장음표시 사용
21쪽
novum,aut cuiquam inanditum possit afferre 'non enlarissae sens solae uirtates imperatoriae, quae uκlgo existiman tur,labor in negotiis , fortitudo in periculis, industria ira agendo,celeritas in consciendo , consilium is prouidendo: quae tanta sunt in hoc uno,qκanis ira omnibus reliquis imtaribus, 3 os aut uidimuι, lut audinimuι, non fue est is est I talia, quam ille uidior L. Sylla huius uir tuti, CD consilio conse us est liberata. test is est Sicilia, multis undique cinctam periculis, non terrore belli, sed celeritate explicauit testis est Astim, vae magnu op pressa hostium cophi orum i or m sariniue redunda- uitalis est Gallia, per legionibus nostru in iiter, Gallorκm internecione, patefactu est testis est His Gnaa, quae saepissime plurimos hostes ab hoc puperatos prostra rosq; constexit testis est iterum, 'saepius Italis, qκε cum seruili bello taetro periculosios praemeretκr, ab hoc auxilisi absente expetivit: qκοd bellum expectatione Pompei, attenuatum, usqκe imminμtum est,aduentu sublatum, ac Dp ltum. testes uero iam omnes orae, atqκe omnes exterae gentes, ac nationes; denique maria omnia tim uniuersa, t Mn m
singulis oris omnes sinus,atque portuo'κ0 eni toto mari locus per hos annos ακt tam sirmum bab is praesidium, ut tκtwς esset:aκt tam f-it abditis,ut lateret'quis naalga uit,qui non si aut mortu,ακt seruitutis periciao committe
ab uno im perastore consci posse'qwam prouinciam tenκistu
a Iradonibus liberam per hoste annost quod uectiges κοbis
22쪽
tutum suusquem socium desin distis ' cui praesilio classibus uestris fuisti, quam multae, existimatis insita esse deberis,
quam multas aut inem relicti ,aut a praedonibus captas urbes esse sociorum Sea, quid ego loginqua commemoro i fuit hoc quondam,s it proprium popaei R. longe a domo bellare, er propVnac lis imper ij sociorum fortunis; non sua tina,desendere. Sociis uestris ego mare clausium per bieannos dicam baisse, cum exercitus nostri Brundisio num-- quam,nisi summa hieme,transimistrivisinsid,ad nos cum ab exteris nationibus uenirent, creptos quera cum legati populi R. redempti situ ' Mercatoribus tutis mare non fuissi dicam; cum duod mi secures in praedonum potestate prevenerin 'Quid aut Colophonem,aut Samum, nobilissi mas urbes, in merabiles s alia3 mptis esse commenetore ;cum uel b os p tuι, atque eos portus,quibus intum,er sti rhκm in praedonumsuisse potestatem sitatu an κera ignoratu, portκm Caietae caelarrimum, atque plenis mum nauium,instectante prxtore,a praedonibus esse direptumsex Miseno aute,eius ipsius liberos, qui cum praedonibia antea ibi bellii geocrat,a praedonibus esse sublatoimamqvid ego HVlien e incomodu,atque illam labem,atq; ignominiam reip. querar,cu,prope inflectantibus uobis , clas-μ ea,cui consul popμli R. praepostus esset,a praedonibus aspra, atq; oppressa estiPro dij immortales tantam ne unius homini, incredibilis ac diuina uirtus,tam breui tepore,l: cem afferre resp.potuit,rit Ros,qui modo ante ostium Tiberinu classem hostiu κidebatis, is nunc nullam intra Oceani ostium praedonum naκem esse alidivi hiritq; haec qua celeritate gesta in quaqηam uidelli, tamen a me in dicendo praetvreundanosunt. Q senim unqκa, dat obeundi negotii,
23쪽
aut con si qκendi quaestus studio,tam breui tempore,tot tres
adire, tantos cursus constare potast, quam celeriter, Cn. Pomprio dare belli impetus nauigaκit' qui Siciliam adsit, Africrem explorauit .inde Sardiniam cum classe uenit,non dκm tempestiκο ad na rigandum mari: atque haec triafrumentaria Absidia reip. frmissimis praesidi 1, classibus muniuiὸinde si cum in Italiam recepisset, duabus His an iis, G illia ci alpina praesidiis ac naκibus confrmata, missis item in oram Illyrici maris, re in Achaiam, omiums . Graeciam nauibus, Italiae dκo maria maximis classibus,frmissimisqμe praesidiis adornaam. ipse autem, κta Brκ disio profectim est,unde quinquag/simo die totam ad imperium populi R. Ciliciam adiunxit: omnes, qui ubique praedones fuerunt,partim capti, interfectiq; sunt pari unius huius imperio,ac potestati e dedideri,nt. I de Cretensbi s.cu ad eu usque in Pam 'lia legatos, deprecatoresq. ini sivi. be deditioni, ni bd At,obsidesq. imperauit. iste tantu bella, rem diuturi m O longe Laeq. dilbersem,qua bello omnes genses,ac nationes premebansur, Cn. Popellis extremis hiemi appara: it neunte uere tu cepit, media aestate consecit. Est haec diuina atque incredibiis uirtus imperatoris6 id cetera, quas paullo ante commemorare coepe ram,quantα, atque qaam multa sunt non enim Aolum bellandi uiri s insuim ino atque perfecto imperatore quaerenda est,sed multae sunt artes eximiae, baius administrae
