M. Tullij Ciceronis Orationum pars 1.3.. Cum correctionibus P. Manutij , et annotationib. D. Lambini

491쪽

dish, Iesi an or tum esset, cum ego aberam,meo loco semererem reareturum suispe. quis Da mem locum iudicem Abdidit i quis meorum amicorκm restamentum discessi meo sal,qui mihi non idem tribuerit,quod si adeo mῖqκis

me non modo cinis, sid Focius recipere confra tuam legem, iuulare dubitauit i denique uniuersus sinatus multa arue, quam est lata lex, de me gratis agenssas censiit Euitatibus iis, q ae M. Tullium, rarum net mmo etiam ciuem optime de rep. meritum recepissenι. tu inus, pestifer crurieum restitut m ueta e e ciuem,quem eiectum uniuersuι ferustus non modo ciuem,sed etiam egregiκm citiem semper pκemit' at uero,ut antur es populi R. er mo menti uetustatis loquuntur, kaeso ille Quinctius, σM. Furiuι Camillus,er M. Servilius Ahala, cum essens optime de rep. merinitame populi incitari κ- racundiam ssubierimi; dam iis comitiis centuriatis cum in exsilium

profugissem, rursu ab eodem populo placum Ans in uapristi m dignitatem restituti. quod si,qs damnatis, non modo non minimcit criti tra clarissimi nominis gloria . sed etiam honestauit: stram etsi optabilius est,cursem uitae conficere sine dolore sine iniuria,tamen ad inmortalitate gloriae plus asseri,desideratum esse a suis civibvi, qua omnino mquam esse uiolatum mihi sine ullo iudicio papuli profecto,cum amplissimis omnium iudiciijs restitκto , maledicti locis,aut criminis obtinebit riis, re constans νn optima ratione ciuis P. Popillius semper fκit: tame eius in omni uita nihil est ad laude ill irius, quam Glumitu ipsi. quis enm iam meminisset eum seue de rep. merilsi,msi re ab is probis expasus esse et per bonos restitutuseu Meteili praecur m ymieriu in re t litari est, ear

492쪽

PRO. DOMO. SO. A D. PONT. 22 censura,Omnis uita plena grauitatis: tamen siulio uiri laudem ad tempiternam memoriam teporis cadanista pr

ραῖα it. quod si cr illis, qui expulsi sunt inique, sed tamelegibus, reducti inimicis intersectis, rogationibus tribuni eqs,non auctoritate sinitur,non comitiis centuriatis, non decretis Italiae, no desiderio ciuitatis, iniimicorum iniaria

probro non fuit: in me,qui profectus sum integer, abfui si

ν nul cum reip. redii cum virixima dignitate, te uiuo,fratre tuo altero consule reducente,altero pratore patiente,tuum

scelκs meum probrum putis esse oportere at si me pop. R. incitatus iracundia aut in gidia e esaltate eiecisset; idem spostea, mea in rem p.ben cia recordatus, se collegisset,levieritatem, atque iniuriam suam restitutione mea reprehen dissit: tamen profecto nemo esse tam amen , qui mihi populi tale iudiciu no dignitati potins, quam dedecori putaret esse oportere .n sic uero cκm me in iudiciu populi nemo

Ommu uocarit; condemnari non potuer; m; qui accusatus

non sim; denique ne expulsius quidem ita sim, ut, si conrederem, superari non possem,contraque a pop. R.semper sim defensius, ampliscat κi,ornatus: quid est,quare quisqMam v bi si ipsa populari ratione anteponat an tu popκlis R. quillum puta3, qui constat ex ijs, qui mercede conducuntur ἰqui impelluntur,ut uim afferunt magistratibus' ut obside

απι seruitu optent quotidie caedem,incendia, rapina tquem tu tamen populum, nisi tabernis clausis, frequentare non potervi: cui populo duces Lentidios, Lollios, Sergios proe cerad. O Jeciem,dignitatemq; populi R. quam reges, i nationes extera , qwam gentes ultimae pertivis ira, multitudinem hominum ex seruis mnductis, ex facinorosi , ex egentibus congregata . illa jκit rκwhritis a

