Medicina mentis, sive Artis inveniendi praecepta generalia E.W.D.T.

391쪽

PARs TERTIA. 6itrimenti asserat frequens ejusmodi apertura, praecipue vesperi &mane renovatis emplastris, experietur is, qui ante dicta probe observaverit, & talibus in casibus omnia, quo a principio condita Grant modo ad finem usque, dum sua sponte decidant, integra reliquerit. Non ignari hujus rei aliquibus in locis ipsi rustici, quacunque laesi fuerint corporis parte,liquatae picis calidae quantitatem supersundunt, quod ipsorum quidem indurata pellis qualitercunque

sustinere valet) eamque ita coagulatam loco haud movent, quousque ipsa recens succreta cutis eam divellat, sicque sine ullius alius medii ope curantur. Ubi contra in multis laesionibus aer exterior,' impuritasve admittatur, saepius gangraena aliave diuturna succedunt mala. si ranio, calor sustentandus est, quia sanguinem coal tum facile dissipat, sanationem mirum quantum promovet. Modus medendi jam dictus, quam subitaneum praestet in vulnerationibus maxili te considerabilibus absque ulla unguentorum applicatione, admirabundus animadvertet, cui periculum facere suerit constitutum. Quoties vero contra id,quod dictum est,peccatur,vilissimum expertus sum malum,ad tempus usque incredibile protractum esse, maximo subjecti patientis dolore, tantum in malum excrevisse, ut digitorum, brachiorum, pedum, &c. resectione opus fuerit. Imo

quosdam ex sola verrucarum unguium ve pedum amputatione memini mortem sibi per negligentem hujusmodi curam conscivisi , quod horum inexpertis incredibile videbitur. Porro,aliud adhuc ad meliorem hujus regulae explicationem exemplum adducam, quo nimirum 'pacto ophthalmiae facili negotio

mederi possit in iis, quorum oculi nimio exercentur usu. Notandum ergo, quia oculi ad eorum motum faciliorem reddendum ce tam habent humiditatem, tanta ejus copia,dum vel ad studia,vel ad alios labores nimium applicantur, quandoque promanat,ut acredine rubescant, gravibusque afficiantur doloribus: porro,ialis humi ditas cum lachrymis unum idemque esse videt', quas celeberruemus anatomicus Steno ex superioribus palpebris, per certos se demittere duellis, ostendit: inprimis enim eodem cum lacrymis sabso sapore praedita est, cum ejus acredine eandem oculis rubedinem, .

392쪽

61 MEDICiNAE CORPORI s& superioribus denique palpebris tumorem, ut iis accidere solet, qui multum lacrymantur, inducit. Ex his igitur facile perspexi, quare, cum oculos,& praecipue superiores palpebras, frigida tunc

crebro abluimus aqua, aut si ita videatur, in ea Sacchari Saturni,aut

Vitrioli Cyprici nonnihil dissolvimus, notabile id nobis levamen

afferat. Omnia quippe restigerantia, aut poros constringentia essiciunt, ut pori meatuum, quos ejusmodi humor penetrat, arctiores reddantur, atque ita humor minori copia promanet, & dum stequenter abluitur, non adeo possit oculos amplius arrodere, ideoque rubor remittere incipiat: quanquam maturius id contemplatus cognovi, omissis his omnibus & similibus externis remediis,multo 'mederi posse huic malo convenientius, ut oculis, tametsi continuo usu valde adstringantur, ejusmodi incommoditas facile non sit metuenda, idque in hoc contistit; quia humor iste apud illos, qui oculos crebra exercitatione fatigant, majori quam apud alios quantita te amuere assuescit, non est quod aliud agamus, tuam, simul ac ocu lorum vel minimum dolorem incipere persente rimu , non vero

postquam jam tum irrubuerunc studiis, lectioni librorum, scriptioni liisque exercitiis majori,quam antea,assiduitate incumbere,quo ipso fiet, ut superfluus oculorum humor frequentiori usu subito consumtus nocere non possit,dolorque oppido cesset: qua in re experientia ita confirmatus sum, ut, qui alias non paucis inde incona

modis obnoxius fui, multis jam annis, licet oculis multo jam quam ante plus usus fuerim, id unum observans nihil mihi molestiae ulterius fuerit sufferendum. Nec amplius miror, quod oculorum usus, licet stequens serme, nihil jam mali mihi inserat, ut primum vero aliquamdiu laborem intermitto,illico oculi male habere incipiant. Ex quibus etiam apparet, quam noxium sit ab omni prorsius studio

aliove consueto labore, simul ac a multa oculorum exercitatione

malum illis ingruere sentiatur, cessare, in loca obscuriora se recipere, & id genus alia. Et Brsitan hoc unice in causa fuit, quod in Analytica Mathematica recentiorum quod studium industrios praecipue oculos requirit versatissimus Dominus de Beaune eorum

393쪽

PARs TERTIA. Mhoc est. eo non obstante humor ille nocivus pergat magna quanti tale assivere, non dubitem, quin hic bene sudando, penitus possit tolli, quanquam si priora observaverim, eo remedio hactenus uti,

nullo modo coactus fuerimo.