comitesq uirtutis . Ac primiam, quanta innocentia debent essedimperatore, i qκanta deinde omnibus in rebus temperantia ' quanta fide ρ quanta facilitate i quino ingenia ' qκanta ἡκmanitate'quae, breucter, quariti sint mcn. Pompcio, consideremus. samma enim omnii sint,
24쪽
PRO. LECE MANILIA. 1 IQ uiritesnsed ea magis ex aliorum comentione, quam ipsa per sese,cognosci,atque intelligi possumi. Quem erum possumus imperamrem aliquo in numero purere, cuiuέ in
cuniam ,ex aerario depromptam ad bellum administrandum,aκt, propter cupiditatem prouinciae, magistratibus diuiserit,aut, propter auaritiam, Romae in quaest A reliqueriti Vestra admurmuratio facit, Quirites,ut agnoscere uideamini,qκi haec fecerint. ego aute neminem nomino. quare troci mihi nemo poterit, nisi qui an es e si noluerit confieri itaqκe propter hanc auaritiam imperatorum qκantad calamitates, quocumque uentum sit, nostri exercitus fetat, quis ignoratfitiisera, qua per hoba annos in Italia per agros atque opida ciuium R. nostri imperarures fearunt, recordamini: tum facilius statuetis, qκid apud exterra nationes feri millimetis utrum plκres arbitramini per hosice annos militum uestrorum armis hos liwm κrbes,an biber-nιs sociorum ciuicitet ese deletaδ' neque enim potest exercitum is continere imperator, qui se issum non continet,'
ces non uκlt. Hic miramur hunc hominem tantum excellere ceteris . cuius legiones sic is Asiam perκenerunt, ut nomodo mnm lausi exercitu ,sed ne uestigium quidem cui qκam pacam nomi Ie dicaturdiam uero,quemadmodu milites hibernens,quotidie ser mones ac litterae perferi Mi r . non modo,ut Ampisi faciat is mili:e, nemini uu a Fertur, sed ne cupienti quidem cuiquam permittit: r. hiemis enim, no maritiae, perfVisi maiores nostri in locioru, atqκe amicoram tectu esse Molnerunt. Ege Mero, orteri, in rcbim qua
25쪽
o RATIOP sit temperantia considerate. Vnde illum tantum celerit istem, e r tam incredibilem cκrsum isκentum pκtatis ' non enim illum eximia uis remiguam, aut ars inaudita quae dam gubernandi,aκt uenti aliqui uoκi tam celeriter mulis timis terraes pertulerunt; sid bae res, quae ceteros remorari solent,non retardarκne: non auaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam reuocauit,non libido ad uoluptatem, non amoenitas ad delectationem,non nobilitas urbis ad cognitionem,non denique labor ipse ad quietem: postremo signa, σει bulis ceteraq; ornamenta Graecorκm opidorum, quae ce'
teri tollenda elle arbitrantur, ea sibi ille ne uisienda quidem existimaui itaque omnes quidem nunc in his locis Cn. Pompeium, silcnt aliqκem non ex hac urbe missum, sed de caelo delaps m, intκentκr. nunc denique incipiunt credere. sui se homines Romanos hac quondam abstinentia: quod iam nationiblis exteris incredibili,ecflμ memoriae prodi tum uidebatκr. nunc imperii nostri Jlendor illis gentibus lucet: ntinc intelligunt, non sine caussa maiores suos tum, cam huc temperantia magistratus habebamus, seruire po-Plo R. qNam imperare aliis, malκ se. Iam uero ha ficiles aditri ad eum priκatorum, ita liberae quaerimoniae de aliorum iniκrqs esse dicκntur, ut is,qrei dignuste principibuo excessit,facilitate par insimis esse uideatrer. Iam, quantnmconsilla, quantum dicendi gravitne, re copia ualeat, in quo ipso inest quadam dignitas imperatoria,uos, Quirites, hoc ipso in loco saepe cognostis. Fidem uero eius inter so cros quantκm existimari putatis, quam hostes omni m gentium sanctissimam esse italaurinbe Humanitate iam tanta est, ut dispale dictu sit , utrum hostes mugis uiri tam eiri r gnantei timerim, an mans et diuem vim
