장음표시 사용
11쪽
ORAT I otilaenilum rure uideo, quod in hac in olita mihi ex hoe lis rariora dicendi, mussa taeis oblata est, in V oratio neutim deese potest. dicendum est enim de Cn. Pompeij singulari eximias virtust: buius autem orationis dis ciliuι est
exit ,qnam principium, inuenire: isaque non mihi tarapia,quam motas in dicendo q rendim est. Atque , Minde oratio meaproficiscatur, unde haec omnis mussa ducitur: bellum graue, periculosam uestris ure figalibusi atque socijs a duobus potentissimis regibus infertur, Mi stridate, Tigrane: qκor m alter relictus, altar bce Π-rn, occasionem sibi ad occupandam Asiam oblatam elpa
bitratur. 'κinbus R. bonestissimis uiris, alberantur. μ a quotidie liturae, quorum magna res aguntur, in M'pris uectigalibus exercendis occupatae: qui ad me, iro ne regi uine, quae mihi est cum illo ordine, massam reip. p riculas rerum Aurum detulerant: Bithyniae, qκae nc Mistra pro incia est, vicos exultos esse complures : regnum Ariobarzanis, quod finitimum est uestris uectiga-tibus; totum esse in hosti m poststate: Lucullum, magnis rebus gestis, ab eo bello discedere: bula,qui succκrrerit,non satis es e paratum ad tantum bellum administrandum: Mnum ab omnibus soci=, ciuibus ad id bellum imperatorem de sici, atqκe expeti: eundem hi nc unum ab ho-.fibus metini, praeterea neminem. cαμ a qκα sit, uidetis: nunc,qκrd agendum sit, considerate. Primum mihi uidetur degenere belli, deinde de magmtudiue,tum de imperatore deligendo esse dicendum . Genus sanis eiusmodi, quod maxime Mostros animos exeitare, atque in lammiare
12쪽
PRO LEGE. MANILIA. Bri tradiae est: agitur sudus sociorum, atque amicorum, pro quo molia maiores uestri magna grauia bella ges- clyti 'mo pop. R. uectigalia, maxi- quibus amissis, ' paci, Omamcnm, subsidia bellinquiretis: aguntur bona multorum eiulvim, qκibus est a nobis, a moderatoribus re . consulendum . Et iss Oniam semper appetentes gloris p ter ceterad gentes,
atque auidi laudis fuistis; delenda est nobis illa macula ,: Mithridatim bello superiore suscepta, qua penitM iam in sedχ,atque inulteraκit in populi R. nomine, qηod is, qκiucia si tota Asia, at in ianitatibus, o nuncio, tque unaliterarum significatione ciues R. necandos, trucidandos sdenotauit, non modo adhuc poenam nullum suo dignam . scelere si cepit, sed ab illo tempore annum iura tertium σMigesin m regnat, et ita rignat, ut si no Poto, neque cap- radeciae latebris occulture uelit , sed emergere e patrio re- gno,atque in uestris uectigalibus: c est in Asae luce sese siri.etenim adhuc itu uestii cum illo rege contenderunt 1 m. peratores,lit ab illo insignia uictoriae, non uictoria reper staret. tria auit L. s lia,triumphauit L. Murena de Mithridate, duo fortissimi uiri, et summi imperatores, sed im triupharunt,ut ille pus seperatust regnar t. veruta men illis imperatoribus latis est tribuenda,quod exerMns; venia danda, quod reliqueruns: propterea quod ab eo bel- to ulla in Italiae rest. Murenam SyIA reuocauit. Mithri dato aute omne reliquum tempus non ad obliuionem v
13쪽
Jassiti, usque in Histaniam legami, σ literas misit adeo, duces, quibusicum tum bellum gerebamus: lit,cum duobus in locis disiun ii imis maximes diκersi uno consilio, ab unis hostium copiis, bellum terra, mriris gerererRr,uos ancipiti contentione distracti de imperio dimicaretis . pedimen alterius partis periculum Sertorianae, atque His ni Vir, qμα multo plus frinamenti ac roboris habebat, Cn. Pompeij diuino consibo,ac singκlari uirtute depulpum est: in altera parte ita res a L. Lucullo, simmo uiro, est administrata, ut initia illa gestarum rerum, gnatasqκe praeclara, non felicitati eius, sid uirtuti, haec autem extrema , quae ημper acciderκnt, ηon culpae, sed fortunae tribuendi esse uideantur . sed de Lucullo dicam alio loco, a ita dicam, Quirites, ut neque uera laus ei detractu oratione nostra, neque falsi a dicta esse uideatur.Sed pro ue- pii imper ij dignitate, atque gloria, qκoniam is est exorsus erationis meae, uidere, qκem nobis animum 'stipiendum
