostro. ar. a contrario sensu, dum i-
mola dicit, quod quando damnum vente4n fructibus occasione possessionis, ut propre, vineae vetustatem vel aliam sterilitatem, quam pisi e potuit colonus, non fiet reminio mercedis. Ergo sensu contrario,si colonus non potuit perpendere, fiet remisso. Cum ergδ in casu nostro damnum, de sterilitas non venit infructibus, sed in Te,ex qua percipiebantur fructus . vi in oliuis, id est, arboribus, quae casu sunt desiccatae, di nihil amodo per cipietur per multos annos, εο λαὶ semper, vel in vinea, ut supra, & istum cassim conductor non potuipperpendere, igitur siue veniat in parte res,sue in totare, dummod non sit modicum,debet fieri remissio Aercedis pro rata, licet illud damnum respectu fructuum non fit tantum,quantum requiritur, quod fit, quando venit solum in fructibus, ut fiat remissio mercedis propter sterilitatem fructuu. Tenetur enim locator facere, ut colonus vel inquiliniis possit uti frui re locata, alias fit remisso mercedis, fite hoc non possit tacere propter casum fortuitum veniemem in re locata, siue propter casum fortuitum venientem ex parte locatoris. J. loca. l. si quis domum. m D.halmaures.sL ut Infidam. cum altissupra Mega. Cum er- in casu nostro locator non possit facere, quod conductor possit uti frui re locata,propter casum contingentem in ipsa
re loc , licet sine culpa loc toris, debeti sibi fiet, remissio mercedis ero Uta, vedictis iuribus. Et ista opin. videtur consona iuri di aequitati. Nam alias dictus conductor non potet percipere vinum, quia vinea est desiccata, vel non posset percipere oleum, quia oliuae sunt de corae,& nihilominus lueret oleum, vel vinum de suo proprio, quod absurdum videretur,& locator lucraretur cum iactura conductoris, contra L nam hoc natura. 1. de condi I. inde. oc contra verisimilem
intensionem partium. I. si quumeri ν sues
: Non t obstat si propter serinuem. 3cum aliis conc4rdantiis,in contrarium al. l satis, quia loquitur in sterilitare contingente in fructibus, non autem in casu fortuito, niante in re locara, cuius causa conductor non potest ea uti in totum, aut
in partem,in quimus estratio diuersa,& d uersi iuris dispositio. Non ob.quod pro modico damno non fit remissio, quia fateor, sed in casu nostro non est modicum damnum , imo
295쪽
lutrit remissio, quando solum sterilitas ve. nit in fructibus. Non 'ob. Lsivm. g.cum quidam Τlocati. ubi propter exiguitatem fructuum non idebet fieri rem imo mercedis, quia id pro Redit, si uando sterilitas venit in fructibus, quo casu propter exiguitarem fructuum
perceptorum non ni remissio mercedis, nisi quando esset sterilitas fluctuum, de qua supra dictum fuit, ubi dicit Gloss.
non obsat eadem Lsi uno. f. item albo. quia ibi loquitur in vetustate vineae, quam colonus tenebatur propagare,vtibi dicitGlocalias est in culpa colonus, & non nuenit, ut de sua culpa, quia non propagauit
prout tenebatur, reportet commodum,
ut ibi dieit GlossNos autem loquimur in vinea desiccata casu sine culpa coloni. Non obstat quod dicit Bald. in iussit αὐοet quδd si non recolligitur frumentum,& recolligitur oleum,suppletur in oleo,ut non dicatur sterilitas,&sic non fiat remissio mercedis,quia id pro dit,quando sterilitas venit in fructibu non in re locata, quia eo casu, si non rei olliguntur fructus in uno fundo,sed in alio,vel no recolliguntur frumenta, tum recolligitur oleum, fit suppletio, quia omnes sunt fructus unius anni, Sc pro uno fructu habentur omnes, ut dio . I. Gortio. g. quodin Icmentem. Nos autem loquimur, quando Casus fortuitus venit in re locata, ex quo conductor non potest uti frui re locata, imb patitur in commodum & damnum , quia licet sit absque culpa locatoris, siue Veniat in parte rei, siue in tota re, fit remissio mercedis pro rata, dummodδ non sit modicum damnum, quia de minimis non curat praetor, Ut supra. Concluditur ergo, quod si est desiccatum olivetum modo praedicto,debet fieri remissio olei pro rata, si est desiccata vinea, debet fieri remissio mercedis vini pro rata, saluo tamen veriori iudicio.
