장음표시 사용
341쪽
X. TSI satis ex Furnio nostro cognoram , quae tua voin
P . luntas , quod consilium de re publica esset; tamen , tuis literis lectis, liquidius de toto sensu tuo iudicavi . Quam
obrem , quamquam in uno praelio omnis fortuna reipublicae disceptat; quod quidem , cum haec legeres, jam decretum a bitrabar sere; tamen ipsa fama , quae de tua voluntate per crebruit , magnam es laudem consecutus . Itaque si consulem Romae habuissemus, declaratum esset ab senatu cum tuis magnis honoribus , quam gratus esset conatus Sc apparatus tuus. Cuius rei non modo non praeteriit tempus, sed ne maturum quidem etiam nunc , meo quidem iudicio , fuit. Is Gnim ' denique honos mihi videri solet, qui non propter spem futuri beneficii , sed propter magna merita claris viris deseris tur & datur. Qitare, sit modo aliqua respublica, in qua limnos elucere possit, omnibus, mihi crede , amplissimis honoribus abundabis . Is autem , qui vere appellari potest honos, non invitamentum ad tempus, sed perpetuae virtutis est praemium. Quamobrem , mi Plance , incumbe toto pectore ad laudem , subveni patriae , opitulare collegae, omnium gentium consensum & incredibilem conspirationem adiuva . Me tuorum consiliorum adjutorem , dignitatis fautorem , omnibus in rebus tibi amicissimum , fidelissimumque cognosces. Ad eas enim causas , quibus inter nos amore sumus, officiis, vetustate conjuncti , patriae caritas accessit, eaque effecit ut tuam vitam anteferrem meae . III. Kal. April.
ARG. Laudat Planci praeclaram voluntatem studiumque iuvandi remp. ideoque prae mi a sperare ab senatu iubet, in qua re suam operam pollicetur, hortaturque ut pergat in
tuenda rep. Anno V. C. IIo.r consulam J Nam aberat uterque consul, Hirtius & Pansa, ad Mutinam obfdione liberandam professi. Manutrus.
reliqua eolligi possint. Gro. 3 Invitament. I dieit, quia volu tatem quidem Planeus, transiea. Rhodano, ostenὁerat , nihil tamen adhuc re ipsa pr stiterat r uti si quid ei tribueretur, invita mentum potaus, quam praemium, videri posi
342쪽
AD FAMILIARES L IB. X. 339 PLANCVS CICERONI. XI. TMΜORTALES ago tibi gratias, agamque , dum viis
A vam . Nam, relaturum me , amrmare non potam . Tantis enim tuis ossiciis non videor mihi respondere posse :
nisi sorte ut tu gravissime disertissimeque scripsisti ) ita sem
surus es , ut me referre gratiam putes , cum memoria tene
bo . Si de filii tui dignitate esset actum , amabilius certe nihil facere potuisses . Primae tuae ' sententiae infinitis cum m neribus , posteriores ad tempus arbitriumque amicorum meoiarum compositae , oratio assidua & perpetua de me , iurgia cum obtrectatoribus propter me , notissima mihi sunt. Non medi cris adhibenda mihi est cura , ut reipublicae me civem dignum tuis laudibus praestem ; in amicitia tua memorem atque gratum . Quod reliquum est , tuum munus tuere, & me , si , quem esse voluisti, eum exitu rebusque cognoscis, defende ac suscipe . Cum Rhodanum copias traiecissem , fratremque cum tribus millibus equitum praemisissem , ipse iter ad Muti
nam dirigerem ; in itinere , de praelio facto , Brutoque & Μ
tina obsidione liberatis , audivi. Animadverti nullum alium receptum Antonium , reliquiasque , quae cum eo essent, habere , nisi in his partibus; duasque ei spes esse propositas, unam Lepidi ipsius , alteram exercitus. Quod quaedani pars exercitus non minus furiosa est , quam qui cum Antonio fuerunt , equitatum revocavi . Ipse in Allobrogibus constiti, ut perinde ad omnia paratus essem , ac res me moneret. Si nudus huc se Antonius conseret, facile mihi videor per me sustinere posse , remque publicam ex . vestra sententia administrare, quamvis ab exercitu Lepidi recipiatur. Si vero copia-V u et rumbus testatus es. Ovid. III. Netam. dis vi a ise aueυνir exitus itum Res ueprobat. Cic. I. Tusc. Ηἰs er talibus aueloν , eausam rabiae a diis imis morta: ibus avdieatam. Hoe est , ipso salto dii deetararum. Ovid. I l. Fast. Νιι opus es verobis: oedite rebus, αιτ . GIRU. ARG. Gratias agit beneficentiae Ciceronis,& de suo in remp. studio pollicetur omnia . Auno V. C. TIO. a seni.mia J Dictae in senatu . Manu . a Muneribus J Quae mihi decernebas . D