26쪽
PRO . LEC E. MANILIA I et dilexerint. Et quisquam dubitabit, quin huic tantum bellum hoc transmittendum sit, qui ad om nia uestra memoriae bella conficienda diuino quodam considio natuι esse ur-deaturi Et, quoniam aκ lorita3 multum in bellis quoqMed mistrandis, atque imperio mittari ualet: certe nemim dAbium est, quin ea in re idem ille imperator plκrimum possit. uehementer antem pertinere ad bella administranda, quid bostri, qκid socii de imperatoribus uestris rei Drnent, qκli ignorat, cum siciamus,homines in tantis rebus, a ant contemnunt, aut metreant; aκt oderint, aut ament ;opinione non minus famae, quam aliqua certa ratione,commouerit Quod igitur nomen κmqκam in orbe terrarum
clarius fκhfiniuι res gesta pares t de quo bomiue nos, idqκod maxime facit anctoritatem, tanta, em tam praeclara rudicia fecistis i an uero ullam usquam esse oram tam deserram putatis, qκo non illius diei fama per nasierit, cum universus populus R. referto foro,repletisq. omnibus templis, ex Pibus hic locus constici potest, unκm sibi ad commune
omniκm gentiam bellum Cn. Pompei imperatorem depopositos itaque, ut plara non dicam,ueque aliorum exempl. confirmem,quantum huius anctoritas ualeat in bello;
ab eodem Cn. Pompeio omnium rerum egregiarnm exempla sumantur: qκj quo die a Mbis maritimo bello praepostus est imperator, tanta repente uilitas annonae ex sum ma inopia, caritate rei frκmentariae consecuta est uniussit σ nomine,3κantam uix ex summa libertate agrorum di turna pax eficere potuisset. Iam uero, accepta in Ponto calamitate ex eo proelio, de quo nos paullo ante inuitus admonui, cum socii pertimuissent, bostium opes, imis. creuilsent i cnm savi sirmnm prasidium pra-
27쪽
ORATIO uincia non haberet amisissetis Asiam, Quirites,nisi ipsium id temporis diκinitus Cn. Pompeium ad eis regiones fortuna populi R. attulisset. huius aduentus Mithridatem, im 'litu in lammat m uictoris,continuit Tigrauem, magnis copiis minirentem Asiae,retardavit. Et quisquam d-bitabiti quid uirtute profeEiurin sit,qui tamκm auctoriis te proficerit aut qκam facile imperio,atque exercitu socios, uectigalia construaturus sit,qκi ipso nomine,ac yli' more defenderit' Me κero illa res quantam declarat eiκμdem hominis apud hostes populi R. auctoritarem, quod ex locu tam longinquis, tums diuersis,tam breui tempore omnes una huic si dediderurit f q d Cretensiκm legati, cum in eorum i Uula noster imperato exercitusq; esset,ad Cn. Pompeium in ultimas prope terras uenerunt, eiq; si omnes Cretensium ciuidites dedere uelle dixerimit Quid idem ipse Mithridates non ne ad eundem Cn. Pompeium legatum usque in Histaniam misitieums Pompeius legatum sim per iudicaum,is,quibus sempererat molestum ad eum potissimis es missum,*ecnlatorem, quam legatum,iudi re malueri t. Potestis igitur iam constituere, Quirites, bacaκctoritatem,multu postea rebuι gestis,muniis uestris iudichi amplificatum, qκantum apud illos reges, quantum apud exteris nanones ualituram esse existimetis Reliquum
est, ut de felicitate, qκam praestare de si ip9 nemo potest, me
minisse et commemorare de altero posivum , μκt aeqκκm est homini de potestate deorum,timide, paa et dictamus . Ego enim sic existimo, Maximo, Marcellio, Sciponi, Mario , et ceteris munis imperatoribAs, non solis propter uirtute, sed etiam propter fortunam saepires imperia mandare, at
28쪽
PRO. LEGE. MANILIA. IIdam sim , uiris quaedam ad amplitudinem, ingloriam ad res magnas bene gerendas diuinitus adiundita forinrur. de hκius autem hominis silicitate, quo de nunc ag- , hac utar moderatione dicendi non ut m illius potestate fortunam positam es dicumsed ut praeterita meminisse, reliqua sterare uidea-r: ne aut inuisa diis immuraulibuς
oratio nostra,alit ingratu es uideatur. itaque nosum praedicaturus, Q. Mirites,quantas ille res domi, militisqκe, ter
ra , marique , quantas silicitate gesserita, ut eius sempeν uoluntatibus non modo ciues agensirinesociij obtempera ritu, hostes obedierint, sed etiam uensi tempestatesque o secundarint: hoc breuissime dii rem, neminem umquam