ARGUMENTUM. Ratio gestionis, a quo socio - rum facienda i
Gesur socius ad ratio faciendamgestio.
de eis quorum gestionem 3 Rariones rerum gestarsi quomoω re en . . Rationum redditio in se bomam Adem comtisere debe
CIRc A duodecimam partem prunmpa-lcm, quis ratione 'gestionis reddere teneaturi Dic quod finita societate est dubium, quod inter socios administrationis reddi debet, ut per Bald. mi. tamdis. Cero
ut appareat qualiter sit gestu,& quantum sit lucrum,& quantum damnum, sicut in tutore dicimus, ut videat' ratio gestionis, ut per hoc appareat, qualiter creuerit, Sad quid reneatur pupillo, & versa vice, ad quia teneatur pupillus tutori. l. I.1. de lute.
istius caust, quς petie, ratio gestionis administrationis societatis aliis examinandis dabit initium, vel nesabit, cum per hoc appareat, an aliquid sit restituendum, vel simile.deeled .c. orie.issi Et dic quod ille qui gessit rationem gestionis, reddere de bet, de ille prius debet conueniri, ut dicit
Glotan Lerediungino s.f.m .de in simili dicitur in tutoribus. l. r. C.detransctio. oper Gog. in Lexter a. C.deprobat quae enim in tutoribus dicuntur, & in priuatis administratoribus intelliguntur, secundum Petr. de Perus in consilio quodisti t. Nonpotest Aligariseus iam. in duoscimo libr. confido νum. caσω. r7 . Et hoc modo forte intelligitur text. inc verum. f.sicum Irtas. osc. de vide Spec.iniit.deiad. g sequitari ver.quid si se vide L qui propris. g.procuraror.f.ae γ' ocurat. Item si secij unum communem massarium siue lancellum constituerint,is p rata ab omnibus sociis conueniendus est. vid. g. si cum tres. cfi Lactione. Iscommhnu pecunia penes aliquem sociorum sit. Τ p osccio. Item si unus ex sociis exegerit parrem suam, alter verbsecius suam exigere non potest, quia si fancellus, siue massatius non est soluendo, propter aequalitatem seruandam tenetur socius, qui exegit partem,quam recepit communicare, ut a. q. tkm tres. quia non est aequum, quod unus socius consequatur plus vel minus, quam adius.lseno ue id prosoc.
Et i ad euidentiam huius II. Partis Irincipalis praemittedum est, quod socius
296쪽
netur reddere rationem. A deeden. L quo fecisse codicem ratiohum, sed ostendit
duransum persona in prisc. Reddero aut ra- quasdam cartulas seu fretiarias, non estriones est non solum libros rationum e. ei crcdendum,quia tacite videtur ei man- J dere, reliqua in mediu proferre. Hoc datum, quod conficiat codices, quia
dicit text.Da l. boues.f. de verbor msita se habet consuetudo, ut not. IO. Butr.
dit. Quwropter in actionibus bonae fidei, o cio.de fideicom.obe. Nau. g serorem. O g. sicut est actio pro socio,&similes,iuratur Stichus o Damas. o g. Stichum. o lsipater in litem. α a. de a i. tat. l. Durpis reper- duos. sis Sticho. Ossis statu β. LM tu uberatorium. Et haec sunt verba lac. de Are.ini. I. poena. g.D. , i serus heressi. g. Imperaror.og. oscio. f. demi. ora. abstra. super verbo, Sticto Merras.f. seruus Iesamento. ost de Edere,vbi sic ait. Pro hoc supra de ad . tus.