3 Exitu rebusque 3 Hoe ipss facti mo talem praestem, qualem tu me esse omni-
343쪽
rum aliquid secum adducet, &, si decima legio veterana, quae nostra opera revocata cum reliquis est , ad eundem furorem redierit; tamen , ne quid detrimenti fiat, dabitur opera a me e idque me praestaturum spero , dum istinc copiae trajiciantur, conjunctaeque nobiscum facilius perditos opprimant. Hoc tibi spondeo , mi Cicero , neque animum , nec diligentiam mihi desuturam . Cupio mehercules nullam residuam sollicitudinem esse e sed si fuerit, nec animo , nec benevolentiae , nec patientiae cuiusquam pro vobis cedam . Do qui isdem ego operam , ut etiam Lepidum ad hujus rei societatem incitem , omniaque ei obsequia polliceor, si modo rempublicam respicere volet. Utor in hac re adjutoribus , interpretibusque, fratre meo , & ' Laterense , & Furnio nostro . Non me impedient privatae offensiones, quo minus pro reipublicae salute etiam cum inimicissimo consentiam . Qiiod si nihil pr fecero , nihilominus maximo sum animo , & γ maiore sortasse cum mea gloria vobis satisfaciam . Fac valeas, meque mu
4 Lare ense J M. Iuvetitio Laterensi , Le- s-J data s-ium & participem epidi legato. Manutius . iusdem gloriae Lepidiuu non habebo. IIe n.
XII. L TSI reipublicae causa maxime gaudere debeo , tan- a tum ei te praesidii , tantum opis attulisse extremis
tur, Plura rui, puto praeponendam , ut sit numero septima. Hiae arbitror ad sententiam literarum consequendam percipiendamquet pertinere et in nuo iam vel Tironis culpa esse potest . Quoa si quis etiam eam quae sequi- ur, praeponat huic Planci , quam ultimam hanenus secimus, cuius initium , Immortalesus, non inepte meo iudicio fecerit i atque etiam eas quae incipiunt , O natans famam: nam ne interpres quidem absurde est ratiociis natus de coniungendis duabus istis Planci epistolis. Bertia ARG. Gratas senarei Planei literas sui se ,& quae eius causa iii senatu acta sitit, signifieat , & ad liberandam temp. diligentissime hortatur. Anmo in C. 71αx Eoi νε . J Hanc epistolam arbitror il- Ii, quae est ad senatum populumque R m. a Plamo scripta , subiungi debere i tum huic eo loco sitae eam quae incinit , N bri me tι-bi r post eam vero addi si isteriorem , euius initium , Immo raru ara tibi grariar . Nam eam quidem quae in ivit, Eis satis ex Fu- ωιο , vel omnibus hisce quas modo nominavimus , atque adeo illi ipsi qua ila inc a-
344쪽
AD FAMILIARES L IB. X. 3 I' asserat , quam & esse iam , 3c futuram amplissimam intelli
go . Cave enim putes ullas unquam literas graviores, quam tuas, in senatu esse recitatas : idque contigit cum meritorum tuorum in rempublicam eximia quadam magnitudine , tum verborum , sententiarumque gravitate . Quod mihi quidem mi-Time novum , qui & te nossem , & tuarum literarum ad me missarum promissa meminissem , & haberem a Furnio nostro tua penitus consilia cognita . Sed senatui maiora visa sunt , quam erant expectata; non quod unquam de tua voluntate dubitasset; sed nec , quantum facere posses , nec , quo progredi velles, exploratum satis habebat. Itaque cum a. d. v II. Idus April. mane mihi tuas literas M. Varisidius reddidisset, easque legis siem , incredibili gaudio sum elatus: cumque magna mutilitudo optimorum virorum & civium me ' de domo deduceret , seci continuo omnes participes meae voluptatis. Interim ad me venit Τ Munatius noster, ut consuerat: at ego ei literas tuas nihil dum enim sciebat. Nam ad me primum Ua