Tertio, scognosc.itur absque externorum medicamentorum applicatione ni- hil obtineriposse, ea quidem adhibenda ; at mlia, quae rationi valde consentanea

es uideantur, aut si talia quaepiam excogitari facile nonpossint; saltem ea, quae et idens Aue non obscurum, non quod tardius advertitur) auxilium ferant, quae plici non ex multis ingredientibus composita sint o Lquam horum semel qui eleritum fuerit, huic unice ad perfectae curae terminuruimque fletur, non hoc cum alio commutetur per vices alternando, prout communiter inconstantillime hac in re, & ex rationibus interdum ficulneis proceditur nisi una forte natio aliud quippiam clarὸ docuerit. Compertum sic erit, si in aliquo corporis membro magna inflammatio orta fuerit, vel ex ustione, vel ex vehementi externa compressione &c. per adipis sal - tem applicationem cujuscunque demum generis sit, sive canini, sive lepor, ni &e. dummodo bene fluidus) notabilem dolorum mitigationem procurari, sique ab omnibus externis bene munita conservetur, brevi omnia salva fore . Propterea probe notandum, quod, licet,observatis ut in secundo loco jam dictum quinque illis requisitis, maxima saepe mala facillimo negotio curentur, repererim tamen, curationem citius & melius expeditam dari, si locus assistic linteo pinguedine calefacia macerato bene contegat is, caeteroquin, si postmodum tenacius adhaeserit ita quidem, prout superimpositum est, immotum relinquatur ; nec quotidie detractum, ut Chirurgi Vulgares emplastra sua solent, removeatur, & cum novo aliquo commutetur) attamen recenti, ejusdem pinguedine calida, indies perfusum rigetur. Porro si, quae membra admodum calefacta fuerint, repentino frigore assiciantur, tubera inde prorubra & servescentia quae ex aliis quoque multis possitnt causis oriri) generantur, successive magis magisque crescentia, vehementesque excitantia dolores: quod nemo miretur. Ttinc enim natura, quod operationibus suis impedimento est cona- tur expellere, idque per solidam, ut fas est, pellis substantiam: priusquam vero id effectum detur, pellis utique per malignam isthanc materiam satis corrodatur oportet, quod absque magno dolore & fervore fieri sane non potest: quapropter Chirurgi, ut materia haec liberiorem sortiatur egressum, promptissimi sunt ad dissecandas partes inflammatas, & ad tu rundas ingerendas, ne scissura, dum naturae aliquid materiae malignioris expellendae superest, concrescat, quae certe acerbissima& cruciaria cura est. Contra in diversis ejusmodi casibus no

394쪽

dummodo sub forma sit massae cujusdam densioris & humidioris, praesertim vero satis calidae: cum primum vero induruisse compertum fuerit,rursus ejusdem massae satisque calefactae, quantum opus sit, superimponatur, loco assiusto, in susscienti alias calore coni. rvato; hinc, inquam, notavi, naturam non tantum sat cito, & sine singulari dolore sua sponte aperturam sibi procurare; quia hoc ipso pellis extrinsecus satis emollescit sed etiam continuato hoc processu ultra egressae totius materiae tempus, tam seliciter omnia consuae scere, ut qua parte materia aperturam sit nacta, dignosci vix queat. Tandem si quis hominum vipera, aspide, aut alia quapiam bestia venenata ictus fuerit usque ad intumescentiam subinde increscentem, multi tum oleo utuntur, in quo scorpii,scarabaei nigri,aliaque ejusmodi insecta venenata suffocata sunt. Equidem in tali aliquat

do tumore, manum prius, mox brachium quoque occupante, atque ita quotidie ulterius progresso, vehementem etiam calorem excitante reperi, simulac

simplici tantum & communi olivarum oleo quod nullus plane scorpius intraverat) tumor hic ungeretur,haud aliter, ac si frigidissimam superfudisses aquam aegrotum affectum fuisse, calorem sensibiliter remisisse, tumoremque indies decrevisse: in multis itidem aliis subjectis eundem effectum secutum esse observavi. Quin imo si pinguedines ad minimum bene fluidae, quae, ut applicantur, illico perfrigidae videantur, fuerint adhibita tam fervido crescenti tumori mox

quoque arceretur.

Id igitur demum est, quod cum ingeniis veritatem amantibus & inquirent bus impraesentiarum communicare volui: ubi praecipuus intentionis meae sco- Ius fuit, ut iis prospiciam,qui scenae,ut dicitur, servire tenentur, & quibus de rei

vis suis disponere vix quicquam ex sententia licet. Quae enim regulae a multis praescriptae fuerunt illis,qui omnia ad proprium gerere nutum possunt, eae, mea quidem sententia,inventu sat faciles fuerint: cum vero exiguus horum in mum do sit numerus, parum utilitatis habent. Contra vero ubi aliis, quibus admodum inordinate vivendum est, ponendae veniunt regulae, quae notabilem valetudini opem praestent, longe diversae requiruntur meditationes. Et quia istorum infinitus reperitur numerus, longe ideo majoris quam priores utilitatis sunt. Quanquam, ut a principio mox dixi, ingenue fateor, non omnia sin materia adhuc tam obscura maximeque dissicili) modo irrefutabili demonstrata esse ;haud tamen dissido,quin veritati tam sint analoga,ut multi aliis rebus, licet valde consuetis, nullo tamen nixis fundamento, longe sint praeserenda. Veruntamen heic loci non acquiescendum arbitreris; sed haec nobis tantisper modo ii serviant, quoad praeclara ingenia, quorum praesens hoc seculum fertilissimum est, horum veritatem perfecte detexerint, id quod animitus e Xopto, eique tunc,

ut maxime assertis hisce meis plane adversaretur, m02sum lubens submittere non recusabo. FINI