condit. fi demonstraraescuilibertas. ossis l. Lucius.*.tutet sic & aquolibet administra-
bber. leg. l. non olum. g. M qm rationes.ol. D. tore ipse liber debet edi. v . de his.leg.LI. f. inter cenam. Omnes enim praedictae leges 9.intre eertam. c .de mou. u. siis uerat. a idicunt, quod nomine rationum reddentias si non facit, tenebitur ad interesse de
darum contineatur & caeterorum praesta clarandum per iuramentum in litem, ut
tio, de etiam scrupulosa inquisitio conti- supra. de admi.tM.tratorqui repertorium.Iac.
Ex his igitur apparet concludendum 3 Ponderandum ' autem est,quae & qua- supcrpunctis praemittis, quod editio fa-
les proserendae sint, & qualiter ratio reddicta in cartis togitatis, &non in codicibus de at,& an si non proferantur scripturae, rationum, ut fieti astalet, &debet,dolum
possit in litem iurarit Et circa primu pon- praesumptum edentis ostandit. ideoque siderandi sunt text. dictarum legum. Nam codices rationum non edit,ut assolent coli12 cum seruus. dicitur, qudd proferendae fici,& debcnt uratur in litem, ut patet ex
snt rationes, quomodo proferri solentad praedictis manifeste. De calculatis autem,
est,offerendae legendae,explicandae, Com-S: liquidatis partes Iudicis sunt, ut cogat
putandae, quae probε ves improbe reseran- debitorem ad soluendum, v . issam M
tur, recte vel non recte acccpta vel data.
statu liber rationum. Et ita debet vir bonus Sed in L qui ub condisione. dicitur, quod qui arbitrari, cui committitur ista discutio.
tenetur reddere rationes,docete debet fi Nec profunctoriis scripturis, sed codicib.
dem constare omnibus, quae ab eo gesta solenniter,&more consueto confectis est
ant. At in Isicui uersari dicitur arbitrium danda fides,ut supra plenissime probatum a consule dandum, qui instrumenta vi est. Et fac. C. de donat. I siquis in redemptione. deat,rationes calculet.& approbet vel da Est verum,quod de quibusdam minutis sc
rtinet. Porro indi is ueris. dicitur, volu leuibus iuxta qualitatem pellonae posset
mina tionum reddantur. sed in L qui credi sacramento edentis, sed non graui Eum. dicitur, ex bono & aequo rationem bus de ponderosis,ur nor. r Gl .s Doct. C. reddat, quam bonus paterfamilias recidetur. b. g. in comparatione. ., extra dea peret. Mi LMaser. dicit texti de singuliscus. c. abier o quando. seis expressum. inae
instruere. Sed in g.Stichus es Da ου. dicit,tquisub conditioness. de condit. o demonst. Π- contineri omne quoquo modo actum, i-lud notissimum eu, quod ratio edi debeat demq; respicerer. Sed in L imo libera e . in capite cum diebus & consulibus. f. de
S. . dicit, volumina rationum reddenda, edo. aingeni artus. g.MF.si quis ex argenta-
das rationes . . v inc. Et quia consueuerunt in talibus co-
qEt t breuiter omnis redditio rationuindicibus rationum apponi calendae insin- in se bonam fidem habere debet, nec non gulorum mensium initio, ideδ dicti codi
solertiam & diligentiam, quam natura ces quandoq; vocantur calendarium,
ctus desiderat, in quo etiam inspicitur co-scera. t. t. eius qui inproisinciam.ivris. Por- suetudo, tam generalis, quam specialis. ro, protestationes factae in contrarium hi Ver bi gratia, si foenerator puta dicit, se noliti operantur, quia factum e utitur; neq