493쪽

studium dicendi potestas fuit. ille populus est dominus

regum, uidior, atque imperator omninm gensium,qκ illo clarissimo die. scelerate uidisti tum, cum omnes principes ciuitatis, omnes ordinum atq; aetatum omni ,μffragium se non de ciuis , sid de ciuitatis salute serre censebam: cum denis homines in campum, non tabernis, sed municipiis clausis, uenerunt. boe ego populo, si tum coms2les aut fulgens in rep. aut omnino non fuissent, nullo labore, tuo praecipiti Iκrori, atque impio sceleri restitissem: sed pubisscam caussam, contra vim armatam, sine popκ- h praesidio susicipere nolui: non quo mihi P. Scipionis, 'rtissimi uiri, uis intima, priuati hominis, disi liceret: sed se lani sectum statim P. Mucius consilii, qui ingerenda rep. putabatur fuisse segnior, gesta, multis S. C. non modo defindit, sed etiam ornauit: mbi aut, te inses

eis, cum consillibus, aut, te uino, er tecum,'cum illis armis decertandum fuit . erant eo tempore multu etiam alia miluenda. ad struos medius fidius res peruenisset et . tantum homines impios, ex uetere illa coniuratione in pum nori r memibuι, bonorum odium retinebat. Hic tum etiam gloriari uetis: negas ese ferenda, quae soleam de me praedicare: σ homo secetuι inducis etiam sermonem urbanum, ac uens tum ; me dicere solere, eo me Ioue eundems dictitare, Mineruam es siororem meam. Non tam insolens sm,qui I ouem esse me dicam ,non tam ineruditus, 1 ut Minervam, Iouis Arore, meam esse βrore existimem. sed tamen ego hi sororem uia inem ad cistoreu μ-

rorem tua Rirginem esse nonsi isti. sed vide, ne tute Ab

494쪽

appellare possis. Et, quoniam hoc reprehendis, qκod Iolere Me dico de me ipso gloriosius praedicetre : quis umquam audiκit,cis ego de me, nisi coactus,ac necessario, dicere nam si,enm mihi surre,largitio ues, libidines obsjciuntur, ego restondere soleo,me ιό consiliis,periculis, labo ribus patria esse coseroum,non tam si , existimandus de gestis rebri gloriari, quam de Obiectis non confiteri. sed si mihi ante haec durisi a reip. tempora nihil umquam aliud obiectum est, nisi crudelitas illius temporis, cum a patria perniciem detuli: qκid me hκic maledicto utrum non restoniare,an demisse restondere decui 'ego uero etia reip. semper interesse putaui,me illius ρκlcherrimi facti, quod ex cu Horimae struetus,consiens bonora omnium,pro salute patria gessissem,stlendorem uerbis, dignitates retinere, prasertim cum mihi uni in hac rep. audiense popκlo R. ope'ra meae hanc urbem , hanc remp. esse salutam iurato dicere μι ἴκisset. Exstinctum est iam illud maledictum crudelirutis, quod me no κt crudelem tyrannum, sid ut mitigimum parensem, omnium ciuium studiis desideratum, repetitum,acersitu uident. aliud exortu est. Obiijcitur imbi metis ille discessus cui ego crimini restondere silete mea maxima Irade non possam . quid enim,pondisices debeo diceretpec- Cetti me consciensia profugisse' at id quod mihi crimini dabatur, non modo peccatum non erat, sed erat res post natos homines pulcherrima . iudicium populi pertis isse t at id

nec propositu ullκm fuit, Er, si fui J. dκplicata gloria discessissem. bonorum mihi praesidium defuisset 'falsum est

me mortem tirmisse turpe est. dicendum igitκr est id, quod

tr. dicere nisi coactus: mhil enim umqua de me dixi subla

495쪽

RATIO su centi lauasi mussa potius, quam criminis depelint. B

buno pl. con ulibus auctoribus, clicto sinatu , per ter Hiis equitibus R. iistensa ac solicita reta ciuitate,nen tam in me impetum faceret, quam per me in omnes bonos ; me vidi best uicissem,tenues reip reliquiis, si uictus essem ,ntillas fu turra. quod cum iudicassem,defleui coniugis -- serae δε idium,liberorum carismorum solitudinem, fratris obseruis amantisi; mi, atque optimi ιαμ m, Abitra Iundat ima fa liae ruinas: sed bis omnibuι rebus uitam anteposui meorum ciuium rems pablictam concidere unius discessu, qua omniu interitu omdere malui: steraui id, quod accidit,me iacense posse a uinis uiris fortibus excitari ; si una cum bonis interhssem, illo modo posse recreari. accepi, ponsisces, misg-m, atque incredibilem dolorem: non nego , neque illam mihi adscisco sapiensum , quam nonulli in me requirebat, qui me animo nimis fracto esse,atque clicto loqueban Arian ego poteram, cκma mi reru tuta uaritate diuellerer, quas iccirco praetereo, quod nc quidem sine fletu comemorare possum, in ptiari,me esse nominem, et communem natura sensum repudiarestin uero neque illκd meum factu laudabile, ebenocium ullum a me in remp. profectu dicerem, si qM-dem ea re . mulli reliquissem, quibuι aequo animo care

Tetaeamq; animi dκritia cui corporis, quod cu uritur nosensit, luporem potius quam uirtutem,putarem. suscipere tantos animi dolores, atque ea. qua capta κrbe accitans