pAtetis. Maiores uestri saepe,merctatoribus, ac nauiculato in ribus intariosius tractatκ,bella gesserunt nos, tot ciuium R. ilibus uno nuncio atqκe uno te'pore uecatis,qκotadem animo esse debetis Legati qκod erant appellati superbias, Corinthum patres uir totius Graeciae time exstincirem esse nolκerunt uos eum regem inultum esse patiemini, qui legatAm pop. R. con utarem,uinculu, ac uerberi bus,atque omni supplicio excruciatum nemuit illi libertic
ptam negligetistitus legationis,uerbo uiolitκm,illi persecuti sent uoi legatum pop. R. omni si plicio intersi tum, incilium relinquetisiuidete, ne, ut illis pulcherr 'Mm fisit, Iamam n bis in perh gloriam relinqκere, sic nobis tarps
14쪽
PRO. LEGE. MANILIA. 6smum fit,illud, quod accepistis, tueri, ' conseruare non
posse G Quid, quod Iesus sociorum summum in pericula
ac discrimen uocatκr 8 regno expulsus est Ariobarzanes rex, socius popκli R. utqκe amicus: imminent duo reges toti Asitie non solum uobis inimicissimi, sied etiam uestrii sorijs, atque amicis: Eustates autem ometes cianela Asia, atque Graecia uestrum auxilium exste Clare propter pericu li magnitudinem coguntur; imperatorem a uobis certum deposcere, enm praeserim Mos aliAm miseritis, neqve -- dent,neque se id face summo sine periculo posse arbitrantur. uident, σlentium hoc idem,qκod cr uos, unum Aserum esse, in quo summa sint omnia, eum prope esse, quo etiam carent Vrius: cnim aduentu ipso, atque no ne, tametsi ille ad maritimum bellum uenerit, lamen impe itus hostium repressos esse intelligunt e retardatos.hi uos, quoniam libere loqui non licet tacite rogans,lit se qηoque, sicut ceterarum prouinciarum socios, dignos ex lim iis, quorum salutem tuli iam commendetis, atque hoc etia magis, quam ceteros, quod eiusmodi in proninciam homines inm imperio mittimus, tit etiam si ab hoste defendan ει- men inorum aduentus in urbes sociorum non m ilium ab hostili expugnatione differant. hκne audiebant ante nucpraefentem uiden tantu temperantia, tanta mansietudine,Dχtu humanitate, ut ij beatissimi esse videantur , apud quos ille diuti me commoratur. 'Quare, si propter sorius , ncilla ipse i niuria lacliti, misiores vel iri clim Αntiocho , clim Philippo, clim Aetelis, clim Poenis bella gese erunt: quanto Moisinio con enit,ini: rijs premeator, socio καὶ utem una cum mperii uti bi dignitate defen- re, prae cum cam de Mistris nidum surcii libui MA'
15쪽
vobis prouincia, Quirites, si belli utilitatem, pacis dignitatem sustinere uultis ηρα modo a aettamitate, sed Θtiam a metu calamitatis est defendenda nam ceteris in rebus, cκm uenit critimitra, tim detrimentum accipitur: dein uectigalibus non solum aduentus mali. sid etiam metus ipse affert calamitatem. nam,cκm hostium clopiae non longe absim , etiam si irruptio facta nvida sit, remen pecora retisquuntur, agriciatura desierimr, merctatorum nauiga. tio conquiescit. ire neque ex portu, neque ex decumis, neque ex scriptura uectigal construari potest. quare saepe m-tius anni fructus uno rumore periculi,atque uno belli ter rore amistin r. Quo rundem animo esse existimatis aut eos, qui uectigalia uobis pensimnt, usit eos, qui exercens, atqAe exigunt; cum duo reges clim maximis corijs prope adsint' cum Ana excursio equitatus per breui tempore totius anni uectigal auferre pol it 8 cum publicani familias, murimas, quo in silicti, habens , qua3 m agris, quas m porrubiis, atque *stodijs, magno periculo se habere arbitrentur' paratis ne, nos illis rebus frui posse, nisi tot, qκi Mobis fenesκοsi sunt, conseruaueritis, non solum,ut an ira dixi, calamitate, sed etiam intimilatii formidine liberatos' Ac ne illud q: idem uobir negligendum est, quod mihi ego extremum proposiveram, cum essem de belli ge- tuu dictum, quod ad multuriim bona cin R. porti-
16쪽