297쪽
suffieit protestatio, ve ncstat Bart. ivs ID Dr. g quisparar-. f. deopenno.nam.Norsi gitur sufficit protestari, nisi omnes libri totius gestionis proserantur in medium,& quδd veritas sine ulla calumnia possit apparere, ut supra latissime probatum est. Plene itaque, & ex fide ratio reddi debet. I Murae L creduar. g. Luciin. o ira con ur ac sincipisconsilium. In nomine dominiata
M AESTIO LScripturis librorum num standum, secto eorum partem approbanteqv AE R o; virum sit standum script eris librorum in totum, si socius approbat partem, an vero possit scripturas librorum pro parte acceptare,& pro parte non Et videtur quisdin totum debeat acceptaresideris tui. Leum quaeritur. I n contrarium videtur, quod possit acceptare acceptanda. ut . mpo. t pabba. s. r. de uber. u. t uultus. qi sit. Dicunt Doctor. qu5d circa idem capitulum belconnexum oportet, quδd acceptaret to. tum, vel totum repudiaret.Sed b capitula sint omnino separata,&diuersa cotinen. tia, potest unum acceptare, &ὼiud repudiare, nisi itam acceptauerit vel approbauerit totum codicem rationum, quia tunc tenetur stare ei, quod approbauerir. . Ita noti n. C. de eo est. vinca inciridomu.ore pr. l. a.or B t. in d. g. emquosis. Sed ego non recedo a text. quia quando pro parte assentit scripturae, & pro parte non consentit, in rationibus reddendis, Iudexdebet examinare &considerare verisimile, ut inst. ι publii. g. D. & debet subtiliter inquirere veritatem. argument. C. desin. qua Oeo quis. ω Lyram. Si autem non potest apparere Iudici per alias coniecturas,debet considerare qualitate scribentis. Aeden. Lsquis exarm. g. a. & si sit bonus vir,& bonae famae, & quantitas noti sit minus magna stabit sacramento suo, ut Coae de donas. l. siqvuproredemptione. Ono . αδ-Y- b. M. A in campiu. orine quastters quando. de accusat. Oin .sson omnes. a barbam.dere. mil. In dubio
autem standum est distin stioni praedicto-l rum, scilic. quddaut est unum capitulum, aut plura inseparabilia. Et tunc non poetrest pro parte approbari scriptura, &pro parte non, sed in diuersis locum habet separatio. Ex his etiam concludit quid sit. In dubio tamen, s ille, cui debet reddi ratio,vult probare contrarium eius, modi seriptum est,debet admitti ad probandii. ut aeg. Ω-quaesiit. Et ira consiluit Bald.ine. UL DOd incipit. In Chrisinomi, men ει-- - smerareri
AESTI' II. Libri rationum societatis,quomodo& qualiter faciendi, & quando credatur eis 3 Item quid de literis s ciorum transerissis
V AE R o de seripictis sociorum , dic ubdisti debeant facere codicem ra' rionum de his, quae fiunt per eos de datis& sisceptis=derisus.l fundam.mpris. quorum scripturis inter ipsos sectos,si sent verisimiles,creditur Et non est dubium,
re G. . de ibi etiam deliteris transinins de uno ad alium, quia qui acceptat literas, videtur sereri esse verum quod continetur in eis, secus si non acceptat,3 .es V .admce.sT I O III.
socius num singulis mensibus ad rationem secietati faciendam pos-j sit compelli
mum molestatur ante annum, quia vult videre rationem omni mense, an possit compelliZEt dico quδd non ante annum. Text. est sing. in L neminem. C. desis p. Archa. libro Ir. quem ad hoc allegat Lodo.Pontiae sitis sngularibus in litem M.