496쪽

tria denique mussa patriam ipsim amitteret Ollari pupnti R.benesciis ampi imis, praeoptari ex alti 'mod nidicis gradu,uidere pratea latos inimicos,nondum morte complorata ,arbitria peremes funeris,hxc omnia si bire conster Mandoris ciuimm GAsis,atque ita,ut dolenser absis, non tam sapiens,quam is, qui nihil mran sed tam amians tuo Tum , ac fui. quam eon: munis humonita postulitnea Lis

que iucunda duxit, squo animo re . cruss d seris, tabeneuolintium in senem in rem p. declarat: qui antem ea relinqMit rcip. mussa, a quibus cum summo dolore diuelit ear, ei patria cara est,cuitissalutem inritati anteponit 'o-τu. Qicare di rumpatur licet ista serta, atque audiat nacra m quonia lacrsuit.bis siruaui,At consul id artis armatos nicei im; riuatus consulibus drmatis asser vi. utriusque teporis fructu tali maximum superioris, quod ex se σultus auctor tate cr ferarum,oe' omnes bono meae Alutis inκssa, ruta ueste uidinposterioris, qMod sinat: ω' populas Rer omnes mortales m priuatim , σ publice iudi runt sine meo reditu repsaluam esse non posse. sidhic mens retitus pontifces uestro iudicio concinetur. na, si Mos me in meis aediblis collocatis,id quod in omni mea caus

Mideo me plane,ac sientio restitutu . sin mea domus no modo mihi no redditur, sted etiam montimensum praebet inimco' doloru meis celeris fui, publicae calamicitis: quis erit, qui hunc reditu potius,qua poenam sempiternam 'te is cosiectu praeberea renim urbis domus est mea, pontis oes: in qua si manet illud no monumentu urbissed sepiacrum mimico nomine inscriptum: demigrandum potius aliquo si

497쪽

er de rep.uidem constitum. an ego tantam aut animi duxitiem habere,aut Ocalorum impuden iam posim, ut cum

ius urbis seruatorem me esse senatus omnium assensu toties iudicarit, in ea pogim intueri domum meam eversimmo ab inimico meo,sed ab hoste communil ab eodem ex structa, re posita in oculis ciniae tu, me umqucim conquiescere possit fetus bonoru Sp. Melij, regnum appetentis; domus est coplanare. ecqκid aliudωquu accidisse Mellio,pο-pκlus R. iudicauit. nomine ipso Aequimeth stultitiae poena coprobata est. Sp. casius domus ob eande caussam euersa, atque in eodem loco ades posita Tellκris.im Vacci pratis domus fuit M. Vacci qua pκblicata est, uer euersa,vt i Ius

faci s memoria, nomine loci notaretur. M. Matilis cu

db ad ce 2 Capitolii Gaioris impetu repulisset,no fuit cotetus beneflcij sui gloria;regnu appetisse est indicatus: ergo eius domu euersam, duobus lucis consita uidetis. qκα igitur maioris nostri sceleratis ac nefarii ciuibin maximam poenam constitni posse arbitrati sun , eandem ego sago, ac sustirabo t apAd posteros nostros non exstinctor comArationis,m sceleris sid auctor, dux fuisse uidear t hae Mero,pAifices labem tarpitudinis, inc alia poterit populi R.dignitas sustiuere, uiuo senatis, uobis principibus

publici cobilis,ut domus M. Tullii ciceronis cu domo Ful-Mij Flacci, ad memoriam poenae ρκblice constitutae,cFiun Ela esse uideaturiM. Flaccus,quia cu C. Graccho cotra si-lute reip. fecerat, senatus sententia est interfectui, σeiκs domus euersa, publicata est: in qua porticu post aliqκato in Catulus de manubiis Cimbricis hecit cista autem I a ac f ria patria, clim urbemSisine σε Gabinio Acis

498쪽

PRO. DOMO. SUA. A D. PONT. 227bus,cepisset,oecκpasset, teneret, uno eodemque tempore σclarisiimi uiri mortia monumenta delebati, mea dom sic;m M. Flacci domo contingebat,ut, qua poena sie usafecerat uersiorem ciuitatis,eadem iste,oppresso senatu,q-sceret eum,qne P. C. instodem patriae indictalibi t. Hἄc uero in Palatro,atque m pulcherrimo urbis loco porticu se patiemini, seroris tribunicii sceleris in laris, crudelitatis coniratoru, cxlam latis νω p. doloris mei defixu iudicia ad memoria omniugexuiu sempiternam' quam porticlim pro amore,quem habetis in rep. π siemper habuistis, nos

modo siniens iij sui opus esset,inanibus uestris disturbare inperetis. nisi que forte illiuι castissimi sacer dcti, Fper