risidius , idque sibi a te mandatum esse dicebat. Paulo post idem mihi Munatius eas literas legendas dedit, quas ipsi mis ras, & eas, quas publice . Placuit nobis , ut statim ad Co
nutum , praetorem urbanum , literas deserremus; qui, quod comsules aberant , consulare munus sustinebat ' more majorum . Senatus est continuo convocatus, frequensque convenit propter famam , atque expectationem tuarum literarum . Recitatis li
teris , 7 oblata religio Cornuto est , pullariorum admonitu , non satis diligenter eum auspiciis operam dedisse : idque a nostro
a AU VM J In Neg;eeo asi Vt seriptum patet epist. 3. 4. 2S. Manuta est : inivr legi dehet i contaminata ab 6 Mose J Eius prima dignitas imperito vera lectio suit , qui dum credidit rat uidentibus Cois. Irim. is emendare, corrupit. Viaur. elisia Camulo es J Hoc est, re-3 Gr ν ex J Manut. gratims . listione , auspieiis impeditus suit ne in se-Φ De Gmo J Mos fuit, ut principes uIri, natu quicquam ageretur . Religis est metus quoties prodibant , a client unus deducerenia deorum, qui inhibet sacere quae velis. Plaut. tur , reduceremurque etiam ab amicis N Nereator, v. a. Religionem 3Πιc-νν familiaribus. Cemta eoisin m. illse. Hoc est , ex observationes Mun. iur J T. Munatius, de quo in exis ominii incussit. Christiani dice- trema epistola. Hic Planei cognatus potius, rent s. mpuIDm eoumentiae interis ne hoc vel quam frater, suit . Nam ille alter T. Mu- illud faciat. G aevi ur. natius , quem Pedianus ait huius L. Planei 3 A collegis I Augurum . corrod. fratrem fuisse , in castris Antonii suit : ut
345쪽
collegio comprobatum est . Itaque res dilata est in posterum . Eo autem die magna mihi pro tua dignitate contentio cum Se vilio ; qui cum gratia effecisset , ut sua sententia prima pro nuntiaretur , frequens eum senatus reliquit , & in alia omnia discessit ; meaeque sententiae , quae secunda pronuntiata erat , cum frequens assentiretur senatus, rogatu Servilii P. Titius intercessit. Res in posterum dilata . Venit paratus Servilius , Jovi ipsi iniquus, cujus in templo res agebatur . Hunc quemadmodum fregerim , quantaque contentione Titium intercessorem abiecerim , ex aliorum te literis malo cognoscere. Unum hoc ex meis : senatus gravior, constantior , amicior tuis laudibus esse non potuit, quam tum fuit. Nec vero tibi senatus amicior, quam cuncta civitas . Mirabiliter enim populus Romanus universus, & omnium generum ordinumque consensus ad liberandam rempublicam conspiravit . Perge igitur , ut agis, nomenque tuum commenda immortalitati : atque haec omnia , quae habent speciem gloriae, collecta inanissimis splendoris insignibus, contemne , brevia , fugacia , caduca existima . Verum decus in virtute positum est ; quae maxime illustratur
magnis in rempublicam meritis. Eam facultatem habes maximam : quam quando complexus es, tene; perfice , ut ne minus respublica tibi, quam tu reipublicae debeas - Me tuae dignitatis non modo fautorem , sed etiam amplificatorem cognosces. Id cum reipublicae, quae mihi vita est mea carior, tum nostrae necessitudini debere me iudico . Atque in his curis , quas contuli ad dignitatem tuam , cepi magnam Voluptatem ,
quod bene cognitam mihi T. Munatii prudentiam, & fidem , magis etiam perspexi , in eius incredibili erga te benevolentia & diligentia. III. Id. April.