PRo. ΕΕCE. MANILIA. 7net: quorum uobis, pro uestra ipienna, Quirites, habenda est ratio diligenter. nam pκblicani homines σ ha- .ust imi, Ornaci limi, favi ratioetes , Er copias in illa prouinciam contulimunt: qκorum ipsorum per se res, o fortunae curae uobis esse debent. etenim, si uestigalia neruos essὶ reip. semper duximus; eum certe ordinem, qui exerret ilia, firmaementum ceterorum ordinum re te esse dicenicis deinde ceterii ex ordinibus homines naui, indμ-prij partiis in Asia negotiantur, quibus uos absentibκνυέ lere d belli; partim sura suorum in ea proam-cia pecunia s munra collocatas habent. Erit igitur tama ruratis uestrae, magnum eorum ciκiam numerκm casu mirare prohibere; sapientiae, uider multorum ciκiam celamitatem a rep. 'Mndiam esse non posse. Etenim illud prim ni parat refer uos publicanii amissa sedligalia postea
victoria recκperare neque erim isdem redimendi facu tas erit,propter calamitatem; neque alijs uolant , propterta morem . deinde, quod nos eadem Asia, atqM idem ille Mithridate, initio bigi Asiatia domu,id certe, mismita edoethmemoria rennere debc s. ruim tum, cum in Asia res magna3 permulti amiserunt , simus Romae , solκtioue impediti, fidem concidisse.non enim possunt una in esu late multi rem, atque fortκnas amittere, ut pi res sic min eandem calamitatem trabant. a qlio pericκlo prohibere ramp. mihi credite id, qκod ipsi uidetis: hac fiti, inque haec ratio pecuniarκm , qκae Romae, qκε in foro uersatur , implicita est omni illis pecuniis Asiati- iris, cohaeret . ruere illa non possum, ut haec non, eodem labefae lata motu , concidant. uidite,
17쪽
ORATIO ines bere,in qno gloria nominis uestri, silus sodorum, vectigalia moxima,frtunae plurimorum ciuium cum xl. desinduntur . Qu niam de genere belli dixi, nue de magnitudine Dum diram. Potest enim hoc dic bellu genus esse ita necessaria,ut sit gerendi m non esset ita magnsm, Misit pertimescendum. in qM maxime laborandκm est, ne Drae a uobis , quae diligeratissime proκidenda βnt, contempta esse uideanetur. Atque,ut Omnes intelligans, mei. Lucullo tantκm impertiri laudis,quaneum serti κiro,in sapiensissimo homini, magno imperatori debeatur: diis ,eius aduentκ maximas Mithridatis copias, omnibus re- bm ornatas, atque in trudia esse desetanurbe s Asiue cla- rigimum,nobis s a cymam,Cyzicenorum,obsigam ab . ipso rege maxima mulsitudine, σ oppugnatum Rebementissime, L. Luculli uirilite,assiduitate,consilio, summis obsidioris periculis liberatam : ab eodem imperatore classem Magnam, ornatam,quae,ducibus Sertoriani ad Italia
studio inflammato raperitur, fgperatam esse atq e depressam : mugnas hostium praterea copias multis proeliis esse deletra: paresectumq; nostris legionibus esse Pontum, qκiame populo R. ex omni aditu clausus est: Sinopem, at De Amis m , quibus in opidis erans domicilia regis,
omnibus reuelis ornata,ntque referta,ceterras urbes Po
ther Cappadociae permultra uno aditu,atque aduentu essemptu regem,stoliatum regno patrio,atque auito,ad alios
se reges, atque aliud genses supplicem consulisse: atque hac omnia, salais populi R. sichi, atq e insegris uectigalibus, esse gista . satis Opinor hoc esse la dis ; atque ita reputo , ut hoc nos intelligatis, a nullo istornm, qui
18쪽
PRO. LEGE. MANILIA : 8 terra hoc loco esse laudatum. Reqκiretur βrtasse nunc, quemadmodκm,cum haec ita sint, reliquμm positi esse magnum beIum.cogno die, Quirites: non enim sive aetussa quaeri Audetur. Primam,ex suo regno sic Mithridates profugit,ut ex eodem Ponso Medea illa qκonda profugisse dicitur quam praedimus in sui fratris sui membra in si, lucis, qua si parens per eqκeretur,disi auisse ,ut eorum collectio dister ι mae , rq; patris celeritatem persiquendi retardarer . sic Mithridates fugiens imaximiam uim cari, atque argenti inlcherrimarκmq; rermn omniκm, qu 3 Crsi a maioribus acceperat, Gripsi bello superiore ex tota Asia direptis in suum regnum congesserat, in Ponto omnem reo li32it. hae din nostri colligunt omnia diligentius rex ipse e manibuι effugit. ita illam in persequendi stadia maeror, , laetitia tardaAit. Hunc in illo timore, o fuga Tigranes,rex Armeniaue,excepit, iij dentems rebus suis confrmowit, ' a liolam erexit,perditamq; recreauit. alii in regnum pollea qκam L. Lκculius cum exercita uenit; plures etia genses contra imperatorem nostrum concitatae sunt. erat enim metus iniectus 's nationibus, qwad num qκam populus R. neq e lacessendra bello, nequc tetandas putauit. erat etiam alia grauis, atque uehemens o pinio, qMe per animo gentium barbararum peruaserat,seni l
