장음표시 사용
11쪽
yi videbitur Reuerendissimo Patri Magistro Saeri P i latis Apostolici . . ia
Fri Thomas Maria Ferrari Saeri Apostoliei Palatii Magister, Ord. Praed.
12쪽
Qui in Quatuor libris Institutionum
Primus numerus est Titulorum . Secundus est paginarum. Praemissa ad totum opus . Proemium Institationum Cia iliκm .
De Iustitia , ct Iare Tit. I. De ure naturali, gentium , ct ciuili. a. De Iure Personarum. De Ingenuis. 6. De Libertinis. s. uibus ex causis manumittere non licet. 6. De Lege Fusia caninia tollenda. T. De His , qui sunt sui , vel alimi iuris. 3. De Patria potestate. 9.Dι Naprys. Io. De Ad/ρtionibus. II. . Ωaibus modis ias patria potestatis soluatur. II. De Tutelis. I S. Gi testamenio tutores dari posuηt. 14. De Legitima Agnatorum tutela. I. tDe Cutiis dimina ione. 26. De Legitima Patronorum patela. 17. De Legitima Parentum tutela. I 8. De Fidaeiaria tutela. 19.
13쪽
Ωσibas modis tutela finitur. 22ἰ
ue Satvaduone Tutor- , vel curatorum. 2 De Excasarionibus Tatorum , vel Caratorum. 2 F. De Sospectis Tutoribus , vel Curatoribus. 26.
De Rebas corporalibus , ct incorporalibus. 2.
De Legatis. ΣΟ. De Ademptione legatorum. 2M aos
De Lege Falcidia. aa. Videam De Fidei commissarin hereditaribas, ct ad s. c. Trebellia
Ilaga is rebus per fideicommissum relictis. 24. a Io
14쪽
De Hereditatibus,qua ab intestato deferuntur Tit. I.pat.2I De Legitima Agnatorum successione. a. abidem De S. q. Tert illano. 3. ibidem De S. C. O hisiano. q. a s Succosisne Cognatorum. s. ibidem
De Gradibus cognationum. 6. aram Seruili cognatione. 7. ibidem De Successone libertorum. 8. ibidem De Assignatione libertorum. s. ibidem
De Bonorum posessionibus. Io. 222 De Acquisitione per arrogationem. II. . 22 De eo , eui libertatis causa bona addicuntur. I a. ibidem De Succusonibus sublatis, qua flebant per bonorum venditionem , er eae S. C. Claudiano. I 3. a a fim Obligationibus. Iq. a Suibus modis re contrahitur . Iligatio. I . 28 De Verborum Obligarionibus. I 6. a SDe duabus Reis stipulandi , ct promittendi. II. 24ODe Stipulatione feruorum. I 8. 24 IDe diai ne stipulationum. I9. 242 De inarilibus stipatationibus. 2O. aqδDe Fideiussoribus. 2I. 2S Litterarum obsitationibus. 2 1. 238Obligationibus ex consensu. a 3. 2 sDe E tione , se venditione. 24. 26
De Locatione, ct condactiose. II. 262 De Societate. 26. 267α mandato. a T. 269 Obligationibus,qua ex quas contracta nascuntur.28. 372Per quas Personas nobis obligatio acquiritur. 2 9. 274Ωuibus modis tollitur obligatio. zo. 27ς
De Obligationibus, qua ex delicto nascuntur.Tit. I pag.2 8
15쪽
De Lego Aquilia. 3. 287 De Iniuri s. q. a 89 De Obligationibus, qua ex quas delicto nascuntur. F. 291 De Actionibus. 6. 292 eo, qui in aliena potestate est , negotium gestum esse dicitur. 7. 3IR De Noxalibus actionibus. 8. 3r Si Suadrupes pauperiem fecisse dicatur. 9. 3I , De Iis, quos agere possumul. Io. II 6 De Satisdationibus. II. ibid. De Pιrpetuis, ct temporalibas Actionibast o qua ad heredes , ct in heredes transeunt. I 2. De ExceptionibuS. II. De Repticationibus. 26. De Interdictis. II. De Poena temere litigantiam. I 64 - α
μ Officio Iudicis. IT. De Pablicis Iudici s. I 8.
16쪽
VM indecorum sit interpretationem aliquam protinus aggredi, origine eius, de quo agem dum est , non repetita , ut inquit Caius in I. I. f.