tam impudensem fuisse, quia diis immortalibus tot σransad res tacitus auderet optare, quot quantus dij im mortales ad Cn. Pompeium detulerunt. quod ut illi proprium, ac perpetuum sit, Quirites, cum communis satitis, atque imperii, tum ipsus hominis ιαμίβ, sicutiscitis
uelle, optare debetis. Quare, cum bellum ita necessarium sit,ut negligi no positstia magnum, ut acclaratissime sit administranduim cum ei imperatore procere positis, in quo sit eximia belli scientia,singularis uirtus,clarissima auctoritas,egregia fortuna: dubitabitis, Quirites, quin hoc tunsum boni, quod a dijs immortalibus oblatum, datum est,m remp.construandam,atque amplisicandum conferarist Quodsi Roma Cn. Pompeiuι priuatus esset hoe tempore,tamen ad tunsum belrum is erat delige diis, atque
mittendus. nunc,oem ad cetera summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur, ut in iis ipsis locis ad sit; ut habeat exercitum;κt ab ijs,qκi babent, accipere statim possuquid expecta itine cur non, duabus diis immorta
29쪽
sunt,hoc quoque bellum regium committimus ' At ennis
ctus, in Catulus,itemq Ammis ornamentis honoris, fortunae, κirentis,ingenis praedillis Q JIOrtensiius ab hac ra tione digentiunt. 3κοrum ego auetoritatem apud uos undisi locis piarimum maluisse, er ualere oportere consiteor et sed in hac ciusia, tametsi cognostitis auctoritates contraxias fortissimoru/m Miror , clarissimorum, tamen , omi sis auctoritatibus,ipsa re rasione exquirere possu mus ueriretem, atque hoc facilius, quod ea omnia,qκae adhuc a me dicta sῖns,ijdem si uera esse soncedunt; er ne-osarium bellum esse er magnum; σ in una Cn. Pom- pero semina esse omnia. Quid igitur,ait Hortensius t si uni omnia tribκendasunt,unum dum sinum se Pompeium; ed ad nuum tumen omnia deferri non oportere. Obboleκitam ista oratio, re multo magis, qκam uerbis,re μtata. Nam
tu idem, Q mortensi, multa,pro tua summa copi ac sii Mlari facκltiae dicendi, er in senatκ cotra uirum fortem A. Gabimum grauiter, ornateq. dixisti,cum is de uno imperatore cotra prae Nes constitκendo legem promulgasset:ttex hoc i o loco permulta idem confra legem uerba fecisti. qκid tum,per deos immortales , si plus apni populum R. auctoritis tκs, quam ipsius populi R. salus, uera causesa ualui't,hodie hanc gloriam, atque hoc orbis terrae imperium teueremsistan tibi tum imperium esse hoc uidebatur,cum populi R. leg4ti, praetores , q aestore q. capiebanturicum ex omnibus prouinc's summeatu priuato,
publico prohibebamhr i cum ita clausi erant nosv omnia naria ut naeive pri tam Icm maritima mine inae pnblica
30쪽
lam obire possemus t quae cia stra antea umqnam fuit, non dico Atheniensium,quae satis late quondam mare tenuisse dicitur,non Carthaginensium, qκi permultκm classe, ma
que ad nostram memoriam disciplina na icis, gloria remansi quae ciuitas antea umqAa tam tenuis, quae tam parua is utiμit; quae non portuι Ros, Cr agros,maliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsi defenderit At hercle aliquot annor cotinuos ante lege Gabiniam, ille popκlus R cκius Uque ad nostram memoriam nomen inuictum in naκalibus pagnis permansierat, magna, ac multo maxima parte non modo utilitatis , sed dignitatis , atqκe imperii carnit . nos , quorum inritores Antio-nnm regem classe , Persens*perarunt, omnibus na alibus pugnis Carthaginienses, homines in maritimis rebus exercitatissimos,paratissimosqκe,uicerunt, ij nullo in loco iam praedonibus pare, se poteramus. nos qκοqκe, qni antea non modo Italiam tuta habebamus , sed omne, Aocios in ultimis oris ductoritate nostri imperiij saluos praestare poteram που, in m cum is uti Delos, tam procliu nobis in Ae mari posita, qκo omnes undiqκe cum mercibκέ atqκe muriblis commeabant,reberta dinitiis, parus,sine mκro, nihil timebati, ij de non modo proκ-ijs, atque oris Italiae mavisimis,ac portubus nostrissed etiam Appia tum uia carebamus . er his temporibus non pκdebat magistratus populi R. in hunc ip*m locum adpendere. eκm eum nobis maiores uestri ex ιuiis nauticis, e classium stoliis ori tκm reliquisset. Bono te animo tu, Q Mortensii, populM R .et ceteros,qui eram in eade sentena, disere existimauit ea, qκα