298쪽
suri reddendi rationem, an & quando praescribatur
IRCA decimamrertiam partem prin- cipalem, an & quando iuri reddendi rationem administrationis praescribatur Dic quod cum actio pro seo. ut reddatur
ratio administrationis non sit nata duran. te secietate, sed demum ea finita. Damaeu.C.prosoc Iactione. 1eodem.Oper Bauinael tamdia. se l. r. C. utari ab deo contraheredem durante i asciet. non incipit cum rere praescripto, sed demum ea finita. Nec potest obiici, cur non renunciauit, ex quo renunciare potuit, secundum Glost in L I. C.deo. ex.m verLyrosocio. ibi, durante societate. Idem voluit Bald. in in rebus. C.de iv.ῶ.s L quotiens. depres. peratori erenias.
V AERos quando ratio sociorum de cieat reuidera i Dic quod de anno in annum amicabiliter. Non dico dictato iudicio, quia tunc solueretur secietas, τι actione secundum Bartoc ita norin. pro scio. l. unus. nisi aliud in pactis eorum caueatur. Tu dic secundum Bald. in rubris. C. eod. quod ratio reuideri debet, quandocunque sine calumnia petitur, ut not. C. eoae jamdiu.quod satis placet, quia multotiens expedit societati intelare actionem pro sec. etiam durante societate ad alium finem. quam ad diuidendum , ut dicetur infra proxima parte principali, & habetur per Bald. indicit. ramaeu. Puta, si petitur ut reddatur ratio administrationis durante societate, ut socius qui administrauit, conferat in communi corpore societatis reliqua, &sic patet, quod non fuit intentata ad diuidendum, sed ad conserendum.
AESTIO II. Num ratione terminorum,inter du
os fundos per triginta annos sine tu batione sitorum, possit moueri actio t
v .E Ros habemus duos fundos vici enos, termini steterunt 3o. annis non turbati, postea turbantur, quaero utrum ista actio possit moueri Respondeo sic, quia actio finium regun. non potuit Prius opponi pro finibus dirigendis, cum fi nes starent, ut debebant, nunc autem incipit nasci. Ergo nunc incipit praescriptio, secundum Iaco. Butr. in L a. C. A. regu . Similis quaestio fuit formata in actione communi diuidundo. Quidam steterunt
incommune per 3Ο. annos, unus istorum
vult postea petere diuisionem, quaeritur
nunquid possct Glossi dicit, quod non, in
n. C. communi . Sed veritasIn contrarium, quia non est verum,quod lacommunio patiat aduertarium, nisi quis faciat se aduersarium contradicendo diuisioni.Item cum uterque possideat pro indiuiso contra possidentem non currit prPscriptio. Item cum per pactum non pO test fieri, ne perpetuo diuidatur, non potest fieri per praescriptionem. Item praescriptiones sunt introductae ad lites tollendas. Modb si per praescriptionem induceretur porpetua communio, istud non esset litem tollere, sed augere, quas materia communionis selet excitare. Item communio & possessio pro indiuiseest causa actionis producendae. Ergo non debet esse causa tollendae. Ex quibus rationibus, & aliis,quae possunt adduci, vera conclusio est, quod v. troque possidente non currat praescriptio, sed altero tantum possidente ille bene potest praescribere so. annis, secundum Bal. mae D. C. aeg.