de orig. iur. idcirco valde congruum esse duxi. Adolescentes optimi, vi Institutiones Iuris Cl. uilis breuiter explicaturus, ante omnia Originem
harum Institutionum Vobis indicarem, ut dum per eas ingenium vestrum spatiabitur, in luce. & non in tenebris
Set alis igitur, quod Imperator Iusti manus, qui per triginta . di octo annos regnauit quinto seculo poli Christunt natum, ex trihus Codicibus, qui extabant,& ex innumeris antiquae Iurisprudentia vciluminibus, quae supra duo milIta erant, inordinata, ecindieesta, & per consequens maximam ingerebant confusionem. ita ut iuuenes legalem facultatem addiscere posse disperarent,
iussit per Tribonianum , Theophilum , & Dorotheum , aliosque viros sui temporis Iurisperitissimos, meliora , & utiliora seligi, ex illis Corpus Iuris Ciuilis constari, quo hodie utimur . Vniuersum hoc Iuris Civilis Corpus in tres partes distributura fuit, quarum prima dicitur Digeitum, secunda dicitur Codex
tertia dicitur Authenticum. . . Die estum suit dictum ad similitudinem digessionis naturalis, uuia in ipso superflua reiiciuntur , di utilia bene ordinata , ac di gesta admittuntur. Dicuntur etiam Pandectae a graeco vocabulo. , quod significat, Totum , & 1 verbo, quod signi. ficat capere , o continere, quasi sit Volumen totum continens, idest uniuersam doctrinam legalem complectens. Digesta autem, leuPandectae scribuntur duplici g. sed per errorem, qui tamen Diu luit; nam eum in graeco scriberentur per primam litteram Pandeis Garum , nempe fuit per errorem , cum habeat similitudinem
duorum s conuersum a nostris librariis in duos. Ita Alciatus M. DBuna. N. IM Dolorea autem Visamoni I, qui nolimc
17쪽
Uen fors,ti , 'stribunt Digemn per littera n . D. / D gesta seu Pandectae diuiduntur in quinquaglata libros laetotum hoc Volumen itvegrale per accidens, ad usum nempe commodiorem , diuisum fuit in tres partes, seu in tria. Volumina partialia , quorum Primuru fuit dictum Digestum Vetus, continens primos vigintiquatuor libros, & dicitur Vetus , ex eo , quia incipit a Iure vetustiori usque ab origine Romana: Vrbis . Secundum fuit dictum Infortiatum , quod incipit a titulo, δε-
lato matrimonio quemadmodum dos petatuν - Et dicitui Insortiatum,
uia continet leges fortes, ut inquit glos. illius tit. in rabν. licet ea em glossa ponat ibi etiam alias derivationes, quibus tamen omissis, placeti quam retuli, scilicet quia continet leges fortes ;quamuis enim omnes leges contentae in Corpore Iuris dicantur fortes , cum omnes ligent: istae tamen , quae in hoc Volumino continentur sortes speciali modo d icuntur, cum respiciunt potissimum dispositiones vltimarum voluntatem. quae forti minae sunt, utpotὰ irrevocabiles . Complectitur autem quatuordecim subsequentes libros . Tertium denique Volumen suit dictum Digestum Nouum , velo eo, quia est ultimum , vel quia incipit a titulo de operis noni num elatione, ut dicunt communiter Doctores; & continet ultimos dum decim libros. In his autem quinquaginta Digestorum, seu Pan dectarum libris sunt registratae dispositiones antiquorum Iuris consultorum , quae dicitur antiqua Iurisprudentia. Codex dicitur Codex per antonomasiain, seu excelIentiam,quia eum quilibet tmer secundum Grammaticos dicatur Codex: hie tamen dicitur Codex simpliciter, & sine addito, ex eo quia crin tinet constitutiones ipsorum Imperatorum, quae dignissi nae sunt, Et complectitur duodecim libros, quorum nouem priores in pro prio Volumine sunt positit tres vero posteriores sunt registrati post Volumen Authenticorum, & allegatur per litteram. C. Volumen Authenticorum dictum est ab Auctore suo Iustinia. no, qui ipium approbauit, eique legum auctoritatem dedit. Volumen diuisum fuit in nouem collationes, sie dictas. qina n eis sunt collectae, & simul positae eons itutiones ipsus Iustiniani.'Dicuntur etiam Nouellae, ex eo quia ab eo nouiter factae suerins
Differt autem authentica ab authemtico , quia mibentica lant. ut dam particulae autheηticorum translatae in ipsum Codi ubtitutis congruis apposita ab Vrnelio quingentia auara pseu 'di'
18쪽
Us promulgationem, ut aduertit Caesar Cossa lib. c. variarum avi. higuitatum Iuris cap. 3 . Authentica autem citantur per prima verba i psius uarhentica, addendo titulum Codicis, sub quo positae
sunt v. g. auia. Sacramenta puberum C. si aduersus ven itionem: M.thentieum vero citatur per prima verba paragraphi, addendo ut tum ipsius Authentici v. g. s. deinceps aut . OL nuptiis . Post Volumen Ruthenticorum ponuntur vltimi tres Iibri Cois dicis, cum in proprio Volumine nouem priores tantum contioneantur , ut supra dixit sed additur his tribus vltimis libris numerus ipsius libri, quando ei tantur. rig. lib. Io. lib. t I es ta I Deinde est partiale Volumen continens constitutiones; seu eonis