CICERO PLANCO. XIII. T TT primum potestas data est augendae dignitatis tuae ,
nihil praetermisi in te ornando , quod positum el-set
ARG. De S. C. pro dignitate Planet sacto lum conficiat. Anno V. C. 71 uribit, eumque hortatur ut Automatium bel-
346쪽
set aut in praemio virtutis , aut in honore verborum . id ex ipso senatus-consulto poteris cognoscere . Ita enim est perscriptum , ut a me de scripto dicta sententia est: quam se natus frequens secutus est summo studio , magnoque consensu . Ego quanquam ex tuis literis, quas milii misiti, perspexeram te magis iudicio bonorum, quam insignibus gloriae delectari :tamen considerandum existimavi, etiam si tu nihil postulares, quantum tibi a republica deberetur . Tu ' contexes extrema cum primis. Qiii enim M. Antonium oppresserit, is bellum consecerit . Itaque Homerus ' non Aiacem , nec Achillem , sed Ulyssem appellavit ' π λι πορ=ον.
sua capto Ilio & incenso , finem fecit . I
4 ΠτελμονΘω I vastatorem urbis. Semper eum vocat Homerus ut ait Stra. lib. I. Idem .
XIV. GRATAM famam biduo ante victoriam , de subsidio tuo , de studio , de celeritate , de copiisl Atque etiam hostibus fusis, spes omnis in te est . Fugisse enim ex praelio Mutinensi dicuntur notissimi latronum duces. Est autem non minus gratum extrema delere, quam prima deperulere . Equidem expectabam jam tuas literas, idque cum multis . Sperabamque etiam Lepidum , reipublicae temporibus admonitum , tecum & reipublicae satis esse facturum . In illamisitur curam incumbe, mi Plance , ut ne quae scintilla tete rimi belli relinquatur. Quod si erit factum : & rempublicam divino beneficio affeceris, & ipse aeternam gloriam conseque-
ARG. Laudat Planci studium & eelerit taturque ut belli reliquias extinguat . Annotem in auxiliis Bruto collegae serendis, hor. V. Iro.
1 contexes extrema cum primis a Bellum aeonsulibus & OEtario magna lim ex parte profligatum , ipse penitus, oppressio Antonio, ascies. Manutius . a Noo A1arem, nee Aebilum J Utrumque Ulysse sortiorem. Uens.
347쪽
XV. T TIS literis scriptis, quae postea accidissent, scire te , 1 ad rempublicam putavi pertin e . Sedulitas meas ut spero & mihi , & reipublicae tulit fructum . Namque
assiduis internuntiis cum Lepido egi , ut, omissa omni contentione , reconciliataque Voluntate nostra , communi consilio reipublicae succurreret: se , liberos , urbemque pluris, quam unum perditum abiectumque latronem , putaret: obsequioque meo , si ita faceret, ad omnes res abuteretur. Profeci itaque per Laterensem internuntium . Fidem mihi dedit, se Anto
nium , si prohibere provincia sua non potuisset, bello perse
cuturum : me, ut venirem, copiasque coniungerem, rogavit: eoque magis, quod & Antonius ab equitatu firmus esse dic batur, & Lepidus ne mediocrem quidem equitatum habebat. Nam etiam ex paucitate eius, non multis ante diebus, decem, qui optimi fuerant, ad me transierunt. Qitibus rebus ego cognitis cunctatus non sum : in cursu bonorum consiliorum Lepidum adjuvandum putavi . Adventus meus quid profecturus esset, vidit vel quod equitatu meo persequi atque opprimere equitatum ejus possem : vel quod exercitus Lepidi eam par tem , quae corrupta est , & ab republica alienata , 8c corrigere , & coercere praesentia mei exercitus possem . Itaque in Isara, flumine maximo , quod in finibus est Allobrogum , ponte uno die facto, exercitum a. d. quartum Idus Maii traduxi. Cum vero mihi nuntiatum esset, L. Antonium prinmissum cum equitibus & cohortibus ad Forum Iulii venisse:
ARG. Nuntiat quae ad opprimendum Antonium & egerit , & acturus sit , Anno V.