Quo tempore, & qualis detur actio socio aduersus secium h
Irca decimamquartam partem prin- cipalem, quaeatio competat inter se,
299쪽
cios, & quando unus ab altero ConueniaturZDic'qubd inter socios competit actio pro socio,&actio communi diu . ostia. proficis arbiter.*sin. Competit autem actio. pro socio aliquando ad collationem facie dam, ut infra dicetur, & in hoc habet contrariam naturam cum actione fami. er. vel communi diui Illae enim proponuntur,ut communia druidantur, lam autem pro ponitur, ut proprium comunicetur: non nunquam enim competet actio pro socio durante societate. prosc.tactione. g.nonnum7αam. qui f. no eii specialis in vectigalibus, sed generalis, quia gratia exempli fuit i i dictu in de vectigalibus, secundum
Roffre. & Ioan . An. in addat. vecu. inrisui. de iussi. g. gentralsa. ver. itemI cretas. qui dicunt, ubicunque socius in societate non contulit, quod debuit conferre, siue supecunia, siue factum, siue opera,agitur Dinone pro socio, ut conferat quar cic-tate durante competit, ut Q. cum duobur. inprimip. g. Papinianus. or g. item ex acto. g. Memmyntauu . g. dem restondit. g.si
Si 'tu opponis actione pro socio distra. ,- d. Lactione. O tr nrip. Respondeo actio pro socio ad plura insentatur aliquando, ut compicas quae debebas complere in societate, S tunc competit durante societate , ut dictum est. Ali. quando vi Ibcietatem dissoluam iis . qiis sunt communia diuidamus, dc tunc non competit, nisi di luta societate. Et sic nota, qu bd una εἴ eadem actio
operatur duos conit artos effectris, non tamen circa idem, ut alias in actione ex em
Pro , quae datur ad firmandum cotractum venditionis, quando ego emptor peto pretium, aliquando datur ad distrahen dam emptionem, quando actum fuit, vidi Gluatur. de Hy. empt. L exempto. g. v quivrna. Et sic discite sanari, per quem didicistis amare. Vna manus nobis vulnus opemque feret, sccundum Roffce. in δε- bellu μα. in illuc sta uisci rate aciunt. q. siautem quaris utrum 'acyio proscio. Item ii impendam in rem communem,ago pro socio, Vel communi diui. sed si propter societatem profectus expendam agam lsocio non communi diui. quia in rem co. munem non impendo. Item agi potest,psocio, vel coi diui. contra socium, si ex re coi pGcipuat rosecto arbiter. f. n. f.prosoc. vel damnum in eam det,vel per salictiam,
vel dolo amouit rem c5cm,vel eam celandi animo contractet: pro damno tamen a
gi potest lege Aquilia, pro furto potest agi furti actione ad poenam dupli vel quadrupli. Tollitur' autem actio legis Aquiliae per actionem pro socio &econuerso, quia utraque actio respicit rei persequutionem, sicut &actio communi diuidundo, vel condictio furtiua, non autem ita in actione surti, quia illa continet poenam tantum, unde nec ista per illam, nec illa per istam tollitur. Idem seruatur in actio. ne mandati S furti competentibus contra procuratorem meum. Sed idem ubicunque concurrit actio furti cum actione bonae fidei. Verbi gratia, cum actio
ne tutelae contra tutorem meum, vel cum actione locati contra colonum me
um, vi F. pro sic. Leg. prosec. f. si Iecum. s
Illud ' notandum est, quod socius ita
demum tenetur furti, si probatur apericdolo malo contraxisse rcm communCm,&sane plerunq; credendum, eum qui pro parte dominus est, iure suo potius uti,qua furti consilium inire vel plagium serui comunis admittere. Uμω. f. merito. item datur pro locio actio contra ibcium,ut patiatur me uti re communi ad illum v- sum, cuius gratia comparata est, ut ecce semipedes contulimus inter nos, ut ibi parictem aedificaremus ad onera nostra sustinenda, si aedificato paricte me im. mittere non patiaris, pro socio teneris ideoq; si aream communem emimus, ne
luminibus nostris ossiceretur, & tibi tradita sit, nec mihi praestas, quod con uenisti, teneberis pro socio. F. yro focio leg. eum duobsu. g. item timeti. Sic & econtra agitur pro sec. ne fiat in re com muni id, cuius gratia non est comparata, ut mortui illatio. F. pro scio. let si
fundus. ubi datur haee actio socio, di neredibus eius contra socium & eius he. redem , &' est directa ab utraque parte. Institus. Aper. te. siti. g. ex qu busdam. nec enim reperitur contraria, sicut in deposi
300쪽
& in actione mandati,& similibus. Caeterum hic non est magis unus socius, quam alius, neque uterque ad idem tendit, id est, ad lucrandum, utriusque est idem officium. Vnde hic non magis dici potest v-na directa. quam alia. &ided utraque dicitur directa, quia nulla est contraria, nisi quia utilis actio pro socio quandoque detur: datur eniris inter cohabitantes. de his quidete. vel σ.. leg. r. se .