suetudines laudates, diuisum in duos libros ; post quas sunt nonnulla alia opuscula Friderici,& Henrici Imperatorum. Et demum in fine istius integri Voluminis sunt positae Institutio ues, consectae ab eodem Iustiniano, pro quadam facili via ad addiscendam te. talem disciplinam, & praecipue ad cognitionem terminorum .iuiduntur autem Institutiones in quatuor libros, . quia quatuor sunt principalia subiecta Iuris ei uilis, scilicet Personae, Res, Obli4gationes, & Actionem Quilibet liber horum Voluminum continet titulos, & textus Titulus est in seriptio indicans quid contineatur in textu ;& titulus dicitur etiam rubrica, quia rubro colore scribi solet: textus vero dicitur, nigrum , ad disserentiam rubrica: ; & dicitnr textus, quia est veluti quaedam textura verborum , continens aliquam disepositionem . Textus verὁ vel est lex, vel pars legis . Legis pars vel est principium , vel patagraphus, vel finis. Paragraphus incipit post primam clausulanti quae facit principium; & dicitur par graphus ex graeco, id est breuis scriptura. Scribitur autem hoc signo I. lex autem scribitur per litteram , I. Circa textum est glossa, quae licet proprid sit verbum aliquod obscurum indigens explicatione ex Quintiliano lib. I. cap. 8. tamen communiter accipitur pro commento ipso , quod est circa textum , & debet esse Accursii, quae notatur pet Iitteras alphabeti . Cetera quae sunt cirea textum , non faciunt glossam : sed sunt vel casuum figurationes, vel additiones, vel apostillae. Glossa autem post textum non leuem habet auctoritatem . Pro ordine vero, quo haec Iuris ciuilis Volumina in Iucem, prodierunt , scire debetis studiosi Adolescentes, quod tempore Iustiniani Imperatoris tres Codices extabant, Hermogenianus. Gregorianus, & Theodosianus , & supra duo millia librorum
10lumina, quae, ut dixi, tantum ingerebant confusionem, ut i Λ a PON
19쪽
ficere; ideoque mandauit Iustinianus Triboniano , ceterisque smpientibus illis Viris, ut ex dictis tribus Codicibus unum compo. nerent, quem Iustinianarum appellari voluit, qui tamen hodie non extat. Deinde ex reliquis illis eonstitutionibus dispersis , leeonfusis quinquaginta libros Digestorum , seu Pandectatum con. sari; polt quorum confirmationem Compendium Iuris Ciuilis . idest hos quatuor libros Institutionum ex Codice, & Pandectis fieri iussit, & tandem ad prioris Codicis emendationem, di se
gundam ipsius editionem manum apposuit, addenου ex integro quamplures nouas constitutiones, quae in priori editione non habebantur, quamplurimasue detrahendo. Vnde in eo aliquoties Iustinianus mentionem facit Institutionum iam compositarum , ut in I. Einrc C. de emendat. Iustinianai Codicis . & in I. meminimus in prine. C. de temthnis heredib. & d contra in hisce Instituticinom , Iibris non semel meminit constitutionum, quas in Codice suo erieare refert, cum re vera in hoc nostro. quo utimur , non extent.
testam. ordinand. Postremo nouellas Constitu ciones, quas Uuleus Aa eηticum nuncupat , protulit , quibus tandem Consuetudines seudales ,& quaedam alia opuscula sunt adiecta, ut iam dixi.
Ee haec satis quoad editionem ,& Ordinem Librorum Iuris Cl. nilis, inter quos Institutiones secundum Obrinent locum quoad Originem, ut audivistis. Originem vero ipsius Iuris Ciuilis eois pictissime descriptam inuenietis tu ι. a. F. de origin. Iuris .
20쪽
DE CONFIRMATIONE INSTITvΤIONvM In Nomine Domini Nostri Iesu Christi
Imperator Caent Flauius Iustinianiis &c.
Reuiter adnotanda sunt quae in hoe Pro mio continentur . Ponitur primo loco inuocatio nominis Iesu Christi. Ex qua collis gitur quod Imperator Iustinianus fuit Chri-ilianus,& Catholicus; alioquin nulla lex ab eo lata Obseruaretur, quia non haberet iurisdictionem in Christianos , & Cath - licos arg. teri in c. Ecclesia Sanctae Maria de constitutionib. Hi ne inaniseitum est quod in quocumque opero, quod agimus , debemus inuocye diu num no nen , quia cum omnis actus a Deo sit . ut dicitur Ioann. I. Omnia peν ipsum facta sunt, ab eodem Deo debet derivari, de ubi Dciis fundamentumanon est, non potest superimponi bonum aedificium ean. eiam Pas ιus r. quast. i. Hoc autem omnes, di singula cuiuicunque artis, seu seientiae professores facere consueuerunt,quia ex inuocationa diuini nominis habetur bonum principium, melius medium , ω optimus finis, ut dicitur in auth. quomodo voruas Episcopos it princi
Pol inuocationem diuini nominis ponitur nomen Imperat in ris, cum omnibus ipsius denominationibus, quas a deuictis pin