1 Flumino majimo J Plinius Isaram Rhodano comparat lib. III. eap. 4. Mamur. a Comit a J Tres manipuli, qui &cen turiae dieebantur , unus hastatorum , alter principum , teritus triariorum , cohortem faciebant. Erant autem in singulis manipulis milites CXX. exceptis maniptas triariorum, in quibus erant LX. tantum , ita fit numeis rus CCC militum in eohorte. Aliter vegetius, mutata militia. Nos Polybium in ma nipulis , Cieeronem Si varronem in cohoe libus t nam eas Polubius nunquam nominavit. Et cohors quidem, eum legio peditum sena millia habuit, id est, Ciceronis aetate, ex quadringentis militibus constabat i quoaex epist. I. sib. I. ad Attici lieet intelligere ecum vero quaterna tantum millia, & duoe-
348쪽
fratrem cum equitum quatuor millibus, ut occurreret ei, misi a. d. quintum Idus Maii . Ipse maximis itineribus eum quatuor legionibus expeditis , & reliquo equitatu subsequar . Si nos mediocris modo fortuna reipublicae adjuverit; & audaciae perditorum , & nostrae sollicitudinis hic finem reperiemus. Quod si latro, praecognito nostro adventu , rursus in Italiam
se recipere coeperit, Bruti erit officium occurrere ei : cui scio nec consilium , nec animum de suturum . Ego tamen , si id acciderit, fratrem cum equitatu mittam , qui sequatur , Italiam a vastatione defendat. Fac valeas, meque mutuo diligas .
ni in eo ite suere, id est , belli secundi buit, ex tribus manipulis sipra dissis . I- Punici tempore , & deimie aliquanto post , dem.
mn plures quam trecenos viginti cohors ha.
CICERO PLANCO. XVI. TIHIL post hominum memoriam gloriosius, nihil
gratius , ne tempore quidem ipso opportunius accidere vidi, quam tuas, Plance, literas. Redditae sunt enim frequenti senatu Cornuto , cum is frigidas sane & inconstantes recitasset literas Lepidi . Sub eas statim recitatae sunt tuae , non sne magnis quidem clamoribus. Cum rebus enim ipsis essent , &.studiis, beneficiisque in rempublicam gratissimae, tum erant gravissimis verbis, & sententiis . Flagitare senatus institit Cornutum , ut referret statim de tuis literis. Ille se considerare velle . Cum.ei magnum convicium fieret cuncto a senatu , quinque tribuni plebis retulerunt . Servilius rogatus rem distulit. Ego eam sententiam dixi, cui sunt assensi ad unum . Ea quae fuerit , ex senatus-consulto cognosces . Tu , quanquam consilio non eges, vel abundas potius; tamen hoc animo esse debes , ut nihil huc rejicias: neve in rebus tam m. VIII X x ' subi-ARG. Gratissimas senatui Risse Planei uis a sestitis co-ωtum J Hoe est, eapitteras, factumque S. Q signifieat, le in ta gitare. Liri lib. Xxlv. Prose precibus , poeia subitis senatus consilium ne expectet , sed He βιε- .e parement , inare institis. Terent. ipse a sese consilium captat, auctoe est. -- Hecyr. III. 3.--rre reati uom mst mas V. Q Iro. Wiseipis institie. Govius.