Sic & cum contraheretur cum procuratore meo societas utilis ex eius contractu,
sicut & alias mihi daretur actil de HI.emp. l. Iu ut .gsiprocurator. secunae insῖm. C. eo rea . Eit nota quδd ad hoc,ut actio pro c. directa competat, requiratur, ut societas contrahatur ad usum commodiorem,&quaestum uberiorem. Nam in ea industria unius socij multum conseri, quia propter eum fit commodior vias alterius, uec quaestus uberior; de saepe habetur ratio
damni & lucri. Haec probantur J prosec.
t nonsuerint. g. ira coiri. org. pia. Vtilis enim ait. pro sec. quandoque locum habet inter scholares, & inter ali-q Ios in eodem coenaculos mul habitantes, quia non contrahunt societatem adcommodiorem vim & Vberiorem quae. stum: est tamen societas inter eos, & ideo
utilis locum habet. F. de his quid te. se . t perceptime. per quam l. Aeto& Odos de .
terminauerunt quaestionem, quae quandoque inter scholares contingit, quando scilic. unus forte communicare non vult,
quod debet, vel facere duodenam. Imo etiam plus dixerunt, quod si unus scholaris in eadem domo vel camera turbat alium, ut studere non possit, compelli potest per utilem actionem desistere t cum e. nim haec actio bonae fidei si in ea ve. niunt illa, de quibus non actum nec Cogitatum est. extra de cau. pQ. σ pro. cap. cum Eccum. F. de iudis. l .sumve. AliJtamen diCunt, quὁd hoc casu locum habeat actio ex conducto contra dominum, ut ipse ex locato agat contra illum impedientem, quod ab illo impedimento cesset. f oc. le g. cum in plures. g. rarissem. O. adleg. o.deiac La. inprincip. sicundum Spere.
Actio pro socio num diuerso in iudicio contra socios possititistitui r
in AE R o; an in actione pro sec. inter
plures socios liceat socio agere cotra unum socium coram uno Iudice,&contra alium socium cora alio Iudicet Dic qubd
A ctiones duae pro socio,num dentur in secietatib.distinctis, Si diuerso
tempore inchoatis 34 AE R o; duae sunt societates distinetq&distinctis partibus, an comperant duae actiones prosoc vel una' Dic sycompetant duae maxime, quando in secundas cietate esset adluctus nouus socius. Vna cnim actio competit pro prima societate 5 pro ratione eius reddenda ab eo, qui - cietatem ad in inistrauit. Alia pro secunda& sic deinceps quotiescunq; prima societate finita inchoet 'nova societas: inultum enim reseri, an in eadem cietate duret, an noua inchoet. 8rosoc.Lsiquod. 9 si i/ς. f.deret. fide manete. ubi est no.quod ea, quae veniunt ad consummatione inchoatorum, non faciunt nouam secietatem nec rem nouam, sed ea, quae pertinent ad nouum racgocium, benὸ faciunt rem no
ea, q gesta sunt finita sbcietate, pertineant ad act. pro sec. vel actionem neg. gest.quia
si omnino noua sunt, pertinent ad actio nem neg. gest. mortuosbcio,&non ada
ctionem pro socio. RVAE ST IO III.
aeritur, an praesuma tur damnum vel lucrum in casu, huic quaestioni appostro QVAER O, quidam posuit in societate
centum, & alius Iosuit operam, conuenitquδd ille, qui posuit pecunia, quandocunq; vult, possit eam repetere. Modbfacit dubium in hac quaestione, quia non
videtur liquida quantitas capitalis, quam posuit iste, qui posuit pecuniam,& nunc
eam repetit,cum ratio non sit reddita nec appareant quae sint reliqua, &in societate