pinsa dedicatio deterret. o re, quam homines solesti ridereno desinam,tristiores autem sine maximo dolore audire nopossim. P. M Clodius, qui ex pomiscis maximi domo religionem eripuit, is in meam intulit' hunc, inquiam, etiam uos,qκi est is antipites caerimoniarum , cr secrorum,au'ctorem habetis, magistrum publica religionis o dij immotales, nos enim haec audire cupio) P.Clodivi instra sacra curati uestrum numen horret res omnes blimaras religione uestra contineri putat ἰ hic non illudit auctoritati horum omnim,qui a visimmoru uirorut no κestra, pomisi ce3, grauitate abutituri in isto ore religionis uerbi. excidere,aut elabi potest i quam tu eodem ore,accusando senatu, quod seuere de religione decernemet, inpurissime te

terrimeq; uiolasti. Ad liciae,adsticite, pontifces, hominem religiosium, si uobis uidetur,quod est bonorum ponti sicum, monete eum , modum quendam esse religionis inimi m esse Aperstiti m non oportere . quid tibi neces

si susti anili Aperstitione, homo fanatice, sacri frium,

499쪽

RAT uba aliena domi fere inuisieretqwae alitem te tanta menistis imbecillitra tenuit, ut non putares deos satis posse pia curi, usi etia muliebriblis religionibus te implicui ps, με umquam andisti maiorum tuorκm, qui sacra priuata coluerint publicis sacerdot spraefuerunt mm sacrificium Bonae deae feret,inter finissetneminem, ne illum qui dem , qui caecus sectus est ex quo intelligitur, multu in vita selfo bomiues opinari, cum ille, qui nihil uiderat sciens, qκod nefas esset, lumina amisit',i tius, qui non solam ad 'etia , sed etiam incesto purio, cr stupro polluit caerimo-

tua , poena omnis ocκlorκm ad caecitatem mentis est con Mersa.hoe auctore,ia cnio,iam religiosio,iam sancto,iam

pio,potestis pomisices,no commoueri,c- Ru dicat se manibuι domum ciuis optimi euertisse, et ea ijssem manibus consecrasse)Quae tua fuit consecratiostuleram,inquit, ut mihi liceret. qaidinon excepera3,ut, si qκodius no esset rogare,ne esset rogatum im igitκν statuetis esse, uniuscuius Te uestrum sides,ara ,focos, deos penates subiectos esse u idini tribunicies is quem quisque per homines cὁcitatos irruerit,quem impetu percκlerit, huius domum non solum aDIlere, quod est praesensis insaniae quasi tempestatu

repentinae, sideriam in posterum tempus religione semispiternis obligaretequidem sic accepi, pontisices, in religionibus suscepted. Oput esse,interpretari, κε uol tas deorum immortilium esse uideatκr: nec est ulla erga deos pietarinisi bone tu de mine eorum ac mente opinio, cum eae peti nihil ab ij quod sit iniustum ac inbouestum, arbitar

re.bomine insenire ista labes tum,cu omnia teuebat mnem potκit,cui aedes mera addiceret, cui traderet, cui dona

500쪽

PRO. DOMO. IVA. A D. PONT. 22svm,ob eamq; caussam unam, una iusta illa rotatione sua, Mir bonas dominum si in meis boni, esse uolaisset ἱ tamen illo ino in 'rore suo non est aκμs meam domum, cui cupiditate inflammatκs erat, psidere,) deos immortales existimatis . cuius labore σ costio sua ipsi templa tenue Tut,in eius do m aspidia, O euersu , per unius hominis sceleratissimi nefarium latrocinium, immigrare uolsiisse fciuis est nemo in tunso popiao, extra contaminatam illam cruentam P. Clodi manum, qui rem ullam de meis bonis attigerit,iqui non pro suis opibus in illa tempestate defenderit at, qui a liqua si contagione praedae societatis,e

publici iudicus poena effugere potueriunt.ex his igitur boni quorsi nemo re ulla attigit,qκi no omnia iudicio scelevansiimus haberetur, dij immortales domum meum concia pinernia ista tus pulchra Libertas deos penates, π fam tiares meos lares expulit,ut a te ipsa tam qua in captiuis sedibus collocaretur quid est sanctius, quid omni religione munitins, qua domus uniuscuiusque ciuiu hic ara sat hie foci,hic dη penates, hic sacra religionis caerimoniae cotinenturi. boc perfugium est ita sinctum omnibus,ut inde abripi ueminem fis sit. quo misgii est furor istius ab auribus uestris repellendus: 'q i,quae maiores nostri religionibus tκta nobis,et sancta esse uoluerunt, ea ille non solum contra religione labefacilanit, sed etia ipsius religionis nomine motu. at quae dea esit bona esse oportet, quandoquide est abs te

dedicata. Liberta3,inqui est. eam tu igitκν domi meae collocasti, 'nam ex urbe tota sustulisti t tu , cum collegi e ρε , si mina potestate praeditos , negares liberos esse psum in templam caporis astas essit apertus nemini,clim