349쪽
subitis, tamque angustis a senatu consilium petendum putes. Ipse tibi sis senatus . Quocunque te ratio reipublicae ducet, sequare. Cures, ut ante factum aliquid a te egregium audi mus quam futurum putarimus . Illud tibi promitto , quidquid a te erit factum , id senatum non modo ut fideliter, sed etiam ut sapienter factum , comprobaturum
PLANCVS CICERONI. XVII. A NTONIUS Id. Maii ad Forum Iulii cum primis
copiis venit. Ventidius bidui spatio ' abest ab eo . Lepidus ad Forum Voconii castra habet , qui locus a Foro Julii quatuor & viginti millia passuum abest, ibique me expectare constituit, quemadmodum ipse mihi scripsit. Quod si tanta mihi integra & ipse , & fortuna servarit , recipio vobis celeriter me negotium ex sententia consemarum. Fratrem meum , assiduis laboribus concursationibusque consectum , gra
viter se habuisse , antea tibi scripsi r sed tamen cum primum posse ingredi coepit , non magis sibi, quam reipublicae , se
convaluisse existimans , ad omnia pericula princeps esse nota recusabat. Sed ego eum non solum hortatus sum , verum etiam coegi isto proficisci: quod & illa valetudine magis conficere se, quam me juvare posset in castris: & quod acerbissimo interitu consulum rempublicam nudatam , tali cive praetore in urbanis ossiciis indigere existimabam . uod si quis vestrum non probabit, mihi prudentiam in con io delatae sciat, non illi erga patriam fidelitatem . Lepidus tamen , quod ego desiderabam , secit ut Apellam ad me mitteret, quo es
ARG. Praesentem belli statam describit , cum excusatione statrix a se dimissi , & μα- mendatione suae dignatatis. Ams. U. C. 71 .r Ventiduina I P. Ventidi re Picens, humiisti l o natus, qui hoc anno , praetor cum esset , coasia factus est in locum demortui Q. Pedii, suffecti in locum Hirtii ad Mutiis nam interfecti. Hie a Pompeii Magni patre, ut ait Valeriua lib. VI. i. triumphum ductiri, postea victum foediti quaesivit, miniis & eulis magistrati a , qui sortiti Provincias essent, compae adis. Extulit eum deinde se aut saetura , aut eius industria , non modo ut praeturam, & eodem anno consularum qinerit , verum etiam de Parthis primus triumphaverit , ω -rmias putareo tunere, quod paucissimis contigit, quasi gratiam eius virtuti populo reperente , sit elatus. Suetonius , Gellius , Plutarchus,& alii.
350쪽
AD FAMILIARES LIB. X. 3 7side fide illius & societatis in republica administranda uteis ter . Studium mihi suum L. Gellius , Τ de tribus fratribus
ρ Sex. Gaviano probavit , quo ego interprete novissime ad Lepidum sum usus. Amicum eum reipublicae cognosse videor; libenterque ei sum teltimonio , & omnibus ero , qui bene me rentur . Fac valeas , meque mutuo diligas , dignitatemque meam , si mereor , tuearis, sicut adhuc singulari cum benevolentia secilii .
. Pro Lisi. in die pro diei, Georgis tio, lioc qirale fuerit , ignoratae Sex.
s Da tisiavit fratruus I Probauit , inquit , o Iez. Gavia. J Mae. ι συιaus - vetus e- mihi, ia ad me mi ten to , studium ditio , seMυ ιν r unde H. Valesius , suum Gellius; in trium autem fratrum nego- Iasuis, Notita Gall. pag. s8r. ρ
XVIII. QUID in animo habuerim , cum Laevus Nervaque discesserunt a me , & ex literis , quas eis dedi, & ex ipsis cognoscere potuisti, qui omnibus rebus consiliitque meis interfuerunt . Accidit mihi , quod homini pudenti & cupido satisfaciendi rei piiblicae bonitque omnibus accidere solet , ut consilium sequerer periculosum magis , dum
me probarem , quam tutum , quod habere posset obtrectationem . Itaque poli diicelsum ' legatorum , cum binis continuis literis & Lepidus me ut venirem rogaret, & Laterensis multo etiam magis , prope implorans , obtestaretur, non ullam rem aliam extimescens quam eandem , quae mihi quoque iacit timorem, varietatem atque infidelitatem exercitus eius enon dubitandum putavi quin succurrerem , meque communi periculo offerrem - Sciebam enim , etsi cautius illud erat consilium , expectare me ad Isaram , dum Brutuς trajiceret exercitum , & cum collega contentiente, exercita concordi,
vel , no, vel . ain scripturam rem salmus L et a: eundemque credimus esse hunc