cupi t d tu, religio sit imi diripiendi mussa in era oras
nostrum exercitum e seitdductum ita natioues multae, at qκe magnae nouo quodam terrore ac metκ cocitabatκr. ns ster aκrem exercitus,etsi urbem ex Tigranis regno ceperat,
proeli is usus erat secundis, tamen nimia longinqκitate lonorum, ac desiderio sisorum commore batur. Hicum itura non dicam. fuit enim illad extremum, ni ex
19쪽
. ORATIO ῆι locis a militibus nostris reditas magis mciturus, processus longior , qκaereretur. Mithridates autem σμam manum iam confirmiarat, re eorum, Pile ex eius regno collegerant, Cr magnis adκenticijs multorum re-gon, cr nationum cophs iκκabatκr hoc iam fae sic fieri solere accepimus,lit regum afflictae fortunae facile miltorum opes alliciant ad moericordiam, maximetq; eorum , qni aut reges sens, sui uinκnt in regno; quod regale iis nomen magnum, cr sanctκm esse uideatur. itaque tun-ram uictas et iccre potuit, quantum incolumis numquaest auctus optare. nam, cum se in regnum recepisset sium, non fuit eo contentus, quod ei praeter ste acciderat, ut it filam, postea qκam ρ l serat, terram Amquam attingeret ; sed An exercitum uestrum,clarsi, atque uictorem impetu fecit. Sinite hoc loco, Quirites, sicκt poetae solent,qκives Romanas scribui praeterire me uestra inlamitate , quae tuta fuit,ut ea ad aures L. Luculli no ex proelia nuncius, sed ex sermone rumor afferret.Hic in ipso iti malo, grauissimas belli offensione L. Lucullus,qκi tame aliqua eae parte ijs incomodis mederi fortasse potuisset, uestro tuis coactus,qκod inperij diuturnitati modsi statκedsi, ueteri exeris,putauistis,partem militκm,qui tu stipedijs cofectis erant, dimisit,parte Glabrioni tradidit. Multa praetereo consulto, sed ea uos coniectura persticitis, quatκm illκd billsi
satura puteiis,quod coniungant reges potentissimi,reno Meru agitatae natioues, uscipiant integrae gentes, nolins imperator uester accipiat, uetere expulsio exercit . satis
mihi multa uerba fecisse uideor, quare hoc bell- esset genere ip9 necessariκm, magnitudine periculosum. re pati κι de imperatore ad id bellum diligendo, ac tantia rebas
20쪽
vites,uirorum fortium, atque in centium copiam tan
tum haberetis, ut bax uobis diliberatio dis citu esset ,
qnem iam poti simum tantis rebus, ac tanto bello praesiciendum putaretis. nunc uero, cum sit unus Cn. Pompeius,
qui non modo eorum hominum, qui nunc si taloriam, sed etiam antiquitatis memoriam virtute si perurit: quae res est,quae iniusquam animum in hac mussa dubium fa- rere possit Aego enim sic existimo, in summo jmperatore quattuor bra res inesse oportere, entiam rei militaris, uirtutem,auctoritatem,seliciditem. Quis igitur hoc homine scientior umqvim aut fuit,aut se debκutqui e ludo, diseque pueritiae disciplina, bello minximo,atqκe acerrimis hostibus,ad patris exercitum, atque in militiae disciplinam profectus est: qui extrema pueritia miles f it summi imperatoris, ineκnte adolescentia maximi ipsi exercitus imperator: qui saepius cum hoste copiast,qMam quisquam cum inimico iacertauit:plura bella gessit,quam ceteri legerumuplκres prouinciad cosscit,quam alis conclipiκerlint: c ius adolescentia ad scientiam rei militaris non alienis praeceptis sed μου mpe fili,no offensionibus belli sed uidioriis nonstipendis, sed triumphis est traducta. quod denique genvi belli se potest, in quo illi; no eaeciserit fortuna reip.8 ciuili, ricansm, transalpinum, iis aniensie, stu ex ciuitatibus, atque ex bellicosismis nationibus seruit naual uaria σ diuersagenera belloru, b tu,non solsi gesta ab hoc uno sed etiam consecta,nullam re ege declarat in UA mittari posita, quae huius uiri scientia fugere possit.